Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 50

Devanagari script

कैषा पद्मपलाशाक्षी पीनोन्नतपयोधरा । कृशोदरी बृहच्छ्रोणी नवपल्लवकोमला

Transliteration

kaiṣā padmapalāśākṣī pīnonnatapayodharā | kṛśodarī bṛhacchroṇī navapallavakomalā

Translation

“Sino siya—may mga matang gaya ng dahon ng lotus, may dibdib na hitik at nakaangat, may baywang na payat, balakang na malapad, at lambot na tulad ng sariwang usbong?”

Word by Word

• का: who?
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नवाचक सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• एषा: this (woman)
• एषा: Karta (Subject apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• पद्मपलाशाक्षी: she whose eyes are like lotus-petals
• पद्मपलाशाक्षी: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: padma (प्रातिपदिक) + palāśa (प्रातिपदिक) + akṣī (प्रातिपदिक)
• Form: समास: बहुव्रीहि (पद्मपलाशवत् अक्षिणी यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)

• पीनोन्नतपयोधरा: she with full, high breasts
• पीनोन्नतपयोधरा: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: pīna (प्रातिपदिक) + unnata (प्रातिपदिक) + payodhara (प्रातिपदिक)
• Form: समास: बहुव्रीहि (पीनोन्नतौ पयोधरौ यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)

• कृशोदरी: slim-waisted
• कृशोदरी: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kṛśa (प्रातिपदिक) + udarī (प्रातिपदिक)
• Form: समास: बहुव्रीहि (कृशम् उदरं यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)

• बृहच्छ्रोणी: broad-hipped
• बृहच्छ्रोणी: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: bṛhat (प्रातिपदिक) + śroṇī (प्रातिपदिक)
• Form: समास: बहुव्रीहि (बृहती श्रोणी यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)

• नवपल्लवकोमला: tender like new sprouts
• नवपल्लवकोमला: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nava (प्रातिपदिक) + pallava (प्रातिपदिक) + komalā (प्रातिपदिक)
• Form: समास: बहुव्रीहि (नवपल्लववत् कोमला या); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (एषा)

Speaker

Brāhmaṇa youth (dvijātmajaḥ) — inferred from narrative flow

Visual Art Cues

Scene: A vivid portrait of the woman: lotus-leaf eyes, youthful softness, full breasts, slender waist, broad hips—presented as an almost supernatural ideal of beauty; the youth’s gaze is caught in involuntary appraisal.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Attraction begins with sense-perception; recognizing it is the first step toward self-mastery.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is a poetic description within a story.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.