Rig Veda 6.72.5: Mandala 6, Sukta 72, Mantra 5

Sukta 6.72

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Indra and Soma

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रासोमा युवमङ्ग तरुत्रमपत्यसाचं श्रुत्यं रराथे । युवं शुष्मं नर्यं चर्षणिभ्यः सं विव्यथुः पृतनाषाहमुग्रा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.72.5

Transliteration

indrā́somā yuvám aṅgá tarútram apatya-sā́caṃ śrútyaṃ rarāthe | yuváṃ śúṣmaṃ náryaṃ carṣaṇí-bhyaḥ sáṃ vivyathuḥ pṛtanā-sā́ham ugrā́ ||

Translation

Indra and Soma, you two indeed gave strength of rescue, winning the future, worthy to be heard. You joined and spread out for the peoples the manly force, the battle-conquering might, O mighty ones.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रासोमा: O Indra and Soma
• इन्द्रासोमा: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास) → इन्द्रासोम

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अङ्ग: indeed / pray
• अङ्ग: —
• Type: Indeclinable
• Root: अङ्ग (निपात)

• तरुत्रम्: the rescuing/protecting (aid)
• तरुत्रम्: कर्म (रराथे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: तरुत्र (प्रातिपदिक; ‘रक्षक/उद्धारक’)

• अपत्यसाचम्: winning offspring / granting progeny
• अपत्यसाचम्: कर्म (रराथे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: अपत्यसाच (प्रातिपदिक; ‘सन्तान/अपत्य-प्राप्ति कराने वाला’)

• श्रुत्यम्: renowned / worthy of hearing
• श्रुत्यम्: कर्म (रराथे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: श्रुत्य (प्रातिपदिक; ‘श्रवणीय/प्रसिद्ध’)

• रराथे: you two have bestowed / granted
• रराथे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रा (रा/राति ‘देना, प्रदान करना’; परस्मैपद)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शुष्मम्: might / vigor
• शुष्मम्: कर्म (वि-व्यथुः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: शुष्म (प्रातिपदिक)

• नर्यम्: manly / heroic
• नर्यम्: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धी/वीर्ययुक्त’)

• चर्षणिभ्यः: to the peoples / tribes
• चर्षणिभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: चर्षणि (प्रातिपदिक; ‘जन/मनुष्य-समूह’)

• सम्: together / completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• विव्यथुः: you two have set in motion / have stirred
• विव्यथुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √व्यथ् (कम्पने/उद्वेगे) + वि- (उपसर्ग)

• पृतनाषाहम्: battle-conquering
• पृतनाषाहम्: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: पृतना + साह (प्रातिपदिक; तत्पुरुष ‘युद्ध-जय’)

• उग्रा: fierce / mighty
• उग्रा: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)