Adhyaya 13

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । क्रोष्टोः शृणु त्वं राजेंद्र वंशमुत्तमपूरुषम् । यस्यान्ववाये संभूतो विष्णुर्वृष्णिकुलोद्वहः

Sinabi ni Pulastya: O hari, pakinggan mo ang marangal na angkan ni Kroṣṭu, isang dakilang lahi ng mga tao; sa kanilang salinlahi isinilang si Viṣṇu, ang pinakadakilang hiyas ng angkang Vṛṣṇi.

Verse 2

क्रोष्टोरेवाभवत्पुत्रो वृजिनीवान्महायशाः । तस्य पुत्रोभवत्स्वातिः कुशंकुस्तत्सुतोभवत्

Kay Kroṣṭu ay nagkaanak na si Vṛjinīvān, bantog sa dakilang karangalan. Ang anak niya ay si Svāti, at ang anak ni Svāti ay si Kuśaṅku.

Verse 3

कुशंकोरभवत्पुत्रो नाम्ना चित्ररथोस्य तु । शशबिंदुरिति ख्यातश्चक्रवर्ती बभूव ह

Kay Kuśaṅkora ay isinilang ang anak na si Citraratha; at siya’y nakilala bilang Śaśabindu, isang chakravartin—pangkalahatang hari—ayon sa salaysay.

Verse 4

अत्रानुवंशश्लोकोयं गीतस्तस्य पुराभवत् । शशबिंदोस्तु पुत्राणां शतानामभवच्छतम्

Dito’y minsang inawit ang isang taludtod ng salinlahi tungkol sa kanya: si Śaśabindu ay nagkaroon ng sandaang anak—tunay ngang umabot sa ganap na sandaang bilang.

Verse 5

धीमतां चारुरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम् । तेषां शतप्रधानानां पृथुसाह्वा महाबलाः

Sila’y marurunong, kaaya-aya ang anyo, at hitik sa yaman at ningning. Sa kanila, sandaang anak ang naging mga pangunahing pinuno; at kabilang sa mga iyon ang makapangyarihang tinawag na Pṛthu.

Verse 6

पृथुश्रवाः पृथुयशाः पृथुतेजाः पृथूद्भवः । पृथुकीर्तिः पृथुमतो राजानः शशबिंदवः

May mga haring tinawag na Pṛthuśravā, Pṛthuyaśā, Pṛthutejā, Pṛthūdbhava, Pṛthukīrti, at Pṛthumato—mga pinunong kabilang sa angkan ni Śaśabindu.

Verse 7

शंसंति च पुराणज्ञाः पृथुश्रवसमुत्तमम् । ततश्चास्याभवन्पुत्राः उशना शत्रुतापनः

Pinupuri ng mga nakaaalam sa mga Purāṇa ang dakilang Pṛthuśravas. Pagkaraan, nagkaroon siya ng mga anak—si Uśanā at si Śatrutāpana.

Verse 8

पुत्रश्चोशनसस्तस्य शिनेयुर्नामसत्तमः । आसीत्शिनेयोः पुत्रो यः स रुक्मकवचो मतः

Ang anak ni Uśanā ay ang marangal na nagngangalang Śineyu; at ang anak na isinilang kay Śineyu ay kinikilalang si Rukmakavaca.

Verse 9

निहत्य रुक्मकवचो युद्धे युद्धविशारदः । धन्विनो विविधैर्बाणैरवाप्य पृथिवीमिमाम्

Napatay niya sa digmaan si Rukmakavaca—dalubhasa sa pakikipaglaban—sa pamamagitan ng sari-saring palasong pinakawalan mula sa kanyang busog, at sa gayon ay napasa kanya ang mismong daigdig na ito.

Verse 10

अश्वमेधे ऽददाद्राजा ब्राह्मणेभ्यश्च दक्षिणां । जज्ञे तु रुक्मकवचात्परावृत्परवीरहा

Sa paghahandog na Aśvamedha, nagkaloob ang hari ng dakṣiṇā (handog na gantimpala) sa mga Brāhmaṇa. Pagkaraan, mula kay Rukmakavaca ay isinilang si Parāvṛt, mamumuksa ng mga bayani ng kaaway.

Verse 11

तत्पुत्रा जज्ञिरे पंच महावीर्यपराक्रमाः । रुक्मेषुः पृथुरुक्मश्च ज्यामघः परिघो हरिः

Limang anak ang isinilang sa kanya, puspos ng dakilang lakas at kagitingan: sina Rukmeṣu, Pṛthurukma, Jyāmagha, Parigha, at Hari.

Verse 12

परिघं च हरिं चैव विदेहे स्थापयत्पिता । रुक्मेषुरभवद्राजा पृथुरुक्मस्तथाश्रयः

Itinalaga ng kanilang ama sina Parigha at Hari sa Videha. Sa Rukmeṣu, si Pṛthurukma ang naging hari, at doon niya itinatag ang luklukan ng pamamahala.

Verse 13

ताभ्यां प्रव्राजितो राज्याज्ज्यामघोवसदाश्रमे । प्रशांतश्चाश्रमस्थस्तु ब्राह्मणेन विबोधितः

Pinalayas mula sa kaharian ng dalawang iyon, si Jyāmagha ay nagtungo sa isang āśrama at doon nanirahan. Sa pamumuhay sa āśrama, siya’y naging payapa at tinuruan ng isang brāhmaṇa.

Verse 14

जगाम धनुरादाय देशमन्यं ध्वजी रथी । नर्मदातट एकाकी केवलं वृत्तिकर्शितः

Dala ang kanyang pana, ang mandirigmang may watawat at sakay ng karwahe ay lumisan patungo sa ibang lupain. Mag-isa sa pampang ng Narmadā, namuhay siya, pinahina ng hirap ng payak na ikabubuhay.

Verse 15

ऋक्षवंतं गिरिं गत्वा मुक्तमन्यैरुपाविशत् । ज्यामघस्याभवद्भार्या शैब्या परिणता सती

Nakarating siya sa Bundok Ṛkṣavat at doon nanirahan, iniwan ng iba. Sa paglipas ng panahon, ang mabuting si Śaibyā ay naging asawa ni Jyāmagha.

Verse 16

अपुत्रोप्यभवद्राजा भार्यामन्यामचिंतयन् । तस्यासीद्विजयो युद्धे तत्र कन्यामवाप्य सः

Bagaman walang anak na lalaki ang hari, naisip niyang kumuha ng isa pang asawa. Nagtagumpay siya sa digmaan, at doon ay nakamit niya ang isang dalaga.

Verse 17

भार्यामुवाच संत्रासात्स्नुषेयं ते शुचिस्मिते । एवमुक्त्वाब्रवीदेनं कस्य केयं स्नुषेति वै

Sa takót ay nagsalita sa kaniyang asawa: “O may dalisay na ngiti, siya ang iyong manugang.” Pagkasabi nito, muli niyang tinanong: “Kaninong manugang nga ba siya?”

Verse 18

राजोवाच । यस्ते जनिष्यते पुत्रस्तस्य भार्या भविष्यति । तस्याः सा तपसोग्रेण कन्यायाः संप्रसूयत

Sinabi ng hari: “Ang anak na lalaking isisilang sa iyo—siya ang magiging asawa nito. At mula sa kaniya, sa lakas ng matinding tapas, ang dalagang iyon ay magsisilang.”

Verse 19

पुत्रं विदर्भं सुभगं शैब्या परिणता सती । राजपुत्र्यां तु विद्वांसौ स्नुषायां क्रथकौशिकौ

Ang banal at marangal na Śaibyā, nang maging asawa, ay nagsilang ng mapalad na anak na si Vidarbha. At sa anak na babae ng hari, sa kanilang manugang, ay isinilang ang dalawang pantas—sina Kratha at Kauśika.

Verse 20

लोमपादं तृतीयं तु पुत्रं परमधार्मिकम् । पश्चाद्विदर्भो जनयच्छूरं रणविशारदम्

At ang ikatlong anak ay si Lomapāda, lubhang matuwid sa dharma. Pagkaraan nito, si Vidarbha ay nagkaanak ng isang bayani, bihasa at sanay sa digmaan.

Verse 21

लोमपादात्मजो बभ्रुर्धृतिस्तस्य तु चात्मजः । कौशिकस्यात्मजश्चेदिस्तस्माच्चैद्यनृपाः स्मृताः

Ang anak ni Lomapāda ay si Babhrū; at ang anak naman nito ay si Dhṛti. Ang anak ni Kauśika ay si Cedi; at mula sa kaniya ay inaalala ang mga haring nagmula sa angkang Caidya.

Verse 22

क्रथो विदर्भपुत्रो यः कुंतिस्तस्यात्मजोभवत् । कुंतेर्धृष्टस्ततो जज्ञे धृष्टात्सृष्टः प्रतापवान्

Si Kratha, na anak ni Vidarbha, ay nagkaanak na si Kuṃti. Mula kay Kuṃti isinilang si Dhṛṣṭa; at mula kay Dhṛṣṭa isinilang ang magiting na Sṛṣṭa.

Verse 23

सृष्टस्य पुत्रो धर्मात्मा निवृत्तिः परवीरहा । निवृत्तिपुत्रो दाशार्हो नाम्ना स तु विदूरथः

Ang anak ni Sṛṣṭa ay ang matuwid na si Nivṛtti, mamumuksa ng mga bayani ng kaaway. At ang anak ni Nivṛtti ay isang Dāśārha na nagngangalang Vidūratha.

Verse 24

दाशार्हपुत्रो भीमस्तु भीमाज्जीमूत उच्यते । जीमूतपुत्रो विकृतिस्तस्यभीमरथः सुतः

Ang anak ng Dāśārha ay si Bhīma; mula kay Bhīma isinilang ang tinatawag na Jīmūta. Ang anak ni Jīmūta ay si Vikṛti, at ang anak niya ay si Bhīmaratha.

Verse 25

अथ भीमरथस्यापि पुत्रो नवरथः किल । तस्य चासीद्दशरथः शकुनिस्तस्य चात्मजः

At si Bhīmaratha, sinasabing nagkaanak din ng isang anak na si Navaratha. Mula sa kanya isinilang si Daśaratha, at si Śakuni ang naging anak niya.

Verse 26

तस्मात्करंभस्तस्माच्च देवरातो बभूव ह । देवक्षत्रोभवद्राजा देवरातान्महायशाः

Mula sa kanya isinilang si Karambha; at mula roon, tunay ngang lumitaw si Devarāta. Mula kay Devarāta isinilang ang haring Devakṣatra, na dakila ang kapurihan.

Verse 27

देवगर्भसमो जज्ञे देवक्षत्रस्य नंदनः । मधुर्नाममहातेजा मधोः कुरुवशः स्मृतः

Isang anak ang isinilang kay Devakṣatra, na kapantay ni Devagarbha. Madhur ang kaniyang pangalan, dakila ang ningning; inaalala siyang mula sa angkang Kuru na nagmula kay Madhu.

Verse 28

आसीत्कुरुवशात्पुत्रः पुरुहोत्रः प्रतापवान् । अंशुर्जज्ञेथ वैदर्भ्यां द्रवंत्यां पुरुहोत्रतः

Mula kay Kuruvaśā ay isinilang ang isang anak na magiting, si Puruhoṭra. At mula kay Puruhoṭra, sa prinsesang Vidarbha na si Dravantī, isinilang si Aṁśu.

Verse 29

वेत्रकी त्वभवद्भार्या अंशोस्तस्यां व्यजायत । सात्वतः सत्वसंपन्नः सात्वतान्कीर्तिवर्द्धनः

Si Vetrakī ang naging asawa ni Aṁśu; sa kaniya isinilang si Sātvata—puspos ng kadalisayan (sattva) at tagapagpalago ng karangalan ng angkang Sātvata.

Verse 30

इमां विसृष्टिं विज्ञाय ज्यामघस्य महात्मनः । प्रजावानेति सायुज्यं राज्ञः सोमस्य धीमतः

Nang maunawaan ang salaysay na ito ng paglikha at lahi ng dakilang-loob na si Jyāmagha, ang marunong na Haring Soma ay nagkamit ng pakikiisa (kalayaan), at nakilala bilang ‘may pinagpalang supling’.

Verse 31

सात्वतान्सत्वसंपन्ना कौसल्या सुषुवे सुतान् । तेषां सर्गाश्च चत्वारो विस्तरेणैव तान्शृणु

Si Kausalyā, puspos ng kadalisayan at kabutihan, ay nagsilang ng mga anak sa liping Sātvata. Sa kanila ay may apat na sangay ng lahi—pakinggan mo ngayon ang kanilang masusing salaysay.

Verse 32

भजमानस्य सृंजय्यां भाजनामा सुतोभवत् । सृंजयस्य सुतायां तु भाजकास्तु ततोभवन्

Kay Bhajamāna, sa sinapupunan ni Sṛṃjayī, isinilang ang isang anak na nagngangalang Bhājana. At mula sa anak na babae ni Sṛṃjaya, sumunod na lumitaw ang angkang Bhājaka.

Verse 33

तस्य भाजस्य भार्ये द्वे सुषुवाते सुतान्बहून् । नेमिं चकृकणं चैव वृष्णिं परपुरंजयं

Ang dalawang asawa ni Bhāja ay nagsilang ng maraming anak—sina Nemi, Cakṛkaṇa, Vṛṣṇi, at Parapuraṃjaya, ang manlulupig ng mga lungsod ng kaaway.

Verse 34

ते भाजकाः स्मृता यस्माद्भजमानाद्वि जज्ञिरे । देवावृधः पृथुर्नाम मधूनां मित्रवर्द्धनः

Sila’y tinatawag na Bhājakas, sapagkat sila’y ipinanganak na kambal mula kay Bhajamāna. Ang isa ay si Devāvṛdha; ang isa nama’y si Pṛthu, tagapagpalago ng pagkakaibigan sa angkan ng Madhu.

Verse 35

अपुत्रस्त्वभवद्राजा चचार परमं तपः । पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्पृहन्

Dahil walang anak, ang hari ay nagsagawa ng sukdulang tapasya, na may pananabik: “Nawa’y magkaanak ako ng isang anak na puspos ng lahat ng kabutihan.”

Verse 36

संयोज्य कृष्णमेवाथ पर्णाशाया जलं स्पृशन् । सा तोयस्पर्शनात्तस्य सांनिध्यं निम्नगा ह्यगात्

Pagkaraan, nang siya’y maiugnay kay Kṛṣṇa, siya—nakahimlay sa isang dahon—ay humipo sa tubig. Sa paghipo lamang sa tubig na iyon, ang ilog na dumadaloy sa lambak ay tunay na napalapit sa Kaniya, sa Kaniyang banal na presensya.

Verse 37

कल्याणं चरतस्तस्य शुशोच निम्नगाततः । चिंतयाथ परीतात्मा जगामाथ विनिश्चयम्

Habang siya’y naglalakad na naghahanap ng mapalad, siya’y nagdalamhati sa mababang agos ng ilog; at nang mapuno ng balisang pag-iisip ang kanyang loob, siya’y dumating sa matibay na pasiya.

Verse 38

भूत्वा गच्छाम्यहं नारी यस्यामेवं विधः सुतः । जायेत तस्मादद्याहं भवाम्यस्य सुतप्रदा

“Ako’y yayaong maging babae, na sa kanya’y isisilang ang isang anak na ganitong uri; kaya mula ngayon, ako ang magiging tagapagkaloob ng anak para sa kanya.”

Verse 39

अथ भूत्वा कुमारी सा बिभ्रती परमं वपुः । ज्ञापयामास राजानं तामियेष नृपस्ततः

Pagkaraan, siya’y naging isang dalaga, taglay ang lubhang maningning na anyo; ipinaalam niya ito sa hari, at pagkaraan ay nilapitan siya ng hari.

Verse 40

अथसानवमेमासिसुषुवेसरितांवरा । पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधात्परम्

At nang sumapit ang ikasiyam na buwan, ang pinakamainam sa mga ilog ay nagsilang ng isang anak—si Babhru—na puspos ng lahat ng kabutihan, higit pa maging kay Devāvṛdha.

Verse 41

अत्र वंशे पुराणज्ञा ब्रुवंतीति परिश्रुतम् । गुणान्देवावृधस्याथ कीर्त्तयंतो महात्मनः

Sa angkang ito, tanyag na sinasabi ng mga nakaaalam ng Purāṇa—habang isinasalaysay nila ang mga katangian ng dakilang-loob na si Devāvṛdha.

Verse 42

बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृधः समः । षष्टिः शतं च पुत्राणां सहस्राणि च सप्ततिः

Si Babhru ang pinakadakila sa mga tao; sa gitna ng mga deva, siya’y kapantay ni Devāvṛdha. Siya’y nagkaroon ng isandaan at animnapung anak, at pitumpung libo pa.

Verse 43

एतेमृतत्वं संप्राप्ता बभ्रोर्देवावृधादपि । यज्ञदानतपोधीमान्ब्रह्मण्यस्सुदृढव्रतः

Ang mga ito man ay nagkamit ng walang-kamatayan—sa pamamagitan ni Babhru, tagapagpalago ng mga deva. Siya’y nakatuon sa yajña, dāna, at tapas; marunong, tapat sa mga Brāhmaṇa at sa Brahman, at matatag sa kanyang mga panata.

Verse 44

रूपवांश्च महातेजा भोजोतोमृतकावतीम् । शरकान्तस्य दुहिता सुषुवे चतुरः सुतान्

Yaong Bhoja—marikit at nagliliwanag sa dakilang ningning—ay nagkaanak, sa pamamagitan ni Amṛtakāvatī na anak ni Śarakānta, ng apat na lalaki.

Verse 45

कुकुरं भजमानं च श्यामं कंबलबर्हिषम् । कुकुरस्यात्मजो वृष्टिर्वृष्टेस्तु तनयो धृतिः

Sinasamba rin niya si Kukura, ang maitim na nababalutan ng kumot at nakaupo sa upuang damong kuśa. Ang anak ni Kukura ay si Vṛṣṭi, at ang anak ni Vṛṣṭi ay si Dhṛti.

Verse 46

कपोतरोमा तस्यापि तित्तिरिस्तस्य चात्मजः । तस्यासीद्बहुपुत्रस्तु विद्वान्पुत्रो नरिः किल

Mula sa kanya rin ay si Kapotaromā; at ang anak nito ay si Tittiri. Si Tittiri ay nagkaroon ng maraming anak—kabilang dito, wika nila, ang pantas na anak na si Nari.

Verse 47

ख्यायते तस्य नामान्यच्चंदनोदकदुंदुभिः । अस्यासीदभिजित्पुत्रस्ततो जातः पुनर्वसुः

Ipinahahayag ang Kanyang mga pangalan sa mapalad na pagtugtog ng mga tambol at sa tubig na may halimuyak ng sandal. Nagkaroon siya ng anak na si Abhijit; at mula sa kanya ay isinilang si Punarvasu.

Verse 48

अपुत्रोह्यभिजित्पूर्वमृषिभिः प्रेरितो मुदा । अश्वमेधंतुपुत्रार्थमाजुहावनरोत्तमः

Noon, si Abhijit ay walang anak; kaya’t masayang hinimok siya ng mga rishi. At ang pinakadakila sa mga tao ay nagsagawa ng handog na Aśvamedha upang magtamo ng anak.

Verse 49

तस्य मध्ये विचरतः सभामध्यात्समुत्थितः । अन्धस्तु विद्वान्धर्मज्ञो यज्ञदाता पुनर्वसुः

Habang siya’y lumilibot sa gitna nila, mula sa kalagitnaan ng kapulungan ay may tumindig: si Andha—marunong, nakakabatid ng dharma, at tagapagkaloob ng mga handog—si Punarvasu.

Verse 50

तस्यासीत्पुत्रमिथुनं वसोश्चारिजितः किल । आहुकश्चाहुकी चैव ख्याता मतिमतां वर

Sinasabing si Vasu ay nagkaroon ng kambal na supling: si Ārijita nga; at gayundin ang bantog na sina Āhuka at Āhukī, O pinakamainam sa mga pantas.

Verse 51

इमांश्चोदाहरंत्यत्र श्लोकांश्चातिरसात्मकान् । सोपासंगानुकर्षाणां तनुत्राणां वरूथिनाम्

Dito rin ay binibigkas nila ang mga taludtod na lubhang hitik sa damdamin, hinggil sa mga, dahil sa mga pagkakapit at pagkakabuhol, ay nahihila pasulong—na nagiging balabal at pananggalang na baluti.

Verse 52

रथानां मेघघोषाणां सहस्राणि दशैव तु । नासत्यवादिनो भोजा नायज्ञा नासहस्रदाः

Tunay ngang may sampung libong karwaheng umuugong na tila kulog sa ulap; at ang mga Bhoja’y hindi nagsisinungaling, hindi nagpapabaya sa paghahandog, at hindi maramot sa pagbibigay ng libo-libo.

Verse 53

नाशुचिर्नाप्यविद्वांसो न भोजादधिकोभवत् । आहुकां तमनुप्राप्त इत्येषोन्वय उच्यते

Hindi siya marumi, ni mangmang; ni hindi rin siya nakahihigit sa Bhoja. Nang marating niya si Āhukā—ito ang sinasabing wastong pagkakaugnay (anvaya) ng pahayag.

Verse 54

आहुकश्चाप्यवंतीषु स्वसारं चाहुकीं ददौ । आहुकस्यैव दुहिता पुत्रौ द्वौ समसूयत

At si Āhuka, sa lupain ng Avanti, ay ipinakasal ang sariling kapatid na si Āhukī. At ang anak na babae ni Āhuka ay nagsilang ng dalawang anak na lalaki.

Verse 55

देवकं चोग्रसेनं च देवगर्भसमावुभौ । देवकस्य सुताश्चैव जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

At naroon sina Devaka at Ugrasena—kapwa isinilang kay Devagarbhā. At kay Devaka ay ipinanganak nga ang mga anak na lalaki, na tulad ng mga diyos sa karilagan.

Verse 56

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः । तेषां स्वसारः सप्तैव वसुदेवाय ता ददौ

Devavān, Upadeva, Sudeva, at Devarakṣita—at sa kanila, ang kanilang pitong kapatid na babae ay ibinigay ni Vasudeva (bilang mga asawa).

Verse 57

देवकी श्रुतदेवा च यशोदा च श्रुतिश्रवा । श्रीदेवा चोपदेवा च सुरूपा चेति सप्तमी

Sina Devakī, Śrutadevī, Yaśodā, at Śrutiśravā; gayundin sina Śrīdevī, Upadevī, at Surūpā—ito ang pitong banal na kababaihan, ang ikapitong pangkat.

Verse 58

नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषां च पूर्वजः । न्यग्रोधस्तु सुनामा च कंकः शंकुः सुभूश्च यः

Ang mga anak ni Nava-Ugrasena ay: si Kaṃsa, na siyang panganay sa kanila; at sina Nyagrodha, Sunāmā, Kaṃka, Śaṃku, at Subhū.

Verse 59

अन्यस्तु राष्ट्रपालश्च बद्धमुष्टिः समुष्टिकः । तेषां स्वसारः पंचासन्कंसा कंसवती तथा

May isa pa—si Rāṣṭrapāla; at (naroon din) sina Baddhamuṣṭi at Samuṣṭika. May lima silang kapatid na babae—si Kaṃsā at gayundin si Kaṃsavatī.

Verse 60

सुरभी राष्ट्रपाली च कंका चेति वरांगनाः । उग्रसेनः सहापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः

Sina Surabhī, Rāṣṭrapālī, at Kaṃkā—ito ang mga mararangal na babae. Si Ugrasena rin, kasama ang kanyang mga supling, ay inilarawang nagmula sa angkang Kuku.

Verse 61

भजमानस्य पुत्रोभूद्रथिमुख्यो विदूरथः । राजाधिदेवः शूरश्च विदूरथसुतोभवत्

Kay Bhajamāna ay isinilang ang anak na si Vidūratha, na pangunahin sa mga mandirigmang nakasakay sa karwahe. Ang anak ni Vidūratha ay si Rājādhideva, at siya rin ay tinawag na Śūra.

Verse 62

राजाधिदेवस्य सुतौ जज्ञाते वीरसंमतौ । क्षत्रव्रतेतिनिरतौ शोणाश्वः श्वेतवाहनः

Kay Rājādhideva ay isinilang ang dalawang anak, kapwa kinikilalang magigiting na bayani, tapat sa dharma ng mga kṣatriya: si Śoṇāśva at si Śvetavāhana.

Verse 63

शोणाश्वस्य सुताः पंच शूरा रणविशारदाः । शमी च राजशर्मा च निमूर्त्तः शत्रुजिच्छुचिः

Si Śoṇāśva ay may limang anak na lalaki—mga magigiting na bayani, bihasa sa digmaan: Śamī, Rājaśarmā, Nimūrtta, Śatrujit, at Śuci.

Verse 64

शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः । प्रतिक्षत्रसुतो भोजो हृदीकस्तस्य चात्मजः । हृदीकस्याभवन्पुत्रा दश भीमपराक्रमाः

Ang anak ni Śamī ay si Pratikṣatra; at kay Pratikṣatra ay isinilang ang anak. Mula kay Pratikṣatra ay ipinanganak si Bhoja, at ang anak niya ay si Hṛdīka. Si Hṛdīka ay nagkaroon ng sampung anak, pawang may nakapanghihilakbot na tapang.

Verse 65

कृतवर्माग्रजस्तेषां शतधन्वा च सत्तमः । देवार्हश्च सुभानुश्च भीषणश्च महाबलः

Kabilang sa kanila ang nakatatandang kapatid ni Kṛtavarmā—si Śatadhanvā, isang dakilang tao—gayundin sina Devārha, Subhānu, at Bhīṣaṇa na napakalakas.

Verse 66

अजातश्च विजातश्च करकश्च करंधमः । देवार्हस्य सुतो विद्वान्जज्ञे कंबलबर्हिषः

Isinilang sina Ajāta, Vijāta, Karaka, at Karaṃdhama—mga pantas na anak ni Devārha—mula kay Kaṃbalabarhiṣ.

Verse 67

असमौजास्ततस्तस्य समौजाश्च सुतावुभौ । अजातपुत्रस्य सुतौ प्रजायेते समौजसौ

Mula sa kanya ay isinilang si Asamaujas; at isinilang din ang dalawang anak na kapwa tinawag na Samaujas. Kaya kahit kay Ajātaputra, lumitaw ang dalawang anak na Samaujas.

Verse 68

समौजः पुत्रा विख्यातास्त्रयः परमधार्मिकाः । सुदंशश्च सुवंशश्च कृष्ण इत्यनुनामतः

Si Samaujas ay nagkaroon ng tatlong bantog na anak, lubhang matutuwid sa dharma—na pinangalanang Sudaṃśa, Suvaṃśa, at Kṛṣṇa.

Verse 69

अंधकानामिमं वंशं यः कीर्तयति नित्यशः । आत्मनो विपुलं वंशं प्रजामाप्नोत्ययं ततः

Sinumang araw-araw na bumibigkas ng angkang ito ng mga Andhaka, pagkaraan ay nagkakamit ng masaganang supling at ng sariling angkang lalong umuunlad.

Verse 70

गांधारी चैव माद्री च क्रोष्टोर्भार्ये बभूवतुः । गांधारी जनयामास सुनित्रं मित्रवत्सलम्

Si Gāndhārī at si Mādrī ay naging dalawang asawa ni Kroṣṭu. Si Gāndhārī ay nagsilang kay Sunitra, na mapagmahal sa mga kaibigan.

Verse 71

माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषं । अनमित्रं शिनिं चैव पंचात्र कृतलक्षणाः

Si Mādrī ay nagsilang ng anak na si Yudhājit; pagkaraan ay si Devamīḍhuṣa, at gayundin sina Anamitra at Śini—kaya limang anak, pawang may mapalad na mga tanda.

Verse 72

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि च द्वौ सुतौ । प्रसेनश्च महावीर्यः शक्तिसेनश्च तावुभौ

Mula kay Anamitra ay isinilang si Nighna; at si Nighna naman ay nagkaroon ng dalawang anak—si Prasena na may dakilang tapang, at si Śaktisena—ang dalawang yaon.

Verse 73

स्यमंतकं प्रसेनस्य मणिरत्नमनुत्तमं । पृथिव्यां मणिरत्नानां राजेति समुदाहृतम्

Ang Syamantaka—ang walang kapantay na hiyas ni Prasena—ay ipinahayag sa daigdig bilang ‘hari’ sa lahat ng mahahalagang batong-hiyas.

Verse 74

हृदि कृत्वा सुबहुशो मणिं तं स व्यराजत । मणिरत्नं ययाचेथ राजार्थं शौरिरुत्तमम्

Paulit-ulit niyang inilalagay sa dibdib ang hiyas na yaon, at siya’y nagningning na marilag. Pagkaraan, alang-alang sa layunin ng hari, hiniling niya sa pinakadakila sa mga Śauri (Panginoong Viṣṇu/Kṛṣṇa) ang pinakamainam na hiyas.

Verse 75

गोविंदश्च न तं लेभे शक्तोपि न जहार सः । कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः

Maging si Govinda ay hindi iyon nakuha; bagaman may kapangyarihan, hindi niya ito inagaw. Minsan, si Prasena, na may gayong hiyas na palamuti, ay lumabas upang mangaso.

Verse 76

बिले शब्दं स शुश्राव कृतं सत्त्वेन केनचित् । ततः प्रविश्य स बिलं प्रसेनो ह्यृक्षमासदत्

Sa yungib ay nakarinig siya ng ingay na nilikha ng isang nilalang. Kaya’t pumasok siya sa yungib, at si Prasena ay nasalubong ang isang oso.

Verse 77

ऋक्षः प्रसेनं च तथा ऋक्षं चापि प्रसेनजित् । आसाद्य युयुधाते तौ परस्परजयेच्छया

Nasalubong ni Ṛkṣa si Prasena, at nasalubong din ni Prasenajit si Ṛkṣa; nang magharap sila, naglaban ang dalawa, kapwa nagnanais ng tagumpay laban sa isa’t isa.

Verse 78

हत्वा ऋक्षः प्रसेनं च ततस्तं मणिमाददात् । प्रसेनं तु हतं श्रुत्वा गोविंदः परिशंकितः

Nang mapatay ni Ṛkṣa si Prasena, kinuha niya ang hiyas na iyon. Ngunit nang mabalitaan ni Govinda na napatay si Prasena, siya’y nag-alinlangan at nabagabag.

Verse 79

सत्राजित्रा तु तद्भ्रात्रा यादवैश्च तथापरैः । गोविंदेन हतो नूनं प्रसेनो मणिकारणात्

Ngunit si Satrājit—kasama ang kaniyang kapatid, ang mga Yādava, at iba pa—ay naniwalang tiyak na si Govinda ang pumatay kay Prasena dahil sa hiyas.

Verse 80

प्रसेनस्तु गतोरण्यं मणिरत्नेन भूषितः । तं दृष्ट्वा निजघानाथ न त्यजन्तं स्यमंतकम्

Si Prasena ay nagtungo sa gubat, nabibihisan ng hiyas na batong mahalaga. Nang makita siya, sinugpo siya ng panginoon (ang leon), sapagkat hindi niya ibinibigay ang hiyas na Syamantaka.

Verse 81

जघानैवाप्रदानेन शत्रुभूतं च केशवः । इति प्रवादस्सर्वत्र ख्यातस्सत्राजिता कृतः

Dahil hindi niya ito ibinalik, si Keśava raw ang pumatay sa kaniya nang siya’y maging kaaway. Kaya ang balitang ito’y sumikat sa lahat ng dako, at si Satrājit ay nakilala ayon dito.

Verse 82

अथ दीर्घेण कालेन मृगयां निर्गतः पुनः । यदृच्छया च गोविंदो बिलाभ्याशमथागमत्

Pagkaraan ng mahabang panahon, muli siyang lumabas upang mangaso; at sa pagkakataon, si Govinda ay napalapit sa bunganga ng isang yungib.

Verse 83

ततश्शब्दं यथापूर्वं स चक्रे ऋक्षराड्बली । शब्दं श्रुत्वा तु गोविंदः खङ्गपाणिः प्रविश्य च

Pagkatapos, ang makapangyarihang hari ng mga oso ay muling gumawa ng gayunding tunog gaya ng dati. Nang marinig iyon, si Govinda—may hawak na tabak—ay pumasok.

Verse 84

अपश्यज्जांबवंतं च ऋक्षराजं महाबलं । ततस्तूर्णं हृषीकेशस्तमृक्षमतिरंहसा

Nakita niya si Jāmbavān, ang makapangyarihang hari ng mga oso. Pagkaraan, si Hṛṣīkeśa ay biglang sumugod sa osong iyon nang ubod-bilis.

Verse 85

जांबवंतं स जग्राह क्रोधसंरक्तलोचनः । दृष्ट्वा चैनं तथा विष्णुं कर्मभिर्वैष्णवीं तनुं

Sinunggaban niya si Jāmbavān, ang mga mata’y namumula sa galit. At nang makita niyang siya’y si Viṣṇu mismo—taglay ang anyong Vaiṣṇava sa pamamagitan ng Kanyang mga gawa—kumilos siya nang nararapat.

Verse 86

तुष्टाव ऋक्षराजोपि विष्णुसूक्तेन सत्वरं । ततस्तु भगवांस्तुष्टो वरेण समरोचयत्

At ang hari ng mga oso ay agad ding nagpuri sa Panginoon sa pamamagitan ng isang himno kay Viṣṇu. Pagkaraan, ang Mapalad na Bhagavān, nalugod, ay pinagkalooban siya ng isang biyaya.

Verse 87

जाम्बवानुवाच । इष्टं चक्रप्रहारेण त्वत्तो मे मरणं शुभम् । कन्या चेयं मम सुता भर्त्तारं त्वामवाप्नुयात्

Sinabi ni Jāmbavān: “Nawa’y ang aking kamatayan sa iyong kamay, sa hampas ng sudarśana-cakra, ay maging minimithi at mapalad kong wakas. At nawa’y ang dalagang ito—aking anak—ay makamtan ka bilang asawa.”

Verse 88

योयं मणिः प्रसेनात्तु हत्वा चैवाप्तवानहम् । स त्वया गृह्यतां नाथ मणिरेषोऽत्र वर्त्तते

“Ang hiyas na ito—pagkapatay kay Prasena, tunay na napasaakin. Tanggapin mo ito, O Panginoon; naririto sa akin ang hiyas na ito.”

Verse 89

इत्युक्तो जांबवंतं वै हत्वा चक्रेण केशवः । कृतकार्यो महाबाहुः कन्यां चैवाददौ तदा

Sa gayong pananalita, pinuksa ni Keśava si Jāmbavān sa pamamagitan ng kaniyang cakra. Natupad ang layon, ang Makapangyarihang May-malalakas na bisig ay kinuha rin noon ang dalaga.

Verse 90

ततः सत्राजिते चैतन्मणिरत्नं स वै ददौ । यल्लब्धमृक्षराजाच्च सर्वयादवसन्निधौ

Pagkaraan, sa harap ng lahat ng mga Yādava, ibinigay niya kay Satrājit ang hiyas na batong iyon—yaong nakuha mula sa hari ng mga oso.

Verse 91

तेन मिथ्याप्रवादेन संतप्तोयं जनार्दनः । ततस्ते यादवाः सर्वे वासुदेवमथाब्रुवन्

Dahil sa gayong huwad na paninirang-puri, labis na nagdalamhati si Janārdana. Kaya’t ang lahat ng Yādava ay lumapit at nagsalita kay Vāsudeva.

Verse 92

अस्माकं मनसि ह्यासीत्प्रसेनस्तु त्वया हतः । एकैकस्यास्तु सुंदर्यो दश सत्राजितः सुताः

Sa aming isipan, tunay na inakala naming si Prasena ay napatay mo; at naniwala rin kaming ang sampung maririkit na anak na babae ni Satrājit ay ipagkakaloob—isa sa bawat isa sa amin.

Verse 93

सत्योत्पन्नास्सुतास्तस्य शतमेकं च विश्रुताः । विख्याताश्च महावीर्या भंगकारश्च पूर्वजः

Mula sa kanya ay isinilang ang isang daan at isa na anak na lalaki, bantog bilang mga anak na nagmula kay Satya. Sila’y kilala at dakila ang tapang; at sa kanila, si Bhaṅgakāra ang panganay.

Verse 94

सत्या व्रतवती स्वप्ना भंगकारस्य पूर्वजा । सुषुवुस्ताः कुमारांश्च शिनीवालः प्रतापवान्

Si Satyā, Vratavatī, at Svapnā—mga naunang isinilang na (anak na babae) ni Bhaṅgakāra—ay nagsilang ng mga anak na lalaki; at si Śinīvāla ay makapangyarihan sa tapang.

Verse 95

अभंगो युयुधानश्च शिनिस्तस्यात्मजोभवत् । तस्माद्युगंधरः पुत्राश्शतं तस्य प्रकीर्तिताः

Si Abhaṅga at Yuyudhāna ay isinilang na mga anak ni Śini. Mula sa kanya ay nagmula si Yugaṅdhara; at sinasabing bantog ang isang daang anak niya.

Verse 96

अनमित्राह्वयो यो वै विख्यातो वृष्णिवंशजः । अनमित्रात्शिनिर्जज्ञे कनिष्ठो वृष्णिनंदनः

Mula kay Anamitra—na bantog bilang supling ng angkan ni Vṛṣṇi—ay isinilang si Śini, ang bunsong anak, kagalakan ni Vṛṣṇi.

Verse 97

अनमित्राच्च संजज्ञे वृष्णिवीरो युधाजितः । अन्यौ च तनयौ वीरा वृषभश्चित्र एव च

Mula kay Anamitrā ay isinilang ang bayani ng Vṛṣṇi na si Yudhājit; at dalawa pang magigiting na anak ang lumitaw—si Vṛṣabha at si Citra.

Verse 98

ऋषभः काशिराजस्य सुतां भार्यामनिंदितां । जयंतश्च जयंतीं च शुभां भार्यामविंदत

Si Ṛṣabha ay nagkamit bilang walang-dungis na asawa ang anak na babae ng hari ng Kāśī; at si Jayanta naman ay nagkamit bilang mapalad na asawa si Jayantī.

Verse 99

जयंतस्य जयंत्यां वै पुत्रः समभवत्ततः । सदा यज्वातिधीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः

At tunay nga, kina Jayanta at Jayantī ay isinilang ang isang anak na lalaki; siya’y laging masigasig sa mga yajña, lubhang marunong, bihasa sa banal na kaalaman, at mahilig magparangal sa mga panauhin.

Verse 100

अक्रूरः सुषुवे तस्मात्सुदक्षो भूरिदक्षिणः । रत्नकन्या च शैब्या च अक्रूरस्तामवाप्तवान्

Mula sa kanya ay isinilang si Akrūra; at mula kay Akrūra (ay isinilang) si Sudakṣa, na bantog sa saganang pagkakawanggawa. Si Ratnakanyā at gayundin si Śaibyā—si Akrūra ay nagkamit sa kanya (si Śaibyā) bilang asawa.

Verse 101

पुत्रानुत्पादयामास एकादशमहाबलान् । उपलंभं सदालंभमुत्कलं चार्य्यशैशवं

Nagluwal siya ng labing-isang anak na lubhang makapangyarihan—sina Upalambha, Sadālambha, Utkala, at Aryaśaiśava (kabilang sa kanila).

Verse 102

सुधीरं च सदायक्षं शत्रुघ्नं वारिमेजयं । धर्मदृष्टिं च धर्मं च सृष्टिमौलिं तथैव च

At naroon sina Sudhīra, Sadāyakṣa, Śatrughna, Vārimejaya, Dharmadṛṣṭi, Dharma, at gayundin si Sṛṣṭimauli.

Verse 103

सर्वे च प्रतिहर्तारो रत्नानां जज्ञिरे च ते । अक्रूराच्छूरसेनायां सुतौ द्वौ कुलनंदनौ

At silang lahat na magiging mga tagapagbawi ng mga hiyas ay isinilang din. Mula kay Akrūra, sa lupain ng Śūrasena, ipinanganak ang dalawang anak—ligaya ng angkan.

Verse 104

देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंमतौ । अश्विन्यां त्रिचतुः पुत्राः पृथुर्विपृथुरेव च

Sina Devavān at Upadeva ay isinilang—kapwa kinatigan ng mga diyos. Sa Aśvinī, tatlo o apat na anak ang ipinanganak: si Pṛthu at gayundin si Vipṛthu.

Verse 105

अश्वग्रीवो श्वबाहुश्च सुपार्श्वक गवेषणौ । रिष्टनेमिः सुवर्चा च सुधर्मा मृदुरेव च

Sina Aśvagrīva, Śvabāhu, Supārśvaka, at Gaveṣaṇa; at gayundin sina Riṣṭanemi, Suvarcā, Sudharmā, at Mṛdu.

Verse 106

अभूमिर्बहुभूमिश्च श्रविष्ठा श्रवणे स्त्रियौ । इमां मिथ्याभिशप्तिं यो वेद कृष्णस्य बुद्धिमान्

Sina Abhūmi at Bahubhūmi, at ang dalawang babae na sina Śraviṣṭhā at Śravaṇā. Sinumang marunong na makaunawa sa huwad na sumpang ito na may kaugnayan kay Kṛṣṇa (at sa tunay nitong diwa), siya ay tunay na may pag-unawa.

Verse 107

न स मिथ्याभिशापेन अभिगम्यश्च केनचित् । एक्ष्वाकी सुषुवे पुत्रं शूरमद्भुतमीढुषम्

Hindi siya malalapitan ninuman sa pamamagitan ng huwad na sumpa. Pagkaraan, si Ekṣvākī ay nagsilang ng isang anak—bayani, kagila-gilalas, at karapat-dapat purihin.

Verse 108

मीढुषा जज्ञिरे शूरा भोजायां पुरुषा दश । वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुंदुभिः

Kay Mīḍhuṣa, sampung matatapang na anak ang isinilang sa Bhojā. Sa kanila, ang makapangyarihang si Vasudeva, na may malalakas na bisig, ay dating tinawag na Ānakadundubhi.

Verse 109

देवभागस्तथा जज्ञे तथा देवश्रवाः पुनः । अनावृष्टिं कुनिश्चैव नंदिश्चैव सकृद्यशाः

Isinilang din si Devabhāga, at muli si Devaśravā. Gayundin ay isinilang sina Anāvṛṣṭi, Kuni, Nandi, at Sakṛdyaśas.

Verse 110

श्यामः शमीकः सप्ताख्यः पंच चास्य वरांगनाः । श्रुतकीर्तिः पृथा चैव श्रुतदेवी श्रुतश्रवाः

Si Śyāma, si Śamīka, at si Saptākhya—ito ang mga pangalan; at mayroon siyang limang mararangal na babae: Śrutakīrti, Pṛthā, Śrutadevī, at Śrutaśravā.

Verse 111

राजाधिदेवी च तथा पंचैता वीरमातरः । वृद्धस्य श्रुतदेवी तु कारूषं सुषुवे नृपम्

At si Rājādhidevī rin—ang limang ito ay mga ina ng mga bayani. At si Śrutadevī, asawa ni Vṛddha, ay nagsilang ng haring nagngangalang Kārūṣa.

Verse 112

कैकेयाच्छ्रुतकीर्तेस्तु जज्ञे संतर्दनो नृपः । श्रुतश्रवसि चैद्यस्य सुनीथः समपद्यत

Mula kay Śrutakīrti ng Kaikeya ay isinilang si Haring Saṃtardana; at mula kay Śrutaśravas, ang Caidya, ay isinilang si Sunītha.

Verse 113

राजाधिदेव्याः संभूतो धर्माद्भयविवर्जितः । शूरः सख्येन बद्धोसौ कुंतिभोजे पृथां ददौ

Ipinanganak kay Rājādhidevī, siya’y matuwid at walang takot. Yaong Śūra, na bigkis ng pagkakaibigan, ay ibinigay si Pṛthā kay Kuntibhoja.

Verse 114

एवं कुंती समाख्या च वसुदेवस्वसा पृथा । कुंतिभोजोददात्तां तु पांडोर्भार्यामनिंदिताम्

Kaya si Pṛthā—na tinatawag ding Kuntī, kapatid ni Vasudeva—ay ibinigay ni Kuntibhoja kay Pāṇḍu bilang kanyang walang-dungis na asawa.

Verse 115

पाण्ड्वर्थेसूत देवी सा देवपुत्रान्महारथान् । धर्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे वाताज्जज्ञे वृकोदरः

Para kay Pāṇḍu, ang diyosang iyon ay nagsilang ng mga anak na maka-diyos—mga dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe: kay Dharma isinilang si Yudhiṣṭhira, at kay Vāyu isinilang si Vṛkodara (Bhīma).

Verse 116

इंद्राद्धनंजयश्चैव शक्रतुल्यपराक्रमः । योऽसौ त्रिपुरुषाज्जातस्त्रिभिरंशैर्महारथः

Kay Indra naman isinilang si Dhanañjaya, na ang tapang ay kapantay ni Śakra. Ang dakilang mandirigmang iyon sa karwahe ay isinilang mula sa Tri-Puruṣa, na may tatlong bahagi ng banal na lakas.

Verse 117

देवकार्यकरश्चैव सर्वदानवसूदनः । अवध्याश्चापि शक्रस्य दानवा येन घातिताः

Siya nga ang tumutupad sa mga layon ng mga deva at mamumuksa ng lahat ng mga Dānava; maging yaong mga Dānava na di-masugatan ni Śakra (Indra) ay pinaslang niya.

Verse 118

स्थापितस्स तु शक्रेण लब्धवर्चास्त्रिविष्टपे । माद्रवत्यां तु जनितावश्विनाविति नः श्रुतम्

Ngunit siya’y itinalaga ni Śakra (Indra) sa Triviṣṭapa (langit), matapos muling makamtan ang kanyang ningning. At narinig namin na ang mga Aśvin ay isinilang kay Mādravatī.

Verse 119

नकुलः सहदेवश्च रूपसत्वगुणान्वितौ । रोहिणी पौरवी नाम भार्या चानकदुंदुभेः

Sina Nakula at Sahadeva ay pinagkalooban ng kagandahan at ng katangiang sattva. Si Rohiṇī—na tinatawag ding Pauravī—ang asawa ni Ānakadundubhi.

Verse 120

लेभे चेष्टं सुतं रामं सारणं च रणप्रियम् । दुर्धरं दमनं चैव पिंडारकमहाहनुं

Nagkamit siya ng mga minimithing anak na sina Ceṣṭa, Rāma, at si Sāraṇa na mahilig sa digmaan; gayundin sina Durdhara, Damana, at si Piṇḍāraka, ang mamumuksang may dakilang panga.

Verse 121

अथ मायात्वमावास्या देवकी या भविष्यति । तस्यां जज्ञे महाबाहुः पूर्वं तु स प्रजापतिः

Pagkaraan, taglay ang kalagayang Māyā at pumasok kay Devakī—na isisilang pa—doon isinilang ang makapangyarihang may bisig, na noong una’y si Prajāpati.

Verse 122

अनुजाताभवत्कृष्णा सुभद्रा भद्रभाषिणी । विजयो रोचमानस्तु वर्धमानश्च देवलः

Pagkaraan nila ay isinilang si Kṛṣṇā, ang maitim na anak na babae; si Subhadrā na mapalad ang pananalita; at ang mga anak na sina Vijaya, Rocamāna, Vardhamāna, at Devala.

Verse 123

एते सर्वे महात्मान उपदेव्यां प्रजज्ञिरे । अगावहं महात्मानं बृहद्देवी व्यजायत

Ang lahat ng dakilang-kaluluwang ito ay isinilang kay Upadevā; at si Bṛhaddevī naman ay nagsilang sa akin—si Agāvaha, ang dakilang-kaluluwa.

Verse 124

बृहद्देव्यां स्वयं जज्ञे मन्दको नाम नामतः । सप्तमं देवकी पुत्रं रेमंतं सषुवे सुतम्

Kay Bṛhaddevī ay kusang isinilang ang isa na ang pangalan ay Mandaka. At si Devakī ay nagsilang ng kaniyang ikapitong anak na lalaki, na tinawag na Remanta.

Verse 125

गवेषणं महाभागं संग्रामेष्वपराजितम् । श्रुतदेव्या विहारे तु वने विचरता पुरा

Noong una, habang si Śrutadevī ay gumagala sa gubat upang maglibang, natagpuan niya ang marangal na Gaveṣaṇa—di matatalo sa mga digmaan.

Verse 126

वैश्यायां समधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमग्रजम् । श्रुतंधरा तु राज्ञी तु सौरगंधपरिग्रहः

Sa isang babaeng Vaiśyā, si Śauri ay nagkaanak ng panganay na lalaking nagngangalang Kauśika. At ang reynang si Śrutandharā ay tinanggap bilang asawa ni Sauragandha.

Verse 127

पुत्रं च कपिलं चैव वसुदेवात्मजो बली । जनानां च विषादोभूत्प्रथमः स धनुर्द्धरः

At nagkaroon din siya ng anak na si Kapila—ang makapangyarihang anak ni Vasudeva. Sa mga tao’y sumiklab ang dalamhati; siya ang unang bantog na tagapagdala ng busog.

Verse 128

सौभद्रश्चाभवश्चैव महासत्वौ बभूवतुः । देवभागसुतश्चापि प्रस्तावः स बुधः स्मृतः

Sina Saubhadra at Abhava ay kapwa isinilang na dakila at makapangyarihan. At si Prastāva rin—anak ni Devabhāga—ay inaalala bilang isang pantas (Budha).

Verse 129

पण्डितं प्रथमं बाहु देवश्रवसमुत्तमम् । इक्ष्वाकुकुलतो यस्य मनस्विन्या यशस्विनी

Una, isinilang ang marunong—si Bāhu, ang pinakadakila sa Devaśravas. Ang kaniyang marangal at mataas ang diwang reyna, bantog sa kabutihan, ay mula sa angkan ng Ikṣvāku.

Verse 130

निवृत्तशत्रुः शत्रुघ्नः श्रद्धा तस्मादजायत । गंडूषायामपत्यानि कृष्णस्तुष्टः शतं ददौ

Mula sa kaniya isinilang si Śraddhā, at isang anak na si Nivṛttaśatru—na tinatawag ding Śatrughna, “mamumuksa ng mga kaaway.” Nalugod si Kṛṣṇa at iginawad kay Gaṇḍūṣā ang sandaang supling.

Verse 131

स चंद्रं तु महाभागं वीर्यवंतं महाबलम् । रंतिपालश्च रंतिश्च नंदनस्य सुतावुभौ

At nagkaroon din siya ng anak na si Candra—pinakapalad, puspos ng sigla at dakilang lakas; at sina Rantipāla at Ranti, kapwa anak ni Nandana.

Verse 132

शमीकपुत्राश्चत्वारो विक्रांताः सुमहाबलाः । विरजश्च धनुश्चैव व्योमस्तस्य स सृंजयः

Si Śamīka ay may apat na anak—matatapang at lubhang makapangyarihan: sina Viraja, Dhanu, Vyoma, at Sṛñjaya.

Verse 133

अनपत्योभवद्व्योमः सृंजयस्य धनंजयः । यो जायमानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान्

Ang anak ni Sṛñjaya na si Dhanaṃjaya ay tinawag na Vyoma at siya’y walang supling. Gayunman, sa mismong pagsilang pa lamang, natamo niya ang katayuang Bhoja at ang antas ng isang rājarṣi.

Verse 134

कृष्णस्य जन्माभ्युदयं यः कीर्तयति नित्यशः । शृणोति वा नरो नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Ang taong palaging nagpupuri sa mapalad na pagpapakita (kapanganakan) ni Kṛṣṇa—o palaging nakikinig nito—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 135

अथ देवो महादेवः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः । विहारार्थं स देवोसौ मानुषेष्वप्यजायत

Pagkaraan, ang Diyos na si Mahādeva—na noon ay si Kṛṣṇa, ang Prajāpati, Panginoon ng mga nilalang—ay isinilang din sa gitna ng mga tao, alang-alang sa banal na līlā, ang Kaniyang paglalaro at paglibang.

Verse 136

देवक्यां वसुदेवेन तपसा पुष्करेक्षणः । चतुर्बाहुस्तु संजातो दिव्यरूपो जनाश्रयः

Sa pamamagitan ng mga pag-aayuno at pagsasagawa ng tapas ni Vasudeva, ang Panginoong may matang-lotus ay isinilang kay Devakī—may apat na bisig, may banal na anyo, at kanlungan ng lahat ng tao.

Verse 137

श्रीवत्सलक्षणं देवं दृष्ट्वा देवैः सलक्षणम् । उवाच वसुदेवस्तं रूपं संहर वै प्रभो

Nang makita ang Panginoong may tanda ng Śrīvatsa, at namasdan din ng mga diyos na may kani-kaniyang palatandaan, sinabi ni Vasudeva sa Kanya: “O Panginoon, ilihim mo nga ang anyong iyon.”

Verse 138

भीतोहं देव कंसस्य ततस्त्वेतद्ब्रवीमि ते । मम पुत्रा हतास्तेन श्रेष्ठाः षड्भीमविक्रमाः

O Diyos, ako’y nanginginig sa takot kay Kaṃsa; kaya ito ang sinasabi ko sa Iyo: ang aking mga anak—anim na bilang—mga dakila at kakila-kilabot ang tapang, ay pinaslang niya.

Verse 139

वसुदेववचः श्रुत्वा रूपं संहरदच्युतः । अनुज्ञाप्य तु तं शौरिर्नन्दगोपगृहेनयत्

Nang marinig ang mga salita ni Vasudeva, inilihim ni Acyuta ang Kanyang anyo. Pagkatapos, si Śauri, matapos magpaalam sa Kanya, ay dinala Siya sa bahay ni Nanda na pastol ng mga baka.

Verse 140

दत्वा तं नंदगोपाय रक्ष्यतामिति चाब्रवीत् । अतस्तुसर्वकल्याणं यादवानां भविष्यति

Ibinigay niya Siya kay Nanda na pastol ng mga baka at sinabi: “Ingatan Siya.” Kaya’t ganap na pagpapala ang darating sa mga Yādava.

Verse 141

अयं तु गर्भो देवक्या यावत्कंसं हनिष्यति । तावत्पृथिव्यां भविता क्षेमो भारावहः परम्

Ang sanggol na ito sa sinapupunan ni Devakī—hangga’t mapapatay niya si Kaṃsa—gayon din katagal sa daigdig ay magkakaroon ng sukdulang kapanatagan at pag-alis ng mabigat na pasanin.

Verse 142

ये वै दुष्टास्तु राजानस्तांस्तु सर्वान्हनिष्यति । कौरवाणां रणे भूते सर्वक्षत्रसमागमे

Tunay ngang papatayin niya ang lahat ng haring masasama, kapag sumiklab ang digmaan ng mga Kaurava—sa pagtitipon ng lahat ng angkang mandirigma.

Verse 143

सारथ्यमर्जुनस्यायं स्वयं देवः करिष्यति । निःक्षत्रियां धरां कृत्वा भोक्ष्यते शेषतां गताम्

Ang Diyos na ito mismo ang kusang magiging tagapagmaneho ng karwahe ni Arjuna; at pagkagawang walang kṣatriya ang daigdig, mamumuno siya sa nalalabi—sa naiwan na lamang na kapiraso.

Verse 144

सर्वं यदुकुलं चैव देवलोकं नयिष्यति । भीष्म उवाच । क एष वसुदेवस्तु देवकी का यशस्विनी

At dadalhin niya ang buong angkan ng Yadu sa daigdig ng mga diyos.” Sabi ni Bhīṣma: “Sino ang Vasudeva na ito, at sino ang marangal na Devakī?”

Verse 145

नंदगोपश्च कश्चैव यशोदा का महाव्रता । या विष्णुं पोषितवती यां स मातेत्यभाषत

Sino nga ba si Nanda-gopa? At sino si Yaśodā, ang babaeng may dakilang panata—siya na nagpalaki kay Viṣṇu, at tinawag niya bilang “Ina”?”

Verse 146

या गर्भं जनयामास या चैनं समवर्द्धयत् । पुलस्त्य उवाच । पुरुषः कश्यपश्चासावदितिस्तत्प्रिया स्मृता

“Yaong naglihi sa sanggol, at yaong nagpalaki sa kanya.” Sabi ni Pulastya: “Ang lalaking iyon ay si Kaśyapa, at si Aditi ang kinikilalang kanyang minamahal.”

Verse 147

कश्यपो ब्रह्मणोंशस्तु पृथिव्या अदितिस्तथा । नंदो द्रोणस्समाख्यातो यशोदाथ धराभवत्

Si Kaśyapa ay tunay na bahagi ni Brahmā; si Aditi nama’y bahagi ng Daigdig. Si Nanda’y kinilalang pagkakatawang-tao ni Droṇa, at si Yaśodā noon ay naging Dharā, ang Lupa.

Verse 148

अथकामान्महाबाहुर्देवक्याः समपूरयत् । ये तया कांक्षिताः पूर्वमजात्तस्मान्महात्मनः

Pagkaraan, tinupad ng makapangyarihang may malalakas na bisig ang mga ninanais ni Devakī—yaong mga hangaring matagal na niyang minimithi—sa pag-aanak ng mga iyon mula sa dakilang kaluluwang yaon.

Verse 149

अचिरं स महादेवः प्रविष्टो मानुषीं तनुं । मोहयन्सर्वभूतानि योगाद्योगी समाययौ

Di naglaon, ang Mahādeva ay pumasok sa katawang-tao; ang yogin, sa lakas ng kanyang yoga, ay dumating—nililito ang lahat ng nilalang.

Verse 150

नष्टे धर्मे तथा यज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले विभुः । कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम्

Kapag naglaho ang dharma at ang mga paghahandog na yajña, ang makapangyarihang Viṣṇu ay isinisilang sa angkan ng Vṛṣṇi—upang muling itatag ang kaayusan ng dharma at lipulin ang mga asura.

Verse 151

रुक्मिणी सत्यभामा च सत्या नाग्निजिती तथा । सुमित्रा च तथा शैब्या गांधारी लक्ष्मणा तथा

Si Rukmiṇī, si Satyabhāmā, si Satyā, at si Nāgnajitī; gayundin si Sumitrā at si Śaibyā; at saka si Gāndhārī at si Lakṣmaṇā.

Verse 152

सुभीमा च तथा माद्री कौशल्या विजया तथा । एवमादीनि देवीनां सहस्राणि च षोडश

Sina Subhīmā, gayundin si Mādrī, si Kauśalyā at si Vijayā rin—at iba pa; sa gayong paraan, may labing-anim na libong mga Devī (mga banal na ginang).

Verse 153

रुक्मिणी जनयामास पुत्रान्शृणु विशारदान् । चारुदेष्णं रणेशूरं प्रद्युम्नञ्च महाबलम्

Si Rukmiṇī ay nagsilang ng mga anak na lalaki—pakinggan, O marunong—sina Cārudeṣṇa, ang magiting na Raṇeśūra, at ang makapangyarihang Pradyumna.

Verse 154

सुचारुं चारुभद्रञ्च सदश्वं ह्रस्वमेव च । सप्तमञ्चारुगुप्तञ्च चारुभद्रञ्च चारुकं

Sina Sucāru, Cārubhadra, Sadaśva, at Hrasva; gayundin si Saptama, si Cārugupta, (muli) si Cārubhadra, at si Cāruka.

Verse 155

चारुहासं कनिष्ठञ्च कन्याञ्चारुमतीं तथा । जज्ञिरे सत्यभामाया भानुर्भीमरथः क्षणः

Kay Satyabhāmā ay isinilang sina Cāruhāsa, ang bunsong anak, at isang anak na babae na nagngangalang Cārumatī; gayundin sina Bhānu, Bhīmaratha, at Kṣaṇa.

Verse 156

रोहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रबंधो जलंधमः । चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारश्च यवीयसीः

Isinilang sina Rohita, Dīptimān, Tāmrabandha, at Jalaṃdhama; at sa kanila’y isinilang din ang apat na kapatid na babae, pati isang nakababatang kapatid na babae nila.

Verse 157

जांबवत्याः सुतो जज्ञे सांबश्चैवातिशोभनः । सौरशास्त्रस्य कर्त्ता वै प्रतिमा मंदिरस्य च

Kay Jāmbavatī ay isinilang ang isang anak—si Sāmba, lubhang kagandahan—na siyang bumuo ng banal na Saura-śāstra, at siya rin ang lumikha ng larawan ng Diyos-Araw at ng Kaniyang templo.

Verse 158

मूलस्थाने निवेशश्च कृतस्तेन महात्मना । तुष्टेन देवदेवेन कुष्ठरोगो विनाशितः

Ang dakilang kaluluwang iyon ay nagtatag ng pamayanan sa banal na ugat-na-pook; at ang Diyos ng mga diyos, nang malugod, ay winasak ang sakit na ketong.

Verse 159

सुमित्रं चारुमित्रं च मित्रविंदा व्यजायत । मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्यां बभूवतुः

Si Mitravindā ay nagsilang kina Sumitra at Cārumitra; at kay Nāgnajitī naman isinilang sina Mitrabāhu at Sunītha.

Verse 160

एवमादीनि पुत्राणांसहस्राणि निशामय । अशीतिश्च सहस्राणां वासुदेवसुतास्तथा

Pakinggan mo ang libu-libong anak na gaya ng mga ito; gayundin, may walumpung libong anak din si Vāsudeva.

Verse 161

प्रद्युम्नस्य च दायादो वैदर्भ्यां बुद्धिसत्तमः । अनिरुद्धो रणे योद्धा जज्ञेस्य मृगकेतनः

Kay Vaidarbhī ay isinilang si Aniruddha, tagapagmana ni Pradyumna—pinakamahusay sa talino at mandirigma sa digmaan—na ang sagisag ay ang usa.

Verse 162

काम्या सुपार्श्वतनया सांबाल्लेभे तरस्विनम् । सत्त्वप्रकृतयो देवाः पराः पंच प्रकीर्तिताः

Si Kāmyā, anak ni Supārśva, ay nakamit bilang asawa si Tarasvin na puspos ng sigla. Kaya ipinahahayag ang limang kataas-taasang diyos, na ang likas ay sattva.

Verse 163

तिस्रः कोट्यः प्रवीराणां यादवानां महात्मनां । षष्टिः शतसहस्राणि वीर्यवंतो महाबलाः

May tatlong krore ng mga bayaning Yādava, dakilang-loob; at dagdag pang animnapung daang-libo—mga lalaking matapang at may napakalakas na lakas.

Verse 164

देवांशाः सर्व एवेह उत्पन्नास्ते महौजसः । दैवासुरे हता ये वा असुरास्तु महाबलाः

Dito, ang lahat ng isinilang ay tunay na mga bahagi ng mga Deva, maningning at makapangyarihan; at gayundin ang mga Asura na ubod-lakas, na napatay sa digmaang Deva at Asura.

Verse 165

इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधंते सर्वमानवान् । तेषामुद्धरणार्थाय उत्पन्ना यादवे कुले

Dito sila isinilang sa mga tao at pinahihirapan ang lahat ng sangkatauhan. Upang sila’y mailigtas, (siya) ay isinilang sa angkan ng Yādava.

Verse 166

कुलानां शतमेकं च यादवानां महात्मनाम् । विष्णुस्तेषां प्रणेता च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः

Sa mga dakilang Yādava ay may sandaang isa na mga angkan. Si Viṣṇu ang kanilang tagapag-udyok at pinuno, matatag na nakaluklok sa kapangyarihan sa ibabaw nila.

Verse 167

निदेशस्थायिनस्तस्य ऋद्ध्यंते सर्वयादवाः । भीष्म उवाच । सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो मणिधरस्तथा

Lahat ng Yādava na nananatiling masunurin sa Kaniyang utos ay umuunlad. Wika ni Bhīṣma: “Ang Pitong Ṛṣi, si Kubera, at ang Yakṣang si Maṇidhara rin…”

Verse 168

सात्यकिर्नारदश्चैव शिवो धन्वंतरिस्तथा । आदिदेवस्तथाविष्णुरेभिस्तु सह दैवतैः

Si Sātyaki, si Nārada, si Śiva, at si Dhanvantari—kasama ang sinaunang Panginoong si Viṣṇu—ay nagpakita, kasama ng mga diyos na ito.

Verse 169

किमर्थं सहसंभूताः सुरसम्भूतयः क्षितौ । भविष्याः कति वा चास्य प्रादुर्भावा महात्मनः

Sa anong layunin biglang lumitaw sa lupa ang mga nilalang na isinilang sa pagka-diyos? At ilan pa ang magiging darating na pagpapakita ng dakilang may dakilang kaluluwa?

Verse 170

सर्वक्षेत्रेषु सर्वेषु किमर्थमिह जायते । यदर्थमिह संभूतो विष्णुर्वृष्ण्यंधके कुले

Sa lahat ng banal na pook, sa anong dahilan nagkakatawang-tao rito? At sa anong layunin nagpakita rito si Viṣṇu—sa angkan ng Vṛṣṇi at Andhaka?

Verse 171

पुनःपुनर्मनुष्येषु तन्मे त्वं ब्रूहि पृच्छतः । पुलस्त्य उवाच । शृणु भूप प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् । यथा दिव्यतनुर्विष्णुर्मानुषेष्विह जायते

“Muli’t muli sa mga tao—ipaliwanag mo sa akin, sapagkat nagtatanong ako.” Wika ni Pulastya: “Makinig, O hari; ipahahayag ko ang lihim na higit sa lihim: kung paanong si Viṣṇu, na may banal na katawan, ay isinisilang dito sa gitna ng mga tao.”

Verse 172

युगांते तु परावृत्ते काले प्रशिथिले प्रभुः । देवासुरमनुष्येषु जायते हरिरीश्वरः

Sa pagtatapos ng isang yugá, kapag ang panahon ay bumabaligtad at lumuluwag ang kaayusan, ang Panginoon—si Hari, ang Kataas-taasang Tagapamahala—ay isinisilang sa gitna ng mga deva, asura, at mga tao.

Verse 173

हिरण्यकशिपुर्दैत्यस्त्रैलोक्यस्य प्रशासिता । बलिनाधिष्ठिते चैव पुनर्लोकत्रये क्रमात्

Ang Daitya na si Hiraṇyakaśipu ay naging tagapamahala ng tatlong daigdig; at nang si Bali naman ang naghari, muli ring sunod-sunod na napasa ang pamumuno sa tatluhang sanlibutan.

Verse 174

सख्यमासीत्परमकं देवानामसुरैः सह । युगाख्या दश संपूर्णा आसीदव्याकुलं जगत्

Nagkaroon ng pinakamatibay na pagkakaibigan ang mga deva at ang mga asura. Sa loob ng sampung ganap na yuga, nanatiling payapa at di-nabagabag ang daigdig.

Verse 175

निदेशस्थायिनश्चापि तयोर्देवासुरा स्वयं । बद्धो बलिर्विमर्दोयं सुसंवृत्तः सुदारुणः

At maging ang mga deva at mga asura mismo, na nananatili sa utos ng dalawang iyon, ay nakibahagi; si Bali ay iginapos, at naganap ang pagdurog na labang ito—pinakamatindi at lubhang kakila-kilabot.

Verse 176

देवानामसुराणां च घोरः क्षयकरो महान् । कर्तुं धर्मव्यवस्थां च जायते मानुषेष्विह

Sa mga deva at mga asura, may lilitaw na makapangyarihan at kakila-kilabot na tagapuksa; at dito sa mga tao siya isinisilang upang itatag ang wastong kaayusan ng dharma.

Verse 177

भृगोः शापनिमित्तं तु देवासुरकृते तदा । भीष्म उवाच । कथं देवासुरकृते हरिर्देहमवाप्तवान्

Noon, dahil sa pangyayaring sanhi ng sumpa ni Bhṛgu, kaugnay ng usapin ng mga deva at asura—wika ni Bhīṣma: “Paano nagkamit si Hari ng isang katawan alang-alang sa mga deva at asura?”

Verse 178

दैवासुरं यथावृत्तं तन्मे कथय सुव्रत । पुलस्त्य उवाच । तेषां जयनिमित्तं वै संग्रामा स्युः सुदारुणाः

“O ikaw na may dakilang panata, isalaysay mo sa akin nang wasto ang naganap sa tunggalian ng mga deva at mga daitya.” Sumagot si Pulastya: “Upang magwagi ang alinmang panig, magkakaroon sa kanila ng mga labang lubhang kakila-kilabot.”

Verse 179

अवतारा दशद्वौ च शुद्धा मन्वंतरे स्मृताः । नामधेयं समासेन शृणु तेषां विवक्षितम्

Labindalawang dalisay na paglusong (avatāra) ang inaalala sa bawat Manvantara. Pakinggan mo, sa maikling sabi, ang mga pangalang nais ipahayag.

Verse 180

प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः । तृतीयस्तु वराहश्च चतुर्थोऽमृतमंथनः

Ang una ay si Narasiṁha; ang ikalawa ay si Vāmana. Ang ikatlo ay si Varāha, at ang ikaapat ay ang pag-uga (pagkakaskas) na nagluwal ng amṛta, ang nektar ng walang-kamatayan.

Verse 181

संग्रामः पंचमश्चैव सुघोरस्तारकामयः । षष्ठो ह्याडीबकाख्यश्च सप्तमस्त्रैपुरस्तथा

“Ang ikalima ay ang Saṅgrāma, at mayroon ding lubhang kakila-kilabot na Tārakāmaya. Ang ikaanim ay tinatawag na Āḍībaka, at ang ikapito ay ang (labanan ng) Tripura rin.”

Verse 182

अष्टमश्चांधकवधो नवमो वृत्रघातनः । ध्वजश्च दशमस्तेषां हालाहलस्ततः परं

Ang ikawalo ay ang pagpaslang kay Andhaka; ang ikasiyam ay ang pagpatay kay Vṛtra. Ang ikasampu sa kanila ay ang salaysay ng watawat; at pagkaraan nito ay dumarating ang Hālāhala.

Verse 183

प्रथितो द्वादशस्तेषां घोरः कोलाहलस्तथा । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो नरसिंहेन सूदितः

Sa kanila, ang ikalabindalawa ay tanyag bilang ang kakila-kilabot na “Kolāhala”; doon ang asurang si Hiraṇyakaśipu ay pinaslang ni Narasiṃha.

Verse 184

वामनेन बलिर्बद्धस्त्रैलोक्याक्रमणे पुरा । हिरण्याक्षो हतो द्वंद्वे प्रतिवादे तु दैवतैः

Noong unang panahon, sa paglakad at pagbawi sa tatlong daigdig, si Bali ay iginapos ni Vāmana; at si Hiraṇyākṣa ay napatay sa tunggalian—sapagkat sa kanyang pagsalungat, ng mga diyos siya pinuksa.

Verse 185

दंष्ट्रया तु वराहेण समुद्रस्थो द्विधा कृतः । प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इंद्रेणामृतमंथने

Ngunit sa kanyang pangil, si Varāha ay hinati sa dalawa ang nasa karagatan; at sa pag-ikot ng amṛta, si Prahlāda ay natalo sa digmaan ni Indra.

Verse 186

विरोचनस्तु प्राह्लादिर्नित्यमिन्द्रवधोद्यतः । इंद्रेणैव च विक्रम्य निहतस्तारकामये

Si Virocana, ang inapo ni Prahlāda, ay laging nag-aalab sa hangaring patayin si Indra; ngunit si Indra rin, sa pagpapamalas ng dakilang lakas, ay pumatay sa kanya sa digmaang Tārakā.

Verse 187

अशक्नुवत्सु देवेषु त्रिपुरं सोढुमासुरम् । मोहयित्वाऽमृते पीते गोरूपेणासुरारिणा

Nang hindi makayang tiisin ng mga diyos ang Tripura ng asura, ang kaaway ng mga asura ay nag-anyong baka; sa paglalang nito’y nalinlang sila, at nainom ang amṛta.

Verse 188

नासन्जीवयितुं शक्या भूयो भूयोमृतासुराः । निहता दानवाः सर्वे त्रैलोक्ये त्र्यंबकेण तु

Ang mga asurang yaon, na pinapatay nang paulit-ulit, ay hindi na muling mabubuhay. Tunay, sa tatlong daigdig, pinuksa ni Tryambaka (Śiva) ang lahat ng dānava.

Verse 189

असुराश्च पिशाचाश्च दानवाश्चांधके वधे । हता देवमनुष्यैस्ते पितृभिश्चैव सर्वशः

Sa pagpatay kay Andhaka, ang mga asura, piśāca, at dānava ay lubos na nalipol—pinaslang sa lahat ng dako ng mga diyos, ng mga tao, at ng mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 190

संपृक्तो दानवैर्वृत्रो घोरे कोलाहले हतः । तदा विष्णुसहायेन महेंद्रेण निपातितः

Nang makasangkot sa mga dānava, si Vṛtra ay napatay sa gitna ng nakapanghihilakbot na ingay at kaguluhan; noon ay ibinagsak siya ni Mahendra, na tinulungan ni Viṣṇu.

Verse 191

हतस्ततो महेंद्रेण मायाछन्नस्तु योगवित् । वज्रेण क्षणमाविश्य विप्रचित्तिः सहानुगः

Pagkaraan, siya’y pinabagsak ni Mahendra. Ngunit ang yogin, natatabingan ng māyā, ay pumasok sandali sa vajra; at si Vipracitti, kasama ang kanyang mga tagasunod, ay nagpatuloy sa pag-iral.

Verse 192

दैत्याश्च दानवाश्चैव संयुताः कृत्स्नशस्तु ते । एते दैवाऽसुरावृत्ताः संग्रामाद्वा दशैव तु

Ang mga Daitya at mga Dānava—lahat sila—ay ganap na nagtipon. Ang mga gawaing ito ng mga deva at asura, na sumibol sa digmaan, ay tunay na naging sampung ulit.

Verse 193

देवासुरक्षयकराः प्रजानां च हिताय वै । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

Para sa kapakanan ng mga nasasakupan—at bilang tagapaghatid ng pagkapuksa ng mga deva at mga asura—naghari si Haring Hiraṇyakaśipu sa loob ng isang arbuda (sampung milyon) na taon.

Verse 194

द्विसप्ततिं तथान्यानि नियुतान्यधिकानि तु । अशीति च सहस्राणि त्रैलोक्यैश्वर्यवानभूत्

Nakamtan niya ang paghahari sa tatlong daigdig sa loob ng pitumpu’t dalawa, at dagdag pang mga niyuta (sampung libo), at walumpung libong (taon).

Verse 195

पर्यायेण तु राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः । षष्ठिं चैव सहस्राणि नियुतानि च विंशतिं

Sa takdang pagkakasunod, si Bali ay muling naging hari sa loob ng isang arbuda (sampung milyon) na taon—bukod pa ang animnapung libo at dalawampung niyuta.

Verse 196

बलिराज्याधिकारे तु यावत्कालश्च कीर्तितः । तावत्कालं तु प्रह्लादो निर्वृतो ह्यसुरैः सह

Kung gaano kahaba ang panahong ipinahayag para sa paghahari at kapangyarihan ni Bali, gayon din kahaba si Prahlāda ay nanatiling payapa at nasiyahan, kasama ng mga asura.

Verse 197

जयार्थमेते विज्ञेया असुराणां महौजसः । त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेणानुपाल्यते

Alamin na ang mga makapangyarihang Asura na ito’y naririto alang-alang sa tagumpay; at ang buong tatlong daigdig ay nananatiling payapa, sapagkat iniingatan ni Mahendra (Indra).

Verse 198

असम्पन्नमिदं सर्वं यावद्वर्षायुतं पुनः । पर्यायेणैव सम्प्राप्ते त्रैलोक्यं पाकशासने

Ang lahat ng ito’y nanatiling di pa ganap sa loob muli ng sampung libong taon; at nang dumating ang takdang panahon ng pamamahala, ang tatlong daigdig ay napasailalim kay Pākaśāsana (Indra).

Verse 199

ततोऽसुरान्परित्यज्य यज्ञो देवानगच्छत । यज्ञे देवानथ गते दितिजाः काव्यमब्रुवन्

Pagkaraan, tinalikuran ng Yajña ang mga Asura at lumapit sa mga Deva. At nang ang Yajña ay napasa mga Deva, ang mga anak ni Diti ay nagsalita kay Kāvya (Śukra).

Verse 200

दैत्या ऊचुः । हृतं मघवता राज्यं त्यक्त्वा यज्ञः सुरान्गतः । स्थातुं न शुक्नुमो ह्यत्र प्रविशामो रसातलम्

Wika ng mga Daitya: “Inagaw ni Maghavat (Indra) ang aming kaharian; at ang Yajña, na iniwan kami, ay napasa mga diyos. Hindi na kami makapananatili rito; pumasok tayo sa Rasātala, ang daigdig sa ilalim.”