
Inilalahad ng kabanatang ito ang masalimuot na aral tungkol sa paghahangad ng isang naghahanap na makamit ang siddhi “sa mismong katawang ito,” at ang natatanging kabanalan ng Avimukta (Kāśī). Isinasalaysay ni Skanda ang isang naunang pangyayari sa panahon ng Padma-kalpa: si Damana, anak ni Bhāradvāja, nang makita ang kawalang-tatag at dalamhati ng buhay-mundo, ay naglakbay sa mga āśrama, lungsod, gubat, ilog, at mga tīrtha, nagsagawa ng matitinding austeridad ngunit hindi pa rin nakamit ang katatagan ng isip. Sa biyayang itinakda ng kapalaran, nakarating siya sa pampang ng Ilog Revā at natagpuan ang banal na pook na kaugnay ng Oṃkāra; nakita niya ang mga ascetic na Pāśupata at lumapit sa kanilang matandang guro, ang muni na si Garga. Isinalaysay ni Damana ang kanyang mga nagdaang pagsasanay—paglalakbay-pananampalataya, mantra-japa, havana, paglilingkod sa guru, pagpupuyat sa mga cremation ground, mga gawaing panggamot at alkimya, at mabibigat na tapas—ngunit inamin niyang wala pa ang “binhi” ng siddhi; humingi siya ng tiyak na upadeśa upang makamit ang layon sa kasalukuyang katawan. Pinuri ni Garga ang Avimukta bilang pinakamataas na kṣetra, na inilarawan bilang kanlungang nagliligtas mula sa saṃsāra, at ipinaliwanag ang mga tagapagbantay ng hangganan at mahahalagang pook gaya ng Maṇikarṇikā at Viśveśvara. Pagkaraan, itinatag ang pagsasanay sa Oṃkāra-liṅga: binanggit ang mga huwarang Pāśupata na nagkamit ng siddhi sa pamamagitan ng pagsamba rito, at isinalaysay ang babalang kuwento tungkol sa palakang kumain ng nirmālya (mga handog na para kay Śiva), namatay sa labas ng kṣetra dahil sa pagkakasalang iyon, at muling isinilang na may halong mabuti at masamang palatandaan—isang tuntuning moral at ritwal sa paggalang sa pag-aari at mga handog ni Śiva. Kasunod nito ang halimbawa ni Mādhavī (muling pagsilang mula sa palaka), na may matinding at tanging debosyon kay Oṃkāra—palagiang paggunita, paglilingkod, at pagpipigil ng mga pandama na nakatuon lamang sa liṅga—hanggang sa siya’y lumusaw at nakipag-isa sa liṅga sa pagbabantay at pag-aayuno sa caturdaśī ng buwan ng Vaiśākha; lumitaw ang maningning na pagpapakita at nabanggit ang patuloy na pagdiriwang sa lugar. Nagtatapos ang kabanata sa phalaśruti: ang masusing nakikinig ay lilinisin at makararating sa Śiva-loka, at binibigyang-diin na ang kṣetra ay walang humpay na binabantayan ng mga gaṇa.
Verse 1
स्कंद उवाच । शृणु वातापि संहर्तः काश्यां पातकतंकिनी । पद्मकल्पे तु या वृत्ता दमनस्य द्विजन्मनः
Sinabi ni Skanda: Makinig, O mamumuksa kay Vātāpi, sa salaysay na pumupuksa ng kasalanan na kaugnay ng Kāśī—ang pangyayaring naganap sa Padma-kalpa tungkol kay Damana, ang dalawang-ulit na isinilang (brāhmaṇa).
Verse 2
भारद्वाजस्य तनयो दमनो नाम नामतः । कृतमौंजीविधिः सोथ विद्याजातं प्रगृह्य च
Si Damana, anak ni Bhāradvāja, sa pangalan ay Damana nga; matapos maisagawa nang wasto ang ritwal ng pagsusuot ng banal na pamigkis (mauñjī) at yakapin ang mga disiplina ng pag-aaral, siya’y nagpatuloy sa landas.
Verse 3
संसारदुःखबहुलं जीवितं चापि चंचलम् । विज्ञाय दमनो विद्वान्निर्जगाम गृहान्निजात्
Nang maunawaan ni Damana, ang pantas, na ang buhay sa sansinukob ay hitik sa pagdurusa at ang buhay ay marupok at pabagu-bago, siya’y lumisan mula sa sarili niyang tahanan.
Verse 4
कांचिद्दिशं समालंब्य निर्वेदं परमं गतः । प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यब्धि प्रतिकाननम्
Sa isang panig siya tumungo, na umabot sa sukdulang pagwawalang-kapit; naglakbay siya mula ashram hanggang ashram, mula bundok hanggang bundok, mula dagat hanggang dagat, at mula gubat hanggang gubat.
Verse 5
प्रतितीर्थं प्रतिनदि स बभ्राम तपोयुतः । यावंत्यायतनानीह तिष्ठंति परितो भुवम्
Taglay ang mahigpit na tapas, siya’y naglakbay sa bawat tīrtha at bawat ilog—sa lahat ng banal na dambanang nakatindig sa buong daigdig.
Verse 6
अध्युवास स तावंति संयतेंद्रियमानसः । परं न मनसः स्थैर्यं क्वापि प्रापि च तेन वै
Nanahan siya sa napakaraming banal na pook, na napipigil ang mga pandama at isip; gayunman, hindi pa rin niya natamo saanman ang ganap na katatagan ng diwa.
Verse 7
मनोरथोपदेष्टा च कुत्रचित्क्वापि नेक्षितः । कदाचिद्दैवयोगात्स दमनो नाम तापसः
Wala rin siyang nakita saanman na tagapagturo sa landas ng tunay na mithiin ng puso; ngunit minsan, sa kalooban ng banal na tadhana, ang ermitanyong nagngangalang Damana ay (dumating sa kanyang hinahanap).
Verse 8
रेवातटे निरैक्षिष्ट तीर्थं चामरकंटकम् । महदायतनं पुण्यमोंकारस्यापि तत्र वै
Sa pampang ng Revā, nasilayan niya ang tīrthang tinatawag na Āmarakaṇṭaka; naroon din ang dakila at banal na santuwaryo ni Oṃkāra.
Verse 9
दृष्ट्वा हृष्टमना आसीच्चेतः स्थैर्यमवाप ह । अथ पाशुपतांस्तत्र स निरीक्ष्य तपोधनान्
Pagkakita niya, napuno siya ng galak, at nagkamit ng katatagan ang kanyang isip. Pagkaraan, minasdan niya roon ang mga Pāśupata na mga ermitanyo—mga kayamanan ng tapas—
Verse 10
विभूतिभूषिततनून्कृतलिंगसमर्चनान् । विहितप्राणयात्रांश्च कृतागमविचारणान्
—ang kanilang mga katawan ay pinalamutian ng banal na abo (vibhūti), abala sa pagsamba sa liṅga; tinutupad ang itinakdang mga disiplina ng wastong pag-iral ng hininga at buhay, at nakatuon sa pagninilay sa mga Āgama, ang mga kasulatang Śaiva.
Verse 11
स्वस्थोपविष्टान्स्वपुरोरग्रतोऽचलमानसान् । प्रणम्योपाविशत्तत्र तदाचार्यस्य सन्निधौ
Nang makita niyang sila’y payapang nakaupo sa harap niya, ang kanilang mga isip ay matatag at di-natitinag, siya’y unang yumukod sa paggalang at saka naupo roon, sa mismong harapan ng iginagalang na guro.
Verse 12
प्रबद्धहस्तयुगलः प्रणमतरकंधरः । अथ पाशुपताचार्यो गर्गो नाम महामुनिः
Magkakabit ang dalawang palad sa paggalang, at nakayuko ang leeg sa pagpupugay; naroon ang guro ng Pāśupata—ang dakilang muni na nagngangalang Garga.
Verse 13
वार्धकेन समाक्रांतस्तपसा कृशविग्रहः । शंभोराराधनेनिष्ठः श्रेष्ठः सर्वतपस्विषु
Bagaman sinaklaw na ng katandaan at pinayat ng matinding tapas ang kanyang katawan, nanatili siyang matatag sa pagsamba kay Śambhu, ang pinakadakila sa lahat ng mga asceta.
Verse 14
पप्रच्छ दमनं चेति कस्त्वं कस्मादिहागतः । तरुणोपि विरक्तोसि कुतस्तद्वद सत्तम
Tinanong niya si Damana: “Sino ka, at saan ka nagmula rito? Bagaman bata, ikaw ay walang pagkapit; paano ito naganap? Iwika mo sa akin, O pinakamainam sa mga tao.”
Verse 15
इति प्रणयपूर्वं स निशम्य दमनोऽब्रवीत् । भगोः पाशुपताचार्य सर्वज्ञाराधनप्रिय
Sa gayon, matapos siyang kausapin nang may pag-ibig, nakinig si Damana at sumagot: “O kagalang-galang na guro ng Pāśupata, na minamahal ang pagsamba sa Panginoong Ganap na Nakaaalam…”
Verse 16
कथयामि यथार्थं ते निजचेतोविचेष्टितम् । अहं ब्राह्मणदायादो वेदशास्त्रकृतश्रमः
“Isasalaysay ko sa iyo ang tunay na galaw ng aking sariling isipan. Ako’y Brahmin sa angkan, at nagpagal ako sa pag-aaral ng Veda at mga śāstra.”
Verse 17
संसारासारतां ज्ञात्वा वानप्रस्थमशिश्रियम् । अनेनैव शरीरेण महासिद्धिमभीप्सता
“Nang maunawaan ko ang kawalang-saysay ng sansāra, tinahak ko ang buhay ng naninirahan sa gubat (vānaprastha); at sa mismong katawang ito, hinangad kong makamtan ang dakilang siddhi.”
Verse 18
स्नातं बहुषु तीर्थेषु मंत्रा जप्तास्तु कोटिशः । देवताः सेविता बह्व्यो हवनं च कृतं बहु
“Naligo na ako sa maraming tīrtha; nakapagbigkas ako ng mga mantra nang di-mabilang, na tila milyun-milyon. Marami ring diyos ang aking pinaglingkuran, at marami akong inihandog na havan sa apoy.”
Verse 19
शुश्रूषिताश्च गुरवो बहवो बह्वनेहसम् । महाश्मशानेषु निशा भूयस्योप्यतिवाहिताः
“Marami akong gurong pinagsilbihan sa mahabang panahon; at sa malalaking śmaśāna, mga pook ng pagsusunog ng bangkay, ginugol ko rin ang napakaraming gabi.”
Verse 20
शिखराणि गिरींद्राणां मया चाध्युषितान्यहो । दिव्यौषधि सहस्राणि मया संसाधितान्यपि
Ay, ako’y nanahan pa sa mga tuktok ng maharlikang kabundukan; at aking napagtagumpayan din ang libu-libong banal at kamangha-manghang halamang-gamot.
Verse 21
रसायनानि बहुशः सेवितानि मया पुनः । महासाहसमालंब्य सिद्धाध्युषितकंदराः
Madalas kong ininom ang maraming rasāyana, mga pampasiglang eliksir; at sa pagkapit sa dakilang tapang, aking pinasok ang mga yungib at bangin na tinitirhan ng mga siddha.
Verse 22
मया प्रविष्टा बहुशः कृतांतवदनोपमाः । तपश्चापि महत्तप्तं बहुभिर्नियमैर्यमैः
Madalas akong pumasok sa mga pook na wari’y bibig mismo ni Kamatayan; at nagsagawa rin ako ng dakilang tapas, pinatatag ng maraming niyama at yama.
Verse 23
परं किंचित्क्वचिन्नैक्षि सिद्ध्यंकुरमपि प्रभो । इदानीं त्वामनुप्राप्य महीं पर्यटता मया
Ngunit saanman ay hindi ko nasilayan kahit usbong man lamang ng tagumpay, O Panginoon. Ngayon, nang marating kita habang ako’y pagala-gala sa daigdig, sumilang ang pag-asa sa akin.
Verse 24
मनसः स्थैर्यमापन्नमिव संप्राप्तसिद्धिना । अवश्यं त्वन्मुखांभोजाद्यद्वचो निःसरिष्यति
Ang aking isip ay tila nagkamit ng katatagan, na wari’y natamo na ang siddhi; sapagkat tiyak, ang anumang salitang lalabas sa iyong mukhang-lotong bibig ay may bisa.
Verse 25
तेनैव महती सिद्धिर्भवित्री मम नान्यथा । तद्ब्रूहि सूपदेशं च कथं सिद्धिर्भवेन्मम
Sa pamamagitan niyon lamang darating sa akin ang dakilang katuparan, at hindi sa iba. Kaya ituro mo sa akin ang pinakamainam na aral—paano sisibol sa akin ang ganap na pagtatamo?
Verse 26
अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन प्रथीयसी । दमनस्य निशम्येति गर्गाचार्यो वचस्तदा
Nang marinig ni Guro Garga ang mga salita ni Damanā, sinabi niya noon: “Sa mismong makalupang katawan na ito, tunay na mararating mo ang kadakilaan at katuparan.”
Verse 27
प्रत्यक्षदृष्टं प्रोवाच महदाश्चर्यमुत्तमम् । सर्वेषां शृण्वतां तत्र शिष्याणां स्थिरचेतसाम् । मुमुक्षूणां धृतवतां महापाशुपतं व्रतम्
Pagkaraan ay ipinahayag niya ang pinakamataas at kamangha-manghang aral, pinatotohanan ng tuwirang karanasan, habang nakikinig doon ang lahat ng mga alagad na matatag ang isip—mga naghahangad ng kalayaan, matibay ang panata—ang dakilang Pāśupata na pagtalima.
Verse 28
गर्ग उवाच । अनेनैवेह देहेन यदि त्वं सिद्धिकामुकः । शृणुष्वावहितो भूत्वा तदा ते कथयाम्यहम्
Sinabi ni Garga: “Kung ninanais mo ang pagtatamo dito mismo sa katawang ito, makinig kang buong pag-iingat; ipaliliwanag ko ito sa iyo.”
Verse 29
अविमुक्ते महाक्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदे सताम् । धर्मार्थकाममोक्षाख्य रत्नानां परमाकरे
“Sa Avimukta, ang dakilang banal na pook na nagbibigay ng lahat ng siddhi sa mga banal, naroon ang pinakamataas na minahan ng mga hiyas na tinatawag na Dharma, Artha, Kāma, at Mokṣa.”
Verse 30
समाश्रितानां जंतूनां सर्वेषां सर्वकर्मणाम् । शलभानां प्रदीपाभे तमःस्तोम महाद्विपि
Para sa lahat ng nilalang na sumisilong doon—sa lahat, sa bawat gawa—ang Avimukta ay gaya ng ilawan sa mga gamu-gamo; isang dambuhalang elepanteng dumudurog sa mga bunton ng kadiliman.
Verse 31
कर्मभूरुह दावाग्नौ संसाराब्ध्यौर्वशोचिपि । निर्वाणलक्ष्मी क्षीराब्धौ सुखसंकेतसद्मनि
O Kāśī—gaya ng apoy-sa-gubat sa punongkahoy ng karma, gaya ng apoy sa kailaliman sa karagatan ng saṃsāra—O tahanang nagpapahiwatig ng ligaya ng paglaya, gaya ng Karagatang-Gatas na nagdadala ng kapalaran ng nirvāṇa.
Verse 32
दीर्घनिद्रा प्रसुप्तानां परमोद्बोधदायिनि । यातायातश्रमापन्नप्राणिमार्गमहीरुहि
O Kāśī, tagapagkaloob ng sukdulang paggising sa mga natutulog sa mahabang kamangmangan; O dakilang punongkahoy na kumakalinga sa landas ng mga nilalang na napapagod sa walang-hanggang pagparito at pag-alis.
Verse 33
अनेकजन्मजनित महापापाद्रिवज्रिणि । नामोच्चारकृतां पुंसां महाश्रेयो विधायिनि
O Kāśī, kulog na pamukpok sa bundok ng malalaking kasalanang naipon sa maraming kapanganakan; O tagapagkaloob ng pinakadakilang kabutihan sa tao sa pagbigkas lamang ng iyong pangalan.
Verse 34
विश्वेशितुः परेधाम्नि सीम्नि स्वर्गापवर्गयोः । स्वर्धुनी लोलकल्लोला नित्यक्षालित भूतले
Sa kataas-taasang tahanan ni Viśveśvara, sa mismong hangganan ng langit at paglaya—doon ang lupa’y laging hinuhugasan ng makalangit na ilog, na ang mga alon ay masiglang naglalaro.
Verse 35
एवंविधे महाक्षेत्रे सर्वदुःखौघहारिणि । प्रत्यक्षं मम यद्वृत्तं तद्ब्रवीमि महामते
Sa ganitong dakilang banal na kṣetra na pumapawi sa baha ng lahat ng pagdurusa, O dakilang-isip, isasalaysay ko ngayon ang nangyari sa akin—yaong aking tuwirang nasaksihan.
Verse 36
यत्र कालभयं नास्ति यत्र नास्त्येनसो भयम् । तत्क्षेत्रमहिमानं कः सम्यग्वर्णयितुं क्षमः
Doong walang takot sa Panahon (Kāla), at doong wala ring takot sa kasalanan—sino ang may kakayahang ilarawan nang wasto ang kadakilaan ng banal na kṣetra na iyon?
Verse 37
तीर्थानि यानि लोकेस्मिञ्जंतूनामघहान्यहो । तानि सर्वाणि शुद्ध्यर्थं काशीमायांति नित्यशः
Ang lahat ng mga tīrtha sa mundong ito na nag-aalis ng mga kasalanan ng mga nilalang—oo, silang lahat—ay dumarating sa Kāśī araw-araw, upang sila man ay luminis.
Verse 38
अपि काश्यां वसेद्यस्तु सर्वाशी सर्वविक्रयी । स यां गतिं लभेन्मर्त्यो यज्ञैर्दानैर्न सान्यतः
Kahit ang taong tumira sa Kāśī na kumakain ng anumang pagkain at nagtitinda ng lahat ng bagay, ang kalagayang kanyang matatamo ay di makakamtan sa iba sa pamamagitan ng mga yajña at mga dāna.
Verse 39
रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान् । दीर्घस्वाप कुठारेण च्छिन्नः काश्यां न वर्धते
Ang dakilang punò ng saṃsāra, na sumibol mula sa binhi ng pagkapit (rāga), kapag naputol na ng palakol ng mahabang espirituwal na pag-idlip, ay hindi na muling tumutubo sa Kāśī.
Verse 40
सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः । वप्तुर्बीजमिदं तस्मिन्नुप्तं नैव प्ररोहति
Sa lahat ng tigang at baog na lupain, ang Kāśī ang pinakabaog; doon, ang binhing inihasik ng tagapaghahasik ng karma ay hindi kailanman sumisibol.
Verse 41
स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः । तेप्यघौघ विनिर्मुक्ता यास्यंति गतिमुत्तमाम्
Yaong mga naninirahan dito na tiyak na aalaala sa Kāśī—sila man ay nagiging tunay na banal. Pinalaya sa rumaragasang kasalanan, nararating nila ang pinakamataas na kalagayan.
Verse 42
विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा । अभंगुरा विमुक्तस्य सा तु लभ्या शिवाज्ञया
Ang karangalan ng lahat ng daigdig—maging ng Satya-loka at iba pa—ay marupok at lumilipas. Ngunit sa pinalaya, ang kaluwalhatiang iyon ay di-nasisira; natatamo lamang sa utos at biyaya ni Śiva.
Verse 43
कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम् । विभूतिर्दृश्यते या सा क्वास्ति ब्रह्मांडमंडले
Kahit sa mga uod, insekto, at mga nilalang na lumilipad na nagtatakwil ng katawan sa Avimukta, may nakikitang kaluwalhatian; saan pa sa buong saklaw ng sansinukob matatagpuan ang gayong karangalan?
Verse 44
वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात् । स उपायो विधातव्यो येन नो निष्क्रमो बहिः
Kapag narating ang Vārāṇasī—sa anumang sandali, sa pag-ikot ng tadhana—dapat yakapin ang paraang hindi na lalabas pa roon.
Verse 45
पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः । पश्चिमे चैव गोकर्णो भारभूतस्तथोत्तरे
Sa silangan ay nakatindig si Maṇikarṇīśa; sa timog ay naroon si Brahmeśa. Sa kanluran ay si Gokarṇa, at gayundin sa hilaga ay si Bhārabhūta.
Verse 46
इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम् । मणिकर्णी ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा विश्वेश्वरंविभुम्
Ganito ang kataas-taasang banal na pook—ang Avimukta—na may dakilang bunga. Pagkaligo sa lawa ng Maṇikarṇī at pagtanaw kay Viśveśvara, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, (natatamo ang gantimpala).
Verse 47
क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत् । तत्र श्राद्धप्रदातुश्च मुच्यंते प्रपितामहाः
Sa pag-ikot nang may paggalang sa banal na lupain, natatamo ang bunga ng handog na Rājasūya. At ang nag-aalay ng śrāddha roon—pati ang mga ninuno—ay napapalaya.
Verse 48
अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके । न विद्यते क्वचित्सत्यं सत्यं साधकसिद्धिदम्
Sa buong bilog ng sansinukob, walang banal na pook na maihahambing sa Avimukta. Ito ang katotohanan—katotohanan—sapagkat nagbibigay ito ng katuparan sa mga nagsasanay sa landas espirituwal.
Verse 49
रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः । महापारिषदा उग्राः क्रूरेभ्योऽक्रूरबुद्धयः
Ang banal na pook na yaon ay laging binabantayan ng mababangis na dakilang mga tagapaglingkod, may hawak na lubid na panghuli at mga tabak—nakapanghihilakbot sa masasama, ngunit may mahabaging layon.
Verse 50
प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः । रक्षेदहर्निशं क्षेत्रं दुर्वृत्तेभ्यो विभीषणः
Sa silangang tarangkahan, si Aṭṭahāsa—napalilibutan ng di-mabilang na gaṇa—ay nagbabantay sa banal na kṣetra araw at gabi, sindak ng masasama.
Verse 51
तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः । गोकर्णः पश्चिमद्वारं पाति कोटिगणावृतः
Gayundin, si Bhūtadhātrīśa ang tagapagtanggol ng timog na panig ng banal na kṣetra (Kāśī); at si Gokarṇa—napalilibutan ng di-mabilang na gaṇa—ang nag-iingat sa kanlurang tarangkahan.
Verse 52
उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः । ऐशंकोणं छागवक्त्रो भीषणो वह्निदिग्दलम्
Sa gayon ding paraan, ang dakilang gaṇa na si Ghaṇṭākarṇa ang nagbabantay sa hilagang tarangkahan; at ang kakila-kilabot na Chāgavaktra ang nag-iingat sa hilagang-silangang sulok, sa bahaging katabi ng direksiyon ng Apoy.
Verse 54
कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः । एते पूर्वेण रक्षंति गंगापारे स्थिता गणाः
Si Kālākṣa, Oraṇabhadra, Kauleya, at Kālakaṃpana—ang mga gaṇang ito, na nakahimpil sa kabilang pampang ng Gaṅgā, ang nagtatanggol sa silangang panig.
Verse 55
वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः । स्थूलकर्णो महाबाहुरसिपारे व्यवस्थिताः
Si Vīrabhadra at Nabhas, gayundin si Kardamāliptavigraha, Sthūlakarṇa, at Mahābāhu—ang mga ito’y nakahimpil sa kabilang pampang ng ilog Asi.
Verse 56
विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ । रक्षंति पश्चिमद्वारं देहलीदेशसंस्थिताः
Si Viśālākṣa, ang Mahābhīma, at sina Kuṇḍodara at Mahodara—na nakahimpil sa lupain ng Dehalī—ay nagbabantay at nagtatanggol sa kanlurang tarangkahan.
Verse 57
नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः । आनंदोगोपको बभ्रू रक्षंति वरणातटे
Sina Nandisena, Pañcāla, Kharapādakaraṇṭaka, Ānandogopaka, at Babhrū ang nagbabantay sa pampang ng ilog Varaṇā.
Verse 58
तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम् । तत्र सिद्धिं परां प्राप्ता देहेनानेन साधकाः
Sa banal na pook na lubhang mapagpala, naroon ang liṅga na tinatawag na Oṃkāra; doon natamo ng mga sādhaka ang sukdulang siddhi habang nasa katawan ding ito.
Verse 59
कपिलश्चैव सावर्णिः श्रीकंठः पिगलोंशुमान् । एते पाशुपताः सिद्धास्तल्लिंगाराधनेन हि
Sina Kapila, Sāvarṇi, Śrīkaṇṭha, at Pigaloṃśumān—ang mga ito’y mga Pāśupata na deboto—tunay na naging ganap na siddha sa pagsamba sa liṅgang yaon.
Verse 60
एकदा तस्य लिंगस्य कृत्वा पंचापिपूजनम् । नृत्यतः सहुडुत्कारं तस्मिंल्लिंगे लयं ययुः
Minsan, matapos isagawa ang limang-uring pagsamba sa liṅgang iyon, sila’y sumayaw na may sigaw na “huḍu!”, at nalusaw at napaloob sa mismong liṅgang yaon.
Verse 61
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तत्र यद्वृत्तमद्भुतम् । निशामय महाबुद्धे दमन द्विजसत्तम
May iba pa akong sasabihin sa iyo—isang kagila-gilalas na pangyayaring naganap doon. Makinig kang mabuti, O Damana na dakila ang pag-iisip, pinakamainam sa mga dvija.
Verse 62
एका भेकी मुने तत्र चरंती लिंग सन्निधौ । प्रदक्षिणं सदा कुर्यान्निर्माल्याक्षतभक्षिणी
O muni, doon ay may isang babaeng palaka na gumagala sa harap ng Śiva-liṅga; palagi siyang umiikot nang pradakṣiṇa, bagaman kumakain siya ng nirmālya at ng akṣata na bigas.
Verse 63
सा तत्र मृत्युं न प्राप शिवनिर्माल्यभक्षणात् । क्षेत्रादन्यत्र मरणं जातं तस्यास्तदेनसः
Dahil sa pagkain niya ng nirmālya ni Śiva, hindi siya namatay habang naroon sa banal na kṣetra; ngunit sa labas ng sagradong pook siya namatay—dahil sa mismong kasalanang iyon.
Verse 64
वरं विषमपिप्राश्यं शिवस्वं नैव भक्षयेत् । विषमेकाकिनं हंति थिवस्वं पुत्रपौवकम्
Mas mabuting lumunok ng lason kaysa kainin ang pag-aari ni Śiva. Ang lason ay pumapatay lamang sa uminom; ngunit ang pagkuha sa kay Śiva ay sumisira sa tao kasama ang kanyang mga anak at mga apo.
Verse 65
शिवस्य परिपुष्टांगाः स्पर्शनीया न साधुभिः । तेन कर्मविपाकेन ततस्ते रौरवौकसः
Yaong mga ‘napatabang’ at lumakas dahil sa pag-aari ni Śiva ay hindi dapat hipuin ng mga banal. Sa paghinog ng bungang-karmang iyon, sila’y nagiging mga nananahan sa Raurava.
Verse 66
कश्चित्काकः समालोक्य मंडूकीं तामितस्ततः । पोप्लूयमानामादाय चंच्वा क्षेत्राद्बहिर्गतः
May isang uwak na nakapansin sa palakang babae roon; kinuha niya ito sa tuka habang nagpupumiglas, at lumipad palabas sa hanggahan ng banal na kṣetra.
Verse 67
वर्षाभ्वी तेन सा क्षिप्ता काकेन क्षेत्रबाह्यतः । अथ सा कालतो भेकी तत्रैव क्षेत्रसत्तमे
Sa panahon ng tag-ulan, itinapon siya ng uwak sa labas ng banal na pook. Pagkaraan, sa takdang oras, namatay ang palaka roon mismo—sa dakilang kabanalan ng kṣetra.
Verse 68
प्रदक्षिणीकरणतो लिंगस्यस्पर्शनादपि । पुण्यापुण्यवतीजाता कन्यापुष्पबटोर्गृहे
Dahil sa pag-ikot nang pakanan bilang pradakṣiṇā—at maging sa paghipo sa liṅga—siya’y muling isinilang na dalagang may halong kabutihan at kasalanan, sa bahay ng brahmacārin na si Kanyāpuṣpabaṭu.
Verse 69
शुभावयवसंस्थाना शुभलक्षणलक्षिता । परं गृध्रमुखी जाता निर्माल्याक्षतभक्षणात्
Maganda ang hubog ng kanyang katawan at may mga mapalad na palatandaan; subalit isinilang siyang may mukhang buwitre, sapagkat kinain niya ang nirmālya at ang akṣata.
Verse 70
सम्यग्गीतरहस्यज्ञा नितरां मधुरस्वरा । सप्तस्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनास्त्वैकविंशतिः
Batid niya nang wasto ang lihim na tuntunin ng pag-awit at may ubod-tamis na tinig: ang pitong swara, ang tatlong grāma, at ang dalawampu’t isang mūrcchanā.
Verse 71
ताना एकोनपंचाश ताला एकोत्तरंशतम् । रागाः षडेव तेषां तु पंचपंचापि चांगनाः
May apatnapu’t siyam na tāna, at isandaan at isa na tāla. Anim ang pangunahing rāga, at sa bawat isa’y may tiglilimang “konsorte” na mga pantulong na rāga.
Verse 72
षड्विंशद्रागरागिण्य इति रागि मुदावहाः । देशकाल विभेदेन पंचषष्टिस्तथा पराः
May dalawampu’t anim na pangunahing rāga at rāgiṇī na nagbibigay-galak sa marunong tumikim ng sining; at bukod pa rito, dahil sa pagkakaiba ng lugar at panahon, may animnapu’t lima pang dagdag na anyo.
Verse 73
यावंत एव तालाः स्यु रागास्तावंत एव हि । इति गीतोपनिषदा प्रत्यहं सा शुभव्रता
Kung gaano karami ang mga tāla, gayon din karami ang mga rāga. Sa gayong aral ng “Gītopaniṣad,” ang babaeng may mapalad na panata’y nagsanay araw-araw.
Verse 74
माधवी मधुरालापा सदोंकारं समर्चयेत् । प्राप्याप्यनर्घ्यतारुण्यं सा तु पुष्पबटोः सुता
Si Mādhavī, na may matamis na pananalita, ay laging sumasamba sa Oṃkāra. Bagama’t nakamtan niya ang di-matatawarang kabataan, siya—anak ni Puṣpabaṭa—ay nanatiling tapat sa pagsambang iyon.
Verse 75
प्राग्जन्मवासनायोगादोंकारं बह्वमंस्त वै । स्वभाव चंचलं चेतस्तस्यास्तल्लिंग सेवनात्
Dahil sa lakas ng mga bakas ng dating kapanganakan, taimtim niyang pinagninilayan ang Oṃkāra. Bagama’t likás na pabagu-bago ang isip, sa kanya’y tumatag ito sa paglilingkod sa liṅga na yaon.
Verse 76
दमनस्थैर्यमगमद्योगेनेव महात्मनः । न दिवा बाधयांचक्रे क्षुत्तृण्निद्रा क्षपा सुताम्
Nakamit niya ang tibay ng pagpipigil-sa-sarili, na wari’y sa yoga ng isang dakilang kaluluwa. Sa araw, hindi siya ginambala ng gutom, uhaw, at antok—yaong anak ni Kṣapā.
Verse 77
अतंद्रितमना आसीत्सा तल्लिंग निरीक्षणे । अक्ष्णोर्निमेषा यावंतस्तस्या आसन्दिवानिशम्
Walang kapaguran ang kanyang isip habang nakatitig siya sa banal na liṅga. Ang pagkurap ng kanyang mga mata—gaano man kaliit—ay halos di-maramdaman, araw at gabi, sapagkat ayaw niyang lumihis.
Verse 78
तावत्कालस्तया साध्व्या महान्विघ्नोऽनुमीयते । निमेषांतरितः कालो यो यो व्यथोंगतो मम । लिंगानवेक्षणात्तत्र प्रायश्चित्तं कथं भवेत
Dahil dito, itinuring ng banal na babae na maging yaong munting sandali ay malaking hadlang: “Anumang oras na lumipas sa akin—kahit nahati lamang ng isang kurap—na hindi ko natitigan ang liṅga, paano magkakaroon ng pag-alis ng kasalanan para roon?”
Verse 79
इति संचितयंत्येव सेवां तत्याज नोंकृतेः । जलाभिलाषिणी सा तु लिंगनामामृतं पिबेत्
Sa gayong pagninilay, hindi niya kailanman iniwan ang kanyang paglilingkod, ni dahil man sa pagbigkas ng Oṃkṛti. At kapag siya’y nauuhaw sa tubig, iniinom niya ang nektar ng Pangalan ng liṅga.
Verse 80
नान्य द्दिदृक्षिणी तस्या अक्षिणी श्रुतिगे अपि । विहाय लिंगमोंकारं हृद्विहायः स्थितं सताम्
Wala nang ibang nais makita ang kanyang mga mata, kahit may ibang tunog na dumarating sa kanyang pandinig. Sapagkat paano niya tatalikuran ang Oṃkāra-liṅga—si Śiva—na nananahan bilang kanlungan ng puso ng mga banal?
Verse 81
तस्याः शब्दग्रहौ नान्य शब्दग्रहणतत्परौ । अतीव निपुणौ जातौ तत्सन्माल्यकरौकरौ
Ang kaniyang mga pandamang “sumasalo ng tunog” ay hindi na kumakapit sa ibang tinig, kundi tanging sa banal na dhvani. At ang kaniyang mga kamay ay naging lubhang bihasa—mga kamay na humahabi ng maririkit na mga kuwintas ng bulaklak para sa Kaniya.
Verse 82
नान्यत्र चरणौ तस्याश्चरतः सुखवांछया । त्यक्त्वोंकाराजिरक्षोणीं क्षुण्णां निर्वाणपद्मया
Sa paghahangad ng kaligayahan, hindi niya inilalapat ang kaniyang mga paa sa ibang dako; at ang lupang may bakas ng banal na guhit ng Oṃkāra ay kaniyang tinalikdan at nayurakan—gaya ng lotus ng paglaya.
Verse 83
ओंकारं प्रणवं सारं परब्रह्मप्रकाशकम् । शब्दब्रह्मत्रयीरूपं नादबिंदुकलालयम्
Ang Oṃkāra—ang Praṇava—ang pinakadiwa, ang tagapagpahayag ng Kataas-taasang Brahman; ito ang tatluhang Veda sa anyo ng Śabda-Brahman, ang tahanan ng nāda (tunog), bindu (binhi/tuldok), at kalā (banayad na kapangyarihan).
Verse 84
सदक्षरं चादिरूपं विश्वरूपं परावरम् । वरं वरेण्यं वरदं शाश्वतं शांतमीश्वरम्
Ito ang tunay na Di-nasisira, ang unang anyo, ang anyong kosmiko, lampas sa mataas at mababa; ang dakila, ang pinakakarapat-dapat piliin, ang tagapagkaloob ng mga biyaya—walang hanggan, mapayapa, at ang Panginoon.
Verse 85
सर्वलोकैकजनकं सर्वलोकैकरक्षकम् । सर्वलोकैकसंहर्तृ सर्वलोकैकवंदितम्
Ang tanging pinagmulan ng lahat ng daigdig, ang tanging tagapangalaga ng lahat ng daigdig; ang tanging tagapag-urong ng lahat ng daigdig, ang iisang sinasamba ng lahat ng daigdig.
Verse 86
आद्यंतरहितं नित्यं र्शिवं शंकरमव्ययम् । एकगुणत्रयातीतं भक्तस्वांतकृतास्पदम्
Walang pasimula at walang wakas, walang hanggan—si Śiva, si Śaṅkara, di-nasisira; lampas sa tatlong guṇa, ngunit umuupo sa dalisay na puso ng mga deboto.
Verse 87
निरुपाधिं निराकारं निर्विकारं निरंजनम् । निर्मलं निरहंकारं निष्प्रपंचं निजोदयम्
Walang upādhi, walang anyo, walang pagbabago, walang dungis; dalisay, walang pagkamakasarili, lampas sa sanlibutang maraming anyo—sariling liwanag sa Kanyang pagsilang.
Verse 88
स्वात्माराममनंतं च सर्वगं सर्वदर्शिनम् । सर्वदं सर्वभोक्तारं सर्वं सर्वसुखास्पदम्
Nalulugod sa sariling Ātman, walang hanggan; sumasaklaw sa lahat at nakakakita ng lahat; nagbibigay ng lahat, tumatamasa ng lahat; Siya ang Lahat, at tahanan ng ganap na kaligayahan.
Verse 89
वागिंद्रियं तदीयं च प्रोच्चरत्तदहर्निशम् । नामांतरं न गृह्णाति क्वचिदन्यस्यकस्यचित्
Ang kanyang pananalita, lubos na sa Kanya nakatalaga, ay patuloy na bumibigkas ng yaong Pangalan araw at gabi; hindi ito tumatanggap ng ibang pangalan ninuman kailanman.
Verse 90
एतन्नामाक्षररसं रसयंती दिवानिशम् । रसना नैव जानाति तस्या अन्यद्रसांतरम्
Nilalasap niya ang nektar na diwa ng mga pantig ng Pangalan na ito araw at gabi; kaya ang kanyang dila’y hindi na nakakikilala ng anumang ibang lasa.
Verse 91
संमार्जनं रंगमालाः प्रासादं परितः सदा । विदध्यान्माधवी तत्र तथार्चा पात्रशोधनम्
Si Mādhavī ay laging nagwawalis at nag-aayos ng mga palamuting kuwintas ng bulaklak sa palibot ng dambana; doon din niya isinasagawa ang pagsamba at ang paglilinis ng mga sisidlang pang-ritwal.
Verse 92
तत्र पाशुपता ये वै प्रणवेशार्चने रताः । तांश्च शुश्रूषयेन्नित्यं पितृबुद्ध्याति भक्तितः
Doon, ang mga debotong Pāśupata na masugid sa pagsamba kay Praṇaveśa, ang Panginoon ng Oṃkāra, ay dapat paglingkuran araw-araw, na ituring na sariling mga ama, nang higit na debosyon.
Verse 93
वैशाखस्य चतुर्दश्यामेकदा सा तु माधवी । रात्रौ जागरणं कृत्वा दिवोपवसान्विता
Minsan, sa ika-labing-apat na araw ng buwan sa buwan ng Vaiśākha, si Mādhavī ay nagbantay magdamag, matapos mag-ayuno sa maghapon.
Verse 94
यात्रामिलितभक्तेषु प्रातर्यातेषु सर्वतः । संमार्जनादिकं कृत्वा लिंगमभ्यर्च्य हर्षतः
Nang ang mga debotong nagtipon para sa prusisyon ng paglalakbay-dambana ay umalis kinaumagahan sa iba’t ibang dako, ginawa niya ang pagwawalis at iba pang paglilingkod, at saka masayang sumamba sa liṅga.
Verse 95
गायंती मधुरं गीतं नृत्यंती निजलीलया । ध्यायंती लिंगमोंकारं तत्र लिंगे लयं ययौ
Umaawit siya ng matatamis na awit, sumasayaw sa sariling kusang debosyon, at nagmumuni sa liṅga bilang Oṃkāra; doon, sa mismong liṅga, siya’y nalusaw at nakipag-isa.
Verse 96
अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन महामतिः । अस्मदाचार्यमुख्यानां पश्यतां च तपस्विनाम्
Sa mismong katawang-lupa na ito, O dakilang pantas, yaong marangal ang loob (Mādhavī) ay nagkamit ng kalagayang dibino, habang nakatanaw ang aming pangunahing mga guro at ang mga mapag-asetang tapasvin.
Verse 97
प्रादुर्बभूव यल्लिंगाज्ज्योतिर्जटिलितांबरम् । तत्र ज्योतिषि सा बाला ज्योतिर्मय्यपि साप्यभूत्
Mula sa liṅga ay sumilang ang isang liwanag, na ang kalangitan ay wari’y hinabing pawang ningning; at sa loob ng liwanag na yaon, ang dalagang iyon ay naging—siya man—pawang liwanag.
Verse 98
राधशुक्लचतुर्दश्यामद्यापि क्षेत्रवासिनः । तत्र यात्रां प्रकुर्वंति महोत्सवपुरःसराः
Hanggang ngayon, sa maliwanag na ika-labing-apat ng buwan ng Rādha, ang mga naninirahan sa banal na kṣetra (Kāśī) ay nagsasagawa roon ng yātrā, na pinangungunahan ng isang dakilang pagdiriwang.
Verse 99
तत्र जागरणं कृत्वा चतुर्दश्यामुपोषिताः । प्राप्नुवंति परं ज्ञानं यत्रकुत्रापि वै मृताः
Yaong mga nagpupuyat sa pagbabantay roon at nag-aayuno sa ika-labing-apat na araw ay nakakamit ang kataas-taasang kaalaman—kahit saan man sila mamatay.
Verse 100
ब्रह्मांडोदर मध्ये तु यानि तीर्थानि सर्वतः । तानि वैशाखभूतायामायांत्योंकृति दर्शने
Ang lahat ng mga tīrtha na nasa buong sinapupunan ng sansinukob ay, wari’y nagsisiparoon sa Vaiśākha, sa pagtanaw sa anyong Oṃkāra.
Verse 110
सर्वाण्यायतनान्याशु साब्धीनि स गिरीण्यपि । स नदीनि स तीर्थानि स द्वीपानि ययुस्ततः
Pagdaka, ang lahat ng mga dambana, pati ang mga karagatan at mga bundok—kasama ang mga ilog, mga banal na tawiran (tīrtha), at mga pulo—ay nagsialis mula roon, na waring hinihigop sa banal na pagsasanib.
Verse 120
ये निंदंति महादेवं क्षेत्रं निंदंति येऽधियः । पुराणं ये च निंदंति ते संभाष्या न कुत्रचित्
Yaong mga lumalait kay Mahādeva, yaong mga naliligaw ang isip na lumalait sa banal na Kṣetra (Kāśī), at yaong lumalait sa Purāṇa—sa gayong mga tao ay huwag makipag-usap saanman.
Verse 121
ओंकारसदृशं लिंगं न क्वचिज्जगतीतले । इति गौर्यै समाख्यातं देवदेवेन निश्चितम्
Sa balat ng daigdig ay wala ni saanman ang isang Liṅga na maihahambing sa anyo ng Oṃkāra. Ganito ito ipinahayag kay Gaurī ng Devadeva, bilang tiyak na katotohanan.
Verse 122
इममध्यायमाकर्ण्य नरस्तद्गतमानसः । विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शिवलोकमवाप्नुयात्
Ang taong nakikinig sa kabanatang ito, na ang isip ay lubos na nakatuon dito, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang daigdig ni Śiva.
Verse 853
रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम् । इत्थं क्षेत्रं सदा पांति गणा एतेऽति भास्वराः
Binabantayan ni Śaṅkukarṇa ang dako ng mga Rākṣasa, at ni Dṛmicaṇḍa naman ang panig ng diyos ng Hangin. Sa ganitong paraan, ang mga Gaṇa na lubhang maningning na ito ay laging nag-iingat sa banal na Kṣetra (Kāśī).