Adhyaya 15

Verse 1

भीष्म उवाच । किं कृतं ब्रह्मणा ब्रह्मन्प्रेष्य वाराणसीपुरीम् । जनार्दनेन किं कर्म शंकरेण च यन्मुने

Sinabi ni Bhīṣma: O Brahmana, ano ang ginawa ni Brahmā sa pagpapadala (ng sugo) sa lungsod ng Vārāṇasī? At anong gawa ang isinagawa ni Janārdana (Viṣṇu) at ni Śaṅkara (Śiva), O muni?

Verse 2

कथं यज्ञः कृतस्तेन कस्मिंस्तीर्थे वदस्व मे । के सदस्या ऋत्विजश्च सर्वांस्तान्प्रब्रवीहि मे

Ipaliwanag mo sa akin: paano niya isinagawa ang yaong yajña, at saang banal na tīrtha? Sino-sino ang mga kasapi, at sino ang mga pari na ṛtvij? Isalaysay mo sa akin ang lahat.

Verse 3

के देवास्तर्पितास्तेन एतन्मे कौतुकं महत् । पुलस्त्य उवाच । श्रीनिधानं पुरं मेरोः शिखरे रत्नचित्रितम्

“Aling mga diyos ang napasiyahan niya sa gawang iyon?” Ito ang aking dakilang pananabik. Sinabi ni Pulastya: “May isang lungsod na tinatawag na Śrīnidhāna sa tuktok ng Bundok Meru, pinalamutian ng mga hiyas.”

Verse 4

अनेकाश्चर्यनिलयंबहुपादपसंकुलम् । विचित्रधातुभिश्चित्रं स्वच्छस्फटिकनिर्मलम्

Tahanan ito ng sari-saring kababalaghan, punô ng maraming nilalang na may mga paa; makulay sa iba’t ibang uri ng mineral, kamangha-mangha—malinaw at dalisay na gaya ng kristal na lantad.

Verse 5

लतावितानशोभाढ्यं शिखिशब्दविनादितम् । मृगेन्द्ररववित्रस्त गजयूथसमाकुलम्

Marikit itong pinalamutian ng mga bubong na hinabing baging, umaalingawngaw sa sigaw ng mga pabo; at ang mga kawan ng elepante, nagugulantang sa ungol ng mga leon, ay nagsisiksikan sa pagkalito.

Verse 6

निर्झरांबुप्रपातोत्थ शीकरासारशीतलम् । वाताहततरुव्रात प्रसन्नापानचित्रितम्

Pinalamig ng pinong ambon na sumisirit mula sa talon ng batis sa bundok, at pinalamutian ng malinaw at kaaya-ayang tubig; ang mga punongkahoy na hinahaplos ng hangin—yaong pook ay nagmistulang saganang larawan ng kagandahan.

Verse 7

मृगनाभिवरामोद वासिताशेषकाननम् । लतागृहरतिश्रान्त सुप्तविद्याधराध्वगम्

Ang buong kagubatan ay pinabanguhan ng pambihirang samyo ng kasturi; at ang mga manlalakbay na Vidyādhara, pagod sa ligaya sa mga bahay-kubong nababalutan ng baging, ay nahimbing na nakahimlay.

Verse 8

प्रगीतकिन्नरव्रात मधुरध्वनिनादितम् । तस्मिन्ननेकविन्यास शोभिताशेषभूमिकम्

Umuugong ito sa matatamis na himig ng mga pangkat ng Kinnara na umaawit; at sa loob nito, bawat antas at terasa ng lupa ay pinalamutian ng sari-saring mariringal na ayos at disenyo.

Verse 9

वैराजं नाम भवनं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । तत्र दिव्यांगनोद्गीत मधुरध्वनि नादिता

May isang palasyong tinatawag na Vairāja, na pag-aari ni Brahmā, ang Paramēṣṭhin, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nilalang. Doon ay umaalingawngaw ang matatamis at malamyos na awit ng mga dibyang dalaga.

Verse 10

पारिजाततरूत्पन्न मंजरीदाममालिनी । रत्नरश्मिसमूहोत्थ बहुवर्णविचित्रिता

Isang kuwintas ng mga kumpol ng bulaklak na sumibol sa punong Pārijāta, na inihabing tila tanikala ng pamumulaklak—pinagniningning ng mga agos ng sinag na mula sa mga hiyas, at pinalamutian ng kamangha-manghang sari-saring kulay.

Verse 11

विन्यस्तस्तंभकोटिस्तु निर्मलादर्शशोभिता । अप्सरोनृत्यविन्यास विलासोल्लासलासिता

Pinalamutian iyon ng mga hanay ng maayos na naitayong haligi at pinakinang ng mga ibabaw na dalisay na tila salamin; sa marikit na ayos ng sayaw ng mga apsarā, ito’y nagningning sa mapaglarong ganda at masayang liwanag.

Verse 12

बह्वातोद्यसमुत्पन्नसमूहस्वननादिता । लयतालयुतानेक गीतवादित्र शोभिता

Umalingawngaw doon ang pinaghalong tunog na sumibol mula sa maraming tugtugin; at ito’y pinalamutian ng sari-saring awit at pagtugtog, na sinasabayan ng wastong laya at tāla.

Verse 13

सभा कांतिमती नाम देवानां शर्मदायिका । ऋषिसंघसमायुक्ता मुनिवृंदनिषेविता

May isang bulwagang kapulungan na tinawag na Kāntimatī, na nagbibigay ng ginhawa at kapayapaan sa mga deva; dinadaluhan ng mga pangkat ng ṛṣi at dinarayo ng maraming muni.

Verse 14

द्विजातिसामशब्देन नादिताऽऽनंददायिनी । तस्यां निविष्टो देवेशस्संध्यासक्तः पितामहः

Umalingawngaw ito sa mga awit-Sāman ng mga dvija, at nagkaloob ng kaligayahan. Doon, nakaupo sa loob nito, ang Pitāmaha—Panginoon ng mga deva—ay nanatiling lubos na nakatuon sa mga ritwal ng Sandhyā.

Verse 15

ध्यायति स्म परं देवं येनेदं निर्मितं जगत् । ध्यायतो बुद्धिरुत्पन्ना कथं यज्ञं करोम्यहम्

Nagninilay siya sa Kataas-taasang Diyos na siyang lumikha ng sanlibutan. Habang siya’y nagmumuni, sumibol sa isip ang ganitong diwa: “Paano ko maisasagawa ang isang yajña?”

Verse 16

कस्मिन्स्थाने मया यज्ञः कार्यः कुत्र धरातले । काशीप्रयागस्तुंगा च नैमिषं शृंखलं तथा

“Saang pook sa ibabaw ng lupa ko dapat ganapin ang yajña? Sa Kāśī ba, sa Prayāga, sa Tuṅgā, o sa Naimiṣa, gayundin sa Śṛṅkhala?”

Verse 17

कांची भद्रा देविका च कुरुक्षेत्रं सरस्वती । प्रभासादीनि तीर्थानि पृथिव्यामिह मध्यतः

Ang Kāñcī, Bhadrā at Devikā; ang Kurukṣetra at ang Sarasvatī; at ang mga tīrtha na nagsisimula sa Prabhāsa—ang mga ito’y nasa gitnang bahagi ng daigdig.

Verse 18

क्षेत्राणि पुण्यतीर्थानि संति यानीह सर्वशः । मदादेशाच्च रुद्रेण कृतान्यन्यानि भूतले

Ang lahat ng mga banal na kṣetra at mga mapagpalang tīrtha na naririto sa lahat ng dako—may iba pa sa lupa na itinatag ni Rudra, ayon sa aking utos.

Verse 19

यथाहं सर्वदेवेषु आदिदेवो व्यवस्थितः । तथा चैकं परं तीर्थमादिभूतं करोम्यहम्

Kung paanong ako’y nakatatag sa lahat ng mga diyos bilang Adideva, gayon din ay lumilikha ako ng iisang kataas-taasang tīrtha, na likás na sinauna.

Verse 20

अहं यत्र समुत्पन्नः पद्मं तद्विष्णुनाभिजम् । पुष्करं प्रोच्यते तीर्थमृषिभिर्वेदपाठकैः

Ang pook na aking pinagmulan—yaong lotus na sumibol mula sa pusod ni Viṣṇu—ay ipinahahayag ng mga ṛṣi na bumibigkas ng Veda bilang ang banal na tīrtha na tinatawag na Puṣkara.

Verse 21

एवं चिंतयतस्तस्य ब्रह्मणस्तु प्रजापतेः । मतिरेषा समुत्पन्ना व्रजाम्येष धरातले

Sa gayon nagmuni-muni si Prajāpati Brahmā; at sumibol sa kanya ang pasya: “Paparoon ako ngayon sa ibabaw ng daigdig.”

Verse 22

प्राक्स्थानं स समासाद्य प्रविष्टस्तद्वनोत्तमम् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम्

Nang marating niya ang silangang dako, pumasok siya sa pinakamainam na gubat—punô ng sari-saring punò at baging, at pinalamutian ng napakaraming bulaklak.

Verse 23

नानापक्षिरवाकीर्णं नानामृगगणाकुलम् । द्रुमपुष्पभरामोदैर्वासयद्यत्सुरासुरान्

Punô iyon ng huni ng iba’t ibang ibon at siksik sa mga kawan ng sari-saring hayop; at sa samyo ng mga bulaklak na nakabigkis sa mga punò, pinabanguhan nito kapwa ang mga deva at mga asura.

Verse 24

बुद्धिपूर्वमिव न्यस्तैः पुष्पैर्भूषितभूतलम् । नानागंधरसैः पक्वापक्वैश्च षडृतूद्भवैः

Ang ibabaw ng lupa’y waring pinalamutian ng mga bulaklak na tila maingat na inayos; at napunô ito ng mga bunga ng anim na panahon—may hinog at may hilaw—na sari-sari ang samyo at lasa.

Verse 25

फलैः सुवर्णरूपाढ्यैर्घ्राणदृष्टिमनोहरैः । जीर्णं पत्रं तृणं यत्र शुष्ककाष्ठफलानि च

Naroon ang mga bungang tila ginto ang kinang, kaaya-aya sa pang-amoy at paningin; at naroon din ang nalantang dahon at damo, gayundin ang tuyong kahoy at mga tuyong bunga.

Verse 26

बहिः क्षिपति जातानि मारुतोनुग्रहादिव । नानापुष्पसमूहानां गंधमादाय मारुतः

Na waring sa biyaya ng hangin, itinatapon nito sa labas ang mga nalikha; at ang Maruta, taglay ang samyo ng sari-saring kumpol ng bulaklak, ay nagpapatuloy sa paglalakbay.

Verse 27

शीतलो वाति खं भूमिं दिशो यत्राभिवासयन् । हरितस्निग्ध निश्छिद्रैरकीटकवनोत्कटैः

Doon, malamig na simoy ang humihihip sa himpapawid at sa lupa, nilulukuban ang lahat ng dako; at ang pook ay siksik sa mga gubat—luntian, masagana, di napuputol, at walang salot na insekto.

Verse 28

वृक्षैरनेकसंज्ञैर्यद्भूषितं शिखरान्वितैः । अरोगैर्दर्शनीयैश्च सुवृत्तैः कैश्चिदुज्ज्वलैः

Ito’y pinalamutian ng mga punong may sari-saring uri, na may matatayog na tuktok; malulusog, kaaya-ayang pagmasdan, maayos ang anyo, at sa ilang dako’y nagniningning.

Verse 29

कुटुंबमिव विप्राणामृत्विग्भिर्भाति सर्वतः । शोभंते धातुसंकाशैरंकुरैः प्रावृता द्रुमाः

Sa lahat ng panig, ito’y kumikislap na tila isang sambahayan ng mga Brahmana na kasama ang kanilang mga ritwik na pari; at ang mga puno, nababalutan ng mga usbong na kumikintab na parang mga mineral, ay maringal na namamayani.

Verse 30

कुलीनैरिव निश्छिद्रैः स्वगुणैः प्रावृता नराः । पवनाविद्धशिखरैः स्पृशंतीव परस्परम्

Ang mga tao, nababalutan ng sarili nilang walang kapintasang mga kabutihan na tila marangal at walang tahi na kasuotan, ay wari’y nagkakadikit-dikit; gaya ng mga tuktok ng bundok na hinahaplos at tinatangay ng hangin.

Verse 31

आजिघ्रंती वचाऽन्योन्यं पुष्पशाखावतंसकाः । नागवृक्षाः क्वचित्पुष्पैर्द्रुमवानीरकेसरैः

Nag-aamuyan sila sa isa’t isa ng mabangong vācā, at may mga kuwintas at palamuting-tainga na yari sa mga sangaing namumulaklak; at sa ilang dako’y may mga punong nāga na pinalalamutian ng mga bulaklak—mga punong may kumpol ng hiblang tila polen.

Verse 32

नयनैरिव शोभंते चंचलैः कृष्णतारकैः । पुष्पसंपन्नशिखराः कर्णिकारद्रुमाः क्वचित्

Sa ilang dako, ang mga punong karṇikāra, na ang tuktok ay hitik sa bulaklak, ay kumikislap na wari’y mga mata—nagniningning na may malilikot na maiitim na balintataw.

Verse 33

युग्मयुग्माद्विधा चेह शोभन्त इव दंपती । सुपुष्पप्रभवाटोपैस्सिंदुवार द्रुपंक्तयः

Dito, ang mga hanay ng punong sinduvāra ay nakaayos na magkapares at magkapares, at kumikislap na parang mag-asawa, pinagniningning ng masaganang anyong isinilang sa kanilang magagandang bulaklak.

Verse 34

मूर्तिमत्य इवाभांति पूजिता वनदेवताः । क्वचित्क्वचित्कुंदलताः सपुष्पाभरणोज्वलाः

Ang mga diyos ng gubat, na pinararangalan sa pagsamba, ay waring nagkakatawang-tao at nakikitang anyo; at dito’t doon, ang mga baging ay tila mga hikaw, nagniningning sa palamuting bulaklak.

Verse 35

दिक्षु वृक्षेषु शोभंते बालचंद्रा इवोच्छ्रिताः । सर्जार्जुनाः क्वचिद्भान्ति वनोद्देशेषु पुष्पिताः

Sa lahat ng dako, ang mga puno’y kumikislap, matayog na umaangat na parang mga batang buwan; at dito’t doon, ang mga punong sārja at arjuna ay nagniningning sa mga bahagi ng gubat, nababalutan ng pamumulaklak.

Verse 36

धौतकौशेयवासोभिः प्रावृताः पुरुषा इव । अतिमुक्तकवल्लीभिः पुष्पिताभिस्तथा द्रुमाः

Warì’y nababalutan ng kasuotang hinugasang sutla, ang mga punò’y nagmistulang mga lalaki; at gayon din, pinalamutian sila ng namumulaklak na baging ng atimuktaka.

Verse 37

उपगूढा विराजंते स्वनारीभिरिव प्रियाः । अपरस्परसंसक्तैः सालाशोकाश्च पल्लवैः

Mahigpit na magkakayakap, sila’y nagniningning—gaya ng mga minamahal na asawa na niyayakap ng kani-kanilang babae—samantalang ang mga punòng sāla at aśoka ay may mga usbong at dahong magkakaugnay sa isa’t isa.

Verse 38

हस्तैर्हस्तान्स्पृशंतीव सुहृदश्चिरसंगताः । फलपुष्पभरानम्राः पनसाः सरलार्जुनाः

Na wari’y nagtatagpo ang kamay sa kamay, ang matagal nang magkakaibigang punò’y magkalapit na nakatindig—mga punòng langka, pino, at arjuna—nakayuko sa bigat ng bunga at bulaklak.

Verse 39

अन्योन्यमर्चयंतीव पुष्पैश्चैव फलैस्तथा । मारुतावेगसंश्लिष्टैः पादपास्सालबाहुभिः

Na wari’y sinasamba nila ang isa’t isa sa pamamagitan ng mga bulaklak at mga bunga; ang mga punò, na may mga bisig na tulad ng sāla, ay magkakayakap dahil sa lakas ng hangin.

Verse 40

अभ्याशमागतं लोकं प्रतिभावैरिवोत्थिताः । पुष्पाणामवरोधेन सुशोभार्थं निवेशिताः

Kapag lumalapit ang mga tao, sila’y wari’y tumatayo at bumabangon na parang nag-uunahan sa isa’t isa; at sa pagtipon ng mga hanay ng bulaklak, sila’y inilagay upang maghatid ng maringal na ganda.

Verse 41

वसंतमहमासाद्य पुरुषान्स्पर्द्धयंति हि । पुष्पशोभाभरनतैः शिखरैर्वायुकंपितैः

Pagdating ng tagsibol, wari’y nakikipagpaligsahan sila sa mga tao; ang mga tuktok ng puno’y yumuyuko sa bigat ng ganda ng mga bulaklak, at inuuga ng hangin.

Verse 42

नृत्यंतीव नराः प्रीताः स्रगलंकृतशेखराः । शृंगाग्रपवनक्षिप्ताः पुष्पावलियुता द्रुमाः

Ang mga taong nagagalak, na ang ulo’y pinalamutian ng mga kuwintas ng bulaklak, ay wari’y sumasayaw; at ang mga punong hitik sa hanay-hanay na pamumulaklak ay inuuga ng hanging dumaraan sa tuktok ng bundok.

Verse 43

सवल्लीकाः प्रनृत्यंति मानवा इव सप्रियाः । स्वपुष्पनतवल्लीभिः पादपाः क्वचिदावृताः

Balot ng mga baging, ang mga puno’y wari’y sumasayaw—gaya ng mga tao na kasama ang minamahal; at sa ilang dako, natatakpan ang mga puno ng sarili nilang baging na nakayuko sa bigat ng mga bulaklak.

Verse 44

भांति तारागणैश्चित्रैः शरदीव नभस्तलम् । द्रुमाणामथवाग्रेषु पुष्पिता मालती लताः

Ang langit ay kumikislap na parang gabi ng taglagas na pinalamutian ng maraming maningning na bituin; at sa tuktok ng mga puno, ang mga baging ng mālatī (sampagita) ay ganap na namumulaklak.

Verse 45

शेखराइव शोभंते रचिता बुद्धिपूर्वकम् । हरिताः कांचनच्छायाः फलिताः पुष्पिता द्रुमाः

Maingat na inayos, sila’y kumikislap na parang mga palamuti; ang mga puno’y luntian na may ginintuang ningning—namumunga at nababalutan ng mga bulaklak.

Verse 46

सौहृदं दर्शयंतीव नराः साधुसमागमे । पुष्पकिंजल्ककपिला गताः सर्वदिशासु च

Na wari’y ipinakikita ang mabuting-loob sa piling ng mga banal, ang mga tao—dilaw na tila polen ng bulaklak—ay nagsiparoon sa lahat ng dako.

Verse 47

कदंबपुष्पस्य जयं घोषयंतीव षट्पदाः । क्वचित्पुष्पासवक्षीबाः संपतंति ततस्ततः

Na wari’y ipinahahayag ng mga bubuyog ang tagumpay ng mga bulaklak na kadamba sa kanilang ugong; at sa ilang dako, lasing sa nektar ng bulaklak, sila’y dumadapo nang paulit-ulit, dito at doon.

Verse 48

पुंस्कोकिलगणावृक्ष गहनेष्विव सप्रियाः । शिरीषपुष्पसंकाशाः शुका मिथुनशः क्वचित्

At sa ilang dako, ang mga loro na magkapares—kaibig-ibig kasama ang kanilang kapareha—ay lumitaw sa siksik na kakahuyan, na wari’y mga pangkat ng lalaking kokila; at kumikislap silang tulad ng mga bulaklak ng punong śirīṣa.

Verse 49

कीर्तयंति गिरश्चित्राः पूजिता ब्राह्मणा यथा । सहचारिसुसंयुक्ता मयूराश्चित्रबर्हिणः

Ang mga paboreal, may sari-saring balahibo at kasama ang kanilang kapareha, ay nagbubuga ng kahanga-hangang huni—gaya ng mga pinararangalan na brāhmaṇa na bumibigkas ng banal na pananalita.

Verse 50

वनांतेष्वपि नृत्यंति शोभंत इव नर्त्तकाः । कूजंतःपक्षिसंघाता नानारुतविराविणः

Kahit sa gilid ng kagubatan, sila’y waring sumasayaw, na parang mariringal na mananayaw; at ang mga kawan ng ibon, sa kanilang huni, ay pumupuno sa himpapawid ng sari-saring tinig.

Verse 51

कुर्वंति रमणीयं वै रमणीयतरं वनम् । नानामृगगणाकीर्णं नित्यं प्रमुदितांडजम्

Ginagawa nilang tunay na kaaya-aya ang gubat—lalo pang kaaya-aya—punô ng mga kawan ng sari-saring hayop, at laging umaalingawngaw sa masisiglang huni ng mga ibon.

Verse 52

तद्वनं नंदनसमं मनोदृष्टिविवर्द्धनम् । पद्मयोनिस्तु भगवांस्तथा रूपं वनोत्तमम्

Ang gubat na iyon ay tulad ng Nandana, ang makalangit na halamanan ni Indra, na nagpapalawak ng isip at paningin. At ang Mapalad na Panginoong Brahmā, ang isinilang sa lotus, ay minasdan din ang pinakadakilang anyo ng gubat sa buong ningning nito.

Verse 53

ददर्शादर्शवद्दृष्ट्या सौम्ययापा पयन्निव । ता वृक्षपंक्तयः सर्वा दृष्ट्वा देवं तथागतम्

Sa paninging gaya ng malinis na salamin, namasdan niya ang maamong tanawin, na wari’y iniinom ng kanyang mga mata. At ang lahat ng hanay ng mga punò, pagkakita sa diyos na dumating nang gayon, ay tumingin na may pagkamangha.

Verse 54

निवेद्य ब्रह्मणे भक्त्या मुमुचुः पुष्पसंपदः । पुष्पप्रतिग्रहं कृत्वा पादपानां पितामहः

Matapat nilang inialay kay Brahmā, at saka ibinuhos ang kanilang kayamanan ng mga bulaklak. At si Pitāmaha (Brahmā), nang tanggapin ang handog na mga bulaklak, ay pinagpala ang mga punò.

Verse 55

वरं वृणीध्वं भद्रं वः पादपानित्युवाच सः । एवमुक्ता भगवता तरवो निरवग्रहाः

Sinabi niya sa mga punò: “Pumili kayo ng biyaya—nawa’y mapasa-inyo ang kabutihan.” Nang masambit ito ng Mapalad na Panginoon, ang mga punò, na walang pag-aalinlangan, ay tumugon.

Verse 56

ऊचुः प्रांजलयः सर्वे नमस्कृत्वा विरिंचनम् । वरं ददासि चेद्देव प्रपन्नजनवत्सल

Magkakasamang nag-anjali, silang lahat ay yumukod kay Viriñci (Brahmā) at nagsabi: “O Panginoon, mapagkalingang tagapagtanggol ng mga kumakalinga—kung magbibigay Ka ng biyaya, ipagkaloob Mo ito sa amin.”

Verse 57

इहैव भगवन्नित्यं वने संनिहितो भव । एष नः परमः कामः पितामह नमोस्तु ते

O Mapalad na Panginoon, manatili Ka rito sa gubat na ito magpakailanman. Ito ang aming pinakamataas na hangarin. O Pitāmaha (Brahmā), pagpupugay sa Iyo.

Verse 58

त्वं चेद्वससि देवेश वनेस्मिन्विश्वभावन । सर्वात्मना प्रपन्नानां वांछतामुत्तमं वरम्

O Panginoon ng mga diyos, tagapagtaguyod ng sansinukob—kung mananahan Ka sa gubat na ito, ipagkaloob Mo ang pinakamataas na biyayang minimithi ng mga lubos na sumuko at nag-alay ng buong sarili sa Iyo.

Verse 59

वरकोटिभिरन्याभिरलं नो दीयतां वरम् । सन्निधानेन तीर्थेभ्य इदं स्यात्प्रवरं महत्

Sapat na ang milyun-milyong iba pang biyaya—ibigay Mo sa amin ang biyayang ito: sa mismong presensya ng mga banal na tīrtha, nawa’y maging pinakadakila at marangal ang (lugar/ganitong gawain) na ito.

Verse 60

ब्रह्मोवाच । उत्तमं सर्वक्षेत्राणां पुण्यमेतद्भविष्यति । नित्यं पुष्पफलोपेता नित्यसुस्थिरयौवनाः

Sinabi ni Brahmā: “Ito’y magiging pinakadakila sa lahat ng mga banal na kṣetra, isang lubhang mapagpala at marangal na pook. Lagi itong magkakaroon ng mga bulaklak at bunga, at ang kabataan nito’y mananatiling matatag magpakailanman, hindi kumukupas.”

Verse 61

कामगाः कामरूपाश्च कामरूपफलप्रदाः । कामसंदर्शनाः पुंसां तपःसिद्ध्युज्वला नृणाम्

Kumikilos sila ayon sa nais, nag-aanyong ibig, at nagkakaloob ng bunga ng ninanasang anyo. Sa mga lalaki’y nagpapakita upang matupad ang pagnanasa; sa mga mapag-asceta nama’y nagniningning sa liwanag ng ganap na tapasya.

Verse 62

श्रिया परमया युक्ता मत्प्रसादाद्भविष्यथ । एवं स वरदो ब्रह्मा अनुजग्राह पादपान्

“Sa aking biyaya, kayo’y mapupuspos ng pinakamataas na kasaganaan.” Sa gayon nagsalita ang mapagkaloob ng biyaya na si Brahmā, at pinagpala niya ang mga punò.

Verse 63

स्थित्वा वर्ष सहस्रं तु पुष्करं प्रक्षिपद्भुवि । क्षितिर्निपतिता तेन व्यकंपत रसातलम्

Pagkaraang manatili roon sa loob ng sanlibong taon, inihagis niya ang Pushkara sa lupa. Sa tindi ng bagsak, gumuho ang lupa at nanginig ang Rasātala, ang daigdig sa ilalim.

Verse 64

विवशास्तत्यजुर्वेलां सागराः क्षुभितोर्मयः । शक्राशनि हतानीव व्याघ्र व्याला वृतानि च

Nanghina at napilitang umurong, iniwan ng mga dagat ang kanilang pampang, at marahas na umalon. Maging ang mga tigre at mga ahas ay nangalatag na tila tinamaan ng kulog ni Indra.

Verse 65

शिखराण्यप्यशीर्यंत पर्वतानां सहस्रशः । देवसिद्धविमानानि गंधर्वनगराणि च

Maging ang mga tuktok ng libu-libong bundok ay nagkadurug-durog; at ang mga sasakyang panghimpapawid ng mga Deva at Siddha, gayundin ang mga lungsod ng mga Gandharva, ay nayugyog at nagiba.

Verse 66

प्रचेलुर्बभ्रमुः पेतुर्विविशुश्च धरातलम् । कपोतमेघाः खात्पेतुः पुटसंघातदर्शिनः

Nanginig sila, napatid ang hakbang, bumagsak at lumubog sa lupa. Mula sa langit ay bumuhos ang mga ulap na kulay-kalapati, wari’y siksik na kumpol-kumpol na anyo.

Verse 67

ज्योतिर्गणांश्छादयंतो बभूवुस्तीव्र भास्कराः । महता तस्य शब्देन मूकांधबधिरीकृतम्

Sumiklab ang mga ningning na tila araw, tinakpan ang mga pangkat ng liwanag; at sa tindi ng dagundong na iyon, ang mga nilalang ay napipi, nabulag, at nabingi.

Verse 68

बभूव व्याकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । सुरासुराणां सर्वेषां शरीराणि मनांसि च

Nabagabag ang buong tatlong daigdig—gumagalaw man o di-gumagalaw; at sa lahat ng mga deva at asura, kapwa katawan at isipan ay nalugmok sa kaguluhan.

Verse 69

अवसेदुश्च किमिति किमित्येतन्न जज्ञिरे । धैर्यमालंब्य सर्वेऽथ ब्रह्माणं चाप्यलोकयन्

Nanglumo sila at paulit-ulit na nagtanong, “Bakit? Bakit?”—ngunit di nila maunawaan kung ano iyon. Pagkaraan, pinatatag ang loob, tumingin silang lahat kay Brahmā rin.

Verse 70

न च ते तमपश्यंत कुत्र ब्रह्मागतो ह्यभूत् । किमर्थं कंपिता भूमिर्निमित्तोत्पातदर्शनम्

Ngunit hindi nila siya nakita—saan nga ba naparoon si Brahmā? Ano ang dahilan ng pagyanig ng lupa, at bakit nagpakita ang mga masamang pangitain ng masamang palatandaan?

Verse 71

तावद्विष्णुर्गतस्तत्र यत्र देवा व्यवस्थिताः । प्रणिपत्य इदं वाक्यमुक्तवंतो दिवौकसः

Pagdaka, si Viṣṇu ay nagtungo roon sa pook na pinagtitipunan ng mga deva; at ang mga nananahan sa langit, yumukod na may pagpupugay, ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 72

किमेतद्भगवन्ब्रूहि निमित्तोत्पातदर्शनम् । त्रैलोक्यं कंपितं येन संयुक्तं कालधर्मणा

“Ano ito, O Mapalad na Panginoon? Ipagpaliwanag mo ang paglitaw na ito ng mga tanda at masamang pangitain—na yumanig sa tatlong daigdig, na wari’y nakaugnay sa batas ng Panahon at tadhana.”

Verse 73

जातकल्पावसानं तु भिन्नमर्यादसागरम् । चत्वारो दिग्गजाः किं तु बभूवुरचलाश्चलाः

“Ngunit sa pagwawakas ng dating kalpa, lumampas sa hangganan ang karagatan; at ang apat na elepanteng tagapagtaguyod ng mga dako—bagaman dapat di matinag—ay nayugyog at naging di matatag.”

Verse 74

समावृता धरा कस्मात्सप्तसागरवारिणा । उत्पत्तिर्नास्ति शब्दस्य भगवन्निः प्रयोजना

“Bakit nababalot ang lupa ng mga tubig ng pitong karagatan? At, O Panginoon, ang pananalita’y hindi sumisibol nang walang layunin.”

Verse 75

यादृशो वा स्मृतः शब्दो न भूतो न भविष्यति । त्रैलोक्यमाकुलं येन चक्रे रौद्रेण चोद्यता

“Naalaala ang isang tunog na gayon—na hindi pa kailanman naganap at hindi na muling mangyayari—na sa tindi ng mabangis na poot ay ginulo at inuga ang tatlong daigdig.”

Verse 76

शुभोऽशुभो वा शब्दोरेयं त्रैलोक्यस्य दिवौकसाम् । भगवन्यदि जानासि किमेतत्कथयस्व नः

Mapalad ba o di-mapalad ang tunog na ito—ang tinig ng mga nilalang sa langit ng tatlong daigdig? O kagalang-galang, kung nalalaman mo, ipahayag mo sa amin kung ano ito.

Verse 77

एवमुक्तोऽब्रवीद्विष्णुः परमेणानुभावितः । मा भैष्ट मरुतः सर्वे शृणुध्वं चात्र कारणम्

Nang masambit ito, si Viṣṇu—naantig ng sukdulang habag—ay nagsalita: “Huwag kayong matakot, O mga Marut, kayong lahat. Makinig kayo, at ipaliliwanag ko ang dahilan nito.”

Verse 78

निश्चयेनानुविज्ञाय वक्ष्याम्येष यथाविधम् । पद्महस्तो हि भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

Matapos matiyak nang lubos, ipaliliwanag ko ito ayon sa wastong paraan: sapagkat ang Mapalad na Brahmā, na may hawak na lotus, ay tunay na lolo at pinagmulan ng mga daigdig.

Verse 79

भूप्रदेशे पुण्यराशौ यज्ञं कर्तुं व्यवस्थितः । अवरोहे पर्वतानां वने चातीवशोभने

Sa isang lupain na hitik sa naipong kabanalan, naghanda siyang magsagawa ng yajña—sa pababang dalisdis ng mga bundok, sa isang gubat na lubhang marikit.

Verse 80

कमलं तस्य हस्तात्तु पतितं धरणीतले । तस्य शब्दो महानेष येन यूयं प्रकंपिताः

Ngunit ang lotus ay nahulog mula sa kanyang kamay at tumama sa ibabaw ng lupa. Ang malakas na tunog na nalikha nito ang siyang yaong yumanig sa inyong lahat.

Verse 81

तत्रासौ तरुवृंदेन पुष्पामोदाभिनंदितः । अनुगृह्याथ भगवान्वनंतत्समृगांडजम्

Doon, siya’y sinalubong ng mga pangkat ng punò at pinasaya ng halimuyak ng mga bulaklak; at pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon, sa Kanyang biyaya, ay pumasok sa gubat na yaon na hitik sa mga hayop at ibon.

Verse 82

जगतोऽनुग्रहार्थाय वासं तत्रान्वरोचयत् । पुष्करं नाम तत्तीर्थं क्षेत्रं वृषभमेव च

Para sa kapakanan ng sanlibutan, pinili Niyang manahan doon. Ang banal na tīrtha na yaon ay tinawag na Puṣkara, at ang sagradong pook (kṣetra) ay tinawag ding Vṛṣabha.

Verse 83

जनितं तद्भगवता लोकानां हितकारिणा । ब्रह्माणं तत्र वै गत्वा तोषयध्वं मया सह

Yaon ay nilikha ng Mapalad na Panginoon, ang tagapagkalinga sa kapakanan ng mga daigdig. Kaya’t pumaroon kayo kay Brahmā, at kasama ko, parangalan at pasiyahin ninyo siya.

Verse 84

आराध्यमानो भगवान्प्रदास्यति वरान्वरान् । इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुः सह तैर्देवदानवैः

“Kapag sinasamba ang Mapalad na Panginoon, ipagkakaloob Niya ang mga pinakadakilang biyaya.” Pagkasabi nito, ang Mapalad na Panginoong Viṣṇu ay nanatiling kasama ng mga diyos at mga dānava.

Verse 85

जगाम तद्वनोद्देशं यत्रास्ते स तु कंजजः । प्रहृष्टास्तुष्टमनसः कोकिलालापलापिताः

Siya’y nagtungo sa bahaging yaon ng gubat kung saan nananahan ang isinilang-sa-lotong si Brahmā—pook na ang mga puso’y nagagalak at nasisiyahan, at napupuno ng huni ng mga kokila.

Verse 86

पुष्पोच्चयोज्ज्वलं शस्तं विविशुर्ब्रह्मणो वनम् । संप्राप्तं सर्वदेवैस्तु वनं नंदनसंमितम्

Pumasok sila sa marilag na gubat ni Brahmā, nagniningning sa bunton ng mga bulaklak—isang kakahuyang narating na ng lahat ng mga deva, na kahambing ng Nandana, ang hardin sa langit ni Indra.

Verse 87

पद्मिनीमृगपुष्पाढ्यं सुदृढं शुशुभे तदा । प्रविश्याथ वनं देवाः सर्वपुष्पोपशोभितम्

Noon ay nagningning ang gubat na yaon, sagana sa mga lotus, mga usa, at mga bulaklak—matatag at ganap ang anyo. Pagpasok doon, namasdan ng mga deva na ito’y pinalamutian ng sari-saring pamumulaklak.

Verse 88

इह देवोस्तीति देवा बभ्रमुश्च दिदृक्षवः । मृगयंतस्ततस्ते तु सर्वे देवाः सवासवाः

Sa pag-aakalang, “May isang diyos dito,” naglibot ang mga deva, sabik na masilayan siya; at pagkaraan, ang lahat ng mga deva—kasama si Indra—ay naghanap sa kanya.

Verse 89

अद्भुतस्य वनस्यांतं न ते ददृशुराशुगाः । विचिन्वद्भिस्तदा देवं दैवैर्वायुर्विलोकितः

Hindi nakita ng mga matutulin ang hangganan ng kahanga-hangang gubat na iyon. Habang sila’y naghahanap noon sa diyos, si Vāyu ay namataan sa pamamagitan ng banal na kapangyarihan.

Verse 90

स तानुवाच ब्रह्माणं न द्रक्ष्यथ तपो विना । तदा खिन्ना विचिन्वंतस्तस्मिन्पर्वतरोधसि

At sinabi niya sa kanila, “Kung walang tapas (pagpapakasakit at pagninilay), hindi ninyo masisilayan si Brahmā.” Pagkaraan, pagod na pagod, naghanap sila roon sa daanang-bundok.

Verse 91

दक्षिणे चोत्तरे चैव अंतराले पुनः पुनः । वायूक्तं हृदये कृत्वा वायुस्तानब्रवीत्पुनः

Muli’t muli, sa timog at sa hilaga, at sa pagitan ng mga dako, itinago ni Vāyu sa puso ang kaniyang ipinahayag; at muling nagsalita si Vāyu sa kanila.

Verse 92

त्रिविधो दर्शनोपायो विरिंचेरस्य सर्वदा । श्रद्धा ज्ञानेन तपसा योगेन च निगद्यते

Ang paraan ng espirituwal na pagsasakatuparan para kay Brahmā (Viriñci) ay laging itinuturing na tatlo: sa pamamagitan ng pananampalataya, ng kaalaman, at ng pag-aayuno at pagtitika; at sinasabi ring natatamo sa yoga.

Verse 93

सकलं निष्कलं चैव देवं पश्यंति योगिनः । तपस्विनस्तु सकलं ज्ञानिनो निष्कलं परम्

Nakikita ng mga yogin ang Diyos bilang may anyo at katangian (sakala) at bilang walang katangian (niṣkala). Ang mga mapagtitika’y nakikita Siya bilang ganap na may anyo, samantalang ang mga nakaaalam ng katotohanan ay nakatatanto sa Kataas-taasan bilang walang katangian.

Verse 94

समुत्पन्ने तु विज्ञाने मंदश्रद्धो न पश्यति । भक्त्या परमया क्षिप्रं ब्रह्म पश्यंति योगिनः

Kahit sumibol na ang tunay na kaalaman, ang may mahinang pananampalataya ay hindi nakakakita. Ngunit sa kataas-taasang debosyon, mabilis na namamasdan ng mga yogin ang Brahman.

Verse 95

द्रष्टव्यो निर्विकारोऽसौ प्रधानपुरुषेश्वरः । कर्मणा मनसा वाचा नित्ययुक्ताः पितामहम्

Siya—ang Panginoon ng Pradhāna (unang Kalikasan) at ng Puruṣa (Espiritu)—ay dapat mapagtanto bilang di-nagbabago. Laging nakatalaga sa gawa, isip, at salita, namamasdan (ng mga pantas) si Pitāmaha (Brahmā).

Verse 96

तपश्चरत भद्रं वो ब्रह्माराधनतत्पराः । ब्राह्मीं दीक्षां प्रपन्नानां भक्तानां च द्विजन्मनाम्

Magsagawa kayo ng pagtitika—nawa’y mapasa-inyo ang pagpapala—na nakatuon sa pagsamba kay Brahmā, at manatili sa hanay ng mga debotong dalawang-ulit-na-isinilang na tumanggap ng Brāhmī dīkṣā, ang banal na inisyasyong itinakda ni Brahmā.

Verse 97

सर्वकालं स जानाति दातव्यं दर्शनं मया । वायोस्तु वचनं श्रुत्वा हितमेतदवेत्य च

“Nalalaman niya sa lahat ng panahon na nararapat kong ipagkaloob sa kanya ang aking pagdulog at pagharap. At nang marinig niya ang mga salita ni Vāyu, naunawaan niyang ito nga ay kapaki-pakinabang.”

Verse 98

ब्रह्मेच्छाविष्टमतयो वाक्पतिं च ततोऽब्रुवन् । प्रज्ञानविबुधास्माकं ब्राह्मीं दीक्षां विधत्स्व नः

Pagkaraan, ang kanilang isipan ay nilukuban ng kalooban ni Brahmā, at kinausap nila si Vākpati: “O marunong na may maliwanag na pag-unawa, ipagkaloob mo sa amin ang Brāhmī dīkṣā.”

Verse 99

स दिदीक्षयिषुः क्षिप्रममरान्ब्रह्मदीक्षया । वेदोक्तेन विधानेन दीक्षयामास तान्गुरुः

Nang naisin niyang sila’y inisyahan, agad na inisyahan ng guru ang mga diyos sa Brahma-initiation, ayon sa pamamaraang itinakda sa mga Veda.

Verse 100

विनीतवेषाः प्रणता अंतेवासित्वमाययुः । ब्रह्मप्रसादं संप्राप्ताः पौष्करं ज्ञानमीरितम्

Nakasuot nang mapagpakumbaba at nakayukod, pumasok sila sa kalagayan ng pagiging alagad. Nang matamo ang biyaya ni Brahmā, itinuro sa kanila ang banal na kaalamang Puṣkara.

Verse 101

यज्ञं चकार विधिना धिषणोध्वर्युसत्तमः । पद्मं कृत्वा मृणालाढ्यं पद्मदीक्षाप्रयोगतः

Isinagawa ni Dhīṣaṇa, ang pinakadakila sa mga adhvaryu, ang yajña ayon sa wastong tuntunin; at sa pamamaraan ng padma-dīkṣā, humubog siya ng isang lotus na sagana sa malalambot na hibla ng tangkay.

Verse 102

अनुजग्राह देवांस्तान्सुरेच्छा प्रेरितो मुनिः । तेभ्यो ददौ विवेकिभ्यः स वेदोक्तावधानवित्

Sa udyok ng mabuting kalooban ng mga diyos, pinagpala ng muni ang mga nasabing deva. Sa mga may pag-unawa ay ibinigay niya ang turo, sapagkat bihasa siya sa masusing pagtalima sa mga utos ng Veda.

Verse 103

दीक्षां वै विस्मयं त्यक्त्वा बृहस्पतिरुदारधीः । एकमग्निं च संस्कृत्य महात्मा त्रिदिवौकसाम्

Itinakwil ni Bṛhaspati, ang marangal ang isip, ang kanyang pagkalito at tinanggap ang dīkṣā; ang dakilang kaluluwa, iginagalang ng mga nananahan sa langit, ay naghanda ng iisang banal na apoy.

Verse 104

प्रादादांगिरसस्तुष्टो जाप्यं वेदोदितं तु यत् । त्रिसुपर्णं त्रिमधु च पावमानीं च पावनीम्

Nalugod ang inapo ni Aṅgiras at ipinagkaloob ang Veda-itinurong japya para sa pagbigkas—ang Trisuparṇa, ang Trimadhu, at ang Pāvamānī, ang mga awit na nagpapadalisay.

Verse 105

स हि जाप्यादिकं सर्वमशिक्षयदुदारधीः । आपो हिष्ठेति यत्स्नानं ब्राह्मं तत्परिपठ्यते

Itinuro ng marangal ang isip ang lahat ng pagsasanay na nagsisimula sa japa. At ang pagligong sinasabayan ng pagbigkas ng himnong nagsisimula sa “Āpo hi ṣṭhā …” ay tinatawag na Brāhma-snāna, ang paligong Brahma.

Verse 106

पापघ्नं दुष्टशमनं पुष्टिश्रीबलवर्द्धनम् । सिद्धिदं कीर्तिदं चैव कलिकल्मषनाशनम्

Pinupuksa nito ang kasalanan, pinapahupa ang masasama, at pinalalago ang sustansiya, kasaganaan, at lakas. Nagkakaloob ito ng tagumpay at dangal, at winawasak din ang mga dungis ng Panahong Kali.

Verse 107

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मस्नानं समाचरेत् । कुर्वंतो मौनिनो दांता दीक्षिताः क्षपितेंद्रियाः

Kaya sa buong pagsisikap ay isagawa ang banal na ‘brāhma’ na paliligo. Ang gumaganap nito ay manahimik, magpigil sa sarili, tumanggap ng wastong dīkṣā, at supilin ang mga pandama.

Verse 108

सर्वे कमंडलुयुता मुक्तकक्षाक्षमालिनः । दंडिनश्चीरवस्त्राश्च जटाभिरतिशोभिताः

Lahat sila’y may dalang kamaṇḍalu (banga ng tubig), suot ang sagradong sinulid at kuwintas na rudrākṣa; may tungkod, nakabalot sa kasuotang balat-kahoy, at lalong pinaganda ng mga buhol-buhol na buhok.

Verse 109

स्नानाचारासनरताः प्रयत्नध्यानधारिणः । मनो ब्रह्मणि संयोज्य नियताहारकांक्षिणः

Nalulugod sila sa mga disiplina ng paliligo, wastong asal, at mga āsana; matatag nilang pinanghahawakan ang masikap na pagninilay. Iniuugnay ang isip sa Brahman, hinahangad nila ang takdang at sukat na pagkain.

Verse 110

अतिष्ठन्दर्शनालापसंगध्यानविवर्जिताः । एवं व्रतधराः सर्वे त्रिकालं स्नानकारिणः

Nanatili silang walang walang-saysay na pagtayo, pamamasyal, tsismis, pakikihalubilo, o pagala-galang isip. Kaya ang lahat ng may panatang ito ay naliligo sa tatlong takdang oras araw-araw.

Verse 111

भक्त्या परमया युक्ता विधिना परमेण च । कालेन महता ध्यानाद्देवज्ञानमनोगताः

Taglay ang sukdulang debosyon at sumusunod sa pinakadakilang disiplina, sa mahabang paglipas ng panahon—sa pamamagitan ng pagninilay—naabot nila ang panloob na pagkamalay sa banal na kaalaman.

Verse 112

ब्रह्मध्यानाग्निनिर्दग्धा यदा शुद्धैकमानसाः । अविर्बभूव भगवान्सर्वेषां दृष्टिगोचरः

Nang sila’y dalisayin ng apoy ng pagninilay sa Brahman at ang kanilang isip ay maging ganap na iisa ang tutok, nahayag ang Mapalad na Panginoon—nakikita ng paningin ng lahat.

Verse 113

तेजसाप्यायितास्तस्य बभूवुर्भ्रांतचेतसः । ततोवलंब्य ते धैर्यमिष्टं देवं यथाविधि

Pinagyaman ng Kanyang ningning, nalito ang kanilang isipan. Pagkaraan, sumandig sila sa katatagan at naglakas-loob, at sinamba ang kanilang piniling diyos ayon sa wastong paraan.

Verse 114

षडंगवेदयोगेन हृष्टचित्तास्तु तत्पराः । शिरोगतैरंजलिभिः शिरोभिश्च महीं गताः

Nakaugnay sa anim-na-bahaging disiplina ng Veda, nagalak ang kanilang puso at lubos na nakatuon sa ritwal; yumukod sila—magkasanib ang mga palad sa ibabaw ng ulo—at idinampi ang ulo sa lupa.

Verse 115

तुष्टुवुः सृष्टिकर्त्तारं स्थितिकर्तारमीश्वरम् । देवा ऊचुः । ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायाऽजिताय च

Pinuri ng mga deva ang Panginoon—ang lumikha ng sansinukob at ang tagapagpanatili. Sinabi ng mga deva: “Pagpupugay kay Brahmā; sa Kanya na ang katawan ay Brahman; sa tagapangalaga ng Brahman; at sa Di-Magagapi.”

Verse 116

नमस्कुर्मः सुनियताः क्रतुवेदप्रदायिने । लोकानुकंपिने देव सृष्टिरूपाय वै नमः

Kami’y yumuyukod na may mahigpit na pagpipigil ng isip; O Diyos, tagapagkaloob ng mga Veda at ng mga handog na ritwal, mahabagin sa mga daigdig—pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay mismong Paglalang.

Verse 117

भक्तानुकंपिनेत्यर्थं वेदजाप्यस्तुताय च । बहुरूपस्वरूपाय रूपाणां शतधारिणे

Upang ipahayag na Siya’y mahabagin sa mga deboto, at bilang Siya na pinupuri sa pagbigkas ng Veda—pagpupugay sa Kanya na ang likas na anyo’y maraming-anyo, na nagtataglay ng sandaang anyo.

Verse 118

सावित्रीपतये देव गायत्रीपतये नमः । पद्मासनाय पद्माय पद्मवक्त्राय ते नमः

O Diyos, pagpupugay sa Iyo—Panginoon ni Sāvitrī, Panginoon ni Gāyatrī. Pagpupugay sa Iyo na nakaluklok sa lotus, na isinilang sa lotus, at may mukhang tulad ng lotus.

Verse 119

वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च । जटामकुटयुक्ताय स्रुवस्रुचनिधारिणे

Pagpupugay sa Tagapagkaloob ng biyaya, karapat-dapat sa pinakadakilang handog; pagpupugay sa Kanya na siya ring Pagong at Usa; sa Kanya na may putong na buhol-buhol na buhok, may hawak na sandok at kutsarang panghain sa sakripisyo.

Verse 120

मृगांकमृगधर्माय धर्मनेत्राय ते नमः । विश्वनाम्नेऽथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः

Pagpupugay sa Iyo—na may sagisag na buwan, na ang likas ay dharma ng maamo; pagpupugay sa Iyo, Mata ng Dharma. Pagpupugay nang paulit-ulit sa Iyo na tinatawag na Sansinukob, na Ikaw ang Sansinukob, at Ikaw ang Panginoon ng Sansinukob.

Verse 121

धर्मनेत्रत्राणमस्मादधिकं कर्तुमर्हसि । वाङ्मनःकायभावैस्त्वां प्रपन्नास्स्मः पितामह

O Pitāmaha (Brahmā), nararapat mong ipagkaloob sa amin ang higit pang pag-iingat kaysa rito. Sa aming pananalita, isip, katawan, at kalooban, sa iyo kami lubos na sumilong.

Verse 122

एवं स्तुतस्तदा देवैर्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । प्रदास्यामि स्मृतो बाढममोघं दर्शनं हि वः

Nang gayon ay pinuri noon ng mga diyos, si Brahmā—pinakamataas sa mga nakakabatid ng Brahman—ay nagsabi: “Kapag ako’y naaalala, tunay na ipagkakaloob ko sa inyo ang aking di-nabibigong pagpapakita.”

Verse 123

ब्रुवंतु वांछितं पुत्राः प्रदास्यामि वरान्वरान् । एवमुक्ता भगवता देवा वचनमब्रुवन्

“Magsalita kayo, mga anak, ng ninanais ninyo; ipagkakaloob ko ang pinakamainam na mga biyaya.” Nang masabihan ng Mapalad na Panginoon, ang mga diyos ay nagsalita ng kanilang kahilingan.

Verse 124

एष एवाद्य भगवन्सुपर्याप्तो महान्वरः । जनितो नः सुशब्दोयं कमलं क्षिपता त्वया

O Panginoon, ngayong araw na ito’y ganap na natupad ang dakila at napakainam na biyayang ito: sa iyong paghagis ng lotus, naipanganak para sa amin ang mapalad na tinatawag na ‘Kamala’.

Verse 125

किमर्थं कंपिता भूमिर्लोकाश्चाकुलिताः कृताः । नैतन्निरर्थकं देव उच्यतामत्र कारणम्

Sa anong dahilan yumanig ang lupa at naguluhan ang mga daigdig? Hindi ito walang saysay, O Deva; ipahayag mo sa amin ang sanhi nito.

Verse 126

ब्रह्मोवाच । युष्मद्धितार्थमेतद्वै पद्मं विनिहितं मया । देवतानां च रक्षार्थं श्रूयतामत्र कारणम्

Wika ni Brahmā: “Tunay ngang inilagak ko rito ang lotus na ito para sa inyong kapakanan; at para rin sa pag-iingat sa mga deva. Dinggin ninyo ngayon ang dahilan nito.”

Verse 127

असुरो वज्रनाभोऽयं बालजीवापहारकः । अवस्थितस्त्ववष्टभ्य रसातलतलाश्रयम्

Ito ang asura na si Vajranābha, magnanakaw ng buhay ng mga sanggol; matatag siyang nakatindig, sumasandig sa sarili, at kumupkop sa antas ng Rasātala.

Verse 128

युष्मदागमनं ज्ञात्वा तपस्थान्निहितायुधान् । हंतुकामो दुराचारः सेंद्रानपि दिवौकसः

Nang malaman niya ang inyong pagdating—kayo’y mga asceta na nagbaba ng sandata—ang masamang-loob, uhaw sa pagpatay, ay sumalakay maging sa mga nilalang sa langit, pati kay Indra.

Verse 129

घातः कमलपातेन मया तस्य विनिर्मितः । स राज्यैश्वर्यदर्पिष्टस्तेनासौ निहतो मया

Ang kanyang pagkapuksa ay aking inihanda sa pamamagitan ng pagbagsak na tinamaan ng dahon ng lotus. Palalo sa kanyang paghahari at kapangyarihan, siya’y napatay ko sa gayong paraan.

Verse 130

लोकेऽस्मिन्समये भक्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः । मैव ते दुर्गतिं यांतु लभंतां सुगतिं पुनः

Sa mundong ito, sa panahong ito, nawa’y ang mga debotong brāhmaṇa—yaong tumawid sa kabilang pampang ng mga Veda—ay huwag kailanman mapunta sa masamang kapalaran; bagkus, nawa’y muling makamtan nila ang mapalad na landas.

Verse 131

देवानां दानवानां च मनुष्योरगरक्षसाम् । भूतग्रामस्य सर्वस्य समोस्मि त्रिदिवौकसः

O mga nananahan sa langit, ako’y walang kinikilingan sa mga deva at mga Dānava, sa mga tao, mga ahas, at mga Rākṣasa—sa buong karamihan ng lahat ng nilalang.

Verse 132

युष्मद्धितार्थं पापोऽसौ मया मंत्रेण घातितः । प्राप्तः पुण्यकृतान्लोकान्कमलस्यास्य दर्शनात्

Para sa inyong kapakanan, ang makasalanang iyon ay napatay ko sa pamamagitan ng isang mantra; at sa mismong pagtanaw sa lotos na ito, nakamtan niya ang mga daigdig na nararating ng mga gumagawa ng kabutihan.

Verse 133

यन्मया पद्ममुक्तं तु तेनेदं पुष्करं भुवि । ख्यातं भविष्यते तीर्थं पावनं पुण्यदं महत्

Sapagkat aking ipinahayag ang lotos, kaya ang pook na ito sa lupa ay magiging bantog bilang Puṣkara—isang dakilang tīrtha, nagpapadalisay at nagkakaloob ng dakilang kabutihang-loob.

Verse 134

पृथिव्यां सर्वजंतूनां पुण्यदं परिपठ्यते । कृतो ह्यनुग्रहो देवा भक्तानां भक्तिमिच्छताम्

Sa lupa, ito’y binibigkas bilang tagapagkaloob ng kabutihang-loob sa lahat ng nilalang. Tunay nga, ipinamalas ng mga deva ang kanilang biyaya sa mga debotong nagnanais ng debosyon.

Verse 135

वनेस्मिन्नित्यवासेन वृक्षैरभ्यर्थितेन च । महाकालो वनेऽत्रागादागतस्य ममानघाः

Sa aking palagiang paninirahan sa gubat na ito, at sa pakiusap ng mga punò, dumating dito sa gubat si Mahākāla—O mga walang kasalanan—sapagkat tumugon siya sa aking pagdating at panawagan.

Verse 136

तपस्यतां च भवतां महज्ज्ञानं प्रदर्शितम् । कुरुध्वं हृदये देवाः स्वार्थं चैव परार्थकम्

Sa inyo na nagsasagawa ng matitinding tapasya, ipinahayag ang dakilang kaalaman. Kaya, O mga deva, ingatan ninyo ito sa puso—para sa sariling kapakanan at sa kapakanan ng iba.

Verse 137

भवद्भिर्दर्शनीयं तु नानारूपधरैर्भुवि । द्विषन्वै ज्ञानिनं विप्रं पापेनैवार्दितो नरः

Tunay ngang kayo—na nag-aanyong iba’t iba sa daigdig—ay karapat-dapat pagmasdan. Ngunit ang taong napopoot sa marunong na brāhmaṇa ay sa katotohanan ay pinahihirapan lamang ng kasalanan.

Verse 138

न विमुच्येत पापेन जन्मकोटिशतैरपि । वेदांगपारगं विप्रं न हन्यान्न च दूषयेत्

Hindi siya makalalaya sa kasalanan kahit sa daan-daang crore ng mga kapanganakan. Kaya’t huwag pumatay ni manira ng puri sa brāhmaṇa na ganap na bihasa sa mga Veda at sa mga sangay nito.

Verse 139

एकस्मिन्निहते यस्मात्कोटिर्भवति घातिता । एकं वेदांतगं विप्रं भोजयेच्छ्रद्धयान्वितः

Sapagkat ang pagpatay sa iisang nilalang ay itinuturing na katumbas ng pagpatay sa isang crore, kaya’t may pananampalataya, pakainin kahit ang isang brāhmaṇa na matatag sa Vedānta.

Verse 140

तस्य भुक्ता भवेत्कोटिर्विप्राणां नात्र संशयः । यः पात्रपूरणीं भिक्षां यतीनां तु प्रयच्छति

Para sa kanya, waring napakain na ang isang crore na brāhmaṇa—walang pag-aalinlangan dito—yaong nagbibigay sa mga yati ng limos na pumupuno sa kanilang mangkok ng pamamalimos.

Verse 141

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नाऽसौ दुर्गतिमाप्नुयात् । यथाहं सर्वदेवानां ज्येष्ठः श्रेष्ठः पितामहः

Malaya sa lahat ng kasalanan, hindi siya mahuhulog sa masamang kalagayan. Gaya ko na pinakamatanda at pinakadakila sa lahat ng mga diyos—ang Pitāmaha, ang Dakilang Ninuno.

Verse 142

तथा ज्ञानी सदा पूज्यो निर्ममो निः परिग्रहः । संसारबंधमोक्षार्थं ब्रह्मगुप्तमिदं व्रतम्

Gayundin, ang tunay na marunong ay dapat laging parangalan—walang pagkamakasarili at walang pag-iimbak. Ang panatang ito, lihim na iningatan ni Brahmā, ay para sa paglaya sa gapos ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 143

मया प्रणीतं विप्राणामपुनर्भवकारणम् । अग्निहोत्रमुपादाय यस्त्यजेदजितेंद्रियः

Ito’y itinakda ko para sa mga brāhmaṇa bilang sanhi ng di-muling pagsilang. Ngunit kung matapos tanggapin ang Agnihotra, ang taong di napipigil ang mga pandama ay tatalikod dito, nagkakasala siya.

Verse 144

रौरवं स प्रयात्याशु प्रणीतो यमकिंकरैः । लोकयात्रावितंडश्च क्षुद्रं कर्म करोति यः

Ang gumagawa ng hamak na gawain at nakikialam na humahadlang sa payapang takbo ng buhay ng mga tao, ay agad na dinadala ng mga alagad ni Yama at itinutulak sa impiyernong Raurava.

Verse 145

स रागचित्तः शृंगारी नारीजन धनप्रियः । एकभोजी सुमिष्टाशी कृषिवाणिज्यसेवकः

Ang kanyang isip ay ginaganyak ng pagnanasa; siya’y mapag-ibig at mahilig sa kababaihan at kayamanan. Isang beses lamang siyang kumakain sa maghapon, nasisiyahan sa matatamis, at abala sa pagsasaka at pangangalakal.

Verse 146

अवेदो वेदनिंदी च परभार्यां च सेवते । इत्यादिदोषदुष्टो यस्तस्य संभाषणादपि

Ang tumatalikod sa Veda, nanlilibak sa Veda, at nakikisama sa asawa ng iba—ang sinumang nadungisan ng gayong mga kasalanan at iba pa, maging ang pakikipag-usap sa kanya ay kapintasan.

Verse 147

नरो नरकगामी स्याद्यश्च सद्व्रतदूषकः । असंतुष्टं भिन्नचित्तं दुर्मतिं पापकारिणम्

Ang taong humahamak sa mga banal na panata ay mapapasa-impiyerno; siya’y di nasisiyahan, hati ang isip, masama ang pag-unawa, at gumagawa ng kasalanan.

Verse 148

न स्पृशेदंगसंगेन स्पृष्ट्वा स्नानेन शुद्ध्यति । एवमुक्त्वा स भगवान्ब्रह्मा तैरमरैः सह

“Huwag itong hipuin sa pagdikit ng katawan; kung nahipo na, nalilinis sa pamamagitan ng pagligo.” Pagkasabi nito, ang kagalang-galang na Panginoong Brahmā ay nagpatuloy kasama ng mga diyos.

Verse 149

क्षेत्रं निवेशयामास यथावत्कथयामि ते । उत्तरे चंद्रनद्यास्तु प्राची यावत्सरस्वती

Itinatag niya roon ang banal na kṣetra; sasabihin ko sa iyo ang wastong hangganan nito. Nasa hilaga ito ng Candranadī, at umaabot sa silangan hanggang Sarasvatī.

Verse 150

पूर्वं तु नंदनात्कृत्स्नं यावत्कल्पं सपुष्करम् । वेदी ह्येषा कृता यज्ञे ब्रह्मणा लोककारिणा

Noon, mula sa Nandana, ang buong lupaing ito—kasama ang Puṣkara—ay nanatili sa buong tagal ng isang kalpa. Tunay, ang dambanang ito ay nilikha para sa yajña ni Brahmā, ang tagapagkaloob ng kabutihan sa mga daigdig.

Verse 151

ज्येष्ठं तु प्रथमं ज्ञेयं तीर्थं त्रैलोक्यपावनम् । ख्यातं तद्ब्रह्मदैवत्यं मध्यमं वैष्णवं तथा

Kilalanin ang Jyeṣṭha na tīrtha bilang pinakapangunahing banal na tawiran, tagapaglinis ng tatlong daigdig. Ito’y tanyag na may pagka-diyos ni Brahmā; at ang nasa gitna ay gayundin, Vaiṣṇava, na kay Viṣṇu ang pagka-diyos.

Verse 152

कनिष्ठं रुद्रदैवत्यं ब्रह्मपूर्वमकारयत् । आद्यमेतत्परं क्षेत्रं गुह्यं वेदेषु पठ्यते

Ang Kaniṣṭha, na may pagka-diyos ni Rudra, ay unang itinatag ni Brahmā. Ito ang sinauna at sukdulang banal na kṣetra; isang lihim na aral na binibigkas sa mga Veda.

Verse 153

अरण्यं पुष्कराख्यं तु ब्रह्मा सन्निहितः प्रभुः । अनुग्रहो भूमिभागे कृतो वै ब्रह्मणा स्वयम्

Sa gubat na tinatawag na Puṣkara, naroroon ang Panginoong Brahmā. Tunay nga, si Brahmā mismo ang nagkaloob ng kanyang biyaya sa bahaging yaon ng lupa.

Verse 154

अनुग्रहार्थं विप्राणां सर्वेषां भूमिचारिणाम् । सुवर्णवज्रपर्यंता वेदिकांका मही कृता

Upang ipamalas ang pabor sa lahat ng mga vipra—mga brāhmaṇa na naglalakbay sa lupa—ang lupain ay hinubog na tila isang platapormang-altar, na umaabot hanggang sa hanggahang ginto at diyamante.

Verse 155

विचित्रकुट्टिमारत्नैः कारिता सर्वशोभना । रमते तत्र भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

Pinalamutian ng mga hiyas ang masalimuot na sahig na inukit at ininlay, at marikit sa lahat ng paraan. Doon nagagalak ang Mapalad na Brahmā, ang Lokapitāmaha—ang lolo ng mga daigdig.

Verse 156

विष्णुरुद्रौ तथा देवौ वसवोप्पश्चिनावपि । मरुतश्च महेंद्रेण रमंते च दिवौकसः

Si Viṣṇu at si Rudra, gayundin ang mga deva, ang mga Vasu at ang kambal na Aśvin, kasama ang mga Marut—ay nagagalak sa piling ng dakilang Indra; gayon nagdiriwang ang mga nananahan sa langit.

Verse 157

एतत्ते तथ्यमाख्यातं लोकानुग्रहकारणम् । संहितानुक्रमेणात्र मंत्रैश्च विधिपूर्वकम्

Ang katotohanang ito’y ipinahayag sa iyo, bilang sanhi ng kapakinabangan ng mga daigdig; dito, ayon sa wastong pagkakasunod ng mga Saṃhitā, at sa mga mantra, alinsunod sa itinakdang pamamaraan.

Verse 158

वेदान्पठंति ये विप्रा गुरुशुश्रूषणे रताः । वसंति ब्रह्मसामीप्ये सर्वे तेनानुभाविताः

Yaong mga brāhmaṇa na nag-aaral ng mga Veda at masigasig sa paglilingkod sa kanilang guro ay nananahan sa kalapitan ni Brahmā—lahat sila’y itinataas ng gayong bisa ng disiplina at paglilingkod.

Verse 159

भीष्म उवाच । भगवन्केन विधिना अरण्ये पुष्करे नरैः । ब्रह्मलोकमभीप्सद्भिर्वस्तव्यं क्षेत्रवासिभिः

Sinabi ni Bhīṣma: “O Mapalad na Panginoon, sa anong tuntunin o itinakdang paraan dapat manirahan ang mga tao sa gubat ng Puṣkara—yaong nagnanais marating ang daigdig ni Brahmā—habang namumuhay bilang mga naninirahan sa banal na pook na iyon?”

Verse 160

किं मनुष्यैरुतस्त्रीभिरुत वर्णाश्रमान्वितैः । वसद्भिः किमनुष्ठेयमेतत्सर्वं ब्रवीहि मे

Ano ang saysay ng (pagtukoy lamang sa) mga lalaki, o sa mga babae, o sa mga nakatatag sa mga disiplina ng varṇa at āśrama? Para sa mga naninirahan (doon), ano ang dapat isagawa? Ipagbigay-alam mo sa akin ang lahat ng ito.

Verse 161

पुलस्त्य उवाच । नरैः स्त्रीभिश्च वस्तव्यं वर्णाश्रमनिवासिभिः । स्वधर्माचारनिरतैर्दंभमोहविवर्जितैः

Sinabi ni Pulastya: Ang mga lalaki at babae na nananahan sa mga kaayusan ng varṇa at āśrama ay mamuhay na tapat sa pagsasagawa ng sariling dharma, malaya sa pagkukunwari at pagkalito.

Verse 162

कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मभक्तैर्जितेंद्रियैः । अनसूयुभिरक्षुद्रैः सर्वभूतहिते रतैः

Sa gawa, sa isip, at sa salita—ng mga debotong nakatuon kay Brahmā, na nagtagumpay sa mga pandama; walang inggit, hindi mababa ang loob, at nalulugod sa kapakanan ng lahat ng nilalang.

Verse 163

भीष्म उवाच । किं कुर्वाणो नरः कर्म ब्रह्मभक्तस्त्विहोच्यते । कीदृशा ब्रह्मभक्ताश्च स्मृता नॄणां वदस्व मे

Sinabi ni Bhīṣma: “Sa paggawa ng anong uri ng gawain tinatawag dito ang tao na deboto ni Brahmā? At anong uri ng mga tao ang kinikilalang mga deboto ni Brahmā? Ipagpaliwanag mo sa akin.”

Verse 164

पुलस्त्य उवाच । त्रिविधा भक्तिरुद्दिष्टा मनोवाक्कायसंभवा । लौकिकी वैदिकी चापि भवेदाध्यात्मिकी तथा

Sinabi ni Pulastya: Itinuro ang bhakti na may tatlong anyo—nagmumula sa isip, salita, at katawan; at muli, ito’y may tatlong uri: pang-mundo, Vaidika, at pang-adhyātmika (panloob na espirituwal).

Verse 165

ध्यानधारणया बुद्ध्या वेदार्थस्मरणे हि यत् । ब्रह्मप्रीतिकरी चैषा मानसी भक्तिरुच्यते

Yaong pag-alaala sa kahulugan ng mga Veda sa pamamagitan ng isip na pinatatatag ng pagninilay at pagtuon—ito, na nagbibigay-lugod kay Brahman, ang tinatawag na debosyong pang-isip (mānasī bhakti).

Verse 166

मंत्रवेदनमस्कारैरग्निश्राद्धादिचिंतनैः । जाप्यैश्चावश्यकैश्चैव वाचिकी भक्तिरिष्यते

Ang debosyong ipinahahayag sa pananalita ay yaong pagbigkas ng mga mantra, pag-aaral ng Veda, mapitagang pagyukod, pagninilay sa mga ritwal gaya ng paghahandog sa apoy at śrāddha, gayundin ang japa at iba pang tungkuling dapat gampanan.

Verse 167

व्रतोपवासनियतैश्चितेंद्रियनिरोधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैस्तथा चांद्रायणादिभिः

Sa pamamagitan ng mga panata, pag-aayuno, at mga disiplinang pagpipigil—mga gawang pumipigil sa mga pandama—at sa pamamagitan ng mga palamuting hitik sa ginto at hiyas, gayundin ng mga pagtalima tulad ng Cāndrāyaṇa at iba pa.

Verse 168

ब्रह्मकृच्छ्रोपवासैश्च तथाचान्यैः शुभव्रतैः । कायिकीभक्तिराख्याता त्रिविधा तु द्विजन्मनाम्

Sa pagtupad ng pag-aayunong Brahmakṛcchra at gayundin ng iba pang mapagpalang panata, inilalarawan ang debosyong pangkatawan (kāyikī-bhakti); at para sa mga dalawang-ulit na isinilang, sinasabing ito’y may tatlong uri.

Verse 169

गोघृतक्षीरदधिभिः रत्नदीपकुशोदकैः । गंधैर्माल्यैश्च विविधैर्धातुभिश्चोपपादितैः

Sa mga handog na ghee ng baka, gatas at dahi; sa mga ilawang tila hiyas at sa tubig na binasbasan ng kuśa; sa mga pabango at sari-saring mga kuwintas ng bulaklak; at sa maraming uri ng mineral at pangkulay na inihanda para sa pagsamba.

Verse 170

घृतगुग्गुलुधूपैश्च कृष्णागरुसुगंधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैश्चित्राभिः स्रग्भिरेव च

Sa insensong gawa sa ghee at guggulu, na mabango sa maitim na agaru; sa mga palamuting hitik sa ginto at hiyas; at gayundin sa makukulay na mga kuwintas ng bulaklak.

Verse 171

नृत्यवादित्रगीतैश्च सर्वरत्नोपहारकैः । भक्ष्यभोज्यान्नपानैश्च या पूजा क्रियते नरैः

Ang pagsambang ginagawa ng mga tao na may sayaw, tugtugin at awit, na may handog ng sari-saring hiyas, at may matatamis, pagkain, lutong handog, at mga inumin—

Verse 172

पितामहं समुद्दिश्य भक्तिस्सा लौकिकी मता । वेदमंत्रहविर्योगैर्भक्तिर्या वैदिकी मता

Ang debosyong iniaalay sa Pitāmaha (Brahmā) ay itinuturing na makamundo (laukikī); ngunit ang debosyong kaugnay ng mga mantrang Veda at mga handog na oblation ay itinuturing na Vedic (vaidikī).

Verse 173

दर्शे वा पौर्णमास्यां वा कर्तव्यमग्निहोत्रकम् । प्रशस्तं दक्षिणादानं पुरोडाशं चरुक्रिया

Sa araw ng bagong buwan o sa araw ng kabilugan, dapat isagawa ang Agnihotra. Kapuri-puri ang pagbibigay ng dakṣiṇā, gayundin ang paghahandog ng mga kakaning puroḍāśa at ang ritwal ng lutong handog (caru).

Verse 174

इष्टिर्धृतिः सोमपानां यज्ञीयं कर्म सर्वशः । ऋग्यजुःसामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च

Ang mga sakripisyong ritwal at mga disiplina ng mga umiinom ng Soma—sa katunayan, lahat ng gawaing kaugnay ng yajña—ay kinabibilangan ng pagbigkas ng Ṛg-, Yajur-, at Sāma-Veda, ng pag-uulit para sa japa, at ng pag-aaral ng mga Saṃhitā.

Verse 175

क्रियंते विधिमुद्दिश्य सा भक्तिर्वैदिकीष्यते । अग्नि भूम्यनिलाकाशांबुनिशाकरभास्करम्

Kapag ang mga gawa ay isinasagawa na may pagsunod sa tuntuning Veda, ang debosyong iyon ay tinatawag na “Vedic devotion”—(pagsambang iniuukol sa) apoy, lupa, hangin, langit, tubig, buwan, at araw.

Verse 176

समुद्दिश्य कृतं कर्म तत्सर्वं ब्रह्मदैवतम् । आध्यात्मिकी तु द्विविधा ब्रह्मभक्तिः स्थिता नृप

Anumang gawa na may malay na layon (tungo sa Kataas-taasan) ay nagiging ganap na iniaalay kay Brahman bilang namumunong Diyos. Datapwat ang espirituwal na debosyon kay Brahman, O hari, ay itinatag sa dalawang anyo.

Verse 177

संख्याख्या योगजा चान्या विभागं तत्र मे शृणु । चतुर्विंशतितत्वानि प्रधानादीनि संख्यया

Pakinggan mo sa akin ang pag-uuri roon: ang isa’y tinatawag na Sāṅkhya, at ang isa pa’y nagmumula sa Yoga. Sa pagbibilang, ang dalawampu’t apat na prinsipyo, na nagsisimula sa Pradhāna, ay dapat maunawaan.

Verse 178

अचेतनानि भोग्यानि पुरुषः पंचविंशकः । चेतनः पुरुषो भोक्ता न कर्ता तस्य कर्मणः

Ang mga bagay na tinatamasa sa karanasan ay walang malay; ang ikadalawampu’t lima, ang Puruṣa, ay hiwalay. Ang may-malay na Puruṣa ang tumatanggap ng bunga ng karanasan, ngunit hindi siya ang gumagawa ng mga kilos na nauukol sa larangang iyon.

Verse 179

आत्मा नित्योऽव्ययश्चैव अधिष्ठाता प्रयोजकः । अव्यक्तः पुरुषो नित्यः कारणं च पितामहः

Ang Ātman ay walang hanggan at di-nasisira—siya ang tagamasid at ang nagpapakilos. Siya ang di-nahahayag, ang walang hanggang Puruṣa; at siya ang sanhi—ang Pitāmaha, ang Dakilang Lolo na si Brahmā.

Verse 180

तत्वसर्गो भावसर्गो भूतसर्गश्च तत्त्वतः । संख्यया परिसंख्याय प्रधानं च गुणात्मकम्

Sa katotohanan, may paglikha ng mga prinsipyo (tattva-sarga), paglikha ng mga kalagayan (bhāva-sarga), at paglikha ng mga nilalang o elemento (bhūta-sarga). Sa paraan ng Sāṅkhya ng pagbibilang at masusing pagsusuri, nauunawaan na ang Pradhāna, ang unang Kalikasan, ay binubuo ng mga guṇa.

Verse 181

साधर्म्यमानमैश्वर्यं प्रधानं च विधर्मि च । कारणत्वं च ब्रह्मत्वं काम्यत्वमिदमुच्यते

Ito ang tinatawag na “ninanais na pag-abot”: pagkakatulad sa pagka-Diyos, dangal, pagka-Panginoon, pagiging pangunahin, kalayaan sa lahat ng naglilimita, pagiging sanhi at saligan, at ang kalagayan ng Brahman.

Verse 182

प्रयोज्यत्वं प्रधानस्य वैधर्म्यमिदमुच्यते । सर्वत्रकर्तृस्यद्ब्रह्मपुरुषस्याप्यकर्तृता

Ang pagiging bagay na ginagamit ng iba ng Pradhāna (unang Kalikasan) ay sinasabing siyang natatanging katangian nito; at gayundin, bagaman ang Brahman-Puruṣa ang gumagawa sa lahat ng dako, Siya sa katotohanan ay hindi-gumagawa.

Verse 183

चेतनत्वं प्रधाने च साधर्म्यमिदमुच्यते । तत्वांतरं च तत्वानां कर्मकारणमेव च

Sinasabing ang pagkakaroon ng kamalayan (cetanatva) ay isang pagkakatulad maging sa Pradhāna (unang Kalikasan). At sa mga tattva, ang isang tattva ay nagiging sanhi ng gawa (karma) para sa iba.

Verse 184

प्रयोजनं च नैयोज्यमैश्वर्यं तत्वसंख्यया । संख्यास्तीत्युच्यते प्राज्ञैर्विनिश्चित्यार्थचिंतकैः

Ang layon (prayojana), ang dapat iugnay o ilapat (niyojya), at ang kapangyarihang panginoon (aiśvarya) ay itinatakda sa pamamagitan ng pagbibilang ng mga prinsipyo (tattva-saṃkhyā); kaya’t ang marurunong na nakatiyak sa katotohanan at nagmuni sa kahulugan nito ay nagsasabing ito ang “Sāṃkhya.”

Verse 185

इति तत्वस्य संभारं तत्वसंख्या च तत्वतः । ब्रह्मतत्वाधिकं चापि श्रुत्वा तत्वं विदुर्बुधाः

Kaya, matapos marinig ang ganap na kalipunan ng mga prinsipyo, ang kanilang pagbibilang ayon sa tunay na kalagayan, at pati ang prinsipyong higit pa sa Brahman, nakikilala ng marurunong ang tunay na Katotohanan.

Verse 186

सांख्यकृद्भक्तिरेषा च सद्भिराध्यात्मिकी कृता । योगजामपि भक्तानां शृणु भक्तिं पितामहे

Ang debosyong ito na isinilang sa Sāṃkhya ay itinakda ng mga banal bilang panloob na landas ng espiritu. Ngayon, pakinggan mo rin, O Lolo (Pitāmaha), ang debosyon ng mga deboto na sumisibol mula sa Yoga.

Verse 187

प्राणायामपरो नित्यं ध्यानवान्नियतेंद्रियः । भैक्ष्यभक्षी व्रती वापि सर्वप्रत्याहृतेंद्रियः

Laging nakatuon sa prāṇāyāma, palagiang nagmumuni, at may mga pandamang napipigil—nabubuhay sa limos, tumutupad ng mga panata, at ganap na iniuurong ang lahat ng pandama.

Verse 188

धारणं हृदये कुर्याद्ध्यायमानः प्रजेश्वरम् । हृत्पद्मकर्णिकासीनं रक्तवक्त्रं सुलोचनम्

Habang nagmumuni, magsagawa ng dhāraṇā sa loob ng puso—ninilay ang Panginoon ng mga nilalang, nakaupo sa karnikā ng lotus ng puso, may mapulang mukha at maririkit na mga mata.

Verse 189

परितो द्योतितमुखं ब्रह्मसूत्रकटीतटम् । चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं वरदाभयहस्तकम्

Ang Kanyang mukha’y nagniningning sa lahat ng panig; sa palibot ng Kanyang baywang ay ang banal na sinulid ng Brahman. Siya’y may apat na mukha at apat na bisig, na ang mga kamay ay nagbibigay ng biyaya at nagkakaloob ng kawalang-takot.

Verse 190

योगजा मानसी सिद्धिर्ब्रह्मभक्तिः परा स्मृता । य एवं भक्तिमान्देवे ब्रह्मभक्तः स उच्यते

Ang kaganapang mental na sumisibol mula sa Yoga ay itinuturing na pinakamataas na debosyon kay Brahman. Ang sinumang may gayong debosyon sa Diyos ay tinatawag na brahma-bhakta, deboto ni Brahman.

Verse 191

वृत्तिं च शृणु राजेंद्र या स्मृता क्षेत्रवासिनाम् । स्वयं देवेन विप्राणां विष्ण्वादीनां समागमे

O hari, pakinggan mo rin, O hari ng mga hari, ang itinakdang asal na inaalala para sa mga nananahan sa banal na pook; ito’y itinakda ng Panginoon Mismo, sa kapulungan ng mga brāhmaṇa, kasama si Viṣṇu at ang iba pang mga diyos.

Verse 192

कथिता विस्तरात्पूर्वं सर्वेषां तत्र सन्निधौ । निर्ममा निरहंकारा निःसंगा निष्परिग्रहाः

Noon pa’y naipaliwanag na ito nang malawakan, sa harap ng lahat ng naroon. (Sila’y) walang pag-aangkin, walang pagmamataas, walang pagkakabit, at walang pag-iimbak o pagkamkam.

Verse 193

बंधुवर्गे च निःस्नेहास्समलोष्टाश्मकांचनाः । भूतानां कर्मभिर्नित्यैर्विविधैरभयप्रदाः

Kahit sa hanay ng sariling kamag-anak, sila’y walang pagkakapit; para sa kanila’y magkakapantay ang putik na tipak, bato, at ginto. Sa kanilang palagi at sari-saring gawa para sa mga nilalang, lagi silang nagbibigay ng kawalang-takot.

Verse 194

प्राणायामपरा नित्यं परध्यानपरायणाः । याजिनः शुचयो नित्यं यतिधर्मपरायणाः

Lagi silang nakatuon sa prāṇāyāma, at lubos na nakalaan sa mataas na pagninilay; nagsasagawa sila ng mga yajña, nananatiling laging dalisay, at matatag na sumusunod sa dharma ng mga asceta.

Verse 195

सांख्ययोगविधिज्ञाश्च धर्मज्ञाश्छिन्नसंशयाः । यजंते विधिनानेन ये विप्राः क्षेत्रवासिनः

Ang mga brāhmaṇa na nananahan sa banal na lupain—mga nakaaalam ng mga tuntunin ng Sāṃkhya at Yoga, mga nakaaalam ng dharma, at naputol na ang pag-aalinlangan—ay sumasamba at nagsasakripisyo ayon sa mismong itinakdang paraang ito.

Verse 196

अरण्ये पौष्करे तेषां मृतानां सत्फलं शृणु । व्रजंति ते सुदुष्प्रापं ब्रह्मसायुज्यमक्षयम्

Pakinggan ang tunay at mapalad na bunga para sa mga namamatay sa banal na gubat ng Puṣkara: nararating nila ang di-nasisirang pakikiisa sa Brahman—isang kaloob na lubhang mahirap makamtan.

Verse 197

यत्प्राप्य न पुनर्जन्म लभन्ते मृत्युदायकम् । पुनरावर्तनं हित्वा ब्राह्मीविद्यां समास्थिताः

Pagkamit nila niyon, hindi na sila muling isinisilang—ang pagsilang na nagdadala ng kamatayan. Tinalikuran ang pagbabalik sa saṃsāra, nananatili silang nakatatag sa banal na kaalamang Brahmiko (brahma-vidyā).

Verse 198

पुनरावृत्तिरन्येषां प्रपंचाश्रमवासिनाम् । गार्हस्थ्यविधिमाश्रित्य षट्कर्मनिरतः सदा

Ngunit para sa iba—yaong naninirahan sa makasanlibutang mga āśrama—may paulit-ulit na pagbabalik. Sa pagsunod sa tuntunin ng buhay-maybahay, lagi silang abala sa anim na tungkulin.

Verse 199

जुहोति विधिना सम्यङ्मंत्रैर्यज्ञे निमंत्रितः । अधिकं फलमाप्नोति सर्वदुःखविवर्जितः

Kapag inanyayahan sa isang yajña, ang naghahandog ng mga oblation ayon sa wastong tuntunin at may dalisay na mga mantra ay nagkakamit ng higit na gantimpala, at napapalaya sa lahat ng dalamhati.

Verse 200

सर्वलोकेषु चाप्यस्य गतिर्न प्रतिहन्यते । दिव्येनैश्वर्ययोगेन स्वारूढः सपरिग्रहः

Sa lahat ng mga daigdig, ang kanyang paglalakbay ay hindi napipigilan. Nakalulan sa banal na pag-iisang may kapangyarihang panginoon, siya’y nagpapatuloy, kasama ang kanyang mga kasangkapan at pag-aari.