Rig Veda 9.5.9: Mandala 9, Sukta 5, Mantra 9

Sukta 9.5

Devata: Soma Pavamāna (identified with Indu/Indra/Hari/Prajāpati; Tvaṣṭṛ invoked)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वष्टारमग्रजां गोपां पुरोयावानमा हुवे । इन्दुरिन्द्रो वृषा हरिः पवमानः प्रजापतिः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.5.9

Transliteration

tváṣṭāram agra-jā́ṃ gopā́ṃ puraḥ-yā́vānam ā́ huve | índur índro vṛ́ṣā háriḥ pávamānaḥ prajā́patiḥ ||

Translation

I call Tvaṣṭṛ, the first-born guardian, the herdsman and leader in front; for the shining Indu—self-purifying—is Indra the Bull, the tawny force, and Prajāpati, the lord of creation in us.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वष्टारम्: Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
• त्वष्टारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: त्वष्टृ- (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• अग्रजाम्: the first-born (female)
• अग्रजाम्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अग्रज- (अग्र + ज; प्रातिपदिक)

• गोपाम्: the cowherd/guardian
• गोपाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गोप- (गो + पा; प्रातिपदिक)

• पुरोयावानम्: going in front; leading
• पुरोयावानम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पुरोयावन्- (पुरस् + यावन्; प्रातिपदिक)

• आ: towards; hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• हुवे: I invoke/call
• हुवे: कर्तृ (अहं)
• Type: Verb
• Root: √हू (जुहोत्यादि; ‘to call/invoke’)

• इन्दुः: the Soma-drop
• इन्दुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्दु- (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (समानााधिकरणम् इन्दुः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• वृषा: the bull; the mighty one
• वृषा: कर्तृ (समानााधिकरणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्-/वृषा- (प्रातिपदिक)

• हरिः: the tawny one; (golden)
• हरिः: कर्तृ (समानााधिकरणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरि- (प्रातिपदिक)

• पवमानः: purifying; flowing (as Soma)
• पवमानः: कर्तृ (समानााधिकरणम्)
• Type: Participle (present middle)
• Root: √पू (पवते; ‘to purify/flow’), वर्तमान-कृदन्त: पवमान-

• प्रजापतिः: Lord of creatures (Prajāpati)
• प्रजापतिः: कर्तृ (समानााधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति- (प्रजा + पति; प्रातिपदिक)