Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 122, Shloka 8

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

Devanagari script

इन्द्रलोकंगतःश्रीमांस्त्वयापुत्रेणतारितः ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्रात्वमेममभिवादय ।।।।

Transliteration

indralokaṃ gataḥ śrīmāṃs tvayā putreṇa tāritaḥ |

lakṣmaṇena saha bhrātrā tvam enam abhivādaya ||

Translation

Sa pamamagitan mo, anak niya, napawi ang dating pasanin ng maluwalhating hari at siya’y nakarating sa daigdig ni Indra. Kasama ang iyong kapatid na si Lakṣmaṇa, ialay mo sa kanya ang iyong mapitagang pagpupugay.

Word by Word

• दीप्यमानम्: shining, blazing
• दीप्यमानम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीप् (धातु) → दीप्यमान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: शतृ/शानच्-वर्तमानकृदन्त (present participle, आत्मनेपद-भाव), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘पितरम्’ इति विशेषणम्

• स्वया: with his own
• स्वया: Karana (करण/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘लक्ष्म्या’ इति विशेषणम्

• लक्ष्म्या: with splendour
• लक्ष्म्या: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणम्/सहभावः (with splendour)

• विरजः: spotless, pure
• विरजः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विरजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘पितरम्’ इति विशेषणम्; अर्थः ‘निर्मलः’

• अम्बरधारिणम्: wearing (white) garments
• अम्बरधारिणम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अम्बर + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः: ‘अम्बरं धारयति’ (one who wears garments); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘पितरम्’ इति विशेषणम्

• लक्ष्मणेन: with Lakshmana
• लक्ष्मणेन: Sahakarana (सहकरण/Accompaniment)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सह-योगे

• सह: with
• सह: Sahartha (सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक

• भ्रात्रा: with (his) brother
• भ्रात्रा: Sahakarana (सहकरण/Accompaniment)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया/Finite verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• प्रभुः: the lord
• प्रभुः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Context

"Liberated by you, his son, the glorious emperor has reached Indra's world. You with your brother Lakshmana offer your salutations to him."

Characters & Entities

• Mahādeva
• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Daśaratha
• Indraloka

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Gratitude and reverence: a son honors the father, acknowledging both moral debt and the father’s blessed state.

What is the narrative situation?

Mahādeva states that Daśaratha has attained Indraloka and instructs Rāma (with Lakṣmaṇa) to pay respects.

Which character virtue is emphasized?

Respectful conduct (vinaya) and family solidarity—Rāma and Lakṣmaṇa together uphold filial duty.