Isinalaysay ni Vasiṣṭha ang isang pangyayari kung saan hinimok ni Mohinī si Haring Rukmāṅgada na pakasalan siya agad ayon sa gṛhya-sūtra, sapagkat ang pagbubuntis ng isang dalagang hindi pa kasal ay mabigat na kapintasan sa lipunan at sa ritwal. Binanggit niya ang kaalamang Purāṇiko tungkol sa mga kapanganakang sinisisi (Divākīrti) at tinukoy ang tatlong pinagmulan na itinuturing na parang caṇḍāla-birth: mula sa dalagang walang asawa, mula sa pagsasama ng magkaparehong gotra, at mula sa amang Śūdra at inang Brāhmaṇa. Pagkaraan ng kasal, nagpakita ang hari ng matinding bhakti at nangakong tutuparin ang kanyang mga nais. Itinampok ni Mohinī ang suliranin ng selos ng mga kasamang-asawa at inilahad ang pamantayan: ang asawa ay dapat manirahan kung saan naninirahan ang asawa niyang lalaki, kahit sa karalitaan; ang pagtalikod sa nararapat na tahanan ng asawa ay kinokondena at maaaring magbunga ng madilim na karma. Nagpasya siyang sumama sa hari patungong lungsod, subalit may pahiwatig ang salaysay ng isang mapanirang layon, at nagwakas ang kabanata sa marikit ngunit nagbabadya.
Verse 1
वसिष्ठ उवाच । उत्थापयित्वा राजानं मोहिनी वाक्यमब्रवीत् । मा शंकां कुरु राजेंद्र कुमारीं विद्ध्यकल्मषाम् ॥ १ ॥
Wika ni Vasiṣṭha: Matapos itindig ang hari, nagsalita ang mapang-akit na babae: “O pinakamainam sa mga hari, huwag mag-alinlangan; alamin mong ang dalagang ito ay dalisay at walang bahid.”
Verse 2
उद्वहस्व महीपाल गृह्योक्तविधिना हि माम् । अनूढा कन्यका राजन् यदि गर्भं बिभर्ति हि ॥ २ ॥
“O tagapangalaga ng lupa, pakasalan mo ako ayon sa paraang itinakda sa mga Gṛhya-sūtra. O hari, kung ang isang dalagang hindi pa naipapakasal ay magdalang-tao, iyon ay mabigat na kapintasan sa lipunan at sa ritwal.”
Verse 3
प्रसूयति दिवाकीर्तिं सर्ववर्णविगर्हितम् । चांडालयोनयस्तिस्रः पुराणे कवयो विदुः ॥ ३ ॥
Isisilang niya si Divākīrti, na sinisisi ng lahat ng mga uri ng lipunan; at batay sa Purāṇa, nalalaman ng mga pantas na may tatlong angkan na itinuturing na kapanganakang Caṇḍāla.
Verse 4
कुमारीसंभवात्वेका सगोत्रापि द्वितीयका । ब्राह्मण्यां शूद्रजनिता तृतीया नृपपुंगव ॥ ४ ॥
O pinakamainam sa mga hari, ang una ay isinilang mula sa dalagang hindi pa naipapakasal; ang ikalawa ay anak kahit mula sa kaparehong gotra; at ang ikatlo ay isinilang sa babaeng Brāhmaṇa mula sa amang Śūdra.
Verse 5
एतस्मात्कारणाद्राजन् कुमारीं मां समुद्वह । ततस्तां चपलापांगीं नृपो रुक्माङ्गदो गिरौ ॥ ५ ॥
“Dahil dito, O hari, pakasalan mo ako habang ako’y dalaga pa.” Pagkaraan, pinakasalan ni Haring Rukmāṅgada ang dalagang yaong may matang mabilis sumulyap at di-mapakali, doon sa bundok.
Verse 6
उद्वाह्य विधिना युक्तस्तस्थौ राजा हसन्निव । राजोवाच । न तथा त्रिदिवप्राप्तिः प्रीणयेन्मां वरानने ॥ ६ ॥
Matapos ganapin ang kasal ayon sa wastong ritwal, tumindig ang hari na wari’y nakangiti. Wika ng hari: “O marikit ang mukha, kahit ang pag-abot sa langit ay hindi makalulugod sa akin gaya mo.”
Verse 7
तवप्राप्तिर्यथा देवि मन्दरेऽस्मिन्सुखाय वै । मन्ये पुरंदराद्देवि ह्यात्मानमधिकं क्षितौ ॥ ७ ॥
O Diyosa, yamang natamo kita rito sa Mandara para sa aking ligaya, itinuturing kong sa lupaing ito’y higit pa ako maging kay Purandara (Indra), O Devi.
Verse 8
त्रैलोक्यसुन्दरीं प्राप्य भार्यां त्वां चारुलोचने । तस्माद्यदनुकूलं ते तत्करोमि प्रशाधि माम् ॥ ८ ॥
O marikit ang mga mata, kagandahan ng tatlong daigdig! Yamang ikaw ay aking naging asawa, kaya anumang kalugdan at kaayon mo, iyon ang aking gagawin. Maawa ka sa akin; gabayan at utusan mo ako.
Verse 9
इहैव रमसे बाले अथवा मंदिरे मम । मलये मेरुशिखरे वने वा नन्दने वद ॥ ९ ॥
Sabihin mo sa akin, mahal na dalaga—dito ka ba nalulugod, o sa aking templo; sa Bundok Malaya, sa tuktok ng Meru, sa gubat, o sa Nandana, ang hardin sa langit ni Indra? Iwika mo.
Verse 10
तच्छ्रुत्वा नृपतेर्वाक्यं मोहिनी मधुरं नृप । उवाचानुशयं राजन्वचनं प्रीतिवर्द्धनम् ॥ १० ॥
Nang marinig ang mga salita ng hari, si Mohinī—na nagsalita nang matamis, O hari—ay muling sumagot, O pinuno, sa pamamagitan ng mapagpayapang pananalita na nagpapalago ng pag-ibig.
Verse 11
सपत्नीनां कटाक्षाणां क्षतानि नगरे मम । भविष्यंति महीपाल कथं गच्छामि ते पुरम् ॥ ११ ॥
“Sa aking lungsod, O hari, masasaktan ako sa mga sulyap na pahilis ng aking mga kapwa-asawa. Paano nga ba ako makapupunta sa iyong lungsod?”
Verse 12
मास्म सीमंतिनी काचिद्भवेद्धि क्षितिमण्डले । यस्याः सपत्नीप्रभवं दुःखमामरणं भवेत् ॥ १२ ॥
Nawa’y huwag magkaroon sa daigdig ng sinumang babaeng may asawa na ang dalamhating dulot ng kapwa-asawa ay tumagal hanggang kamatayan.
Verse 13
साहं लब्धा महीपाल मनसा वशगा तव । ज्ञात्वा सपत्नीप्रभवं दुःखं भर्ता कृतो मया ॥ १३ ॥
O hari, nang makamtan kita, ang aking isip ay napasailalim sa iyo. Yamang batid ko ang pighating nagmumula sa kapwa-asawa, ikaw ang ginawa kong asawa.
Verse 14
वत्स्यामि पर्वतश्रेष्ठे बह्वाश्चर्यसमन्विते । न त्वं वससि राजेंद्र संध्यावल्या विना क्वचित् ॥ १४ ॥
“Maninirahan ako sa pinakadakilang bundok na hitik sa maraming kababalaghan. Ngunit ikaw, O hari ng mga hari, ay hindi kailanman nananatili saanman nang wala si Saṃdhyāvalī.”
Verse 15
तस्यास्त्वं विरहे दुःखी सपुत्राया भविष्यसि । दुःखेन भवतो राजन्भूरि दुःखं भवेन्मम ॥ १५ ॥
Sa pagkawalay sa kanya, ikaw man ay malulumbay—gayundin siya at ang kanyang anak na lalaki. O hari, dahil sa iyong dalamhati, malaking dalamhati rin ang sasapit sa akin.
Verse 16
यत्रैव भवतः सौख्यं तत्राहमपि संस्थिता । यत्र त्वं रंस्यसे राजंस्तत्र मे मंदरो गिरिः ॥ १६ ॥
Saanman naroon ang iyong kaligayahan, doon din ako nananahan. Saanman ka, O Hari, nagagalak, doon para sa akin ay ang Bundok Mandara mismo.
Verse 17
भर्तृस्थाने हि वस्तव्यमृद्धिहीनेऽपि भार्यया । स मेरुः कांचनमयः सन्निधाने प्रचक्षते ॥ १७ ॥
Dapat ngang manahan ang asawa sa kinaroroonan ng kanyang kabiyak, kahit salat sa yaman. Sapagkat sa mismong presensya niya, siya’y itinuturing na tulad ng gintong Bundok Meru.
Verse 18
मनोरथो नाम मेरुर्यत्र त्वं रमसे विभो । भर्तृस्थानं परित्यज्य स्वपितुर्वापि वर्जितम् ॥ १८ ॥
O Panginoong sumasaklaw sa lahat, may isang Meru na tinatawag na Manoratha kung saan Ka nagagalak. Ngunit ang pagtalikod sa nararapat na kinalalagyan ng asawa, at maging ang pagwawaksi sa sariling ama, ay itinatakwil bilang di-wastong asal.
Verse 19
पितृस्थानाश्रयरता नारी तमसि मज्जति । सर्वधर्मविहीनापि नारी भवति सूकरी ॥ १९ ॥
Ang babaeng nahuhumaling sa pagkanlong sa daigdig ng mga ninuno ay lumulubog sa dilim (tamas). Kahit mawalan siya ng lahat ng dharma, nagiging inahing baboy siya sa susunod na kapanganakan.
Verse 20
एवं जानाम्यहं दोषं कथं वत्स्यामि मंदरे । गमिष्यामि त्वया सार्द्धमीशस्त्वं सुखदुःखयोः ॥ २० ॥
“Kaya nito, batid ko ang aking pagkukulang—paano ako mananatili sa tahanang ito? Sasama ako sa iyo, sapagkat ikaw ang Panginoong namamahala sa ligaya at dalamhati.”
Verse 21
मोहिन्यास्तद्वचः श्रुत्वा राजा संहृष्टमानसः । परिष्वज्य वरारोहामिदं वचनमब्रवीत् ॥ २१ ॥
Nang marinig ng hari ang mga salita ni Mohinī, napuno ng galak ang kanyang puso. Ni yakap niya ang marangal na babae at sinabi ang mga salitang ito.
Verse 22
भार्याणां मम सर्वासामुपरिष्टाद्भविष्यसि । मा शंकां कुरु वामोरु यतो दुःखं भविष्यति ॥ २२ ॥
Sa lahat ng aking mga asawa, ikaw ang ilalagay sa pinakamataas. Huwag kang mag-alinlangan, O may marikit na hita—sapagkat ang pag-aalinlangan ay nagbubunga ng dalamhati.
Verse 23
जीवितादधिका सुभ्रु भविष्यसि गृहे मम । एहि गच्छाव तन्वंगि सुखाय नगरं प्रति ॥ २३ ॥
O may magandang kilay, sa aking tahanan ay mamahalin kita nang higit pa sa aking buhay. Halika, O payat ang mga sangkap—tungo tayo sa lungsod para sa ating ligaya.
Verse 24
भुंक्ष्व भोगान्मया सार्द्धं तत्रस्था स्वेच्छया प्रिये ॥ २४ ॥
Minamahal, manatili ka roon ayon sa iyong nais, at tamasahin ang mga kaligayahan kasama ko.
Verse 25
सा त्वेवमुक्ता शशिगौरवक्त्रा रुक्मांगदेनात्मविनाशनाय । संप्रस्थिता नूपुरघोषयुक्ता विकर्षयन्ती गिरिजातशोभाम् ॥ २५ ॥
Nang masabihan nang gayon ni Rukmāṅgada, siya—na ang mukha’y maputi gaya ng buwan—ay umalis, taglay ang hangaring humantong sa sariling kapahamakan. Tumutunog ang kanyang mga kalansing sa bukung-bukong, na wari’y hinihila niya ang ningning na isinilang kay Girijā, ang Diyosa ng bundok.
Verse 26
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीसंमोहनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥
Sa ganito nagwakas ang ikalabintatlong kabanata, na tinatawag na “Mohinī-Saṃmohana (Ang Pagkahumaling sa Mohinī),” sa Uttara-bhāga ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.
The passage uses gṛhya-sūtra authority to frame marriage as the ritual mechanism that legitimizes household life and protects social-ritual order; Mohinī’s argument treats delayed marriage amid impending pregnancy as a serious breach with stigmatizing consequences.
The chapter foregrounds patnī-dharma: despite interpersonal suffering (sapatnī-duḥkha), the wife’s normative place is with the husband; abandoning that locus is portrayed as improper and karmically harmful, reinforcing household stability as a dharmic value.