Opening the text

Sukta 10.95
Dialogue hymn (Purūravas & Urvāśī); devatā as the divine-human relational power (apsaras as luminous inspiration)
Triṣṭubh (predominant in RV 10.95; dialogue sections vary but largely Triṣṭubh)
Ang RV 10.95 ay isang dramatikong diyalogo sa pagitan ng mortal na hari na si Purūravas (Aiḷa) at ng apsaras na si Urvāśī, na nagtatanaw sa pagkapit sa pagitan ng pantaong pagnanais at mga kondisyong divine. Sa pamamagitan ng matalas na pagpapalitan, ito ay nagpapakita ng pag-ibig bilang isang kapangyarihang maaaring mag-angat o magwasak, at ito ay nagtatapos sa pamamagitan ng paglalagay sa taong katuwang sa ilalim ng mortalidad habang pinahihintulutan pa rin ang isang landas sa makalangit na paglahok sa pamamagitan ng supling at sakripisyo.
Mantra 1
हये जाये मनसा तिष्ठ घोरे वचांसि मिश्रा कृणवावहै नु । न नौ मन्त्रा अनुदितास एते मयस्करन्परतरे चनाहन् ॥
Pumarito, O asawa, tumayo sa isip sa oras na ito ng kahirapan; ngayon pahintulutan nating gawin ang ating mga salita bilang isang pinaghalong pagkakatugma. Ang ating mga mantra ay hindi hindi sinasabi o hindi nakatatag; nagdudulot sila ng tamis at tumatama pa sa mas malayong mga araw sa kanilang kapangyarihan.
Mantra 2
किमेता वाचा कृणवा तवाहं प्राक्रमिषमुषसामग्रियेव । पुरूरवः पुनरस्तं परेहि दुरापना वात इवाहमस्मि ॥
Ano ang gagawin ko sa pananalitang ito ng iyo? Ako ay lumabas tulad ng una sa mga Sikat-sikat. O Purūravas, bumalik muli sa iyong tahanan; ako ay mahirap hawakan, tulad ng hangin.
Mantra 3
इषुर्न श्रिय इषुधेरसना गोषाः शतसा न रंहिः । अवीरे क्रतौ वि दविद्युतन्नोरा न मायुं चितयन्त धुनयः ॥
Tulad ng palaso para sa karangyaan, tulad ng imbentaryo ng panaan, tulad ng mga panalo sa baka, tulad ng bilis ng daan-daan - kaya kumislap ang ating layunin. Ngunit walang bayani sa kalooban, ang mga pwersang nanginginig ay hindi pinapansin ang sigaw, ni hindi nila kinikilala ang paghihirap na pagsisikap.
Mantra 4
सा वसु दधती श्वशुराय वय उषो यदि वष्ट्यन्तिगृहात् । अस्तं ननक्षे यस्मिञ्चाकन्दिवा नक्तं श्नथिता वैतसेन ॥
Siya, na nagdadala ng panloob na kayamanan, ay naghahanap sa bukang-liwayway ng mahalagang paglago para sa mas matandang kapangyarihan; pagkatapos ay siya ay bumabalik pauwi - patungo sa layuning iyon kung saan, araw at gabi, ang mga gapos ay sinusira ni Vaitasena.
Mantra 5
त्रिः स्म माह्नः श्नथयो वैतसेनोत स्म मेऽव्यत्यै पृणासि । पुरूरवोऽनु ते केतमायं राजा मे वीर तन्वस्तदासीः ॥
Makalawang sa araw ang Vaitasena ay sumisira ng buhol; at ikaw ay nagpupuno sa akin para sa hindi nasirang pagpapatuloy. O Purūravas, ako ay dumating na sumusunod sa iyong tanda-ng-liwanag; ikaw noon ang aking hari, aking bayani, ang lakas ng aking katawang pagkatao.
Mantra 6
या सुजूर्णिः श्रेणिः सुम्नआपिर्ह्रदेचक्षुर्न ग्रन्थिनी चरण्युः । ता अञ्जयोऽरुणयो न सस्रुः श्रिये गावो न धेनवोऽनवन्त ॥
Ang mga mabilis na dumadaloy na hanay, na sagana sa pagpapala, na may paningin sa puso, hindi nakabuhol kundi malayang gumagalaw - tulad ng mamula-mulang mga pampahid sila ay dumadaloy; para sa kagandahan at paglago sila ay dumarating, tulad ng mga baka, tulad ng mga gumagawang baka na hindi nabibigo.
Mantra 7
समस्मिञ्जायमान आसत ग्ना उतेमवर्धन्नद्यः स्वगूर्ताः । महे यत्त्वा पुरूरवो रणायावर्धयन्दस्युहत्याय देवाः ॥
Sa mismong kapanganakan mo ang maliwanag na mga kapangyarihan ay naroon, at ang mga ilog din ay nagpalaki sa iyo, wastong ginagabayan. Para sa isang dakilang gawain, O Purūravas, ang mga diyos ay nagpalakas sa iyo para sa labanan - para sa pagpatay sa madidilim na mga manggugulo.
Mantra 8
सचा यदासु जहतीष्वत्कममानुषीषु मानुषो निषेवे । अप स्म मत्तरसन्ती न भुज्युस्ता अत्रसन्रथस्पृशो नाश्वाः ॥
Ngunit kapag sa gitna ng mga hindi pantao na kilos ang pantao ay sumusubok na manirahan, habang sila ay inihihiwalay ang mortal na katawan, sila ay hindi nagtatagal - tumatakas mula sa akin sa takot, tulad ng mga kabayong humahawak sa karo na umaatras.
Mantra 9
यदासु मर्तो अमृतासु निस्पृक्सं क्षोणीभिः क्रतुभिर्न पृङ्क्ते । ता आतयो न तन्वः शुम्भत स्वा अश्वासो न क्रीळयो दन्दशानाः ॥
Kapag ang mortal, na hindi nagalaw, ay hindi naghahalo sa mga imortal sa pamamagitan ng mga kapangyarihang nakatayo at mga kaloobang nakikilala, kung gayon ang mga impulso ay hindi nagpapalamuti sa kanyang katawang pagkatao - tulad ng mga kabayong naglalaro, na nangangagat at hindi mapakali, sila ay nananatiling sa kanya ngunit hindi naaayon.
Mantra 10
विद्युन्न या पतन्ती दविद्योद्भरन्ती मे अप्या काम्यानि । जनिष्टो अपो नर्यः सुजातः प्रोर्वशी तिरत दीर्घमायुः ॥
Tulad ng kidlat na lumilipad siya ay kumikislap, na nagdadala sa akin ng mga nakatagong kanais-nais na bagay. 'Siya ay isinilang,' - ang lalaking anak ng Tubig, na mabuti ang kapanganakan; sana si Urvāśī ay dalhin siya sa kabila patungo sa mahabang buhay.
Mantra 11
जज्ञिष इत्था गोपीथ्याय हि दधाथ तत्पुरूरवो म ओजः । अशासं त्वा विदुषी सस्मिन्नहन्न म आशृणोः किमभुग्वदासि ॥
Ipinanganak ka sa ganitong paraan, at kaya't inilagay mo ang lakas na iyon sa akin para sa proteksyon. Ngunit, O Purūravas, bagama't alam ko, hindi kita iniutos sa araw na iyon; hindi mo ako pinakinggan, bakit ka nagsasalita na parang hindi nakibahagi sa kagalakan?
Mantra 13
प्रति ब्रवाणि वर्तयते अश्रु चक्रन्न क्रन्ददाध्ये शिवायै । प्र तत्ते हिनवा यत्ते अस्मे परेह्यस्तं नहि मूर मापः ॥
Habang sumasagot ako, ang mga luha ay bumabalik; siya ay umiiyak, ngunit hindi para sa katahimikang mas mataas. Pinapanig ko ang sa iyo na kasama namin, umalis ka, pumunta ka sa paglubog; huwag, O ikaw na nalilito, na lumapit sa akin.
Mantra 14
सुदेवो अद्य प्रपतेदनावृत्परावतं परमां गन्तवा उ । अधा शयीत निॠतेरुपस्थेऽधैनं वृका रभसासो अद्युः ॥
Ngayong araw ang minamahal na may mabuting pahintulot ay maaaring lumipad nang pasulong, na hindi tumatalikod, patungo sa pinakamalayong distansya, sa kataas-taasang lampas. Pagkatapos siya ay hihiga sa kandungan ng Pagkawasak; at pagkatapos ang mga mabangis na lobo ay sasakmal sa kanya.
Mantra 15
पुरूरवो मा मृथा मा प्र पप्तो मा त्वा वृकासो अशिवास उ क्षन् । न वै स्त्रैणानि सख्यानि सन्ति सालावृकाणां हृदयान्येता ॥
O Purūravas, huwag kang mamatay; huwag kang mahulog sa kasiraan. Huwag hayaang ang mga lobo ng mga mapanirang kagustuhan ay lumapastangan sa iyo. Sapagkat ang mga alyansang 'panlabas lamang ang kalikasan' ay hindi tumatagal; ganyan ang mga puso ng mga sālāvṛka, na tila mababait ngunit sa loob ay mandaragit.
Mantra 16
यद्विरूपाचरं मर्त्येष्ववसं रात्रीः शरदश्चतस्रः । घृतस्य स्तोकं सकृदह्न आश्नां तादेवेदं तातृपाणा चरामि ॥
Nang ako, ang kapangyarihang maraming anyo, ay gumalaw sa mga mortal at nanirahan sa mga gabi at apat na panahon, na tumatikim lamang minsan sa isang araw ng isang patak ng linaw na tamis, sa iyon lamang, sa sukat na ito, ako ay gumagalaw na nasisiyahan.
Mantra 17
अन्तरिक्षप्रां रजसो विमानीमुप शिक्षाम्युर्वशीं वसिष्ठः । उप त्वा रातिः सुकृतस्य तिष्ठान्नि वर्तस्व हृदयं तप्यते मे ॥
Ako, si Vasiṣṭha, ay naghahangad na turunan at bawiin si Urvaśī na gumagala sa kalawakan at sinusukat ang mga mundo ng espasyo. Ang alay ng mabuting gawang panloob ay nakatayo malapit sa iyo; bumalik ka, ang aking puso ay nasusunaw sa init ng paghahangad.
Mantra 18
इति त्वा देवा इम आहुरैळ यथेमेतद्भवसि मृत्युबन्धुः । प्रजा ते देवान्हविषा यजाति स्वर्ग उ त्वमपि मादयासे ॥
Ganito ang sinabi ng mga diyos sa iyo, O Aiḷa: sa ganitong paraan ikaw ay nagiging isa na ang kasama ay kamatayan, na nakatali sa mortalidad. Ngunit ang iyong mga supling ay sasamba sa mga diyos ng alay; at ikaw din, sa maningning na langit, ay maaaring makiisa sa banal na kagalakan.
It is a conversation between a human king and a divine apsaras. Their love becomes a lesson about why the human world cannot hold the divine on its own terms, and how sacrifice and right order give a lawful connection to heaven.
Because it draws a clear boundary: passion cannot override the conditions of embodied life. The hymn teaches that immortality is approached through alignment with cosmic order—especially through yajña and disciplined will (kratu)—not through possession.
It suggests that inspiration and beauty (apsaras-like energies) must be met with steadiness of mind and discernment. Otherwise, impulses remain restless and unharmonized; when integrated, they ‘adorn’ life and support duty, continuity, and higher joy.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.