Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 47

Devanagari script

पुनरप्याह सा बाला तिष्ठतिष्ठ क्व यास्यसि । दुरुत्सहस्मरावेशां परिभोक्तुमुपेत्य माम्

Transliteration

punarapyāha sā bālā tiṣṭhatiṣṭha kva yāsyasi | durutsahasmarāveśāṃ paribhoktumupetya mām

Translation

Muli ngang nagsalita ang dalaga: “Huminto, huminto—saan ka tutungo? Lumapit ka sa akin at pagbigyan mo ako, sapagkat sinasakmal ako ng di-matiis na pagnanasa.”

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: punar (अव्यय)
• Form: अव्यय (काल/पुनरावृत्तिवाचक adverb)

• अपि: also
• अपि: Sambandha-nipāta (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अन्वय particle)

• आह: said
• आह: Kriyā (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ah (धातु: अह्/वचने)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• बाला: the girl
• बाला: Karta (Apposition to subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: bālā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• तिष्ठ: stop/stand
• तिष्ठ: Kriyā (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √sthā (धातु: स्था/तिष्ठति)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• तिष्ठ: stop, stop
• तिष्ठ: Kriyā (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √sthā (धातु: स्था/तिष्ठति)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; पुनरुक्ति (emphasis)

• क्व: where
• क्व: Deśa-adhikaraṇa (Locative query/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: kva (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रश्नवाचक/स्थानवाचक interrogative adverb)

• यास्यसि: will you go
• यास्यसि: Kriyā (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √yā (धातु: या/गत्यर्थ)
• Form: लृट् (Simple future), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• दुरुत्सहस्मरावेशाम्: one seized by unbearable love-passion
• दुरुत्सहस्मरावेशाम्: Karma (Object complement/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dur-utsaha (प्रातिपदिक) + smara-āveśa (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (दुरुत्सहः स्मरावेशः यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (माम्/स्त्रीवाच्य)

• परिभोक्तुम्: to enjoy
• परिभोक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: pari-√bhuj (धातु: भुज्/भोगे) + तुमुन्
• Form: कृदन्त (तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive), प्रयोजनार्थ (purpose)

• उपेत्य: having approached
• उपेत्य: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: upa-√i (धातु: इ/गत्यर्थ) + ल्यप्
• Form: अव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा), पूर्वकालिक क्रिया

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

A young woman (sā bālā)

Visual Art Cues

Scene: A young woman urgently calling out to stop, her posture forward-leaning, hair and garments slightly disheveled, eyes intense; the dvija youth ahead is half-turned, startled yet guarded.

Characters & Entities

• Smara (Kāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Temptation can appear as persuasive speech; dharma requires vigilance and mastery over desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse; it is part of a character-testing episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive, focusing on the force of desire (kāma).