Adhyaya 9

Verse 1

ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग त्वया कथितमुत्तमम् । आख्यानं पुनरन्यत्र विचित्रं वक्तुमर्हसि

Wika ng mga ṛṣi: “Sadhu, sadhu, O mapalad—dakila ang iyong sinabi. Ngayon ay marapat mo ring isalaysay ang isa pang kahanga-hangang salaysay mula sa ibang dako.”

Verse 2

सूत उवाच । विदर्भविषये पूर्वमासीदेको द्विजोत्तमः । वेदमित्र इति ख्यातो वेद शास्त्रार्थवित्सुधीः

Sinabi ni Sūta: “Noong una, sa lupain ng Vidarbha, may isang pinakadakilang brāhmaṇa. Siya’y tanyag sa pangalang Vedamitra—marunong, at batid ang diwa ng mga Veda at mga śāstra.”

Verse 3

तस्यासीदपरो विप्रः सखा सारस्वताह्वयः । तावुभौ परमस्निग्धावेकदेशनिवासिनौ

“May isa pa siyang kaibigang brāhmaṇa, na tinatawag na Sārasvata. Silang dalawa’y lubhang magiliw sa isa’t isa at naninirahan sa iisang pook.”

Verse 4

वेदमित्रस्य पुत्रोऽभूत्सुमेधा नाम सुव्रतः । सारस्वतस्य तनयः सोमवानिति विश्रुतः

“Nagkaroon si Vedamitra ng anak na si Sumedhā, na may mararangal na panata; at ang anak ni Sārasvata ay bantog sa pangalang Somavān.”

Verse 5

उभौ सवयसौ बालौ समवेषौ समस्थिती । समं च कृतसंस्कारौ सम विद्यौ बभूवतुः

“Kapwa sila magkasing-edad na bata, magkawangis sa kasuotan at tindig. Kapwa rin naisagawa ang mga saṃskāra, at naging magkakapantay sa kaalaman.”

Verse 6

सांगानधीत्य तौ वेदांस्तर्कव्याकरणानि च । इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि कृत्स्नशः

Matapos pag-aralan nang ganap ang dalawang Veda kasama ang mga pantulong na sangay nito, at pag-aralan din ang lohika at balarila, lubos nilang natutuhan ang mga Itihāsa at Purāṇa, gayundin ang mga Dharmaśāstra sa kabuuan.

Verse 7

सर्वविद्याकुशलिनौ बाल्य एव मनीषिणौ । प्रहर्षमतुलं पित्रोर्ददतुः सकलैर्गुणैः

Bihasa sa bawat sangay ng kaalaman mula pa sa pagkabata, ang dalawang pantas na iyon ay nagbigay sa kanilang mga magulang ng di-masukat na galak sa kasaganaan ng kanilang mga kabutihang-asal.

Verse 8

तावेकदा स्वतनयौ तावुभौ ब्राह्मणोत्तमौ । आहूयावोचतां प्रीत्या षोड शाब्दौ शुभाकृती

Isang araw, ang dalawang dakilang Brāhmaṇa na may mapalad na anyo ay ipinatawag ang kanilang dalawang anak na lalaki at, sa pag-ibig, nagsalita sa kanila ng labing-anim na salita.

Verse 9

हे पुत्रकौ युवां बाल्ये कृतविद्यौ सुवर्चसौ । वैवाहिकोयं समयो वर्तते युवयोः समम्

‘O minamahal na mga anak, mula pagkabata ay natapos na ninyo ang pag-aaral at kayo’y nagniningning sa kagalingan. Ngayon ay dumating na ang angkop na panahon ng pag-aasawa para sa inyong dalawa.’

Verse 10

इमं प्रसाद्य राजानं विदर्भेशं स्वविद्यया । ततः प्राप्य धनं भूरि कृतोद्वाहौ भविष्यथः

‘Pasayahin ninyo ang haring ito—ang panginoon ng Vidarbha—sa pamamagitan ng sarili ninyong karunungan; at pagkamit ng saganang yaman, magagawa ninyo ang inyong mga kasal.’

Verse 11

एवमुक्तौ सुतौ ताभ्यां तावुभौ द्विजनंदनौ । विदर्भराजमासाद्य समतोषयतां गुणैः

Sa gayong tagubilin ng kanilang mga magulang, ang dalawang anak—kaluguran ng mga dvija—ay lumapit sa hari ng Vidarbha at pinasaya siya sa kanilang mga kagandahang-asal.

Verse 12

विद्यया परितुष्टाय तस्मै द्विजकुमारकौ । विवाहार्थं कृतोद्योगौ धनहीनावशंसताम्

Sa haring yaon na nalugod sa kanilang karunungan, ang dalawang batang Brahmin, bagaman salat sa yaman, ay mapagpakumbabang nagsumamo, na nagsisikap sila para sa pag-aasawa.

Verse 13

तयोरपि मतं ज्ञात्वा स विदर्भमहीपतिः । प्रहस्य किंचित्प्रोवाच लोकतत्त्वविवित्सया

Nang mabatid ang kanilang layon, ang hari ng Vidarbha ay ngumiti at bahagyang nagsalita, na nagnanais maunawaan ang tunay na kalakaran ng daigdig.

Verse 14

आस्ते निषधराजस्य राज्ञी सीमंतिनी सती । सोमवारे महादेवं पूजयत्यंबिकायुतम्

Nariyan ang malinis na reyna na si Sīmantinī ng hari ng Niṣadha; tuwing Lunes ay sinasamba niya si Mahādeva kasama si Ambikā.

Verse 15

तस्मिन्दिने सपत्नीकान्द्विजाग्र्यान्वेदवित्तमान् । संपूज्य परया भक्त्या धनं भूरि ददाति च

Sa araw na iyon, matapos igalang at sambahin nang may dakilang debosyon ang mga pangunahing Brahmin na bihasa sa Veda, kasama ang kanilang mga asawa, siya’y nagkakaloob din ng saganang yaman bilang kawanggawa.

Verse 16

अतोऽत्र युवयोरैको नारीविभ्रमवेषधृक् । एकस्तस्या पतिर्भूत्वा जायेतां विप्रदंपती

Kaya rito, isa sa inyo ang mag-anyong babae at magsuot ng kasuotang pambabae; at ang isa nama’y maging kaniyang asawa—sa gayon, kayong dalawa’y magpapanggap na mag-asawang brāhmaṇa.

Verse 17

युवां वधूवरौ भूत्वा प्राप्य सीमंतिनीगृहम् । भुक्त्वा भूरि धनं लब्ध्वा पुनर्यातं ममांमतिकम्

Maging babaeng ikakasal at lalaking ikakasal kayo; pagdating sa bahay ng marangal na ginang, kumain doon, magtamo ng saganang yaman, at saka muling bumalik ayon sa aking pasiya.

Verse 18

इति राज्ञा समादिष्टौ भीतौ द्विजकुमारकौ । प्रत्यूचतुरिदं कर्म कर्तुं नौ जायते भयम्

Sa gayong utos ng hari, ang dalawang kabataang brāhmaṇa, sa takot, ay sumagot: “Natatakot kami na gawin ang gawaing ito.”

Verse 19

देवतासु गुरौ पित्रोस्तथा राजकुलेषु च । कौटिल्यमाचरन्मोहात्सद्यो नश्यति सान्वयः

Kung sa kamangmangan ay gumagawa ng panlilinlang laban sa mga diyos, sa guru, sa mga magulang, o sa loob ng sambahayan ng hari, ang angkan at dangal ay agad na guguho.

Verse 20

कथमंतर्गृहं राज्ञां छद्मना प्रविशेत्पुमान् । गोप्यमानमपिच्छद्म कदाचित्ख्यातिमेष्यति

Paano makapapasok ang isang lalaki sa panloob na silid ng mga hari sa pamamagitan ng panlilinlang? Kahit ang lihim na pagbabalatkayo, darating ang panahong mabubunyag.

Verse 21

ये गुणाः साधिताः पूर्वं शीलाचारश्रुतादिभिः । सद्यस्ते नाशमायांति कौटिल्य पथगामिनः

Ang mga birtud na dating nilinang sa mabuting asal, wastong gawi, pag-aaral at iba pa—yaon ding mga birtud ay agad naglalaho sa taong lumalakad sa landas ng katusuhan at liko.

Verse 22

पापं निंदा भयं वैरं चत्वार्येतानि देहिनाम् । छद्ममार्गप्रपन्नानां तिष्ठंत्येव हि सर्वदा

Kasalanan, paninisi, takot, at poot—ang apat na ito ay laging nananatili sa mga may katawan na kumakapit sa landas ng pagkukunwari at panlilinlang.

Verse 23

अत आवां शुभाचारौ जातौ च शुचिनां कुले । वृत्तं धूर्तजनश्लाघ्यं नाश्रयावः कदाचन

Kaya kami—sinanay sa mabuting asal at isinilang sa malinis na angkan—hindi kailanman sasandig sa pamumuhay na pinupuri ng mga mapanlinlang.

Verse 24

राजोवाच । दैवतानां गुरूणां च पित्रोश्च पृथिवीपतेः । शासनस्याप्यलंघ्यत्वात्प्रत्यादेशो न कर्हिचित्

Wika ng hari: “Sapagkat ang mga utos ng mga diyos, ng mga guro, ng mga magulang, at ng panginoon ng lupa ay di dapat salangsangin, hindi kailanman nararapat ang pagtanggi.”

Verse 25

एतैर्यद्यत्समादिष्टं शुभं वा यदि वाऽशुभम् । कर्तव्यं नियतं भीतैरप्रमत्तैर्बुभूषुभिः

Anuman ang iutos ng mga ito—mabuti man o di-mabuti—tiyak na dapat gawin ng mga natatakot, mapagbantay, at nagnanais ng patuloy na buhay at kapanatagan.

Verse 26

अहो वयं हि राजानः प्रजा यूयं हि संमताः । राजाज्ञया प्रवृत्तानां श्रेयः स्यादन्यथा भयम्

Tunay nga kami ang mga hari, at kayo ang mga nasasakupan na sumasang-ayon sa aming pasiya. Sa mga kumikilos ayon sa utos ng hari, dumarating ang kapakanan; kung hindi, may pangamba.

Verse 27

अतो मच्छासनं कार्यं भव द्भ्यामविलंबितम् । इत्युक्तौ नरदेवेन तौ तथेत्यूचतुर्भयात्

Kaya’t ang aking utos ay dapat ninyong dalawa na isagawa nang walang pag-aatubili. Nang masabihan ng haring iyon, ang dalawa’y sumagot, “Gayon na nga,” dahil sa takot.

Verse 28

सारस्वतस्य तनयं सामवन्तं नराधिपः । स्त्रीरूपधारिणं चक्रे वस्त्राकल्पां जनादिभिः

Pinagawa ng hari kay Sāmavant—anak ni Sārasvata—na mag-anyong babae, at ipinahanda sa mga tao ang mga kasuotan at palamuti para sa pagbabalatkayo.

Verse 29

स कृत्रिमोद्भूतकलत्रभावः प्रयुक्तकर्णाभरणांगरागः । स्निग्धाञ्जनाक्षः स्पृहणीयरूपो बभूव सद्यः प्रमदोत्तमाभः

Taglay ang artipisyal na anyong parang maybahay—may hikaw sa tainga, may pahid na pampaganda sa katawan, at may matang pinaitim ng malambot na koliryo—agad siyang naging kaakit-akit at kanais-nais, tulad ng isang marikit na dalaga.

Verse 30

तावुभौ दंपती भूत्वा द्विजपुत्रौ नृपाज्ञया । जग्मतुर्नैषधं देशं यद्वा तद्वा भवत्विति

Sa gayon, ang dalawang anak ng brāhmaṇa, na naging “mag-asawa” ayon sa utos ng hari, ay nagtungo sa lupain ng Naiṣadha, na nagsasabi, “Mangyari na ang dapat mangyari.”

Verse 31

उपेत्य राजसदनं सोमवारे द्विजोत्तमैः । सपत्नीकैः कृतातिथ्यौ धौतपादौ बभूवतुः

Dumating sila sa palasyo ng hari sa araw ng Lunes; sinalubong sila nang may pag-aanyaya ng mga dakilang brāhmaṇa kasama ang kanilang mga asawa, at matapos hugasan ang kanilang mga paa, ang dalawa’y pinarangalan bilang mga panauhing-diyos.

Verse 32

सा राज्ञी ब्राह्मणान्सर्वानुपविष्टान्वरासने । प्रत्येकमर्चयांचक्रे सपत्नीकान्द्विजोत्तमान्

Ang reyna, nang makita ang lahat ng brāhmaṇa na nakaupo sa mararangal na upuan, ay isa-isang sumamba at naghandog ng paggalang sa mga pinakamararangal na dvija, kasama ang kanilang mga asawa.

Verse 33

तौ च विप्रसुतौ दृष्ट्वा प्राप्तौ कृतकदंपती । ज्ञात्वा किंचिद्विहस्याथ मेने गौरीमहेश्वरौ

Nang makita ang dalawang anak ng brāhmaṇa na dumating na wari’y isang ginawang ‘mag-asawa,’ naunawaan nina Gaurī at Maheśvara ang pangyayari at bahagyang ngumiti.

Verse 34

आवाह्य द्विजमुख्येषु देवदेवं सदाशिवम् । पत्नीष्वावाहयामास सा देवीं जगदंबिकाम्

Pagkatapos anyayahan sa mga pangunahing brāhmaṇa ang Diyos ng mga diyos, si Sadāśiva, inanyayahan naman niya sa kanilang mga asawa ang Diyosa, si Jagadambikā, ang Ina ng sanlibutan.

Verse 35

गन्धैर्माल्यैः सुरभिभिर्धूपैर्नीराजनैरपि । अर्चयित्वा द्विजश्रेष्ठान्नमश्चक्रे समाहिता

Sa mga pabango, mababangong kuwintas ng bulaklak, insenso, at pag-aalay ng ilaw (ārati), sinamba niya ang mga dakilang brāhmaṇa; at sa payapang diwa, siya’y yumukod nang may pagpipitagan.

Verse 36

हिरण्मयेषु पात्रेषु पायसं घृतसंयुतम् । शर्करामधुसंयुक्तं शाकैर्जुष्टं मनोरमैः

Sa mga sisidlang ginto, inihain niya ang matamis na kanin na may ghee, hinaluan ng asukal at pulot, at sinabayan ng kaaya-ayang mga gulay.

Verse 37

गंधशाल्योदनैर्हृद्यैर्मोदकापूपराशिभिः । शष्क्रुलीभिश्च संयावैः कृसरैर्माषपक्वकैः

May mabangong kaning-luto na nakalulugod sa puso, may bunton ng modaka at apūpa, at gayundin ng śaṣkrulī, saṃyāva, kṛsara, at mga lutong ulam na mula sa itim na munggo, naghandog siya ng saganang pagkain.

Verse 38

तथान्यैरप्यसंख्यातैर्भक्ष्यैर्भोज्यैर्मनोरमैः । सुगन्धैः स्वादुभिः सूपैः पानीयैरपि शीतलैः

At sa di-mabilang pang ibang kaaya-ayang meryenda at pagkain—mabango, matatamis na sabaw, at malamig na inumin—patuloy niya silang pinagsilbihan nang may pag-iingat.

Verse 39

क्लृप्तमन्नं द्विजाग्र्येभ्यः सा भक्त्या पर्यवेषयत् । दध्योदनं निरुपमं निवेद्य समतोषयत्

Matapos ihanda ang pagkain, buong debosyon niyang pinagsilbihan ang mga pinakadakilang brāhmaṇa; at sa pag-aalay ng walang kapantay na kaning may yogurt, lubos niya silang napasaya.

Verse 40

भुक्तवत्सु द्विजाग्र्येषु स्वाचांतेषु नृपांगना । प्रणम्य दत्त्वा तांबूलं दक्षिणां च यथार्हतः

Nang makakain na ang mga pinakadakilang brāhmaṇa at makapaghugas ng bibig, yumukod ang maharlikang ginang at nagbigay ng tāmbūla at karampatang dakṣiṇā, ayon sa nararapat.

Verse 41

धेनूर्हिरण्यवासांसि रत्नस्रग्भूषणानि च । दत्त्वा भूयो नमस्कृत्य विससर्ज द्विजोत्तमान्

Nagkaloob siya ng mga baka, ginto, mga kasuotan, at mga kuwintas at palamuting may hiyas; saka muling yumukod, magalang niyang pinauwi ang mga dakilang brāhmaṇa.

Verse 42

तयोर्द्वयोर्भूसुरवर्यपुत्रयोरेकस्त्तया हैमवतीधियार्चितः । एको महादेवधियाभिपूजितः कृतप्रणामौ ययतुस्तदाज्ञया

Sa dalawang anak ng pinakadakilang brāhmaṇa, ang isa’y sinamba niya na may debosyon kay Haimavatī, at ang isa nama’y pinarangalan sa pagninilay kay Mahādeva. Matapos magbigay-galang, silang dalawa’y umalis ayon sa kanyang utos.

Verse 43

सा तु विस्मृतपुंभावा तस्मिन्नेव द्विजोत्तमे । जातस्पृहा मदोत्सिक्ता कन्दर्पविवशाब्रवीत्

Ngunit siya—nalimot ang sariling pagpipigil—ay itinuon ang loob sa mismong dakilang brāhmaṇa; sumibol ang pagnanasa, nalasing sa pita, at sa pagkadaig ni Kāma ay nagsalita.

Verse 44

अंयि नाथ विशालाक्ष सर्वावयवसुन्दर । तिष्ठतिष्ठ क्व वा यासि मां न पश्यसि ते प्रियाम्

“O aking panginoon, malaki ang mga mata, kagandahan sa bawat sangkap—huminto, huminto! Saan ka patutungo? Hindi mo ba ako nakikita, ang iyong iniibig?”

Verse 45

इदमग्रे वनं रम्यं सुपुष्पितमहाद्रुमम् । अस्मिन्विहर्तुमिच्छामि त्वया सह यथासुखम्

“Narito sa unahan ang isang kaaya-ayang gubat, may malalaking punong hitik sa bulaklak. Nais kong magsaya rito kasama ka, ayon sa ating nais at ligaya.”

Verse 46

इत्थं तयोक्तमाकर्ण्य पुरोऽगच्छद्द्विजात्मजः । विचिंत्य परिहासोक्तिं गच्छति स्म यथा पुरा

Nang marinig ang sinabi ng dalawa, nagpatuloy sa unahan ang anak ng brāhmaṇa. Inisip niyang biro lamang iyon, kaya naglakad siya gaya ng dati.

Verse 47

पुनरप्याह सा बाला तिष्ठतिष्ठ क्व यास्यसि । दुरुत्सहस्मरावेशां परिभोक्तुमुपेत्य माम्

Muli ngang nagsalita ang dalaga: “Huminto, huminto—saan ka tutungo? Lumapit ka sa akin at pagbigyan mo ako, sapagkat sinasakmal ako ng di-matiis na pagnanasa.”

Verse 48

परिष्वजस्व मां कांतां पाययस्व तवाधरम् । नाहं गंतुं समर्थास्मि स्मरबाणप्रपीडिता

“Yakapin mo ako, minamahal; painumin mo ako mula sa iyong mga labi. Hindi na ako makapagpatuloy—tinusok at pinahirapan ng mga palaso ni Kāma.”

Verse 49

इत्थमश्रुतपूर्वां तां निशम्य परिशंकितः । आयांतीं पृष्ठतो वीक्ष्य सहसा विस्मयं गतः

Nang marinig niya ang gayong mga salitang di pa niya narinig kailanman, siya’y nagduda; at nang makita niyang papalapit siya mula sa likuran, bigla siyang napamangha.

Verse 50

कैषा पद्मपलाशाक्षी पीनोन्नतपयोधरा । कृशोदरी बृहच्छ्रोणी नवपल्लवकोमला

“Sino siya—may mga matang gaya ng dahon ng lotus, may dibdib na hitik at nakaangat, may baywang na payat, balakang na malapad, at lambot na tulad ng sariwang usbong?”

Verse 51

स एव मे सखा किन्नु जात एव वरांगना । पृच्छाम्येनमतः सर्वमिति संचिन्त्य सोऽब्रवीत्

“Siya nga ba ang aking kaibigang yaon—ipinanganak ba siyang isang marikit na dalaga?” Sa gayong pagninilay, nagpasya siya: “Tatanungin ko siya ng lahat,” at saka siya nagsalita.

Verse 52

किमपूर्व इवाभाषि सखे रूपगुणादिभिः । अपूर्वं भाषसे वाक्यं कामिनीव समाकुला

“Bakit ka nagsasalita na wari’y ibang tao ka, kaibigan—tungkol sa anyo, mga katangian, at iba pa? Kakaiba ang iyong mga salita, balisang gaya ng babaeng tinamaan ng pag-ibig.”

Verse 53

यस्त्वं वेदपुराणज्ञो ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । सारस्वतात्मजः शांतः कथमेवं प्रभाषसे

“Ikaw na dalubhasa sa Veda at Purana, isang brahmacārin, nagwagi sa mga pandama, anak ni Sarasvatī, at payapa—paano mo nasasambit ang ganitong pananalita?”

Verse 54

इत्युक्ता सा पुनः प्राह नाहमस्मि पुमान्प्रभो । नाम्ना सामवती बाला तवास्मि रतिदायिनी

Sa gayong pananalita, muli siyang sumagot: “Panginoon, hindi ako lalaki. Ako’y isang batang dalagang nagngangalang Sāmavatī; ako’y dumating upang magbigay sa iyo ng ligaya.”

Verse 55

यदि ते संशयः कांत ममांगानि विलोकय । इत्युक्तः सहसा मार्गे रहस्येनां व्यलोकयत्

“Minamahal, kung may alinlangan ka pa, pagmasdan mo ang aking mga sangkap.” Sa gayong sinabi, siya’y biglang—doon sa daan—palihim na tumingin sa kanya.

Verse 56

तामकृत्रिमधम्मिल्लां जवनस्तनशोभिनीम् । सुरूपां वीक्ष्य कामेन किंचिद्व्याकुलतामगात्

Nang makita niya siya—ang buhok na likás ang ayos, ang dibdib na kabataan na nagniningning sa ganda, at ang anyong napakaganda—siya’y naantig ng pagnanasa at bahagyang nabalisa ang isip.

Verse 57

पुनः संस्तभ्य यत्नेन चेतसो विकृतिं बुधः । मुहूर्तं विस्मयाविष्टो न किंचित्प्रत्यभाषत

Muli, sa pagsisikap, pinatatag ng pantas ang pagkabalisa ng isip; subalit sa isang saglit, nabihag ng pagkamangha, wala siyang naisagot.

Verse 58

सामवत्युवाच । गतस्ते संशयः कश्चित्तर्ह्यागच्छ भजस्व माम् । पश्येदं विपिनं कांत परस्त्रीसुरतोचितम्

Sinabi ni Sāmavatī: “Kung napawi na ang alinlangan mo, halika—magpakaligaya ka sa akin. Masdan mo ang gubat na ito, minamahal; angkop ito sa pakikipagsuyo sa asawa ng iba.”

Verse 59

सुमेधा उवाच । मैवं कथय मर्यादां मा हिंसीर्मदमत्तवत् । आवां विज्ञातशास्त्रार्थौ त्वमेवं भाषसे कथम्

Sinabi ni Sumedhā: “Huwag kang magsalita nang ganyan—huwag mong labagin ang nararapat, na parang lasing sa kapalaluan. Batid nating dalawa ang diwa ng mga śāstra; paano mo nasasabi ito?”

Verse 60

अधीतस्य च शास्त्रस्य विवेकस्य कुलस्य च । किमेष सदृशो धर्मो जारधर्मनिषेवणम्

“Sa nag-aral ng mga śāstra, may pag-unawa at mula sa marangal na angkan—paanong magiging angkop na dharma ito: ang pagsunod sa asal ng isang kalaguyo?”

Verse 61

न त्वं स्त्री पुरुषो विद्वाञ्जानीह्यात्मानमात्मना । अयं स्वयंकृतोऽनर्थ आवाभ्यां यद्विचेष्टितम्

Hindi ka tunay na babae o lalaki, O marunong—kilalanin ang Sarili sa pamamagitan ng Sarili. Ang kapahamakang ito’y sariling likha, bunga ng ating dalawang ginawa.

Verse 62

वंचयित्वात्मपितरौ धूर्त्तराजानुशासनात् । कृत्वा चानुचितं कर्म तस्यैतद्भुज्यते फलम्

Nilinlang ang sariling mga magulang, sa utos ng isang tusong hari; at gumawa ng di-nararapat na gawa—ito ang bungang ngayo’y tinitiis.

Verse 63

सर्वं त्वनुचितं कर्म नृणां श्रेयोविनाशनम् । यस्त्वं विप्रात्मजो विद्वान्गतः स्त्रीत्वं विगर्हितम्

Tunay, bawat di-nararapat na gawa’y sumisira sa pinakamataas na kabutihan ng tao. Ngunit ikaw—marunong, anak ng isang brāhmaṇa—napunta sa kinapupulaan na kalagayang pagiging babae.

Verse 64

मार्गं त्यक्त्वा गतोऽरण्यं नरो विध्येत कण्टकैः । बलार्द्धिस्येत वा हिंस्रैर्यदा त्यक्तसमा गमः

Ang taong tinalikuran ang landas at pumasok sa gubat ay tinutusok ng mga tinik, o nilalapa ng mababangis na hayop—ganyan din kapag iniwan ang wastong pakikisama.

Verse 65

एवं विवेकमाश्रित्य तूष्णीमेहि स्वयं गृहम् । देवद्विजप्रसादेन स्त्रीत्वं तव विलीयते

Kaya, umasa sa wastong pag-unawa at tahimik kang umuwi sa sariling tahanan. Sa biyaya ng mga deva at ng mga brāhmaṇa, matutunaw ang iyong pagiging babae.

Verse 66

अथवा दैवयोगेन स्त्रीत्वमेव भवेत्तव । पित्रा दत्ता मया साकं रंस्यसे वरवर्णिनि

O kaya, sa bisa ng tadhana, ang pagkababae mismo ay maaaring sumapit sa iyo. Ibinigay ka ng iyong ama; makikipaglaro kang may pag-ibig sa akin, O marikit ang kutis.

Verse 67

अहो चित्रमहो दुःखमहो पापबलं महत् । अहो राज्ञः प्रभावोयं शिवाराधनसंभृतः

Ay, kay hiwaga! Ay, kay bigat ng dalamhati! Ay, kay dakila ng lakas ng kasalanan! Ay, ito ang kapangyarihan ng hari, na natipon sa pagsamba kay Śiva.

Verse 68

इत्युक्ताप्यसकृत्तेन सा वधूरतिविह्वला । बलेन तं समालिंग्य चुचुंबाधरपल्लवम्

Kahit paulit-ulit siyang kinausap nang gayon, ang babaing ikakasal—nalulunod sa pagnanasa—ay mariing yumakap sa kanya at hinalikan ang murang usbong ng kanyang mga labi.

Verse 69

धर्षितोपि तया धीरः सुमेधा नूतनस्त्रियम् । यत्नादानीय सदनं कृत्स्नं तत्र न्यवेदयत्

Bagaman siya’y sinugod niya, ang matatag na si Sumedhā, matapos maingat na dalhin sa tahanan ang bagong naging babae, ay isiniwalat doon ang buong pangyayari.

Verse 70

तदाकर्ण्याथ तौ विप्रौ कुपितौ शोकविह्वलौ । ताभ्यां सह कुमाराभ्यां वैदर्भांतिकमीयतुः

Pagkarinig niyon, ang dalawang brāhmaṇa—galit at nanginginig sa dalamhati—ay nagtungo, kasama ang dalawang kabataan, sa harap ng hari ng Vidarbha.

Verse 71

ततः सारस्वतः प्राह राजानं धूर्तचेष्टितम् । राजन्ममात्मजं पश्य तव शासनयंत्रितम्

Pagkatapos ay nagsalita si Sārasvata sa haring mapanlinlang: "O Hari, tingnan mo ang aking anak na nabitag ng iyong utos."

Verse 72

एतौ तवाज्ञावशगौ चक्रतुः कर्म गर्हितम् । मत्पुत्रस्तत्फलं भुंक्ते स्त्रीत्वं प्राप्य जुगुप्सितम्

Ang dalawang ito, sa ilalim ng iyong utos, ay gumawa ng isang kasuklam-suklam na gawain. Ang aking anak ngayon ay nagdurusa sa bunga nito, na nagtamo ng kinasusuklamang pagkababae.

Verse 73

अद्य मे संततिर्नष्टा निराशाः पितरो मम । नापुत्रस्य हि लोकोस्ति लुप्तपिंडादिसंस्कृतेः

Ngayon ang aking lahi ay nasira; ang aking mga ninuno ay nawalan ng pag-asa. Sapagkat ang walang anak na lalaki ay walang tiyak na mundo, dahil ang mga ritwal tulad ng pag-aalay ng piṇḍa ay naputol.

Verse 74

शिखोपवीतमजिनं मौजीं दंडं कमंडलुम् । ब्रह्मचर्योचितं चिह्नं विहायेमां दशां गतः

Tinalikuran ang tuktok ng buhok at sagradong sinulid, ang balat ng usa, ang sinturon ng muñja, ang tungkod at banga ng tubig—mga tandang angkop sa brahmacarya—siya ay nahulog sa ganitong kalagayan.

Verse 75

ब्रह्मसूत्रं च सावित्रीं स्नानं संध्यां जपार्चनम् । विसृज्य स्त्रीत्वमाप्तोस्य का गतिर्वद पार्थिव

Matapos isantabi ang sagradong sinulid at ang Sāvitrī (Gāyatrī), ang pagligo, ang mga panalanging sandhyā, japa at pagsamba—siya ay naging babae. Sabihin mo sa akin, O Hari: ano ang magiging kapalaran niya?

Verse 76

त्वया मे संततिर्नष्टा नष्टो वेदपथश्च मे । एकात्मजस्य मे राजन्का गतिर्वद शाश्वती

Dahil sa iyo, napuksa ang aking lahi; at napariwara rin ang aking landas sa Veda. O Hari, iisa lamang ang aking anak—sabihin mo, anong walang-hanggang kanlungan ang nalalabi sa akin?

Verse 77

इति सारस्वतेनोक्तं वाक्यमाकर्ण्य भूपतिः । सीमंतिन्याः प्रभावेण विस्मयं परमं गतः

Pagkarinig ng hari sa mga salitang ito na sinabi ni Sārasvata, siya’y napasapit sa sukdulang pagkamangha dahil sa pambihirang kapangyarihan ng ginang na si Sīmantinī.

Verse 78

अथ सर्वान्समाहूय महर्षीनमितद्युतीन् । प्रसाद्य प्रार्थयामास तस्य पुंस्त्वं महीपतिः

Pagkatapos, tinipon ng hari ang lahat ng dakilang rishi na may di-masukat na ningning; at matapos silang bigyang-lugod, taimtim niya silang pinakiusapan na ibalik sa kanya ang pagkalalaki.

Verse 79

तेऽबुवन्नथ पार्वत्याः शिवस्य च समीहितम् । तद्भक्तानां च माहात्म्यं कोन्यथा कर्तुमीश्वरः

At sinabi nila: “Ito nga ang ninanais ni Pārvatī at ni Śiva. At sino pa kundi ang Panginoon ang makapagpapabago sa kadakilaan ng Kanyang mga deboto?”

Verse 80

अथ राजा भरद्वाजमादाय मुनिपुंगवम् । ताभ्यां सह द्विजाग्र्याभ्यां तत्सुताभ्यां समन्वितः

Pagkatapos, isinama ng hari si Bharadvāja, ang pinakadakila sa mga muni; at kasama ang dalawang bantog na brāhmaṇa at ang kanilang dalawang anak, siya’y naglakbay.

Verse 81

अंबिकाभवनं प्राप्य भरद्वाजोपदेशतः । तां देवीं नियमैस्तीव्रैरुपास्ते स्म महानिशि

Nakarating sa tahanan ni Ambikā ayon sa tagubilin ni Bharadvāja, sinamba niya ang Diyosa sa mahihigpit na pagtalima at matitinding pagpipigil, nagpuyat sa dakilang gabi.

Verse 82

एवं त्रिरात्रं सुविसृष्टभोजनः स पार्वतीध्यान रतो महीपतिः । सम्यक्प्रणामैर्विविधैश्च संस्तवैर्गौरीं प्रपन्नार्तिहरामतोषयत्

Sa gayon, sa loob ng tatlong gabi, ang hari—kumakain lamang ng maingat na itinakdang pagkain—ay nalubog sa pagninilay kay Pārvatī; at sa wastong pagpapatirapa at sari-saring himno ng papuri, pinalugod niya si Gaurī, tagapag-alis ng dalamhati ng mga kumakalinga sa Kanya.

Verse 83

ततः प्रसन्ना सा देवी भक्तस्य पृथिवीपतेः । स्वरूपं दर्शयामास चंद्रकोटिसमप्रभम्

Pagkaraan, ang Diyosang yaon, nalugod sa debosyon ng hari, ay ipinamalas ang Kanyang sariling anyo—nagniningning na tila sampung milyong buwan.

Verse 84

अथाह गौरी राजानं किं ते ब्रूहि समीहितम् । सोऽप्याह पुंस्त्वमेतस्य कृपया दीयतामिति

Pagkatapos ay sinabi ni Gaurī sa hari, “Sabihin mo—ano ang ninanais mo?” Sumagot siya, “Sa iyong habag, ipagkaloob nawa sa kanya ang pagkalalaki.”

Verse 85

भूयोप्याह महादेवी मद्भक्तैः कर्म यत्कृतम् । शक्यते नान्यथा कर्तुं वर्षायुतशतैरपि

Muli pang sinabi ng Mahādevī: “Ang gawaing nagawa ng aking mga deboto ay hindi na mababago sa iba—kahit pa sa daan-daang libong taon.”

Verse 86

राजोवाच । एकात्मजो हि विप्रोयं कर्मणा नष्टसंततिः । कथं सुखं प्रपद्येत विना पुत्रेण तादृशः

Sinabi ng Hari: “Ang brāhmaṇa na ito’y may iisang anak lamang; datapwat sa bigat ng karma, naputol ang kanyang lahi. Paano siya makatatamo ng ligaya kung wala siyang anak na lalaki?”

Verse 87

देव्युवाच । तस्यान्यो मत्प्रसादेन भविष्यति सुतोत्तमः । विद्या विनयसंपन्नो दीर्घायुरमलाशयः

Sinabi ng Diyosa: “Sa aking biyaya, isa pang dakilang anak ang isisilang sa kanya—puspos ng kaalaman at mabuting asal, mahaba ang buhay, at dalisay ang puso.”

Verse 88

एषा सामवती नाम सुता तस्य द्विजन्मनः । भूत्वा सुमेधसः पत्नी कामभोगेन युज्यताम्

“Ito ang kanyang anak na babae na ang pangalan ay Sāmavatī, na isinilang sa yaong dalawang-ulit-na-ipinanganak. Nawa’y maging asawa siya ni Sumedhas at makiisa sa kanya sa ligayang pangkasal.”

Verse 89

इत्युक्त्वांतर्हिता देवी ते च राजपुरोगमाः । गताः स्वंस्वं गृहं सर्वे चक्रुस्तच्छासने स्थितिम्

Pagkasabi nito, naglaho ang Diyosa. At silang lahat—na pinangungunahan ng Hari—ay nagsiuwi sa kani-kanilang tahanan at tumalima sa kanyang utos.

Verse 90

सोपि सारस्वतो विप्रः पुत्रं पूर्वसुतो त्तमम् । लेभे देव्याः प्रसादेन ह्यचिरादेव कालतः

Ang brāhmaṇa na mula sa angkang Sārasvata ay di naglaon ding nagkamit ng isang anak—isang dakilang supling na tulad ng nauna—sa biyaya ng Diyosa, sa loob ng maikling panahon.

Verse 91

तां च सामवतीं कन्यां ददौ तस्मै सुमेधसे । तौ दंपती चिरं कालं बुभुजाते परं सुखम्

At ibinigay niya kay Sumedhas ang dalagang si Sāmavatī. Silang mag-asawa ay nagtamasa ng sukdulang ligaya sa mahabang panahon.

Verse 92

सूत उवाच । इत्येष शिवभक्तायाः सीमंतिन्या नृपस्त्रियाः । प्रभावः कथितः शंभोर्माहात्म्यमपि वर्णितम्

Sūta ay nagsabi: “Sa gayon ay naisalaysay ang kamangha-manghang kapangyarihan ng reynang si Sīmaṃtinī, deboto ni Śiva; at gayundin ay naipahayag ang kadakilaan ni Śambhu.”

Verse 93

भूयोपि शिवभक्तानां प्रभावं विस्मयावहम् । समासाद्वर्णयिष्यामि श्रोतॄणां मंगलायनम्

“Muli kong isasalaysay, sa maikling paraan, ang nakapagtatakang kapangyarihan ng mga deboto ni Śiva—isang bukal ng pagpapala para sa mga nakikinig.”