Rig Veda Sukta 23
Mandala 2Sukta 2319 Mantras

Sukta 23

Sukta 2.23

Rishi

Gṛtsamada (of the Bhṛgu-Aṅgiras line)

Devata

Bṛhaspati / Brahmaṇaspati (Lord of the Word; organizer of the inner hosts)

Chandas

Triṣṭubh

Ang himnong ito ay tumatawag kay Bṛhaspati/Brahmaṇaspati bilang soberano ng banal na pananalita na nagtitipon sa mga panloob na "hosts" (gaṇāḥ) at naglilinis ng daan para sa inspiradong pananalita at tagumpay. Ito ay humihiling sa kanya na umupo sa panloob na upuan ng sumasamba, magprotekta laban sa mga puwersang mapanirang-puri, at gabayan ang himno mismo upang ang angkan ay maaaring lumago at magsalita ng "Vast" (bṛhat) sa kapulungan.

Recitation with translationRig Veda 2.23

Mantras

Mantra 1

गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कविं कवीनामुपमश्रवस्तमम् । ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम् ॥

O Panginoon ng pulutong ng mga kapangyarihan ng kaluluwa, tinatawag ka namin, ang mangungulila sa mga mangungulila, ang pinakatanyag sa lahat ng paghahambing. O Pinakamatandang Hari ng mga mantra at ng malikhaing Salita, O Panginoon ng mapanuring Kaisipan: pakinggan mo kami at, sa pagdadala ng iyong mga tulong, umupo ka sa ating loob na dambana.

Mantra 2

देवाश्चित्ते असुर्य प्रचेतसो बृहस्पते यज्ञियं भागमानशुः । उस्रा इव सूर्यो ज्योतिषा महो विश्वेषामिज्जनिता ब्रह्मणामसि ॥

Maging ang mga diyos, O liwanag na Panginoon, ang malalayong nakikita sa kamalayan, ay nakamit ang kanilang bahagi sa sakripisyo sa pamamagitan mo. Tulad ng araw na may dakilang liwanag ng mga baka ng bukang-liwayway, ikaw nga ang nagbubunga ng lahat ng mga mantra, pinagmulan ng malikhaing Salita sa bawat kapangyarihan.

Mantra 3

आ विबाध्या परिरापस्तमांसि च ज्योतिष्मन्तं रथमृतस्य तिष्ठसि । बृहस्पते भीमममित्रदम्भनं रक्षोहणं गोत्रभिदं स्वर्विदम् ॥

Sa pagtaboy sa mga nakapapalibot na kadiliman at sa mga mapanghimasok na pwersa, tumatayo ka sa maningning na karo ng Katotohanan. O Brihaspati, kakila-kilabot, tagapagbasag ng mga kayabangan ng kaaway, tagapatay sa mga lumalamon na pwersa, tagabiyak sa yungib ng pagkubli, tagapaghanap sa mga mundong-araw ng liwanag.

Mantra 4

सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥

Sa pamamagitan ng matutuwid na mga pagpapapatnubay, ginagabayan at pinoprotektahan mo ang tao; ang nagkakaloob sa iyo ng kanyang sarili ay hindi nahuhulog sa kasawian. Ikaw ang nagniningning na pwersa laban sa mga nang-aaway sa Salita, isang tagahampas ng mapoot na galit; O Brihaspati, dakila nga ang iyong kadakilaan.

Mantra 5

न तमंहो न दुरितं कुतश्चन नारातयस्तितिरुर्न द्वयाविनः । विश्वा इदस्माद्ध्वरसो वि बाधसे यं सुगोपा रक्षसि ब्रह्मणस्पते ॥

Walang kasawian, walang kasamaan mula sa anumang dako, walang mga mapanghimasok na kaaway, walang mga manlilinlang ang makakatawid sa iyong binabantayan. Ang lahat ng pumipintig na karahasan ay itinataboy mo sa kanya, sa kanyang pinoprotektahan mong mabuti, O Panginoon ng Salita.

Mantra 6

त्वं नो गोपाः पथिकृद्विचक्षणस्तव व्रताय मतिभिर्जरामहे । बृहस्पते यो नो अभि ह्वरो दधे स्वा तं मर्मर्तु दुच्छुना हरस्वती ॥

Ikaw ang aming tagapagbantay, tagagawa ng landas, ang malinaw na nakikita; sa aming mga kaisipan nagsisikap kaming lumago sa iyong batas ng paggawa. O Brihaspati, sinumang nagtatanim ng pumipintig na pinsala laban sa amin, ang iyong sariling pwersa ay dumurog sa kanya ng kasamaan, O Harasvati.

Mantra 7

उत वा यो नो मर्चयादनागसोऽरातीवा मर्तः सानुको वृकः । बृहस्पते अप तं वर्तया पथः सुगं नो अस्यै देववीतये कृधि ॥

At kung may tao, tulad ng lobo na gumagapang, mapoot sa kalooban, na nais mangyaring saktan kami bagama't kami ay walang sala, O Brihaspati, itaboy mo siya sa aming landas. Gawing mabuti at bukas ang aming daan para sa pagtawag na ito ng mga kapangyarihan ng mga diyos.

Mantra 8

त्रातारं त्वा तनूनां हवामहेऽवस्पर्तरधिवक्तारमस्मयुम् । बृहस्पते देवनिदो नि बर्हय मा दुरेवा उत्तरं सुम्नमुन्नशन् ॥

Tinatawag ka namin bilang ang tagapagligtas ng aming mga katawan at kaluluwa, ang nagpapataboy, ang tagapagsalita para sa amin, ang hindi nalilinlang. O Brihaspati, pabagsakin mo ang mga nagsasalita ng masama laban sa mga diyos; huwag hayaang ang mga nagnanais ng masama ay makarating at tumama sa aming mas mataas na kagalingan.

Mantra 9

त्वया वयं सुवृधा ब्रह्मणस्पते स्पार्हा वसु मनुष्या ददीमहि । या नो दूरे तळितो या अरातयोऽभि सन्ति जम्भया ता अनप्नसः ॥

Sa iyo, O Panginoon ng Salita na lalong tumutubo, nais naming makamit ang kanais-nais na kayamanang pantao, mga kapunuan ng pagkatao. Ang mga malayong umaatake at ang mga paghihimagsik na sumusupil sa amin, durugin mo, upang sila ay maging walang kapangyarihan at walang nagagawa.

Mantra 10

त्वया वयमुत्तमं धीमहे वयो बृहस्पते पप्रिणा सस्निना युजा । मा नो दुःशंसो अभिदिप्सुरीशत प्र सुशंसा मतिभिस्तारिषीमहि ॥

Sa iyo, O Brihaspati, hawak namin ang pinakamataas na buhay na kapunuan, nakikipag-isa sa umaapaw at ang tagumpay. Huwag hayaang ang nagsasalita ng masama na nais saktan kami ay maghari; sa halip, sa aming mga kaisipang mabuti, tawirin namin at makarating.

Mantra 11

अनानुदो वृषभो जग्मिराहवं निष्टप्ता शत्रुं पृतनासु सासहिः । असि सत्य ऋणया ब्रह्मणस्पत उग्रस्य चिद्दमिता वीळुहर्षिणः ॥

O Panginoon ng Salita, ikaw ang hindi-napapabakong Toro na lumalabas sa tawag ng panloob na pakikibaka; sinusunog mo ang kalaban at nananaig sa mga sagupaan. Ikaw ang tunay, isang gumagalaw sa mga naghahanap ng tamang landas; pati ang marahas na lakas ay pinapakali mo, O nakapagpapanabik na kapangyarihang nagpapaligaya sa mga matitibay.

Mantra 12

अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः ॥

Sinuman na may di-makadiyos na isipan ang sumasalakay sa amin, mabagsik sa kanyang pamamahala, nag-aakalang makapangyarihan at naghahangad na sumuntok, O Brihaspati, huwag mong hayaang makarating sa amin ang kanyang suntok; ibagsak mo ang poot ng masamang-loob at ang kanyang mga kasamahan.

Mantra 13

भरेषु हव्यो नमसोपसद्यो गन्ता वाजेषु सनिता धनंधनम् । विश्वा इदर्यो अभिदिप्स्वो मृधो बृहस्पतिर्वि ववर्हा रथाँ इव ॥

Sa diin ng pakikibaka, siya ay dapat tawagin; sa pamamagitan ng paggalang, siya ay dapat lapitan. Siya ay dumadating sa pagkakamit ng kasaganaan, isang mananalo ng kayamanan sa kayamanan. Ang lahat ng pagsalakay ng naiinggit na umaatake ay pinaghihiwalay ni Brihaspati, tulad ng paglilinaw ng mga balakid tulad ng mga kotsong dumadaan.

Mantra 14

तेजिष्ठया तपनी रक्षसस्तप ये त्वा निदे दधिरे दृष्टवीर्यम् । आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं बृहस्पते वि परिरापो अर्दय ॥

Sa iyong pinakamatalim na nagniningas na init, sunugin mo ang mga kapangyarihan ng kadiliman na naglagay sa iyo sa sisi, bagama't ang iyong kapangyarihang bayani ay hayag. Ipakita mo ang sa amin ay hindi pa; O Brihaspati, durugin at palayain mo ang mga nakapipigil na pagsalakay.

Mantra 15

बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥

O Brihaspati, kapag ang marangal ay nagningning sa kabila ng karaniwang nararapat, maningning at puno ng kalooban sa mga tao, kapag sa pamamagitan ng iyong lakas ay pinagningning mo siya, O ipinanganak sa Katwiran, ilagay mo sa amin ang maraming-anyong kayamanan ng pag-iral.

Mantra 16

मा नः स्तेनेभ्यो ये अभि द्रुहस्पदे निरामिणो रिपवोऽन्नेषु जागृधुः । आ देवानामोहते वि व्रयो हृदि बृहस्पते न परः साम्नो विदुः ॥

Huwag mong hayaang makarating sa amin ang mga magnanakaw na nagbabalak ng panlilinlang laban sa aming kinatatayuan, ang mga hindi-gumagaling na kaaway na nagugutom sa aming kabuhayan. O Brihaspati, ikaw ang humuhabi sa proteksyon ng mga diyos; binubuksan mo ang mga kulungan sa puso, walang nakaaalam nang higit sa mga lihim na himig ng awit.

Mantra 17

विश्वेभ्यो हि त्वा भुवनेभ्यस्परि त्वष्टाजनत्साम्नःसाम्नः कविः । स ऋणचिदृणया ब्रह्मणस्पतिर्द्रुहो हन्ता मह ऋतस्य धर्तरि ॥

Mula sa lahat ng mga mundo, na sumasaklaw sa kanila, si Tvashtri ay lumikha sa iyo, ang mangunguna sa mga mangunguna, ang awit sa loob ng awit. Ang Panginoon ng Salita na ito ay gumagalaw pati sa mga naghahanap na nakatali sa tamang kilos; siya ang pumatay ng panlilinlang, dakilang tagapagtanggol ng Malawak na Katwiran.

Mantra 18

तव श्रिये व्यजिहीत पर्वतो गवां गोत्रमुदसृजो यदङ्गिरः । इन्द्रेण युजा तमसा परीवृतं बृहस्पते निरपामौब्जो अर्णवम् ॥

Para sa iyong karangyaan, ang bundok ay nabiyak; ang nakatagong kulungan ng mga sinag ay pinakawalan noong ikaw, O Angiras. Kasama si Indra, ikaw ay lumabas mula sa mga tubig ang karagatang nakabalot sa kadiliman, O Brihaspati, dinala mo ang nakatagong baha sa kalayaan.

Mantra 19

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

O Panginoon ng Salita, ikaw ang tagapagmaneho at gabay ng itong mahusay na anyong himno; magising ka rito at palakasin mo ang aming lahi. Ang lahat ng mabuti ay kung ano ang pinoprotektahan ng mga diyos, sana ay magsalita kami ng Malawak sa kapulungan, mayaman sa panloob na mga bayani.

Inside Sukta 23

How it unfolds

  1. Where it opens

    A direct summons to the ‘Gaṇapati’—Brahmaṇaspati—as the foremost king of mantras, asked to hear and sit in the worshipper’s seat (RV 2.23.1).

  2. Development

    The hymn expands his powers: he perfects the hymn, gathers energies, grants fullness and victorious vitality, and shields the sacrificer from hostile intent and corrosive speech.

  3. Climax

    The turning point is the prayer for the highest fullness with Bṛhaspati and the overcoming of the ill-speaker through well-affirming thoughts (RV 2.23.10).

  4. Where it settles

    It closes by naming him the guide of the very hymn, asking him to strengthen progeny/lineage and grant the capacity to ‘speak the Vast’ in the assembly under divine protection (RV 2.23.19).

The deity: Bṛhaspati / Brahmaṇaspati

  • In the VedaPortrayed as the lord of brahman (sacred formulation) and the master-poet who leads the gaṇas, hears the call, and takes his seat in the rite, empowering the hymn and the sacrificer.
  • Cosmic functionOrganizer of divine and human order through the power of the Word—opening ways, securing victory, and establishing auspiciousness by right articulation and counsel.
  • Inner significanceThe awakened intelligence of mantra: the capacity to gather scattered energies, silence harmful speech, and let inspired thought (mati) become a protective and victorious force.

The seer

  • GṛtsamadaBhṛgu–Aṅgiras (Bhārgava) line · A principal seer of Maṇḍala 2, renowned for powerful Bṛhaspati/Brahmaṇaspati invocations that link effective mantra, protection, and the opening of right paths.

Famous verses

gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe
Verse 2.23.1Foundational invocation that defines Brahmaṇaspati as Gaṇapati, the supreme lord of inspired speech, and asks him to take his seat and bring aid—often cited for beginning rites and inner alignment.Read verse 2.23.1 →
mā no duḥśaṃso abhidipsur īśata
Verse 2.23.10Central protective and victorious petition: with Bṛhaspati the worshipper attains highest fullness, while harmful speech and hostility are repelled through right thought and affirmation.Read verse 2.23.10 →
bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ
Verse 2.23.19Concluding seal: Brahmaṇaspati is the ‘driver’ of the well-made hymn, asked to energize the lineage and grant the power to proclaim the Vast in the assembly—linking mantra, prosperity, and public dharmic speech.Read verse 2.23.19 →

Attributes of the deity

  • Lord of sacred speech (brahman)
  • Leader of hosts (gaṇapati)
  • Seer among seers (kavi of the kavis)
  • Opener of paths and remover of obstruction
  • Protector against hostile/ill-speaking forces
  • Guide and “driver” of the well-made hymn

Also by this seer

  • Primary author associated with much of Rig Veda Maṇḍala 2 (Gṛtsamada hymns)
  • Noted for hymns to Agni, Indra, and allied deities within the Gṛtsamada corpus

The rite, step by step

  • Establish the sacred fire and mental/ritual purity (saṃskāra)
  • Invite Brahmaṇaspati to ‘take his seat’ in the inner and outer altar (āsana/sādana)
  • Recite the Triṣṭubh verses steadily, emphasizing clarity of speech and intention
  • Offer oblations while requesting protection from duḥśaṃsa (harmful speech) and guidance of thought (mati)
  • Conclude with a sealing prayer for lineage, auspiciousness, and strong speech in the assembly

Offerings

  • Ghee (ājya) oblations into Agni
  • Soma libations (where applicable)
  • Simple food offerings and praise (stuti) as the primary ‘offering’ of speech

Frequently Asked Questions

The hymn addresses Bṛhaspati, also called Brahmaṇaspati—lord of brahman (sacred speech) and the guiding power behind effective hymns and right counsel.

Here “Gaṇapati” means “leader of the hosts (gaṇas)”—the power that gathers and organizes many energies and thoughts so the mantra and the rite can succeed.

It asks for inspired and protected speech, victory over harmful or hostile words, and auspicious growth of the family/lineage, culminating in the ability to ‘speak the Vast’ in the assembly.

Ask anything about Sukta 23 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play