Yuga-Dharma Framework, Kali-Yuga Diagnosis, and the Hari-Nāma Remedy (Transition to Vedānta Inquiry)

Verse 1

नारद उवाच । आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद । इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Nārada: “O pantas, marunong sa tunay na diwa ng katotohanan, naipaliwanag mo na ang lahat. Ngayon ay nais kong marinig ang mga palatandaang naglalarawan at ang itinakdang takbo (tagal at kalagayan) ng mga Yuga.”

Verse 2

सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक । युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान् ॥ २ ॥

Sinabi ni Sanaka: “Mabuti, mabuti! O dakilang pantas na lubhang marunong, tagapagpala ng daigdig. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang mga yuga-dharma, ang mga tungkulin ng bawat panahon, na nagdudulot ng kabutihan sa lahat ng mga daigdig.”

Verse 3

धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंस्चिदुत्तम । तथा विनासमायाति धर्म्म एव महीतले ॥ ३ ॥

O marangal, sa ilang panahon ang Dharma ay lumalago at sumisigla; at gayundin, sa ibabaw mismo ng lupa, ang Dharma ay humihina at nauuwi sa pagguho.

Verse 4

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम ॥ ४ ॥

Ang Kṛta, Tretā, Dvāpara, at Kali—ang apat na ito ay magkakasamang bumubuo ng caturyuga. O pinakamainam sa mga banal, alamin na ang sukat nito ay labindalawang taong dibino.

Verse 5

संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै । कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वादर्शिभिः ॥ ५ ॥

Ang mga Yuga ay tunay na magkakatulad sa ayos, sapagkat may kalakip na saṃdhyā (takipsilim) at saṃdhyāṃśa (bahaging takipsilim). Dapat silang maunawaan ayon sa sukat ng panahon—gaya ng ipinahayag ng mga nakakakita ng katotohanan.

Verse 6

आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् । ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमंत्यं विदुः क्रमात् ॥ ६ ॥

Ipinahahayag na unang dumarating ang Kṛta (Satya) Yuga; kasunod nito ang Tretā Yuga na itinatag ayon sa sariling kaayusan; pagkatapos ay binabanggit ang Dvāpara; at sa huli, ayon sa pagkakasunod, nalalaman ang Kali bilang pinakahuli.

Verse 7

देवदानवगंधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः ॥ ७ ॥

Sa Kṛta Yuga, O brāhmaṇa, walang pagkakahiwalay gaya ng mga deva, Dānava, Gandharva, Yakṣa, Rākṣasa, o mga nāga; ang lahat ay inaalala na kapantay ng mga deva.

Verse 8

सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ । वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके ॥ ८ ॥

Sa panahong tinatawag na Kṛta, ang lahat ay masaya at matatag sa Dharma; walang bilihan o bentahan doon, at maging ang paghahati ng mga Veda ay wala pa.

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः । सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः ॥ ९ ॥

Ang mga Brahmin, Kshatriya, Vaishya, at Shudra—masigasig sa wastong asal ng kani-kanilang tungkulin—ay laging nakatuon kay Nārāyaṇa, masikhay sa tapa at nakalaan sa pagninilay (dhyāna).

Verse 10

कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः । धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः ॥ १० ॥

Malaya sa mga dungis gaya ng pagnanasa at iba pa, masikhay sa mga birtud na nagsisimula sa kapayapaan; ang isip ay nakatuon sa mga paraan ng Dharma; walang inggit at walang pagkukunwari—ang gayong tao ay karapat-dapat sa mas mataas na landas.

Verse 11

सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः । वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः ॥ ११ ॥

Silang lahat ay tapat sa salitang totoo, matatag sa mga tungkulin ng apat na āśrama, ganap sa pag-aaral ng Veda, at may matalas na pag-unawa sa lahat ng banal na śāstra.

Verse 12

चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना । अकामफलसंयोगाः प्रयांति परमां गतिम् ॥ १२ ॥

Sa pamamagitan ng gawaing nakaugat sa apat na āśrama at hinubog ng kaayusan ng panahon, yaong hindi nakagapos sa bungang isinilang ng pagnanasa ay makaaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 13

नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः । त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १३ ॥

Sa Kṛta Yuga, si Nārāyaṇa ay may puting anyo, lubos na dalisay. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang mga dharma ng Tretā Yuga—makinig nang may isip na ganap na nakatuon.

Verse 14

धर्मः पांडुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम । हरिस्तु रक्तातां याति किंचित्क्लेशान्विता जनाः ॥ १४ ॥

O pinakadakila sa mga muni, sa Tretā Yuga ang Dharma ay namumutla (nababawasan ang ganap na sigla), samantalang si Hari ay nagkakakulay mapula; at ang mga tao’y napapailalim sa bahagyang paghihirap.

Verse 15

क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः । सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः ॥ १५ ॥

Silang lahat ay nakatuon sa kriyā-yoga, matatag sa mga gawaing yajña. Sila’y may panatang katotohanan, nakalaan sa pagninilay (dhyāna), at laging lubos na nakasandig sa dhyāna.

Verse 16

द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर । हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते ॥ १६ ॥

O pinakadakilang pantas, sa yugto ng Dvāpara, ang Dharma ay nakatayo na lamang sa dalawang paa; si Hari ay nagkakakulay dilaw, at ang Veda man ay nahahati.

Verse 17

असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः ॥ १७ ॥

O pinakamahusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, doon ay may ilan ding nahuhumaling sa kasinungalingan; at sa mga uri ng lipunan mula sa brāhmaṇa, may ilan na may dungis gaya ng rāga (pagkakapit) at iba pang bisyo.

Verse 18

केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते । केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः ॥ १८ ॥

May ilan na nagsasagawa ng mga yajña ng mga brāhmaṇa upang makamtan ang langit o apavarga (kalayaan); may ilan na gumagawa dahil sa pagnanais ng yaman at iba pang pakinabang; at may ilan na may isip na nadungisan ng kasalanan, gumagawa dahil sa maruming layon.

Verse 19

धर्माधर्मौ समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम । अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयंते च प्रजास्तथा ॥ १९ ॥

O pinakamahusay sa mga brāhmaṇa, sa yugto ng Dvāpara, ang dharma at adharma ay nagiging magkapantay; at sa bisa ng adharma, ang mga nilalang at mga tao ay humihina at nalalanta.

Verse 20

अल्पायुषो भविष्यंति केचिञ्चापि मुनीश्वर । केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते ॥ २० ॥

O pinakadakilang pantas, may ilan na magiging maikli ang buhay; at may ilan pa, O brāhmaṇa, kapag nakita ang mga taong masigasig sa kabutihan, ay mahuhulog sa inggit at paghahanap ng mali.

Verse 21

कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः । धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते ॥ २१ ॥

Ilalarawan ko ang kalagayan ng Panahong Kali—makinig nang may natipong isip. Pagdating ng Kali-yuga, ang Dharma ay nananatili na lamang sa iisang paa (isang-kapat ng ganap na lakas).

Verse 22

तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च ॥ २२ ॥

Kapag dumating ang panahong tāmasa (Kali), si Hari ay tunay na nag-aanyong Kṛṣṇa; at sinumang may pusong matuwid na patuloy na nagsasagawa ng mga itinakdang gawi ng yajña, ay nananatiling nakatatag sa dharma.

Verse 23

यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् । नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वेऽसूयां प्रकुर्वते ॥ २३ ॥

Kahit may isang taong banal at masigasig sa kriyā-yoga, kapag nakita nila ang isang taong matatag sa dharma, ang marami ay nahuhulog pa rin sa inggit at paghahanap ng kapintasan.

Verse 24

व्रताचाराः प्रणश्यंति ज्ञानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा भविष्यंति ह्यधर्मस्य प्रवतनात् ॥ २४ ॥

Dahil sa paglaganap ng adharma, mapaparam ang mga panata at wastong asal; gayundin, hihina ang mga handog na nakaugat sa kaalaman (jñāna-yajña) at iba pang banal na ritwal, at lilitaw ang mga kapahamakan.

Verse 25

असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यंति कलौ युगे ॥ २५ ॥

Sa Kali-yuga, ang lahat ay malulubog sa inggit at magiging masugid sa mapagkunwaring asal; at ang lahat ng nilalang ay magiging maikli ang buhay.

Verse 26

नारद उवाच । युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने । कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः ॥ २६ ॥

Sinabi ni Narada: “O pantas, naipaliwanag mo nang maikli ang mga tungkulin ng mga yuga. Ngayon ay ilarawan mo nang masinsin ang Kali-yuga, sapagkat ikaw ang pinakadakila sa mga nakaaalam ng Dharma.”

Verse 27

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम । किमाहाराः किमाचाराः भविष्यंति कलौ युगे ॥ २७ ॥

O pinakamainam sa mga pantas, sa Kali-yuga anong uri ng pagkain ang kakainin ng mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at śūdra, at anong uri ng asal ang kanilang susundin?

Verse 28

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक । कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम् ॥ २८ ॥

Sinabi ni Sanaka: “Makinig ka, O tigre sa mga pantas, tagapagpala ng lahat ng daigdig. Ipaliwanag ko ang mga dharma ng Kali-yuga nang ganap at wasto, nang may masusing detalye.”

Verse 29

सर्वे धर्मा विनश्यंति कृष्णे कृष्णत्वमागते । तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः ॥ २९ ॥

Kapag si Kṛṣṇa ay nagbalik sa Kanyang sariling banal na kalagayan (umalis sa daigdig), nalulugmok at naglalaho ang lahat ng anyo ng dharma. Kaya ang Kali ay nagiging lubhang kakila-kilabot, isang magulong paghahalo na nagbubunga ng lahat ng uri ng kasalanan.

Verse 30

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः ॥ ३० ॥

Pagdating ng kakila-kilabot na Kali-yuga, ang mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at śūdra ay tatalikod sa dharma; at ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay tatalikod sa Veda.

Verse 31

व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा । वृथाहंकारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पंडिताः ॥ ३१ ॥

Ang lahat ay nahuhumaling sa huwad na kabanalan at abala sa paghahanap ng mali ng iba. Sinisira sila ng walang saysay na pagmamataas; at bagaman tinatawag na “marunong,” wala silang katotohanan at katapatan.

Verse 32

अहमेवाधिक इति सर्वेऽपि विवदंति च । अधर्मलोलुपाः सर्वे तथा वैतंहिका नराः ॥ ३२ ॥

Lahat sila’y nagtatalo, na nagsasabing, “Ako lamang ang nakahihigit.” Silang lahat ay sakim sa adharma; at ang gayong mga tao’y mapanlinlang at mapagkunwari.

Verse 33

अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यंति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज ॥ ३३ ॥

Kaya nga, sa yugto ng Kali, ang lahat ay magiging maikli ang buhay. Dahil kakaunti ang haba ng buhay ng tao, O dalawang-ulit-na-isinilang, mawawala ang wastong pagkatuto at pagkamkam ng banal na kaalaman.

Verse 34

विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः । युत्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्रियंते पापतत्पराः ॥ ३४ ॥

Dahil salat sa pagtanggap at paglinang ng tunay na kaalaman, muling sumisibol ang adharma; at sa takdang pagkakasunod ng panahon, lahat ng nilalang ay napapahamak—nakatuon sa kasalanan.

Verse 35

ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यंते परस्परम् । कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः ॥ ३५ ॥

Kaya nga, ang mga uri ng lipunan, mula sa mga brāhmaṇa, ay maghahalo-halo sa isa’t isa. Dahil sa pagnanasa at poot, ang mga tao’y nagiging mangmang at pinahihirapan ng walang saysay na pagdurusa.

Verse 36

शूद्रतुल्या भविष्यंति सर्वे वर्णा कलौ युगे । उत्तमा नीचतां यांति नीचाश्चोत्तमतां तथा ॥ ३६ ॥

Sa panahon ng Kali-yuga, ang lahat ng mga uri ng lipunan ay magiging tulad ng Śūdra; ang mararangal ay lulubog sa kababaan, at ang mababa ay aangat din sa mataas na katayuan.

Verse 37

राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः । पीडयंति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः ॥ ३७ ॥

Ang mga hari, abala sa kayamanan at lumalakad sa landas ng kawalang-katarungan, ay magpapahirap sa mga nasasakupan sa pamamagitan ng mga buwis na labis na mabigat.

Verse 38

शववाहाभविष्यंति शूद्राणां च द्विजातयः । धर्मस्त्रीष्वपि गच्छंति पतयो जारधर्मिणः ॥ ३८ ॥

Sa darating na panahon, ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay magiging tagapasan ng bangkay para sa mga Śūdra; at maging ang dharma ay lilipat sa mga babae, samantalang ang mga asawa ay mamumuhay sa asal ng mga nangangalunya.

Verse 39

द्विषंति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियोऽखिलाः । परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः ॥ ३९ ॥

Kapopootan ng mga anak ang kanilang ama, at hahamakin ng lahat ng asawa ang kanilang mga kabiyak. Ang lahat ay malululong sa asawa ng iba at mag-aasam sa yaman ng kapwa.

Verse 40

मत्स्यामिषेण जीवंति दुहंतश्चाप्यजीविकाम् । घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः ॥ ४० ॥

O brāhmaṇa, sa kakila-kilabot na Kali-yuga, ang mga tao’y mabubuhay sa isda at karne, at maging sa paggagatas bilang hanapbuhay; ang lahat ay mahuhumaling sa kasalanan.

Verse 41

सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते । सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यंति चौषधीः ॥ ४१ ॥

Magagalak sila sa inggit laban sa mga banal at kukutyain sila; at sa pampang ng mga ilog, maghuhukay sila gamit ang pala at magtatanim ng mga halamang-gamot.

Verse 42

पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति । वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वंति योषितः ॥ ४२ ॥

Magiging tigang at di-mabunga ang lupa; mamamatay ang mga binhi at mga bulaklak. Ang mga babae’y magnanasa sa ganda at asal ng mga bayarang babae.

Verse 43

धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः । वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः ॥ ४३ ॥

Ang mga brāhmaṇa ay magiging nagtitinda ng dharma; ang mga babae’y magiging nagtitinda ng katawan; ang iba’y magbebenta ng Veda; at ang mga “dalawang-ulit na isinilang” ay malulugod sa asal ng śūdra.

Verse 44

साधूनां विधवानां च वित्तान्यपहरंति च । न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः ॥ ४४ ॥

Aagawin pa nila ang yaman ng mga banal at ng mga balo; at ang mga brāhmaṇa na sakim sa kayamanan ay hindi na tutupad sa mga banal na panata (vrata).

Verse 45

धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः । द्विजाः कुर्वंति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः ॥ ४५ ॥

Tinalikuran ang matuwid na asal at nalason ng walang saysay na pananalita, ang ilang dalawang-ulit na isinilang ay magsasagawa ng mga ritwal gaya ng śrāddha para sa mga ninuno para lamang sa pagpapakitang-tao at pagkukunwari.

Verse 46

अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः । दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते ॥ ४६ ॥

Ang pinakamasamang tao ay nagbibigay ng handog sa mga di-karapat-dapat; at nagpapakita ng pag-ibig sa mga baka dahil lamang sa kasakiman sa gatas.

Verse 47

न कुर्वंति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः ॥ ४७ ॥

Ang gayong mga brāhmaṇa ay hindi nagsasagawa ng itinakdang gawain gaya ng pagligo at paglilinis-ritwal; at ang pinakamababa sa tao ay nagbibigay lamang sa di-karapat-dapat.

Verse 48

साधुनिंदापराश्चैव विप्रनिंदापरास्तथा । न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत् ॥ ४८ ॥

O Brāhmaṇa, yaong laging naninira sa mga banal at yaong masigasig ding manira sa mga brāhmaṇa—sa kanila, ang isip ay hindi kailanman hihilig sa bhakti kay Panginoong Viṣṇu.

Verse 49

यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिंकराः । ताडयंति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते ॥ ४९ ॥

Kapag dumating si Kṛṣṇa sa Kanyang sariling maitim na anyo, ang masasamang alipin ng mga hari—sakim sa yaman—ay nananakit maging sa mga brāhmaṇa na dalawang ulit isinilang at sa mga nagsasagawa ng yajña.

Verse 50

दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने । प्रतिग्रहं प्रकुर्वंति पतितानामपि द्विजाः ॥ ५० ॥

O muni, sa kakila-kilabot na Kali Yuga, ang lahat ng tao ay salat sa pagkakawanggawa; maging ang mga brāhmaṇa na dalawang ulit isinilang ay tumatanggap ng handog nang walang pag-iingat, kahit mula sa mga nalugmok.

Verse 51

कलेः प्रथमपादेऽपि विंनिंदंति हरिं नराः । युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति ॥ ५१ ॥

Kahit sa unang bahagi ng Kali-yuga, nilalait ng mga tao si Hari; at sa wakas ng kapanahunan, wala ni isa mang babanggit kahit ang banal na Pangalan ni Hari.

Verse 52

शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः । शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यंति कलौ द्विजाः ॥ ५२ ॥

Sa panahon ng Kali, ang mga dalawang-ulit-na-ipinanganak ay mahuhumaling sa pakikisama sa mga babaeng Śūdra, sabik sa pakikipag-ugnayan sa mga balo, at magpapakasasa sa pagkaing nagmula sa mga Śūdra.

Verse 53

विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः । पाषंडाश्चभविशष्यंतिचतुराश्रमनिंदकाः ॥ ५३ ॥

Tinalikuran ang tunay na landas ng mga Veda at nakisama sa mga tiwaling gawi sa maling daan, sila’y magiging mga erehe at lalaitin ang apat na āśrama, ang apat na yugto ng buhay.

Verse 54

न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वंति चरणोद्भवाः । द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनोऽधमाः ॥ ५४ ॥

At ang mga isinilang mula sa mga paa ay hindi maglilingkod sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak; samantalang ang pinakababa—na may mga tanda ng mga sektang erehe—ay aagawin ang mga tungkulin at gawi na para sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak.

Verse 55

काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः । शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यंती कूटयुक्तपरायणाः ॥ ५५ ॥

Nakabalot sa kasāya na kasuotan, may buhol-buhol na buhok, at nababalutan ng abo at alikabok, ipahahayag nila ang mga aral ng dharma na para sa mga Śūdra—sapagkat nakatuon sila sa panlilinlang at pakana.

Verse 56

द्विजाःस्वाचारमुत्स्सृज्यचपरपाकान्नभोजिनः । भविष्यंतिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा ॥ ५६ ॥

Tatalikuran ng mga dvija ang sariling itinakdang asal at kakain ng pagkaing niluto ng iba; magiging masama ang kanilang kalooban. Gayundin, maging ang mga Śūdra ay papasok sa buhay ng pagtalikod sa daigdig bilang mga naglalakbay na renunciante.

Verse 57

उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यंति कलौ मुने । धर्मटीनास्तु पाषंडा कापाला भिक्षवोऽधमाः ॥ ५७ ॥

O pantas, sa Kali-yuga ay lilitaw ang mga nabubuhay sa suhol. At magkakaroon ng mga ereheng nagpapanggap na may anyo ng Dharma—mga pulubing may dalang kapāla at mga mongheng hamak na mapagkunwari.

Verse 58

धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम । शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यंतिह्यधिरुह्योत्तमासनम् ॥ ५८ ॥

O pinakamainam sa mga dvija, kapag ang mga dvija ay nahilig sa pagwasak ng Dharma, ang mga Śūdra ay aakyat sa pinakamataas na luklukan at magsisimulang magpaliwanag ng Dharma.

Verse 59

एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः । पाषंडाः प्रचारिष्यंति प्रायो वेदविदूषकाः ॥ ५९ ॥

Ang mga ito at marami pang iba—may mga palatandaang gaya ng kahubaran, pulang kasuotan, at iba pa—ay kakalat bilang mga pangkat na erehe; at sa karamihan ay dudungisan at sisirain nila ang Veda.

Verse 60

गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः । भविष्यंतिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः ॥ ६० ॥

Sa Kali-yuga, sa karamihan ay magiging bihasa ang mga tao sa pag-awit at pagtugtog; ngunit sasandig sila sa mumunting anyo ng relihiyon na panlabas lamang, kaya magiging mga sumisira sa tunay na Dharma.

Verse 61

अल्पद्रव्या वृथालिंगा वृथाहंकारदूषिताः । हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः ॥ ६१ ॥

Yaong salat sa yaman ngunit nagsusuot ng mga panlabas na tanda nang walang saysay, at nadungisan ng hungkag na pagmamataas—ang mga hamak na taong iyon ay nagiging magnanakaw, kumukuha ng yaman ng kapwa.

Verse 62

प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः । आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिंदापरास्तथा ॥ ६२ ॥

Lagi silang nakatuon sa pagtanggap ng mga handog, at nakagawian nilang iligaw ang daigdig sa maling landas; silang lahat ay abala sa pagpupuri sa sarili at gayundin sa paninira sa kapwa.

Verse 63

विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः । भविष्यंति नरा विप्र कलौ चाधर्मबांधवाः ॥ ६३ ॥

O brāhmaṇa, sa kapanahunan ng Kali, ang mga tao’y magiging mapagkanulo—tinataksil ang mga nagtiwala—malulupit, at salat sa habag at dharma; tunay, sa Kali sila’y magiging mga kasama at kamag-anak ng adharma.

Verse 64

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । घोरे कलियुगे विप्र पंचवर्षा प्रसूयते ॥ ६४ ॥

Sa panahong iyon, ang pinakamatagal na buhay ay labing-anim na taon lamang. O brāhmaṇa, sa kakila-kilabot na Kali-yuga, ang isang batang babae ay manganganak sa edad na limang taon.

Verse 65

सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानोऽतः परे जरा । स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः ॥ ६५ ॥

May ilan na pitong o walong taong gulang; ang iba’y kabataan, at lampas doon ay tumatanda na. Lahat ay tumatalikod sa sariling wastong tungkulin; sila’y walang utang-na-loob, at ang asal ay watak-watak at pabagu-bago.

Verse 66

याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यंति कलौ युगे । परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि ॥ ६६ ॥

Sa panahon ng Kali, maging ang mga dwija (dalawang ulit na isinilang) ay palagiang magiging mga pulubi—laging abala sa paghamak sa kapwa at nagagalak sa mga bahay ng iba.

Verse 67

तत्रैव निंदानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः । निदां कुर्वंति सततं पितृमातृसुतेषु च ॥ ६७ ॥

Doon din, ang mga tao’y malulubog sa paghahanap ng mali at magtitiwala nang walang pag-unawa; palagi silang maninirang-puri, maging sa sariling ama, ina, at mga anak.

Verse 68

वदंति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः । धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः ॥ ६८ ॥

Binibigkas nila ang dharma sa bibig, ngunit sa isip ay sabik sa kasalanan. Lasing sa yaman, kaalaman, at kabataan, sila’y kumakapit lamang sa sari-saring pagdurusa.

Verse 69

व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः । प्रपुष्यंति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम् ॥ ६९ ॥

Pinahihirapan ng sakit, magnanakaw, at taggutom, ang labis na nalilinlang ay patuloy na magpupumiglas nang walang saysay, nang hindi iniisip ang sariling masasamang gawa.

Verse 70

धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वंति पापिनः । धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः ॥ ७० ॥

Hahamakín ng mga makasalanan ang nagtatakda ng landas ng dharma; at ang mga taong nagtitiwala nang walang saysay ay kukutyain din ang taong masigasig sa matuwid na gawain.

Verse 71

भविष्यंति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः । शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः ॥ ७१ ॥

Kapag dumating ang Panahon ng Kali, lilitaw ang mga hari mula sa lahing mleccha (dayuhan/di-maka-Dharma); at ang mga Śūdra ay mahuhumaling sa pamamalimos, samantalang ang mga dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay mapapabilang sa paglilingkod sa kanila.

Verse 72

न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो न पिता तथा । न भार्या न पतिश्चैव भवितारोऽत्र संकरे ॥ ७२ ॥

Sa kaguluhan at paghahalo-halo ng kaayusan, wala nang tunay na alagad at wala ring tunay na guro; gayundin, wala nang tunay na anak at wala ring tunay na ama. Maging ang asawa at kabiyak ay hindi na mananatiling ganoon sa gitna ng pagkalito.

Verse 73

कलौ गते भविष्यंति धनाढ्या अपि याचकाः । रस विक्रयिणश्चापि भविष्यंति द्विजातयः ॥ ७३ ॥

Kapag umusad ang Panahon ng Kali, maging ang mayayaman ay magiging mga pulubi; at ang mga dvija man ay magiging mga nagtitinda ng mga lasa at aliw—mga kaligayahang makamundo.

Verse 74

धर्मकंचुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः । अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा ॥ ७४ ॥

Ang mga brahmana, nababalutan ng balabal ng “dharma” at nakabihis na wari’y mga muni, ay magagalak sa pagbili at pagbenta ng mga bagay na di dapat ikalakal, at lalapit sa mga babaeng di dapat lapitan.

Verse 75

वेदनिंदापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिंदुकाः । शूद्रवृत्त्यैव जीवंति नरकार्हा द्विजा मुने ॥ ७५ ॥

At ang mga dvija na nakatuon sa paglibak sa Veda at paghamak sa mga Dharmaśāstra—na nabubuhay lamang sa mga hanapbuhay na itinuturing na para sa Śūdra—O muni, sila’y karapat-dapat sa impiyerno.

Verse 76

अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः । भविष्यंति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः ॥ ७६ ॥

Sa panahon ng Kali, ang mga mortal ay liligid ng takot sa tagtuyot; ang kanilang tingin ay laging nakatuon sa langit, at ang lahat ay mababagabag at mangangatog sa takot sa gutom.

Verse 77

कंदपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः । आत्मानं तारयिष्यंति अनावृष्ट्यातिदुखिताः ॥ ७७ ॥

Dahil sa matinding pagdurusa mula sa tagtuyot, ang mga tao ay magpapanatili at magliligtas sa sarili sa pagkain ng ugat, dahon, at bunga—gaya ng mga asceta sa pag-aayuno at pagtitika.

Verse 78

कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः । कलौ सर्वे भविष्यंति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः ॥ ७८ ॥

Sa panahon ng Kali, ang lahat ay pahihirapan ng pagnanasa, magiging pandak ang katawan, sakim at nakatuon sa kawalang-dharma; kakaunti ang palad ngunit marami ang anak.

Verse 79

स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः । पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः ॥ ७९ ॥

Ang mga babae ay magiging abala sa sariling ikabubuhay; may mga babaeng bayaran at yaong kaakit-akit ngunit mapang-akit. Di iginagalang ang salita ng asawa, lagi silang nakatuon sa tahanan ng ibang lalaki.

Verse 80

दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिंति सदा स्पृहाम् । असद्वृत्ता भविष्यंति पुरुषेषु कुलांगनाः ॥ ८० ॥

Ang mga babaeng masama ang asal ay laging magnanasa sa mga lalaking masama ang ugali; maging ang mga babae ng marangal na angkan ay magiging di-wasto ang kilos sa piling ng mga lalaki.

Verse 81

चौरादिभयभीताश्च काष्टयंत्राणि कुर्वते । दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः ॥ ८१ ॥

Dahil sa takot sa mga magnanakaw at iba pang panganib, ang mga tao’y gumagawa ng mga kagamitang panangga na yari sa kahoy. Sa tindi ng taggutom at mapaniil na buwis, ang bayan ay labis na nababagabag.

Verse 82

गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यंति दुःखिताः । निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयंति वचः शुभम् ॥ ८२ ॥

Ang mga nagdurusa ay nagtutungo sa lupang sagana sa pagkaing trigo at sebada. Itinatag ang isip sa gawaing nakalulugod at kapaki-pakinabang sa puso, sila’y bumibigkas ng mga salitang mapalad at nakapagpapalakas-loob.

Verse 83

स्वकार्यसिद्धिपर्यंतं बंधुतां कुर्वते जनाः । भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबंधयंत्रिताः ॥ ८३ ॥

Pinananatili ng mga tao ang pagkakamag-anak hanggang sa matupad ang sariling layon. Maging ang mga pulubing-asceta ay maaari ring magapos—masilo ng pag-ibig at ugnayang gaya ng pagkakaibigan.

Verse 84

अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णंति भिक्षवः ॥ ८४ ॥

Ginagawang dahilan ang pagkain, ang mga mendicant ay tumatanggap ng mga alagad.

Verse 85

उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकंडूयनं स्त्रियः । कुर्वंत्यो गुरुभर्तॄणामाज्ञामुल्लंघयंति च ॥ ८५ ॥

Bukod dito, ang mga babaeng kumakamot ng ulo gamit ang dalawang kamay ay lumalabag din sa utos ng mga nakatatanda at ng kanilang asawa.

Verse 86

पाषंडालापनिरताः पाषंडजनसंगिनः । यदा द्विजा भविष्यंति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत् ॥ ८६ ॥

Kapag ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay nalululong sa pakikipag-usap sa mga pāsanda (erehe) at nakikisama sa mga taong erehe, kung gayon ang Panahon ni Kali ay sumusulong at lalong lumalakas.

Verse 87

यदा प्रजा न यक्ष्यंति न होष्यंति द्विजातयः । तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः ॥ ८७ ॥

Kapag ang mga tao ay hindi na nagsasagawa ng yajña (handog na sakripisyo) at ang mga dvija ay hindi na nag-iingat ng banal na apoy, dapat maunawaan ng marurunong na tiyak na lumaki ang kapangyarihan ni Kali.

Verse 88

अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा । सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत् ॥ ८८ ॥

O mga dvija, lalago ang adharma (kawalang-katuwiran), at magaganap maging ang kamatayang wala sa panahon; kapag naglaho ang lahat ng dharma, ang daigdig ay mahuhulog sa kalagayang salat sa kasaganaan at pagpapala.

Verse 89

एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम । हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित् ॥ ८९ ॥

Kaya nga, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, naipaliwanag na sa iyo ang anyo ni Kali. Ngunit si Kali ay hindi kailanman nakapipinsala sa mga lubos na nakatuon sa bhakti kay Hari (Viṣṇu).

Verse 90

ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे ॥ ९० ॥

Pagkaraan nito, ipinahahayag na sa Kṛta Yuga ang pangunahing pagsasanay ay dhyāna (pagmumuni); sa Tretā Yuga rin, ang dhyāna ang nangingibabaw. Sa Dvāpara Yuga, sinasabi nilang yajña (sakripisyong handog) ang pangunahing daan; ngunit sa Kali Yuga, ang dāna (pagbibigay-limos) lamang ang pangunahing dharma.

Verse 91

यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् । द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ ॥ ९१ ॥

Ang bungang espirituwal na nakakamtan sa Kṛta-yuga sa loob ng sampung taon ng pagsasanay, sa Tretā-yuga sa isang panahon ng taglagas, at sa Dvāpara-yuga sa isang buwan—ang gayon ding bunga ay nakakamtan sa Kali-yuga sa loob lamang ng isang araw at isang gabi.

Verse 92

ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेऽर्चयन् । यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम् ॥ ९२ ॥

Anumang natatamo sa Kṛta-yuga sa pamamagitan ng pagninilay, sa Tretā-yuga sa pamamagitan ng mga yajña ng tagumpay, at sa Dvāpara-yuga sa pamamagitan ng pagsamba—ang gayon ding natatamo sa Kali-yuga sa pamamagitan lamang ng sama-samang pag-awit (saṅkīrtana) ng Pangalan ni Keśava.

Verse 93

अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयंति च ये नराः । कुर्वंति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९३ ॥

Yaong mga taong araw at gabi ay umaawit ng Banal na Pangalan ni Hari—o nagsasagawa ng pagsamba kay Hari—ay hindi pinahihirapan ng impluwensiya ng Kali.

Verse 94

नमो नारायणायेति कीर्तयंति च ये नराः । निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९४ ॥

Yaong mga umaawit ng “Namo Nārāyaṇāya” (Pagpupugay kay Nārāyaṇa), maging walang pagnanasa o may pagnanasa—ay hindi dinadapuan ng Kali, ang panahon ng alitan.

Verse 95

हरिनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विज । त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्बाधते हि तान् ॥ ९५ ॥

O dvija (dalawang ulit na isinilang), sa kakila-kilabot na Kali-yuga na ito, yaong lubos na nakatuon sa Banal na Pangalan ni Hari—sila lamang ang tunay na ganap; hindi sila dinadapuan ng Kali.

Verse 96

हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः । त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा ॥ ९६ ॥

Yaong mga nakatuon sa pagsamba kay Hari at lubos na nakasandig sa pagbigkas ng Banal na Pangalan ni Hari—sila mismo ay kapantay ni Śiva; dito’y wala nang dapat pagtalunan pa.

Verse 97

समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् । घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति ॥ ९७ ॥

Kapag dumating na ang kakila-kilabot na Kali Yuga, ang nagmumuni-muni kay Viṣṇu—ang sandigan ng buong sansinukob at ang mismong anyo ng Kataas-taasang Katotohanan—ay hindi lulubog sa pagdurusa.

Verse 98

अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः । घोरें कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते ॥ ९८ ॥

Aba! Tunay na napakapalad ng mga sumasamba kay Keśava kahit minsan lamang—lalo na ngayon na dumating ang kakila-kilabot na Kali Yuga, panahong itinatakwil ang lahat ng dharma.

Verse 99

न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् । हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम् ॥ ९९ ॥

Sa Kali Yuga, ang mga gawaing Veda na iniutos sa kasulatan ay madalas masira ng kamalian ng kakulangan at kalabisan; dito, ang pag-alaala kay Hari lamang ang nagbibigay ng ganap na kaganapan at bisa.

Verse 100

हरे केशव गोविंद वासुदेव जगन्मय । इतीरयंति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः ॥ १०० ॥

Ang mga palaging bumibigkas, “Hare, Keśava, Govinda, Vāsudeva, O Panginoong lumulukob sa sanlibutan,”—ay hindi dinadapuan ng Kali.

Verse 101

शिव शंकर रुद्रेश नीलकंठ त्रिलोचन । इति जल्पंति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते ॥ १ ॥

Ang sinumang paulit-ulit na bumibigkas, “Śiva, Śaṅkara, Rudreśa, Nīlakaṇṭha, Trilocana”—hindi sila dinadapuan ng Kali at ng mga impluwensiya nito.

Verse 102

महादेव विरूपाक्ष गंगाधर मृडाव्यय । इत्थं वदंति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः ॥ २ ॥

O brāhmaṇa, yaong sa ganitong paraan ay pumupuri: “Mahādeva, Virūpākṣa, Gaṅgādhara, Mṛḍa, Avyaya”—sila’y tunay na ganap sa buhay; walang pag-aalinlangan.

Verse 103

जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत । इति वाप्युञ्चरंतीह न च तेषां कलेर्भयम् ॥ ३ ॥

Dito, ang sinumang kahit bumibigkas lamang ng mga Pangalan ng Panginoon: “Janārdana, Jagannātha, Acyuta, ang may suot na dilaw na kasuotan”—sa kanila’y walang takot sa kapanahunan ng Kali.

Verse 104

संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः । घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा ॥ ४ ॥

Sa buhay sa sanlibutan, madaling makamtan ng tao ang anak, asawa, kayamanan at iba pa; ngunit sa kakila-kilabot na Kali-yuga, O brāhmaṇa, ang tunay na deboto ni Hari ay sadyang bihira.

Verse 105

कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषंडा वेदनिंदकाः । अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः ॥ ५ ॥

Ang mga ereheng walang pananampalataya sa banal na tungkulin, nanlalait sa mga Veda, at nalulubog sa kawalang-dharma—sa pag-alaala kay Hari, hindi na sila karapat-dapat sa impiyerno (nalalaya sa gayong tadhana).

Verse 106

वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् । मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः ॥ ६ ॥

Para sa mga nasa labas ng landas ng Veda, gumagawa ng kasalanang gawa, at walang kalinisan ng isip, ang pagtubos ay natatamo sa pamamagitan lamang ng Banal na Pangalan ni Hari.

Verse 107

दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजंगमम् । यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज ॥ ७ ॥

Ang buong sansinukob na ito—ang di-gumagalaw at ang gumagalaw—ay nakasalalay sa banal na kautusan. O dalawang-ulit na isinilang, kumikilos ang mga nilalang ayon sa pag-uudyok ng Kanya.

Verse 108

शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च । समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः ॥ ८ ॥

Matapos isagawa, ayon sa sariling kakayahan, ang lahat ng gawaing iniutos ng Veda, ang taong lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa ay dapat ihandog ang lahat kay Mahāviṣṇu.

Verse 109

समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि । संपूर्णतां प्रयांत्येव हरिस्मरणमात्रतः ॥ ९ ॥

Ang mga gawaing inihandog kay Mahāviṣṇu, ang Kataas-taasang Sarili, ay nagkakamit ng ganap na kaganapan—tunay nga, sa pag-alaala lamang kay Hari.

Verse 110

हरिभक्तिरतानां च पापबंधो न जायते । अतोऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम् ॥ १० ॥

Para sa mga nakatuon sa bhakti kay Hari, hindi sumisilang ang gapos ng kasalanan. Kaya sa mundong ito, ang debosyon kay Hari ay lubhang bihira sa mga may masamang loob.

Verse 111

अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयंकरे । ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि ॥ ११ ॥

O! Yaong mga deboto ni Hari, kahit sa nakatatakot at mabagsik na Panahon ng Kali—sila’y tunay na mapalad, may dakilang kaluluwa, at tumatanggap din ng biyaya mula sa satsaṅga, pakikisama sa mga banal.

Verse 112

हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् । सत्यं समस्तकर्माणि यांति संपूर्णतां द्विज ॥ १२ ॥

O brāhmaṇa, tunay nga: para sa mga matatag sa pag-alaala kay Hari at yaong ang buong pagkatao’y nalulugod sa Banal na Pangalan ni Śiva, ang lahat ng kanilang gawain ay umaabot sa ganap na kaganapan.

Verse 113

अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् । त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ १३ ॥

O, anong kapalaran—anong pambihirang kapalaran—ng mga pusong nalulugod sa banal na Pangalan ni Hari. Maging ang mga diyos ay gumagalang sa kanila; ano pa ang saysay ng mahabang pagsasalita?

Verse 114

तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते । हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित् ॥ १४ ॥

Kaya nga, ipinahahayag ko ang tunay na kapakinabangan para sa lahat ng daigdig: ang mga mortal na nakatuon sa Pangalan ni Hari ay hindi kailanman pinahihirapan ni Kali, sa anumang panahon.

Verse 115

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ १५ ॥

Ang Pangalan ni Hari lamang—Pangalan lamang, Pangalan lamang—ang siyang buhay ko. Sa Panahon ng Kali, tunay na wala nang ibang daan, wala nang ibang daan—walang ibang landas tungo sa paglaya.

Verse 116

सूत उवाच । एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः । परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह ॥ १६ ॥

Sinabi ni Sūta: Kaya nga, O mga brāhmaṇa, si Nārada—na tinuruan ni Sanaka—ay nakaabot sa kataas-taasang kalagayan ng pagwawalang-kapit at kapayapaan, at muling nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 117

नारद उवाच । भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना । प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १७ ॥

Sinabi ni Nārada: O Bhagavān, nakaaalam ng lahat ng śāstra; sa iyong sariling dakilang habag, inihayag mo ang Liwanag ng sanlibutan: ang walang-hanggang Kataas-taasang Brahman.

Verse 118

एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः । यः स्मरेत्पुंडरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम् ॥ १८ ॥

Ito lamang ang kataas-taasang kabanalan; ito lamang ang kataas-taasang pag-aayuno at pagsasadhana: ang pag-alala kay Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu, ang Panginoong may matang-lotus), tagapaglipol ng lahat ng kasalanan.

Verse 119

ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् । त्वयोक्तं तत्प्रतीयेऽहं कथं दृष्टांतमंतरा ॥ १९ ॥

O Brahman, sinabi mo na ang sari-saring sansinukob na ito ay naliliwanagan lamang ng iisang Kamalayan. Tinatanggap ko ang iyong sinabi, ngunit kung walang halimbawa, paano ito mauunawaan?

Verse 120

तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु । तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात् ॥ २० ॥

Kaya nga, ipahayag mo sa akin kung paano natatanto ang Brahman gaya ng pagkaunawa ng gurong naliwanagan, upang ang aking isip—na ngayo’y lumulubog—ay muling maging matatag at mapayapa.

Verse 121

एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः । सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम् ॥ २१ ॥

Nang marinig ang mga salita ng dakilang-kaloobang Nārada, ang mga pantas na brāhmaṇa; si Sanaka, habang inaalala ang Kataas-taasang Nārāyaṇa, ay sumagot nang ganito.

Verse 122

सनक उवाच । ब्रह्मन्नहं ध्यानपरो भवेयं सनंदनं पृच्छ यथाभिलाषम् । वेदांतशास्त्रे कुशलस्तवायं निवर्तयेद्वा परमार्यवंद्यः ॥ २२ ॥

Sinabi ni Sanaka: “O Brahman, mananatili akong nakatuon sa pagninilay. Anuman ang nais mong itanong, itanong mo kay Sanandana; bihasa siya sa śāstra ng Vedānta, at iginagalang ng mga pinakadakila, kaya lulutasin niya ang iyong pag-aalinlangan at magbibigay-kapanatagan.”

Verse 123

इतीरितं समाकर्ण्य सनकस्य स नारदः । सनंदनं मोक्षधर्मान्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २३ ॥

Nang marinig ni Nārada ang gayong pahayag ni Sanaka, sinimulan niyang tanungin si Sanandana tungkol sa mga aral ng paglaya (mokṣa-dharma).