Sarga 122

Verse 1

एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यंराघवेणानुभाषितम् ।ततश्शुभतरंवाक्यंव्याजहारमहेश्वरः ।।।।

Nang marinig niya ang mapalad at kaaya-ayang tugon na winika ni Rāghava, si Maheśvara ay saka nagsalita ng mga salitang lalo pang mapalad.

Verse 2

पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्ष परन्तप ।दिष्ट्याकृतमिदंकर्मत्वयाधर्मभृतांवर ।।।।

O lotus-ang mga mata, makapangyarihang bisig, malapad ang dibdib, manlulupig ng kaaway—sa biyaya ng kapalaran, natapos mo ang gawang ito, O pinakamainam sa mga tagapangalaga ng dharma.

Verse 3

दिष्ट्यासर्वस्यलोकस्यप्रवृद्धंदारुणंतमः ।अपावृत्तंत्वयासङ्ख्येरामरावणजंभयम् ।।।।

Sa biyaya ng kapalaran, sa labanan ay napawi mo ang mabagsik na dilim na lumaganap sa lahat ng daigdig—ang takot na isinilang mula kay Rāvaṇa, sa tunggaliang Rāma at Rāvaṇa.

Verse 4

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।।।।प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।।।।इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ।।।।

Inaaliw niya ang nagdadalamhating Bharata, at si Kausalyā na bantog sa dangal; gayundin si Kaikeyī at si Sumitrā—ina ni Lakṣmaṇa—nang makita silang lahat.

Verse 5

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।।6.122.4।।प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।।6.122.5।।इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ।।6.122.6।।

Nang makamtan mo ang paghahari sa Ayodhyā, pasayahin ang mga kaibigan at mabubuting-loob; at itatag nang matibay ang angkan ng Ikṣvāku sa maharlikang kaugalian, O makapangyarihan,

Verse 6

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।।6.122.4।।प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।।6.122.5।।इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ।।6.122.6।।

At matapos isagawa ang banal na Ragamedha na yajña at makamtan ang walang kapantay na karangalan, at makapagkaloob ng yaman sa mga brāhmaṇa, ikaw ay magiging karapat-dapat na pumanaw tungo sa mga makalangit na daigdig.

Verse 7

एषराजादशरथोविमानस्थःपितातव ।काकुत्स्थमानुषेलोकेगुरुस्तवमहायशाः ।।।।

O Kākutstha, narito si Haring Daśaratha—ang iyong ama—na nakaluklok sa makalangit na sasakyang panghimpapawid; sa daigdig ng tao siya ang iyong iginagalang na guro, bantog at maringal.

Verse 8

इन्द्रलोकंगतःश्रीमांस्त्वयापुत्रेणतारितः ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्रात्वमेममभिवादय ।।।।

Sa pamamagitan mo, anak niya, napawi ang dating pasanin ng maluwalhating hari at siya’y nakarating sa daigdig ni Indra. Kasama ang iyong kapatid na si Lakṣmaṇa, ialay mo sa kanya ang iyong mapitagang pagpupugay.

Verse 9

महदेववच्श्रुत्वाराघवःसहलक्ष्मणः ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरंप्रभुः ।।।।

Nang marinig ni Rāghava, ang Panginoon, ang mga salita ni Mahādeva, siya, kasama si Lakṣmaṇa, ay namalas ang kanyang ama.

Verse 10

दीप्यमानंस्वयालक्ष्मविरजोऽम्भरधारिणम् ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरंप्रभुः ।।।।

Pagkaraan, ang Panginoon (Rāma), kasama ang kapatid na si Lakṣmaṇa, ay namasdan ang kanyang ama—nagniningning sa sariling liwanag at nababalutan ng walang dungis na puting kasuotan.

Verse 11

हर्षेणमहताविष्टोविमनस्थोमहीपतिः ।प्राणैःप्रियतरंदृष्टवापुत्रंदशरथस्तदा ।।।।आरोप्याङ्केमहबाहुर्वरासनगतःप्रभुः ।बाहुभ्यांसम्परिष्वज्यततोवाक्यंसमाददे ।।।।

Noon, si Daśaratha—ang maharlikang hari na nakaupo sa makalangit na sasakyang panghimpapawid—ay napuspos ng napakalaking galak nang makita ang kanyang anak na higit na mahal kaysa buhay. Ipinaupo niya sa kanyang kandungan ang makapangyarihang bisig na si Rāma, niyakap nang mahigpit sa dalawang bisig, at saka nagsimulang magsalita.

Verse 12

हर्षेणमहताविष्टोविमनस्थोमहीपतिः ।प्राणैःप्रियतरंदृष्टवापुत्रंदशरथस्तदा ।।6.122.11।।आरोप्याङ्केमहबाहुर्वरासनगतःप्रभुः ।बाहुभ्यांसम्परिष्वज्यततोवाक्यंसमाददे ।।6.122.12।।

Sa labis na galak, ang haring si Daśaratha—na kanina’y nababalot ng pangungulila—ay nakita ang anak na higit na mahal kaysa buhay. Iniluklok niya sa kaniyang kandungan si Rāma, niyakap sa dalawang bisig, at saka nagsimulang magsalita.

Verse 13

न मेस्वर्गोबहुमतस्सम्मानश्चसुरर्षभैः ।त्वयारामविहीनस्यसत्यंप्रतिशृणोमिते ।।।।

“Sa akin, walang halaga ang mismong langit, ni ang mga parangal mula sa pinakadakila sa mga diyos, habang ako’y napagkaitan sa iyo, O Rāma. Ito ang katotohanan; ipinananata ko sa iyo.”

Verse 14

अद्यत्वांनिहतामित्रंदृष्टवासम्पूर्णमानसम् ।निस्तीर्णवनवासं च प्रीतिरासीत्परामम ।।।।

“Ngayon, sa pagtanaw ko sa iyo—na napuksa ang mga kaaway, ganap ang iyong kalooban, at natapos ang iyong paninirahan sa gubat—napupuno ako ng sukdulang kagalakan.”

Verse 15

कैकेय्यायानिचोक्तानिवाक्यानिवदतांवर ।तवप्रव्राजनार्थानिस्थितानिहृदयेमम ।।।।

“O pinakamainam sa mga nagsasalita, ang mga salitang binitiwan ni Kaikeyī—na ang layon ay ipadpad ka sa pagkatapon—ay nananatiling nakabaon sa aking puso.”

Verse 16

त्वांतुदृष्टवाकुशलिनंपरिष्वज्यसलक्ष्मणम् ।अद्यदुःखाद्विमुक्तोऽस्मिनीहारादिवभास्करः ।।।।

“Ngunit ngayon—sa pagtanaw ko sa iyo na ligtas, at sa pagyakap ko sa iyo kasama si Lakṣmaṇa—napalaya ako sa dalamhati, gaya ng araw na nakalabas mula sa tabing ng hamog.”

Verse 17

तारितोऽहंत्वयापुत्र सुपुत्रेणमहात्मना ।अष्टावक्रेणधर्मात्माकहोलोब्राह्मणोयथा ।।।।

Anak ko, iniligtas mo ako—ikaw na marangal at dakilang anak—gaya ng matuwid na brāhmaṇa na si Kahola na iniligtas ni Aṣṭāvakra.

Verse 18

इदानीं च विजानामियथासौम्य सुरेश्वरैः ।वधार्थंरावणस्येहविहितंपुरुषोत्तम ।।।।

Ngayon ko lamang nauunawaan, mahal na mahinahon: ikaw ay itinalaga rito ng mga panginoon ng mga diyos upang patayin si Rāvaṇa—O pinakadakila sa mga tao.

Verse 19

सिद्धार्थाखलुकौसल्यायात्वांराम गृहंगतम् ।वनान्निवृत्तंसंहृष्टाद्रक्ष्यतेशत्रुसूदनम् ।।।।

Rāma, kapag ikaw ay nakauwi na mula sa gubat—natupad ang layon at tagapagwasak ng mga kaaway—masisilayan ka ni Kausalyā na may lubos na kagalakan.

Verse 20

सिद्धार्थाःखलुतेराम नरायेत्वांपुरींगतम् ।राज्येचावाभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्तेवसुधाधिपम् ।।।।

Tunay nga, O Rāma, kapag nakita ka ng mga tao na pumasok sa lungsod at maitalaga sa kaharian bilang panginoon ng daigdig, ituturing nilang ganap na natupad ang iyong layon.

Verse 21

अनुरक्तेनबलिनाशुचिनाधर्मचारिणा ।इच्छेयंत्वामहंद्रष्टुंभरतेनसमागतम् ।।।।

Nananabik ako na makita kang muling makapiling si Bharata—tapat, malakas, dalisay, at matatag sa landas ng dharma.

Verse 22

चतुर्दशसमास्सौम्यवनेनिर्यातितास्त्वया ।वसतासीतयासार्धंलक्ष्मणेन च धीमता ।।।।

O mahinahon, labing-apat na taon kang nanirahan sa gubat, kasama si Sītā at ang marunong na si Lakṣmaṇa.

Verse 23

निवृत्तवनवासोऽसिप्रतिज्ञापूरितात्वया ।रावणं च रणेहत्वादेवताःपरितोषिताः ।।।।

Natapos na ang iyong paninirahan sa gubat; natupad mo ang panata. Sa pagpatay kay Rāvaṇa sa digmaan, napasaya mo rin ang mga diyos.

Verse 24

कृतंकर्मयशश्श्लाघ्यंप्राप्तंतेशत्रुसूदन ।भ्रातृभिःसहराज्यस्थोदीर्घमायुरवाप्नुहि ।।6.122.24।।

Naganap na ang gawaing karapat-dapat sa papuri at sa dakilang katanyagan, O tagapagpuksa ng kaaway. Nawa’y mamuno ka sa kaharian kasama ang iyong mga kapatid at magtamo ng mahabang buhay.

Verse 25

इतिब्रुवाणंराजानंरामःप्राञ्जलिरब्रवीत् ।कुरुप्रसादंधर्मज्ञकैकेय्याभरतस्य च ।।।।

Nang gayon magsalita ang hari, si Rāma, na magkasalikop ang mga palad, ay sumagot: “O nakaaalam ng dharma, ipagkaloob mo rin ang iyong habag kay Kaikeyī at kay Bharata.”

Verse 26

सपुत्रांत्वांत्यजामीतियदुक्ताकेकयीत्वया ।स शापःकेकयींघोरस्सपुत्रां न स्पृशेत्प्रभो ।।।।

O Panginoon, yamang minsan ay sinabi mo kay Kaikeyī, “Itinatakwil kita, kasama ang iyong anak,” nawa’y huwag dumikit kay Kaikeyī ang kakila-kilabot na sumpang iyon, ni sa kanyang anak.

Verse 27

तथेति स महाराजोराममुक्त्वाकृताञ्जलिम् ।लक्ष्मणं च परिष्वज्यपुनर्वाक्यमुवाच ह ।।।।

“Gayon nga,” wika ng dakilang hari; matapos kausapin si Rāma na nakatindig na magkadikit ang mga palad, at yakapin si Lakṣmaṇa, muli siyang nagsalita.

Verse 28

रामंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ।कृतमममहाप्रीतिःप्राप्तंधर्मफलं च ते ।।।।

Sa paglilingkod kay Rāma nang may debosyon—kasama si Vaidehī Sītā—lubha mo akong pinasaya; at sa paglilingkod na ito’y natamo mo ang karapat-dapat na bunga ng dharma.

Verse 29

धर्मंप्राप्स्यसिधर्मज्ञ यशश्चविपुलंभुवि ।रामेप्रसन्नेस्वर्गं च महिमानंतथोत्तमाम् ।।।।

O nakaaalam ng dharma, makakamtan mo ang dharma at malawak na katanyagan sa lupa; at kapag nalugod si Rāma, makakamtan mo rin ang langit, at ang pinakadakilang kaluwalhatian.

Verse 30

रामंशुश्रूषभद्रंतेसुमित्रानन्दवर्धन ।रामस्सर्वस्यलोकस्यसुभेष्वभिरतःसदा ।।।।

Paglingkuran mo si Rāma—nawa’y mapasa-iyo ang kabutihan, O tagapagpalago ng ligaya ni Sumitrā. Si Rāma ay laging abala sa mga mapalad na bagay para sa lahat ng daigdig.

Verse 31

एतेसेन्द्रास्त्रयोलोकास्सिद्धाश्चपरमर्षयः ।अभिगम्यमहात्मानमर्चन्तिपुरुषोत्तमम् ।।।।

Ang tatlong daigdig na ito, kasama si Indra, at ang mga Siddha at pinakadakilang mga rishi—lumalapit sa dakilang-loob na Pinakamataas na Persona—siya’y pinararangalan at sinasamba nila.

Verse 32

एतत्तदुक्तमव्यक्तमक्षरंब्रह्मनिर्मितम् ।देवानांहृदयंसौम्य गुह्यंरामःपरन्तप ।।।।

Ito nga ang ipinahayag na katotohanan: si Rāma—O mahinahon, O tagapagpahirap sa kaaway—ang di-nahahalatang diwa, ang di-nasisirang walang-hanggan, nilikha ni Brahmā; siya ang lihim, ang mismong puso ng mga diyos.

Verse 33

अवाप्तंधर्मचरणंयशश्चविपुलंत्वया ।एनंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ।।।।

Sa tapat na paglilingkod sa kanya—kasama si Vaidehī Sītā—nakamtan mo ang pagsasagawa ng dharma at ang dakilang karangalan.

Verse 34

इत्युक्त्वालक्ष्मणंराजास्नुषांबद्धाञ्जलिंस्थिताम् ।पुत्रीत्याभाष्यमधुरंशनैरेनामुवाच ह ।।।।

Pagkasabi nito kay Lakṣmaṇa, hinarap ng hari ang manugang na nakatayo nang magkadikit ang mga palad; tinawag niya itong “Anak,” at marahan, matamis na nagsalita sa kanya.

Verse 35

कर्तव्यो न तुवैदेहीमन्युस्त्यागमिमंप्रति ।रामेणेत्वद्विशुध्यर्थंकृतमेतद्धितैषिणा ।।।।

O Vaidehī, huwag kang magkimkim ng poot sa ganitong wari’y pagtalikod; si Rāma, na may malasakit sa iyong kabutihan, ay gumawa nito upang mapagtibay ang iyong kadalisayan.

Verse 36

सुदुष्करमिदंपुत्रितवचारित्रलक्षणम् ।कृतंयत्तेऽन्यनारीणांयशोह्यभिभविष्यति ।।।।

Anak, napakahirap gawin ang iyong nagawa—ang tanda ng iyong marangal na pagkatao; tunay, ang iyong dangal at katanyagan ay hihigit sa sa ibang kababaihan sa mga darating na panahon.

Verse 37

न त्वंकामंसमाधेयाभर्तृशुश्रूषणंप्रति ।अवश्यंतुमयावाच्यमेषतेदैवतंपरम् ।।।।

Hindi mo na kailangan pang udyukan tungkol sa tapat na paglilingkod sa iyong asawa; gayunman, kailangan kong sabihin bilang aral: para sa iyo, siya (si Rāma) ang pinakamataas na banal na kapangyarihan.

Verse 38

इतिप्रतिसमादिश्यपुत्रौसीतां च राघवः ।इन्द्रलोकंविमानेनययौदशरथोज्वलन् ।।।।

Sa gayong pagbilin sa dalawang anak at kay Sītā, ang maningning na Daśaratha ay lumisan sakay ng vimāna patungo sa daigdig ni Indra.

Verse 39

विमानमास्थायमहानुभावःश्रिया च सम्हृष्टतन्नुर्नृपोत्तमः ।आमन्त्यपुत्रौसहसीतया च जगामदेवप्रवरस्यलोकम् ।।।।

Ang pinakadakilang hari—dakila ang diwa, pinagpala ng karangyaan, at puspos ng galak—ay sumakay sa vimāna; matapos magpaalam sa dalawang anak at kay Sītā, nagtungo siya sa kaharian ng pinakadakilang diyos.