Adhyaya 63
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 63

Adhyaya 63

Isinalaysay ni Sūta ang tagpong pang-ritwal sa gabi, kung saan si Vijaya ay nagsagawa ng handog-sa-apoy gamit ang makapangyarihang mga mantra (bala/atibala). Sa bawat pagbabantay sa gabi, may mga manggugulo: ang nakatatakot na rākṣasī na si Mahājihvā na humihingi ng paglaya kapalit ng panatang hindi mananakit at magiging mapagpala sa hinaharap; ang kaaway na tila bundok, Repalendra/Repala, na sinalubong ng napakalakas na kontra-lakas ni Barbarīka; at ang pinunong śākinī na si Duhadruhā na napasuko at napatay. Sumunod, may isang asetang pumuna sa ritwal ng apoy dahil umano sa maselang pagkapinsala sa buhay; tinutulan ito ni Barbarīka bilang maling paratang sa loob ng pinahihintulutang sakripisyong balangkas, at pinalayas ang asetang kalauna’y naghayag ng anyong daitya. Ang paghabol ay umabot sa lungsod ng Bahuprabhā at nagwakas sa pagkatalo ng napakaraming hukbong daitya. Ang mga nāga na pinamumunuan ni Vāsuki ay nagpasalamat kay Barbarīka sa pagwawakas ng kanilang pang-aapi at nagkaloob ng biyaya: na matapos ni Vijaya ang kanyang gawain nang walang hadlang. Pagkaraan, tumuon ang salaysay sa isang liṅga na tila hiyas sa ilalim ng punong tumutupad ng hiling, sinasamba ng mga dalagang nāga. Ipinaliwanag nilang si Śeṣa ang nagtatag ng Mahāliṅga sa pamamagitan ng tapas at itinuro ang apat na landas mula rito: silangan patungong Śrīparvata, timog patungong Śūrpāraka, kanluran patungong Prabhāsa, at hilaga patungong isang lihim na kṣetra na may siddhaliṅga. Inialok ni Vijaya kay Barbarīka ang anting-anting na abo ng digmaan; tumanggi si Barbarīka dahil sa di-pagkapit, ngunit binalaan ng banal na payo na kung mapunta ito sa mga Kaurava ay magdudulot ng kapahamakan, kaya tinanggap niya. Pinarangalan ng mga diyos si Vijaya bilang “Siddhasena,” at nagtapos ang kabanata sa pagtupad ng mga panata at pagpapatatag ng kaayusan sa pamamagitan ng disiplinadong kapangyarihan at wastong pagsamba.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । अश्वत्थलाक्षावह्नौ च सर्षपान्केसरप्लुतान् । जुह्वतो मंत्रमुख्यैश्च बलातिबलसंज्ञकैः

Wika ni Sūta: Habang sila’y naghahandog ng mga alay sa apoy na pinapakain ng kahoy na aśvattha at lac, inihahagis ang mga butil ng mustasa na binasa ng saffron, at inuusal ang mga pangunahing mantra na tinatawag na Balā at Atibalā,

Verse 2

यामे तु प्रथमे याते काचिन्नारी समाययौ । शोणिताक्तैकवसना महोच्चोर्ध्वशिरोरुहा

Nang lumipas ang unang pagbabantay ng gabi, dumating ang isang babae—nakasuot lamang ng iisang kasuotang pahid ng dugo, at ang kanyang buhok ay nakatindig, nakatayo nang matayog at magaspang pataas.

Verse 3

दारुणाक्षी शुक्लदन्ती भयस्यापि भयंकरी । सा रुरोद महारावं प्राप्य तां होमभूमिकाम्

May mga matang nakapanghihilakbot at mapuputing ngipin—nakakatakot maging sa takot mismo. Pagdating niya sa pook ng homa, siya’y umiyak at umalingawngaw sa isang napakalakas na daing.

Verse 4

तां दृष्ट्वा चुक्षुभे सद्यो विजयो भीतिमानिव । बर्बरीकश्च निर्भीतिस्तस्याः संमुखमाययौ

Pagkakita sa kanya, si Vijaya ay agad na nayanig, na wari’y sinakmal ng takot; ngunit si Barbarīka, walang pangamba, ay tuwirang lumapit upang harapin siya.

Verse 5

ततः कण्ठं समाश्लिष्य तस्या मतिमतां वरः । रुरोद द्विगुणं वीरो मेघवन्नादयन्बहु

Pagkaraan, ang bayaning iyon—pinakamainam sa mga may isip—ay sumakmal sa kanyang leeg at sumigaw nang doble ang lakas, umuungal nang paulit-ulit na parang kulog sa ulap.

Verse 6

तं दृष्ट्वा विस्मिता सा च यावन्मुंचति कर्तिकाम् । तावन्निष्पीडिते कंठे मोक्तुं तस्मिन्न चाशकत्

Nang makita siya, namangha siya; at hangga’t hindi siya pinakakawalan, habang mahigpit ang kapit sa kanyang leeg, hindi siya nakapangyaring makawala mula sa kanya.

Verse 7

पीड्यमाने च बलिना कंठे तस्या मुहुर्मुहुः । मुमुोच विविधाञ्छब्दान्वज्राहत इवाचलः

At habang ang malakas ay paulit-ulit na dumidiin sa kanyang leeg, siya’y paulit-ulit na naglabas ng iba’t ibang tunog—gaya ng bundok na tinamaan ng kidlat.

Verse 8

क्षणं रावांस्ततो मुक्त्वा त्राहि मुञ्चेति वक्त्यणु । ततः कृपालुना मुक्ता पादयोः पतिताऽब्रवीत्

Matapos sumigaw sandali, nakiusap siya sa mahinang tinig, “Iligtas mo ako—pakawalan mo ako!” Pagkaraan, pinalaya siya ng mahabagin, at siya’y bumagsak sa paanan niya at nagsalita.

Verse 9

शरणं ते प्रपन्नास्मि दासी कर्मकरी तव । महाजिह्वेति मां विद्धि राक्षसीं कामरूपिणीम्

Ako’y lumalapit sa iyo upang magkanlong. Ako ang iyong aliping babae, ang iyong tagapaglingkod sa gawain. Kilalanin mo ako bilang Mahājihvā—isang rākṣasī na nakapagpapalit ng anyo ayon sa nais.

Verse 10

काशीश्मशाननिलयां देवदानवदर्पहाम् । ददासि यदि मे वीर दुर्लभां प्राणदक्षिणाम्

O bayani, kung ipagkakaloob mo sa akin ang bihirang handog na buhay (prāṇadakṣiṇā)—(mananahan ako sa) Kāśī, na ang tahanan ay ang pook ng pagsusunog ng bangkay, ang nagpapababa sa pagmamataas ng mga deva at mga asura.

Verse 11

ततस्तपश्चरिष्यामि सर्वभूताभयप्रदा । अस्मिन्नर्थे स्वदेवस्य शपथा मे तथात्मनः

Pagkaraan nito, magsasagawa ako ng tapas (pagpapakasakit), at magiging tagapagkaloob ng kawalang-takot sa lahat ng nilalang. Sa bagay na ito, nanunumpa ako sa aking sariling piniling diyos—at sa aking sarili mismo.

Verse 12

यद्येतद्व्यत्ययं कुर्यां भस्मीभूयां ततः क्षणम् । एवं ब्रुवाणां तां वीरो निगृह्य शपथैर्दृढम्

Kung lalabag ako rito, nawa’y maging abo ako sa mismong sandaling iyon. Habang sinasabi niya ito, pinigil siya ng bayani nang matatag, at iginapos sa mga panatang banal.

Verse 13

मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम् । सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्

Pinalaya niya siya; at siya man, nagalak—nakawala sa paghihirap—ay nagtungo sa gubat. Ang bayani, tangan ang espada, ay nanatiling nakapuwesto roon.

Verse 14

ततो मध्यमरात्रौ च गर्जितं श्रूयते महत् । अन्धकारं च संजज्ञे तमोंऽधनरकप्रभम्

Pagkaraan, sa hatinggabi, isang makapangyarihang ugong ang narinig, at sumibol ang dilim—malagim na parang liwanag ng bulag na impiyerno.

Verse 15

ददृशे च ततः शैलः शतशृंगोऽतिविस्तरः । नानाशिलाः प्रमुमुचे नानावृक्षांश्च सोच्छ्रयान्

Pagkatapos ay lumitaw ang isang bundok—malawak, may sandaang tuktok. Ibinulwak nito ang sari-saring bato, at gayundin ang maraming punong-kahoy na matatayog.

Verse 16

नानानिर्झर संघोषं ववृषे शोणितं वहु । तं तथा नगमालोक्य निर्भीतो भैमिनंदनः

Sa ugong na parang maraming talon, umulan ng saganang dugo. Nang makita ang bundok sa gayong kalagayan, ang anak ni Bhīmā ay nanatiling walang takot.

Verse 17

पर्वतो द्विगुणो भूत्वा पर्वतं सहसाप्लुतः । तदाभिजघ्ने संहृत्य पर्वतं स्वेन भूभृता

Ang bundok ay naging doble ang laki at biglang lumundag sa kabilang bundok. Pagdaka’y hinampas nito, sinakmal at dinurog ang bundok sa bigat ng sarili nitong katawan.

Verse 18

तदा विशीर्णः सोऽभूच्च पर्वतो भूमिमंडले । ततो योजनदेहात्मा शतशीर्षः शतोदरः

Noon, sa ibabaw ng bilog ng daigdig, ang anyong tulad-bundok ay gumuho at nagkadurug-durog. Mula roon ay sumibol ang isang nilalang na may katawang isang yojana ang sukat, may sandaang ulo at sandaang tiyan.

Verse 19

वक्त्रैर्मुंचन्महाज्वालां रेपलेन्द्रोऽभ्यधावत । तं धावमानं दृष्ट्वैव बर्बरीको महाबलः

Sumugod si Repalendra, nagbubuga ng dambuhalang liyab mula sa kanyang mga bibig. Pagkakita sa kanyang paglusob, ang makapangyarihang Barbarīka ay sumulong din upang salubungin siya.

Verse 20

विधाय तादृशं रूपं नर्दन्तं चाप्यधावत । ततो मध्यमरात्रौ ती लघु चित्रं च सुष्ठु च

Sa pag-anyong gayon at sa malakas na ungol, siya man ay sumugod. Pagkaraan, sa kalagitnaan ng gabi, may naganap na bagay na mabilis, kagila-gilalas, at lubhang kapansin-pansin.

Verse 21

युयुधाते बाणजालैर्यथा प्रावृषि तोयदौ । छिन्नचापौ च खङ्गाभ्यां छिन्नखड्गौ च मुष्टिभिः

Nagtagisan sila sa mga lambat ng palaso na parang mga ulap-ulan sa panahon ng habagat. Naputol ang kanilang mga busog sa mga tabak, at ang kanilang mga tabak ay nabasag at naitaboy ng mga kamao.

Verse 22

पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्

Gaya ng dalawang bundok na may makapangyarihang mga pakpak, matagal silang naglaban nang matatag. Pagkaraan, sinunggaban niya ang baywang ng kalaban, binuhat at inikot-ikot sandali.

Verse 23

भूमौ प्रधर्षयामास प्रसृतं च मुमोच ह । चिक्षेप चाग्निकोणे तं महीसागररोधसि

Ibinagsak niya ang kalaban sa lupa, at nang ito’y nakahandusay ay binitiwan. Pagkaraan, inihagis niya ito sa timog-silangan, sa hanggahang tagpuan ng lupa at karagatan.

Verse 24

तद्दूरे रेपलेन्द्राख्यं ग्राममद्यापि वर्तते । एवं स रेपलोनाम वृत्रतुल्यपराक्रमः

Hindi kalayuan doon, may nayon na tinatawag na Repalendra na umiiral pa hanggang ngayon. Ganyan si Repala, na ang tapang ay tulad ng kay Vṛtra.

Verse 25

नाथः श्मशानस्यावन्त्या विघ्नकृन्निहतोऽभवत् । तं निहत्य पुनर्वीरो बर्बरीकः स्थितोऽभवत्

Ang panginoon ng libingan ng pagsusunog sa Avanti—ang tagapaglikha ng mga hadlang—ay napatay. Pagkapatay sa kanya, ang bayaning si Barbarīka ay muling tumindig, matatag at di matinag.

Verse 26

ततस्तृतीययामे च प्रतीच्या दिश आययौ । पर्वताभा महानादा पादैः कम्पयतीव भूः

Pagkaraan, sa ikatlong pagbabantay ng gabi, mula sa kanluran ay may dumating na tila bundok ang anyo, umuungal nang malakas, na wari’y inuuga ang lupa sa bawat hakbang.

Verse 27

दुहद्रुहाख्याश्वतरी मेघभ्रष्टा तडिद्यथा । तामायांतीं तथा दृष्ट्वा सूर्यवैश्वानरप्रभाम्

May isang babaeng mola na nagngangalang Duhadruhā—gaya ng kidlat na bumagsak mula sa ulap—ang lumitaw. Nang makita siyang dumarating, nagniningning sa liwanag ng araw at ng apoy na Vaiśvānara, (siya’y kumilos).

Verse 28

उपसृत्य जवाद्भैमी रुरोह प्रहसन्निव । वेगात्ततः प्रद्रवतीं तुण्डे प्राहत्य मुष्टिभिः

Sumugod si Bhairavī nang ubod-bilis at sumakay sa kanya na wari’y tumatawa. Pagkaraan, nang siya’y dumaluhong pasulong nang buong lakas, sinuntok niya ang mukha nito gamit ang mga kamao.

Verse 29

स्थापयामास तत्रैव तस्थौ सा चातिपीडिता । ततः क्रुद्धा महारावं कृत्वाप्लुत्य दुहद्रुहा

Pinilit niya siyang ibaba doon at siya ay tumayo, na labis na nasaktan. Pagkatapos, sa galit, si Duhadruhā ay tumalon, na umuungal nang malakas.

Verse 30

जगत्यामाशु चिक्षेप बर्बरीकं तथेच्छकम् । ततो नदित्वा चातीव पादघातममुंचत

Mabilis niyang inihagis si Barbarīka sa lupa, ayon sa kanyang kagustuhan. Pagkatapos, habang umuungal nang mabangis, nagpakawala siya ng marahas na sipa.

Verse 31

पादौ च वीरः संगृह्य चिक्षेप भुवि लीलया । ततः पुनः समुत्थाय धावंतीं तां निगृह्य सः

Hinawakan ng bayani ang kanyang mga paa at, na parang naglalaro, inihagis siya sa lupa. Pagkatapos, bumangon muli, hinuli at pinigilan niya siya habang siya ay sumusugod.

Verse 32

मुष्टिना पातयित्वैव दंतान्कंठमपीडयत् । क्लिन्नं वास इवापीड्य प्राणानत्याजयद्द्रुतम्

Pinabagsak siya gamit ang kanyang kamao, dinurog niya ang kanyang mga ngipin at sinakal ang kanyang leeg. Pinipiga siya na parang basang damit, mabilis niyang kinuha ang kanyang buhay.

Verse 33

एवं सीकोत्तरस्थाने स्मशानैकपदो द्भवा । शाकिनीनामधीशा सा बर्बरीकेण सूदिता

Kaya, sa rehiyon sa hilaga ng Sīka—sa libingan na tinatawag na Eka-pada—siya, ang panginoon ng mga Śākinī, ay pinatay ni Barbarīka.

Verse 34

हत्वा तां चापि चिक्षेप प्रतीच्यामेव लीलया । दुहद्रुहाख्यमद्यापि तत्र ग्रामं स्म वर्तते

Pagkatapos siyang patayin, itinapon din niya siya pakanluran na wari’y paglalaro lamang. Hanggang ngayon, sinasabing may nayong tinatawag na Duhadruhā na naroon pa rin.

Verse 35

ततस्तथैव संतस्थौ बर्बरीकोऽभिरक्षणे । ततश्चतुर्थे यामे च प्राप्तः क्षपणकोऽद्भुतः

Pagkaraan, nanatiling nakapuwesto roon si Barbarīka, nagbabantay gaya ng dati. At sa ikaapat na pagbabantay ng gabi, dumating ang isang kagila-gilalas na ascetic na kṣapaṇaka.

Verse 36

मुंडी नग्नो मयूराणां पिच्छधारी महाव्रतः । प्रोवाच चेदं वचनं हाहा कष्टमतीव भोः

Kalbo, hubad, may suot na balahibo ng pabo-real, at tumutupad ng dakilang panata, sinabi niya: “Ay, ay—napakasakit at napakabigat nito, ginoo!”

Verse 37

अहिंसा परमो धर्मस्तदग्निर्ज्वाल्यते कुतः । हूयमाने यतो वह्नौ सूक्ष्मजीववधो महान्

“Ang ahiṃsā ang pinakamataas na dharma—kung gayon, bakit sinisindihan ang apoy na ito? Sapagkat kapag inihahandog sa apoy ang mga alay, nagkakaroon ng malaking pagpatay sa mga maseselang nilalang.”

Verse 38

श्रुत्वेदं वचनं तस्य बर्बरीकोऽब्रवीत्स्मयन् । वदने सर्वदेवानां हूयमाने स्म पावके

Nang marinig ang kanyang sinabi, nagsalita si Barbarīka na may ngiti. Noon, sinisindihan ang apoy ng paghahandog at ibinubuhos ang mga alay, na tinatawag ang pagdalo ng lahat ng mga diyos.

Verse 39

अनृतं भाषसे पाप शिक्षायोग्योऽसि दुर्मते । इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य कक्षामध्ये स्थिरोऽस्य च

“Nagsasalita ka ng kasinungalingan, makasalanan—ang masamang isip mo’y nararapat turuan ng aral!” Pagkasabi nito, bigla siyang tumindig at tumayo nang matatag sa tabi ng baywang/sa pagkakahawak ng kalaban.

Verse 40

दन्तान्मुष्टिप्रहारैश्च समाहत्याभ्यपातयत् । रुधिराविलवक्त्रं तं मुमोच पतितं भुवि

Sinuntok niya ang mga ngipin ng kalaban at ibinagsak ito nang marahas. Nalugmok sa lupa ang kaaway, ang mukha’y nababalot ng dugo matapos siyang pakawalan.

Verse 41

स क्षणाच्चेतनां प्राप्य घोरदैत्यवपुर्धरः । भयाद्भैमेः प्रदुद्राव गुहाविवरमाविशत्

Sa isang iglap, nagkamalay siya—ang kakila-kilabot na may anyong daitya. Sa takot sa inapo ni Bhīma, tumakas siya at pumasok sa siwang ng yungib.

Verse 42

बहुप्रभेति नगरी षष्टियोजनमायता । तस्यां विवेश सहसा तं चानु बर्बरीककः

May isang lungsod na tinawag na Bahuprabhā, nagliliwanag, na umaabot sa animnapung yojana. Bigla siyang pumasok doon, at si Barbarīka’y sumunod na dikit na dikit.

Verse 43

बर्बरीकं ततो दृष्ट्वा नादोऽभूच्च पलाशिनाम् । धावध्वं हन्यतामेष छिद्यतां भिद्यतामिति

Nang makita si Barbarīka, sumiklab ang malakas na sigawan sa mga Palāśin: “Sugod! Patayin siya! Putulin siya! Butasin at durugin siya!”

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवीराणां कोटयो नव भीषणाः । नानायुधधरा वीरं बर्बरीकमुपाद्रवन्

Nang marinig ang sigaw na iyon, siyam na krore ng nakapanghihilakbot na mandirigmang daitya—may tangan ng sari-saring sandata—ay rumagasa patungo sa bayani na si Barbarīka.

Verse 45

दृष्ट्वा तान्कोटिशो दैत्यान्क्रुद्धो भीमात्मजात्मजः । निमील्य सहसा नेत्रे तेषां मध्यमधावत

Nang makita ang mga daitya na parang krore-krore ang dami, nag-alab sa galit ang apo ni Bhīma. Ipinihit niya ang mga mata sa isang kisap, at biglang sumugod sa gitna nila.

Verse 46

पादघातैस्ततः कांश्चिद्भुजाघातैस्तथापरान् । हृदयस्याभिघातैश्च क्षणान्निन्ये यमक्षयम्

Pagkaraan, ang ilan ay ibinagsak niya sa sipa, ang iba sa hampas ng bisig; at sa mga dagok na dumudurog sa puso, sa isang kisap ay ipinadala niya sila sa tahanan ni Yama.

Verse 47

यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना

Gaya ng elepanteng nagngangalit na pinapantay sa lupa ang masukal na tambo, gayon din niya pinaslang ang siyam na krore—kasama ang Palāśin na iyon.

Verse 48

ततो नागाः समागम्य वासुकिप्रमुखास्तदा । तुष्टुबुर्विविधैर्वाक्यैरूचुः सुहृदयं च ते

Pagkatapos, nagtipon doon ang mga Nāga na pinangungunahan ni Vāsuki. Sa galak, pinuri nila si Suhṛdaya sa maraming pananalita at kinausap siya nang may taos-pusong kabutihang-loob.

Verse 49

नागानां परमं कृत्यं कृतं ते भैमिनंदन । पलाशीनाम दैत्योयं नीतो यत्सानुगो यमम्

O anak ni Bhīma, natupad mo ang pinakadakilang paglilingkod para sa mga Nāga: ang Daitya na si Palāśī, kasama ang kanyang mga tagasunod, ay naipadala na kay Yama.

Verse 50

अनेन हि वयं वीर सानुगेन दुरात्मना । पीडिता विविधोपायैः पातालादप्यधः कृताः

Sapagkat dahil sa masamang iyon, kasama ang kanyang mga kasamahan, kami ay pinahirapan, O bayani, sa sari-saring malulupit na paraan, at itinaboy pa hanggang sa ibaba ng Pātāla.

Verse 51

वरं वृणीष्व त्वं तस्मान्नागेभ्योऽभिमतं परम् । वरदाः सर्व एव स्म वयं तुभ्यं सुतोषिताः

Kaya pumili ka ng isang biyaya—ang pinakadakilang kaloob na ninanais mo—mula sa mga Nāga. Kami ay pawang tagapagkaloob ng biyaya, sapagkat labis kaming nalulugod sa iyo.

Verse 52

सुहृदय उवाच । यदि देयो वरो मह्यं तदेनं प्रवृणोम्यहम् । सर्वविघ्नविनिर्मुक्तो विजयः सिद्धिमाप्नुयात्

Sinabi ni Suhṛdaya: “Kung ipagkakaloob sa akin ang isang biyaya, ito ang pinipili ko: nawa’y si Vijaya, malaya sa lahat ng balakid, ay magtamo ng ganap na tagumpay.”

Verse 53

ततस्तथेति तं प्रोचुः प्रहृष्टा वायुभोजनाः । स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा निवृत्तो नागपूजितः

Pagkaraan, ang mga Nāga na nabubuhay sa hangin ay masayang sumagot, “Mangyari nawa.” At siya, matapos ipagkaloob sa kanila ang isang lungsod, ay nagbalik, pinarangalan at sinamba ng mga Nāga.

Verse 54

विवरस्य च मध्येन समागच्छन्महाप्रभम् । सर्वरत्नमयं लिंगं स्थितं कल्पतरोरधः

Pagdaan sa gitna ng isang siwang, narating niya ang dakilang liwanag: isang liṅga na yari sa lahat ng hiyas, nakatindig sa ilalim ng punong Kalpataru na tumutupad ng hiling.

Verse 55

अर्च्यमानं सुवह्नीभिर्नागकन्याभिरैक्षत । ततोऽसौ विस्मयाविष्टो नागकन्या ह्यपृच्छत

Nakita niyang sinasamba iyon ng maningning na mga dalagang Nāga. Pagkaraan, napuno siya ng pagkamangha at tinanong ang dalagang Nāga.

Verse 56

केनेदं स्थापितं लिंगं सूर्यवैश्वानरप्रभम् । लिंगादपि चतुर्दिक्षु मार्गाश्चेमे तु कीदृशाः

“Sino ang nagtatag ng liṅgang ito—nagniningning na gaya ng Araw at ng banal na apoy? At mula sa liṅga, ang mga landas na umaabot sa apat na panig—ano ang mga iyon?”

Verse 57

इति वीरवचः श्रुत्वा बृहत्कटिपयोधरा । सव्रीडं सस्मितापांगनिर्मोक्षमिदमब्रवीत्

Nang marinig ang mga salita ng bayani, ang dalaga—malapad ang balakang at hitik ang dibdib—ay nagsalita nang ganito, may hiya at ngiti, at marahang pinakawalan ang sulyap sa gilid.

Verse 58

सर्वपन्नगराजेन शेषेण सुमहात्मना । तप स्तप्त्वा महालिंगमिदमत्र प्रतिष्ठितम्

Sa pamamagitan ni Śeṣa, ang dakilang kaluluwa at hari ng lahat ng panginoon ng ahas, matapos magsagawa ng mahigpit na tapasya, ang makapangyarihang Śiva-liṅga na ito ay itinindig dito.

Verse 59

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानादर्चनात्सर्वसिद्धिदम् । लिंगात्पूर्वेण मार्गोयं याति श्रीपर्वतं भुवि

Sa pagtanaw, paghipo, pagninilay (dhyāna), at pagsamba, ang liṅga na ito’y nagkakaloob ng lahat ng siddhi. Mula sa liṅga, ang landas sa silangan sa lupa ay humahantong sa Śrīparvata.

Verse 60

एलापत्रेण विहितो नागानां तत्र प्राप्तये । दक्षिणेन च मार्गोऽयं याति शूर्पारकं भुवि

Ang landas na ito’y itinakda ni Elāpatra upang makarating doon ang mga Nāga. At ang daang patimog na ito sa lupa ay humahantong sa Śūrpāraka.

Verse 61

कर्कोटकेन नागेन कृतोऽयं तत्र प्राप्तये । पश्चिमेन च मार्गोऽयं प्रभासं याति सुप्रभम्

Ang landas na ito’y ginawa ng Nāga na si Karkoṭaka upang marating ang lugar na iyon. At ang daang pakanluran na ito’y humahantong sa maningning na Prabhāsa.

Verse 62

ऐरावतेन विहितो नागानां गमनाय च । उत्तरेण च मार्गोयं येन यातुं भवान्स्थितः

Ang landas na ito’y inayos ni Airāvata para sa paglalakbay ng mga Nāga. Ito ang daang pahilaga—na ngayo’y handa kang tahakin.

Verse 63

गुप्तक्षेत्रे सिद्धलिंगं याति शक्तिगुहाऽकृतः । विहितस्तक्षकेणासौ यातुं तत्र महात्मना

Sa nakatagong banal na pook, ang landas na ito’y patungo sa Siddhaliṅga—na nilikha ni Śaktiguhā. Ang landas ding iyon ay itinakda ng dakilang-loob na Takṣaka upang makarating doon.

Verse 64

इतीदं वर्णितं वीर विज्ञप्तिः श्रूयतां मम । को भवानधुनैवेतो दैत्यपृष्ठ गतोऽभवत् । अधुनैव तथैकाकी समायातोऽत्र नो वद

Ganyan nga, O bayani, naipaliwanag ko na ito; ngayo’y pakinggan ang aking pakiusap. Sino ka na kagagaling lamang, nakasakay sa likod ng isang asura? At paano ka naparito ngayon na nag-iisa? Ipagbigay-alam mo sa amin.

Verse 65

वयं च सर्वास्ते दास्यस्त्वां पतिं प्रवृणीमहे । अस्माभिः सहितः क्रीड विविधास्वत्र भूमिषु

At kaming lahat—na iyong mga aliping babae—ay pinipili ka bilang aming panginoon. Makipaglaro at maglibot ka kasama namin sa maraming kaaya-ayang pook dito.

Verse 66

बर्बरीक उवाच । अहं कुरुकुलोत्पन्नः पांडुपुत्रस्य पौत्रकः । बर्बरीक इति ख्यातस्तं दैत्यं हंतुमागतः

Wika ni Barbarīka: “Ako’y isinilang sa angkan ng Kuru, apo ng anak ni Pāṇḍu. Kilala bilang Barbarīka, naparito ako upang patayin ang asurang iyon.”

Verse 67

स च दैत्यो हतः पापः पुनर्यास्ये महीतलम् । भवतीभिश्च मे नास्ति कृत्यं भोभोः कथंचन

“At ang makasalanang asurang iyon ay napatay na. Ngayon ay babalik na ako sa daigdig. At tungkol sa inyo, mga binibini, wala na akong anumang dapat pang gawin.”

Verse 68

ब्रह्मचारिव्रतं यस्मादहं सततमास्थितः । इत्युक्त्वाभ्यर्च्य तल्लिंगं प्रणिपत्य च दण्डवत्

Sa pagsasabing, “Sapagkat palagi akong nananatili sa panatang brahmacarya,” sinamba niya ang liṅga na iyon, at saka nagpatirapa nang lubos, tuwid na parang tungkod.

Verse 69

ऊर्ध्वमाचक्रमे वीरः कातरं ताभिरीक्षितः । ततो बहिः समागत्य सप्रकाशं मुखं तदा

Pagkaraan, umakyat sa itaas ang bayani; nang siya’y titigan ng mga babae na may pangamba, lumabas siya, at sa sandaling iyon ang kanyang mukha’y nagliwanag nang malinaw at maningning.

Verse 70

प्रहर्षेणैव पूर्वस्या विजयं ददृशे दिशः । तस्मिन्काले च विजयः कर्म सर्वं समाप्तवान्

Sa matinding galak, nasilayan niya ang tagumpay na dumarating mula sa silangan; at sa mismong sandaling iyon, tinapos ni Vijaya ang buong gawain.

Verse 71

कांत्या सूर्यसमाभास ऊर्ध्वमाचक्रमे क्षणात् । ततो वियद्गतं देवैः पुष्पवर्षमभून्महत्

Nagniningning na parang araw, siya’y umakyat sa isang kisapmata. Pagkaraan, mula sa kalangitan, nagpadala ang mga diyos ng isang dakilang ulang-bulaklak.

Verse 72

जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । विजयो बर्बरीकं च ततो वचनमब्रवीत्

Umawit ang mga pangunahing Gandharva, at sumayaw ang mga pangkat ng Apsara. Pagkaraan, nagsalita si Vijaya kay Barbarīka ng ganitong mga salita.

Verse 73

तव प्रसादाद्वीरेश सिद्धिः प्राप्ता मयातुला । चिरं जीव चिरं नंद चिरं वस चिरं जय

“O panginoon ng mga bayani, sa iyong biyaya nakamtan ko ang tagumpay na di-mapapantayan. Mabuhay ka nang matagal, magalak nang matagal, manahan nang matagal, at magwagi nang matagal!”

Verse 74

अत एव हि साधृनां संगमिच्छंति साधवः । औषधं सर्वदोषाणां भवेत्सत्यं गमो यतः

Kaya nga, ang mga banal at matuwid ay naghahangad ng pakikisama sa kapwa banal; sapagkat mula sa gayong pagsasama sumisibol ang landas ng buhay na tapat sa katotohanan, na nagiging gamot sa lahat ng pagkukulang.

Verse 75

त्वं च होमस्थितं भस्म सिंदूरसदृशप्रभम् । निःशल्यं सविवरकं पूर्यमाणं गृहाण च

At ikaw, tanggapin mo ang abong mula sa handog na homa, nagniningning na tila pulang sindur; walang sugat ngunit may bukana at maaaring punuin—kunin mo ito.

Verse 76

अक्षय्यमेतत्संग्रामे प्रथमं ते प्रमुंचतः । शत्रूणां स्थानकं मृत्योर्देहं ध्वस्तं करिष्यति

Ito’y di nauubos sa digmaan. Kapag ito ang una mong pinakawalan, wawasakin nito ang kuta ng mga kaaway at dudurog maging ang katawan ni Kamatayan.

Verse 77

एवं सुखेन विजयः शत्रूणां ते भविष्यति

Sa gayon, madali mong makakamtan ang tagumpay laban sa iyong mga kaaway.

Verse 78

बर्बरीक उवाच । उपकुर्यान्निराकांक्षो यः स साधुरितीर्यते । साकांक्षमुपकुर्याद्यः साधुत्वे तस्य को गुणः

Sinabi ni Barbarīka: “Tanging yaong tumutulong nang walang inaasahang kapalit ang tunay na tinatawag na sadhu. Kung tumutulong ang isang tao na may hangad na balik, anong kabutihan ang mayroon sa pagtawag sa kanya na ‘sadhu’?”

Verse 79

तद्देहि भस्म चान्यस्मै केनाप्यर्थो न मेऽण्वपि । प्रसादसुमुखां दृष्टिं विना नान्यद्वृणोमि ते

Ibigay mo ang abong iyon sa iba—ni katiting na pakinabang na makamundo ay hindi ko hinahangad mula kaninuman. Maliban sa iyong mahabaging sulyap ng pagpapala, wala na akong ibang hinihiling sa iyo.

Verse 80

देवा ऊचुः । कुरूणां पांडवानां च भविष्यति महान्रणः । ततो भूमिस्थितं भस्म प्राप्स्यंति यदि कौरवाः

Wika ng mga diyos: “Isang dakilang digmaan ang magaganap sa pagitan ng mga Kuru at ng mga Pāṇḍava. Kung matapos iyon ay makuha ng mga Kaurava ang abong nakahimlay sa lupa…”

Verse 81

महाननर्थो भविता पांडवानां ततः स्फुटम् । तस्माद्गृहाण त्वं भस्म सोपि चक्रे तथो वचः

“Kung gayon, malinaw na isang malaking kapahamakan ang sasapit sa mga Pāṇḍava. Kaya kunin mo ang abong ito.” At siya man ay kumilos ayon sa mga salitang iyon.

Verse 82

देवीभिः सहिता देवाः संमान्य विजयं च ते । सिद्धैश्वर्यं ददुस्तस्मै सिद्धसेनेति नाम च

Ang mga diyos, kasama ang mga diyosa, ay nagparangal kay Vijaya. Ipinagkaloob nila sa kanya ang ganap na mga siddhi at kasaganaan, at ibinigay din ang pangalang “Siddhasena.”

Verse 83

एवं स विजयो विप्रः सिद्धिं लेभे सुदुर्लभाम् । बर्बरीकश्च कृत्वैतद्देवीभक्तिरतोऽवसत्

Sa gayon, ang brāhmaṇa na si Vijaya ay nagkamit ng isang napakabihirang kaganapan. At si Barbarīka, matapos gawin ito, ay namuhay na puspos ng debosyon, laging nakatuon sa pagsamba sa Diyosa.