Uttara BhagaAdhyaya 3863 Verses

The Description of the Greatness of the Gaṅgā

Sa diyalogong pinasimulan ng pagtatanong ni Mohinī at ng may-awtoridad na tugon ni Vasu, inilalarawan ang Gaṅgā (Bhāgīrathī) bilang walang kapantay sa lahat ng tīrtha. Ayon kay Vasu, ang pagiging malapit sa Bhāgīrathī ay nagpapabanal sa mga lupain at āśrama, at ang bhakti sa Gaṅgā ay nagdudulot ng “pinakamataas na kalagayan” na higit sa tapas, brahmacarya, yajña, yoga, dāna, at pagtalikod. Binibigyang-diin ang natatangi ng Kali-yuga: ang ibang tīrtha ay inihuhulog ang kanilang bisa sa Gaṅgā, samantalang ang Gaṅgā ay likas at di-hango. Pinupuri ang maraming paraan ng paglapit—pagkakita, pagligo, pag-inom, pagdadala ng tubig, maging ang pagdampi ng hanging may patak ng Gaṅgā—na sumisira ng kasalanan, pati mabibigat na paglabag. Isinasama ang teolohiya: si Viṣṇu/Janārdana ay naroroon sa anyong likido bilang tubig-Gaṅgā, at ipinapangako rin ang presensya ni Śiva sa mga ritwal na ginaganap gamit ang tubig-Gaṅgā. May tala ring pang-ritwal: paglalakbay sa lupa/pātāla/langit, natatanging bisa ng paglaya sa Vārāṇasī sa ilang tithi, at pahayag na ang tubig ay hindi “naluluma.” Sa wakas, inuulit na ang paglilingkod sa Gaṅgā ay nagbibigay ng langit, kaalaman, yogic na tagumpay, at mokṣa.

Shlokas

Verse 1

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनी वक्ष्यामि तीर्थानां लक्षणं पृथक् । येन विज्ञातमात्रेण पापिनां गतिरुत्तमा ॥ २ ॥

Wika ni Vasu: “Makinig ka, O Mohinī. Ipaaalam ko nang isa-isa ang mga tanda ng mga banal na pook-paglalakbay (tīrtha); sa pag-unawa pa lamang nito, kahit ang makasalanan ay makararaos sa pinakamataas na hantungan.”

Verse 2

सर्वेषामपि तीर्थानां श्रेष्ठा गंगा धरातले । न तस्या सदृशं किंचिद्विद्यते पापनाशनम् ॥ ३ ॥

Sa lahat ng tīrtha sa lupa, ang Gaṅgā ang pinakadakila; walang anumang maihahambing sa kanya sa paglipol ng kasalanan.

Verse 3

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वसोः स्वस्य पुरोधसः । प्रणता मोहिनी प्राह गंगास्नानकृतादरा ॥ ४ ॥

Nang marinig ang mga salitang iyon mula sa sariling punong-pari ng sambahayan ni Vasu, yumukod si Mohinī at sumagot, lalong tumitindi ang kanyang paggalang dahil sa bisa at kabanalan ng pagligo sa Gaṅgā.

Verse 4

मोहिन्युवाच । भगवन्वाडवश्रेष्ठ गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वेषां च पुराणानां संमतं वद सांप्रतम् ॥ ५ ॥

Sinabi ni Mohinī: “O Mapalad na Panginoon, O pinakadakila sa mga Vāḍava, isalaysay mo ngayon ang kataas-taasang kadakilaan ng Gaṅgā—ang salaysay na pinagtitibay at sinasang-ayunan ng lahat ng Purāṇa.”

Verse 5

श्रुत्वा माहात्म्यमतुलं गंगायाः पापनाशनम् । पश्चात्पापविनाशिन्यां स्नातुं यास्ये त्वया सह ॥ ६ ॥

Pagkarinig sa walang kapantay na kadakilaan ng Gaṅgā, tagapuksa ng kasalanan, pagkatapos ay sasama ako sa iyo upang maligo sa ilog na nag-aalis ng kasalanan.

Verse 6

तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुः सर्वपुराणवित् । माहात्म्यं कथयामास गंगायाः पापनाशनम् ॥ ७ ॥

Nang marinig ang mga salitang nakaaakit, si Vasu—na nakaaalam ng lahat ng Purāṇa—ay nagsimulang magsalaysay ng kadakilaan ng Gaṅgā, tagapuksa ng kasalanan.

Verse 7

वसुरुवाच । ते देशास्ते जनपदास्ते शैला स्तेऽपि चाश्रमाः । येषां भागीरथी पुण्या समीपे वर्तते सदा ॥ ८ ॥

Sinabi ni Vasu: Ang mga lupain, mga lalawigan, mga bundok, at mga ashram na yaon ay tunay na pinagpala—na laging malapit ang banal na Bhāgīrathī (Gaṅgā) na dumadaloy.

Verse 8

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैस्त्यागेन वा पुनः । तां गतिं न लभेज्जंतुर्गंगां संसेव्य यां लभेत् ॥ ९ ॥

Sa pamamagitan man ng pag-aayuno at pagtitika, ng brahmacarya, ng mga yajña, o ng pagtalikod, hindi nakakamit ng nilalang ang gayong kataas-taasang kalagayan na nakakamit sa taimtim na paglapit at paglilingkod sa Gaṅgā.

Verse 9

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा कर्माणि ये नराः । शेषे गंगां निषेवंते तेऽपि यांति परां गतिम् ॥ १० ॥

Kahit yaong mga lalaking gumawa ng mga kasalanan sa kanilang kabataan—kung sa huling bahagi ng buhay ay taimtim silang lumalapit at naglilingkod sa ilog Gaṅgā—sila man ay nakaaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 10

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् । मासमेकं तु गंगायां स्नातस्तुल्यफलावुभौ ॥ ११ ॥

Ang taong tumatayo sa iisang paa sa loob ng sanlibong yuga at ang taong naliligo sa Ilog Gaṅgā sa loob ng isang buwan—kapwa tumatamo ng magkasinghalagang bunga ng kabanalan.

Verse 11

तिष्ठेतार्वाक्छिरा यस्तु युगानामयुतं पुमान् । तिष्ठेद्यथेष्टं यश्चापि गंगायां स विशिष्यते ॥ १२ ॥

Kahit ang isang tao’y tumayo nang nakayuko ang ulo pababa sa loob ng sampung libong yuga, at kahit ang isa’y manatili sa Gaṅgā sa anumang paraang nais niya—ang nananatili sa Gaṅgā ang itinuturing na higit na dakila.

Verse 12

भूतानामिह सर्वेषां दुःखोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां न गंगासदृशी गतिः ॥ १३ ॥

Para sa lahat ng nilalang dito na ang isip ay dinadaganan ng dalamhati at naghahanap ng tunay na kanlungan—walang hantungan na maihahambing sa Gaṅgā.

Verse 13

प्रकृष्टैः पातकै र्घोरैः पापिनः पुरुषाधमान् । प्रसह्य तारयेद्गुंगा गच्छतो निरयेऽशुचौ ॥ १४ ॥

Maging ang pinakamasasamang makasalanan—hamak sa mga tao—na pasan ang kakila-kilabot na kasalanan at patungo sa maruming impiyerno, ay tinatawid at inililigtas ng Gaṅgā sa pamamagitan ng kapangyarihan nito.

Verse 14

ते समानास्तु मुनिभिर्नूनं देवैः सवासवैः । येऽभिगच्छंति सततं गंगामभिमतां सुरैः ॥ १५ ॥

Tunay nga, yaong mga palaging dumudulog sa Gaṅgā—na minamahal ng mga deva—ay kapantay ng mga muni at ng mga diyos, pati ni Indra at ng kanyang mga kasama.

Verse 15

अंधाञ्जडान्द्रव्यहीनांश्च गंगा संपावयेद्बृहती विश्वरूपा । देवैः सेंद्रैर्मुनिभिर्मानवैश्च निषेविता सर्वकालं समृद्ध्ये ॥ १६ ॥

Ang makapangyarihang Gangga—malawak at may anyong pangsanlibutan—ay lubos na nagpapadalisay maging sa bulag, sa mapurol ang isip, at sa dukhang salat sa yaman. Palaging dinadalaw at sinasamba ng mga deva kasama ni Indra, ng mga muni, at ng mga tao, siya’y walang humpay na bukal ng kasaganaan.

Verse 16

पक्षादौ कृष्णपक्षे तु भूमौ संनिहिता भवेत् । यावत्पुण्या ह्यमावास्या दिनानि दश मोहिनि ॥ १७ ॥

Sa pasimula ng madilim na kalahati ng buwan (Kṛṣṇa-pakṣa), nananatili siya sa ibabaw ng lupa. O mapang-akit na diwata, siya’y naririto hanggang sa matapos ang banal na araw ng Amāvāsyā—sampung araw sa kabuuan.

Verse 17

शुक्लप्रतिपदादेश्च दिनानि दश संख्यया । पाताले सन्निधानं तु कुरुते स्वयमेव हि ॥ १८ ॥

Mula sa unang araw ng maliwanag na kalahati (Śukla Pratipadā), sa loob ng sampung araw ayon sa bilang, siya mismo ang nagtatatag ng kanyang pag-iral sa Pātāla (mga daigdig sa ilalim).

Verse 18

आरभ्य शुक्लैकादश्या दिनानि दश यानि तु । पंचम्यं तानि सा स्वर्गे भवेत्सन्निहिता सदा ॥ १९ ॥

Mula sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati, sa sampung araw na kasunod—hanggang Pañcamī—siya’y nananatili sa svarga, laging naroroon.

Verse 19

कृते तु सर्वतीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् । द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गंगा विशिष्यते ॥ २० ॥

Sa Kṛta Yuga, ang lahat ng tīrtha ay nangingibabaw; sa Tretā Yuga, ang Puṣkara ang pinakadakila; sa Dvāpara Yuga, ang Kurukṣetra ang pinakadakila; ngunit sa Kali Yuga, ang Gangga ang higit na natatangi.

Verse 20

कलौ तु सर्वतीर्थानि स्वं स्वं वीर्यं स्वभावतः । गंगायां प्रतिमुंचंति सा तु देवी न कुत्रचित् ॥ २१ ॥

Sa panahon ng Kali, ang lahat ng banal na tīrtha, ayon sa likás na kalikasan, ay inihuhulog ang kani-kanilang lakas-espirituwal sa Gaṅgā; datapwat ang Diyosa Gaṅgā ay hindi kailanman naglilipat ng kapangyarihan sa alinmang ibang dako.

Verse 21

गंगांभः कणदिग्धस्य वायोः संस्पर्शनादपि । पापशीला अपि नराः परां गतिमवाप्नुयुः ॥ २२ ॥

Kahit sa pagdampi lamang sa hanging nabasa ng mga patak ng tubig ng Gaṅgā, ang mga taong may gawang makasalanan man ay makaaabot sa sukdulang hantungan.

Verse 22

योऽसौ सर्वगतो विष्णुश्चित्स्वरूपी जनार्दनः । स एव द्रवरूपेण गंगांभो नात्र संशयः ॥ २३ ॥

Yaong Viṣṇu na sumasaklaw sa lahat—si Janārdana na ang likás ay dalisay na kamalayan—Siya rin mismo ang naroroon sa anyong likido bilang mga tubig ng Gaṅgā; walang alinlangan dito.

Verse 23

ब्रह्महा गुरुडा गोघ्नः स्तेयी च गुरुतल्पगः । गंगांभसा च पूयंते नात्र कार्या विचारणा ॥ २४ ॥

Ang pumatay ng brāhmaṇa, pumatay sa guro, pumatay ng baka, magnanakaw, at lumapastangan sa higaan ng guro—sila man ay nililinis ng tubig ng Gaṅgā; hindi na dapat pag-alinlanganan o pagtalunan pa.

Verse 24

क्षेत्रस्थमृद्धृतं वापि शीतमुष्णमथापि वा । गांगेयं तु हरेत्तोयं पापमामरणांतिकम् ॥ २५ ॥

Maging ang tubig ay kinuha sa banal na pook o dinala mula roon, maging malamig o mainit—ang tubig ng Gaṅgā ay tunay na nag-aalis ng kasalanan hanggang sa wakas ng buhay (hanggang kamatayan).

Verse 25

वर्ज्यं पर्युषितं तोयं वर्ज्यं पुर्युषितं दलम् । न वर्ज्यं जाह्नवीतोयं न वर्ज्यं तुलसीदलम् ॥ २६ ॥

Iwasan ang tubig na lipas at iwasan din ang mga dahong lipas. Ngunit ang tubig ng Jāhnavī (Gaṅgā) ay hindi dapat tanggihan, at ang mga dahon ng Tulasī ay hindi rin dapat tanggihan kahit na naitabi na.

Verse 26

मेरोः सुवर्णस्य च सर्वरत्नैः संख्योपलानामुदकस्य वापि । गंगाजलानां न तु शक्तिरस्ति वक्तुं गुणाख्यापरिमाणमत्र ॥ २७ ॥

Kahit gamitin pa ang ginto ng Bundok Meru, ang lahat ng hiyas, ang di-mabilang na maliliit na bato, at maging ang tubig mismo, wala pa ring kapangyarihang mailarawan nang ganap ang sukat at lawak ng mga katangian ng tubig ng Gaṅgā.

Verse 27

तीर्थयात्राविधिं कृत्स्नमकुर्वाणोऽपि यो नरः । गंगातोयस्य माहात्म्यात्सोऽप्यत्र फलभाग्भवेत् ॥ २८ ॥

Kahit ang taong hindi ganap na maisagawa ang buong paraan ng paglalakbay-pananampalataya, nagiging kabahagi pa rin siya ng mga bungang espirituwal dito—dahil sa kadakilaan ng tubig ng Gaṅgā.

Verse 28

चिंतामणिगुणाच्चापि गंगायास्तोयबिंदवः । विशिष्टा यत्प्रयच्छंति भक्तेभ्यो वांछितं फलम् ॥ २९ ॥

Higit pa sa kapangyarihan ng cintāmaṇi, ang batong tumutupad ng hiling, ang mismong mga patak ng tubig ng Gaṅgā ay lalong dakila—sapagkat ipinagkakaloob nila sa mga deboto ang bungang ninanais.

Verse 29

गंडूषमात्रतो भक्त्या सकूद्गंगांभसा नरः । कामधेनु स्तनोद्भूतान्भुंक्ते दिव्यरसान्दिवि ॥ ३० ॥

Ang sinumang tao na may debosyon, kahit minsan lamang, na magmumog ng isang lagok ng tubig ng Gaṅgā, ay magtatamasa sa langit ng mga banal na lasa na nagmumula sa mga suso ni Kāmadhenū.

Verse 30

शालग्रामशिलायां यस्तु गंगाजलं क्षिपेत् । अपहत्य तमस्तीव्रं भाति सूर्यो यथोदये ॥ ३१ ॥

Sinumang magbuhos ng tubig ng Gaṅgā sa batong Śālagrāma—pagkatapos mapawi ang matinding dilim, ito’y nagniningning na parang araw sa pagsikat.

Verse 31

मनोवाक्कायजैर्ग्रस्तः पापैर्बहुविधैरपि । वीक्ष्य गंगां भवेत्पूतः पुरुषो नात्र संशयः ॥ ३२ ॥

Kahit ang taong nilamon ng sari-saring kasalanang mula sa isip, salita, at katawan—sa pagtanaw lamang sa Gaṅgā ay nagiging dalisay; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 32

गंगातोयाभिषिक्तां तु भिक्षामश्नाति यः सदा । सर्पवत्कंचुकं मुक्त्वा पापहीनो भवेत्स वै ॥ ३३ ॥

Sinumang laging kumakain ng limos na pagkain na binasbasan sa pagwisik ng tubig ng Gaṅgā—gaya ng ahas na naglalaglag ng lumang balat, iniiwan niya ang kasalanan at tunay na nagiging walang sala.

Verse 33

हिमवद्विंध्यसदृशा राशयः पापकर्मणाम् । गंगांभसा विनश्यंति विष्णुभक्त्या यथापदः ॥ ३४ ॥

Ang mga bunton ng makasalanang gawa—kasinglaki ng Himalaya at ng kabundukang Vindhya—ay nalilipol ng tubig ng Gaṅgā; gayundin, nalilipol ng bhakti kay Viṣṇu, na para bang mga bakas ng paa lamang.

Verse 34

प्रवेशमात्रे गंगायां स्नानार्थं भक्तितो नृणाम् । ब्रह्महत्यादिपापानि हाहेत्युक्त्वा प्रयांत्यलम् ॥ ३५ ॥

Sa sandaling pumasok ang tao sa Gaṅgā nang may debosyon upang maligo—ang mga kasalanang gaya ng brahmahatyā (pagpatay sa brāhmaṇa) at iba pa’y sisigaw ng “Ay, aba!” at tuluyang lalayo.

Verse 35

गंगातीरे वसेन्नित्यं गंगातोयं पिबेत्सदा । यः पुमान्स विमुच्येत पातकैः पूर्वसंचितैः ॥ ३६ ॥

Ang taong palaging nananahan sa pampang ng Ilog Gaṅgā at laging umiinom ng tubig ng Gaṅgā ay napapalaya sa mga kasalanang naipon mula pa noong nakaraan.

Verse 36

यो वै गंगां समाश्रित्य नित्यं तिष्ठति निर्भयः । स एव देवैर्मर्त्यैश्च पूजनीयो महर्षिभिः ॥ ३७ ॥

Sinumang kumupkop sa Gaṅgā at namumuhay araw-araw na matatag at walang takot—siya lamang ang karapat-dapat sambahin ng mga deva, ng mga tao, at ng mga dakilang rishi.

Verse 37

किमष्टांगेन योगेन किं तपोभिः किमध्वरैः । वास एव हि गंगायां सर्वतोऽपि विशिष्यते ॥ ३८ ॥

Ano pa ang kailangan sa walong-sangay na yoga, sa mga pag-aayuno at pagpapakasakit, o sa mga handog na ritwal? Ang simpleng paninirahan sa Gaṅgā ay tunay na higit sa lahat.

Verse 38

किं यज्ञैर्बहुभिर्जाप्यैः किं तपोभिर्धनार्पणैः । स्वर्गमोक्षप्रदा गंगा सुखसेव्या यतः स्थिता ॥ ३९ ॥

Ano pa ang kailangan sa napakaraming yajña at sa paulit-ulit na japa? Ano pa ang kailangan sa mga pagpapakasakit at pag-aalay ng yaman? Sapagkat naririto ang Gaṅgā, madaling lapitan at paglingkuran, at nagbibigay ng langit at paglaya.

Verse 39

यज्ञैर्यमैश्च नियमैर्दानैः संन्यासतोऽपि वा । न तत्फलमवाप्रोति गंगां सेव्य यदाप्नुयात् ॥ ४० ॥

Sa pamamagitan man ng mga yajña, ng yama at niyama, ng pagbibigay-dana, o kahit ng pagtalikod sa mundo—hindi makakamtan ang gayong bunga na nakakamit sa paglilingkod sa Gaṅgā.

Verse 40

प्रभासे गोसहस्त्रेण राहुग्रस्ते दिवाकरे । यत्फलं लभते मर्त्यो गंगायां तद्दिनेन वै ॥ ४१ ॥

Sa Prabhāsa, kapag nilamon ni Rāhu ang araw at nagkaloob ang tao ng sanlibong baka, ang kabanalang bunga na natatamo roon ay siya ring natatamo sa pampang ng Gaṅgā sa loob lamang ng isang araw.

Verse 41

अन्योपायांश्च यस्त्यक्त्वा मीक्षकामः सुनिश्चितः । गंगातीरे सुखं तिष्ठेत्स वै मोक्षस्य भाजनम् ॥ ४२ ॥

Ang sinumang tumalikod sa ibang paraan, matatag ang pasiya at uhaw sa mokṣa, at namumuhay nang payapa sa pampang ng Gaṅgā—siya nga ang karapat-dapat tumanggap ng paglaya.

Verse 42

वाराणस्यां विशेषण गंगा सद्यस्तु मोक्षदा । प्रतिमासं चतुर्दश्यामष्टम्यां चैव सर्वदा ॥ ४३ ॥

O marangal na ginoo, sa Vārāṇasī ang Gaṅgā ay tunay na agad na nagbibigay ng paglaya; laging gayon, at lalo na buwan-buwan sa ika-14 at ika-8 na araw ng tithi.

Verse 43

गंगातीरे निवासश्च यावज्जीवं च सिद्धिदः । कृच्छ्राणि सर्वदा कृत्वा यत्फलं सुखमश्नुते ॥ ४४ ॥

Ang paninirahan sa pampang ng Gaṅgā habang-buhay ay nagbibigay ng espirituwal na katuparan. Ang masayang bunga na nakukuha sa palagiang pagsasagawa ng mahihigpit na kṛcchra na penitensiya, ay natatamo roon nang magaan.

Verse 44

सदा चांद्रायणं चैव तल्लभेज्जाह्नवीतटे । गंगासेवापरस्येह दिवसार्द्धेन यत्फलम् ॥ ४५ ॥

Sa pampang ng Jāhnavī (Gaṅgā), tunay na natatamo ang bunga na tila walang patid na pagsasagawa ng panatang Cāndrāyaṇa. Para sa taong deboto sa paglilingkod sa Gaṅgā rito, ang gayong merit ay nakukuha sa kalahating araw lamang.

Verse 45

न तच्छक्यं ब्रह्मसुते प्राप्तुं क्रतुशतैरपि । सर्वयज्ञतपोदानयोगस्वाध्यायकर्मभिः ॥ ४६ ॥

O anak ni Brahmā, ang kataas-taasang kalagayang iyon ay hindi mararating kahit sa daan-daang handog na Veda; ni sa lahat ng yajña, pagtitika, pag-aalay ng dāna, mga disiplina ng yoga, pag-aaral ng Veda, o mga gawaing ritwal.

Verse 46

यत्फलं तल्लभेद्भक्त्या गंगातीरनिवासतः । यत्पुण्यं सत्यवचनैर्नैष्ठिकब्रह्मचारिणाम् ॥ ४७ ॥

Ang bungang iyon ay natatamo sa pamamagitan ng bhakti sa paninirahan sa pampang ng Gaṅgā; at ang kaparehong puṇya ng mga matatag na brahmacārī na panghabambuhay ay nakakamtan sa pagsasalita ng katotohanan.

Verse 47

यदग्निहोत्रिणां पुण्यं तत्तु गंगानिवासतः । समातृपितृदाराणां कुलकोटिमनंतकम् ॥ ४८ ॥

Anumang puṇya ng mga nag-iingat ng Agnihotra, iyon din ay natatamo sa simpleng paninirahan sa pampang ng Gaṅgā—isang biyayang di-nauubos na umaabot sa di-mabilang na krore ng angkan, kasama ang ina, ama, at kabiyak.

Verse 48

गंगाभक्तिस्तारयते संसारार्णवतो ध्रुवम् । संतोषः परमैश्वर्यं तत्त्वज्ञानं सुखात्मनाम् ॥ ४९ ॥

Ang debosyon sa Gaṅgā ay tiyak na nagliligtas at nagpapatawid sa karagatan ng saṃsāra. Ang kasiyahan sa loob (santoṣa) ang pinakamataas na kayamanan, at ang tunay na kaalaman sa katotohanan (tattva-jñāna) ang ligaya ng mga may masayang likas.

Verse 49

विनयाचारसंपत्तिर्गंगाभक्तस्य जायते । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो गंगां प्राप्यैव केवलम् ॥ ५० ॥

Sa deboto ng Gaṅgā, kusang sumisibol ang yaman ng kababaang-loob at wastong asal. Ang isang mortal ay nagiging ganap ang layon ng buhay sa pag-abot lamang sa Gaṅgā.

Verse 50

तद्भक्तस्तत्परश्च स्यान्मृतो वापि न संशयः । भक्त्या तज्जलसंस्पर्शी तज्जलं पिबते च यः ॥ ५१ ॥

Maging nabubuhay man o pumanaw na—walang pag-aalinlangan—ang tao’y nagiging deboto Niya at lubos na nakatuon sa Kanya: yaong may bhakti na humahawak sa banal na tubig na iyon at umiinom din ng tubig na iyon.

Verse 51

अनायासेन हि नरो मोक्षोपायं स विंदति । दीक्षितः सर्वयज्ञेषु सोमपानं दिने दिने ॥ ५२ ॥

Tunay nga, nang walang mabigat na pagsisikap, natatamo ng tao ang paraan tungo sa moksha; siya’y tila na-diksha sa lahat ng yajna, at nagkakamit ng bisa na parang pag-inom ng Soma araw-araw.

Verse 52

सर्वाणि येषां गंगायास्तोयैः कृत्यानि सर्वदा । देहं त्यक्त्वा नरास्ते तु मोदंते शिवसन्निधौ ॥ ५३ ॥

Yaong ang lahat ng banal na tungkulin ay laging isinasagawa sa pamamagitan ng tubig ng Gaṅgā—pagkatapos iwan ang katawan—sila’y nagagalak sa mismong presensya ni Śiva.

Verse 53

देवाः सोमार्कसंस्थानि यथा शक्रादयो मुखैः । अमृतान्युपभुंजंति तथा गंगाजलं नराः ॥ ५४ ॥

Kung paanong si Indra (Śakra) at ang iba pang mga deva ay tumatangkilik ng amṛta sa mga tahanan ng Buwan at Araw, gayon din ang mga tao’y tumatangkilik ng tubig ng Gaṅgā.

Verse 54

कन्यादानैश्च विधिवद्भूमिदानैश्च भक्तितः । अन्नदानैश्च गोदानैः स्वर्णदानादिभिस्तथा ॥ ५५ ॥

Sa pagbibigay ng dalaga sa pag-aasawa ayon sa wastong ritwal (kanyādāna), sa pag-aalay ng lupa nang may debosyon, at gayundin sa pag-aalay ng pagkain, mga baka, ginto, at iba pang handog—nagkakamit ang tao ng kabutihang-dharma sa mga gawang dāna na ito.

Verse 55

रथाश्वगजदानैश्च यत्पुण्यं परिकीर्तितम् । ततः शतगुणं पुण्यं गंगांभश्चुलुकाशनात् ॥ ५६ ॥

Ang kabanalang ipinahahayag na nagmumula sa pag-aalay ng karwahe, kabayo, at elepante—isang daang ulit na higit pa roon ang gantimpala ng pag-inom kahit isang dakot ng banal na tubig ng Ganga.

Verse 56

चांद्रायणसहस्राणां यत्फलं परिकीर्तितम् । ततोऽधिकफलं गंगातोयपानादवाप्यते ॥ ५७ ॥

Anumang bunga ng kabanalan na sinasabing nagmumula sa isang libong pagtalima sa Cāndrāyaṇa—mas dakila pa rito ang bunga na nakakamit sa pag-inom ng tubig ng Ganga.

Verse 57

गंडूषमात्रपाने तु अश्वमेधफलं लभेत् । स्वच्छंदं यः पिबेदंभस्तस्य मुक्तिः करे स्थिता ॥ ५८ ॥

Sa pag-inom lamang ng isang subo bilang gandūṣa, natatamo ang bunga ng sakripisyong Aśvamedha. Ngunit ang umiinom nang malaya, na may pananampalataya at paggalang, ay tila may kalayaan (mokṣa) na nasa kanyang palad.

Verse 58

त्रिभिः सारस्वतं तोयं सप्तभिस्त्वथ यामुनम् । नार्मदं दशभिर्मासैर्गांगं वर्षेण जीर्यति ॥ ५९ ॥

Ang tubig ng Sarasvatī ay naluluma sa tatlong araw; ang sa Yamunā sa pitong araw. Ang sa Narmadā ay naluluma sa sampung buwan, ngunit ang tubig ng Ganga ay saka lamang naluluma pagkalipas ng isang taon.

Verse 59

शास्त्रेणाकृततोयानां मृतानां क्वापि देहिनाम् । तदुत्तरफलावाप्तिर्गंगायामस्थियोगतः ॥ ६० ॥

Para sa mga nilalang na namatay sa kung saan man nang hindi naisagawa ang mga ritong tubig ayon sa śāstra, ang kasunod na kapakinabangan ay nakakamit sa pag-uugnay ng kanilang mga buto sa Ganga.

Verse 60

चांद्रायणसहस्रं तु यश्चरेत्कायशोधनम् । यः पिबेत्तु यथेष्ठं हि गंगाम्भः स विशिष्यते ॥ ६१ ॥

Kahit ang sinumang magsagawa ng isang libong pagtalima sa Cāndrāyaṇa upang dalisayin ang katawan—higit na dakila ang taong umiinom ng banal na tubig ng Gaṅgā ayon sa nais niya; siya’y itinuturing na natatangi.

Verse 61

गंगां पश्यति यः स्तौति स्नाति भक्त्या पिबेज्जलम् । स स्वर्गं ज्ञानममलं योगं मोक्षं च विंदति ॥ ६२ ॥

Ang sinumang tumingin sa Gaṅgā, pumuri sa kanya, maligo roon nang may bhakti, at uminom ng kanyang tubig—siya’y nagkakamit ng langit, dalisay na kaalaman, kaganapang yogic, at maging ng mokṣa.

Verse 62

यस्तु सूर्य्यांशुनिष्टप्तं गांगेयं पिबते जलम् । गोमूत्रयावकाहाराद्गांगपानं विशिष्यते ॥ ६३ ॥

Ngunit ang sinumang uminom ng tubig ng Gaṅgā na pinainit ng sinag ng araw—ang pag-inom na ito’y itinuturing na higit kaysa sa pagtalima ng pamumuhay sa ihi ng baka at lugaw na sebada.

Verse 63

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गंगामाहात्म्यवर्णनं नामाष्टत्रिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ३८ ॥

Sa gayon nagtatapos ang ika-38 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Gaṅgā,” sa Uttarabhāga ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, sa pag-uusap nina Mohinī at ng Vasu.

Frequently Asked Questions

The chapter states that in Kali Yuga all other tīrthas ‘deposit’ their potency into the Gaṅgā, making her the concentrated locus of tīrtha-śakti, while she does not transfer her power elsewhere; therefore Gaṅgā-access (sight, bath, sip, residence) is presented as the most direct means to purification and mokṣa.

The text credits partial or minimal engagements—beholding the Gaṅgā, entering with intent to bathe, sipping a mouthful, sprinkling food, carrying the water, or even contact with wind moistened by Gaṅgā droplets—as sufficient to share in the tīrtha’s fruit due to the intrinsic greatness of Gaṅgā-water.

It explicitly identifies Janārdana/Viṣṇu—pure consciousness—as present in liquid form as the waters of the Gaṅgā, grounding tīrtha efficacy in divine immanence rather than only in ritual performance.