Maṅgalācaraṇa, Naimiṣāraṇya-Sabhā, Sūta-Āhvāna, and Narada Purāṇa-Māhātmya

Verse 1

ॐ श्रीगुरुभ्यो नमः । ॐ श्रीगणेशाय नमः । ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । ॐ नारायाणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत् ॥ १ ॥

Om—pagpupugay sa mga iginagalang na guro. Om—pagpupugay kay Śrī Gaṇeśa. Om—pagpupugay kay Bhagavān Vāsudeva. Matapos yumuk kay Nārāyaṇa, gayundin kina Nara at Narottama, at sa Diyosa Sarasvatī, saka bigkasin ang “Jaya” bilang tagumpay ng banal na salaysay.

Verse 2

ॐ वेदव्यासाय नमः । वृन्दे वृन्दावनासीनमिन्दिरानन्दन्दमन्दिरम् । उपेन्द्रं सांद्रकारुण्यं परानन्दं परात्परम् ॥ १॥ १ ॥

Om—pagpupugay kay Vedavyāsa. O Vṛndā! Sinasamba ko si Upendra na nakaluklok sa Vṛndāvana—ang dhama-templo ng ligaya ni Indirā (Lakṣmī); ang habag Niya’y siksik at umaapaw; Siya ang sukdulang kaligayahan, lampas pa sa pinakamataas.

Verse 3

ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यां यस्यांशा लोकसाधकाः । तमादिदेवं चिद्रूपं विशुद्ध परमं भजे ॥ २ ॥

Sinasamba ko ang Ādideva—ang lubhang dalisay, na may anyo ng dalisay na kamalayan; na ang Kanyang mga bahagi ay nakikilala bilang Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa, na nagsasakatuparan ng pamamahala sa mga daigdig.

Verse 4

शौनकाद्या महात्मान ऋषयो ब्रह्मवादिनः । नैमिषाख्ये महारण्ये तपस्तेपुर्मुमुक्षवः ॥ ३ ॥

Ang mga dakilang rishi—si Śaunaka at iba pa—mga tagapagturo ng Brahman, ay nagsagawa ng matinding pagninilay at pagtitika sa dakilang gubat na tinatawag na Naimiṣa, na nagnanais ng paglaya.

Verse 5

जितेन्द्रिया जिताहाराः सन्तः सत्यपराक्रमाः । यजन्तः परया भक्त्या विष्णुमाद्यं सनातनम् ॥ ४ ॥

Napagtagumpayan ang mga pandama at may pagpipigil sa pagkain, ang mga banal—na ang tapang ay nakaugat sa katotohanan—ay sumamba kay Viṣṇu, ang Unang Panginoon at Walang-hanggang Isa, sa pamamagitan ng sukdulang bhakti.

Verse 6

अनीर्ष्याः सर्वधर्म्मज्ञा लोकानुग्रहतत्पराः । निर्म्ममा निरहंकाराः परस्मिन्नतमानसाः ॥ ५ ॥

Walang inggit, batid ang diwa ng lahat ng dharma, at nakatuon sa kapakanan ng daigdig; walang pag-aangkin at walang pagkamakasarili—ang kanilang isip ay nakayuko sa ganap na pag-aalay sa Kataas-taasan.

Verse 7

न्यस्तकामा विवृजिनाः शमादिगुणसंयुताः । कृष्णाजिनोत्तरीयास्ते जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ ६ ॥

Isinantabi ang lahat ng pagnanasa at nalinis sa kasalanan, taglay ang mga birtud na nagsisimula sa katahimikan; suot nila ang balat ng itim na usa bilang balabal, gusot ang buhok, at namuhay bilang mga brahmacārin na may panatang kalinisan.

Verse 8

गृणन्तः परमं ब्रह्म जगच्चक्षुः समौजसः । धर्म्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञास्तेपुर्नैमिषकानने ॥ ७ ॥

Pinupuri ng mga pantas ang Kataas-taasang Brahman—ang Panginoon na siyang mata ng sansinukob; magkakapantay sa lakas espirituwal at tunay na batid ang diwang-laman ng mga Dharma-śāstra, nagsagawa sila ng matinding tapa sa gubat ng Naimiṣa.

Verse 9

यज्ञैर्यज्ञपतिं केचिज्ज्ञानैर्ज्ञानात्मकं परे । केचिच्च परया भक्त्या नारायणमपूजयन् ॥ ८ ॥

May ilan ang sumamba sa Panginoon ng paghahandog sa pamamagitan ng mga yajña; ang iba nama’y sa pamamagitan ng jñāna ay sumamba sa Kanya na ang likas ay kaalaman. At may ilan, sa sukdulang bhakti, ang sumamba kay Nārāyaṇa.

Verse 10

एकदा ते महात्मानः समाजं चक्रुरुतमाः । धर्मार्थकाममोक्षाणामुपायाञ्ज्ञातुमिच्छवः ॥ ९ ॥

Minsan, ang mga dakilang pantas na iyon ay nagtipon sa isang kapulungan, na nagnanais malaman ang mga paraan upang makamtan ang dharma, artha, kāma, at mokṣa.

Verse 11

षङ्विंशतिसहस्त्राणि मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । तेषां शिष्यप्रशिष्याणां संख्या वक्तुं न शक्यते ॥ १० ॥

May dalawampu’t anim na libong mga muni na nag-iingat ng brahmacarya at umakyat sa kataasang espirituwal; at ang bilang ng kanilang mga alagad at mga alagad ng alagad ay hindi masambit.

Verse 12

मुनयो भावितात्मानो मिलितास्ते महौजसः । लोकानुग्रहकर्तारो वीतरागा विमत्सराः ॥ ११ ॥

Ang mga muning yaon—pinanday ang sarili at nagliliwanag sa dakilang lakas espirituwal—ay nagtipon. Malaya sa pagnanasa at inggit, kumilos sila para sa kapakanan at pag-angat ng mga daigdig.

Verse 13

कानि क्षेत्राणि पुण्यानि कानि तीर्थानि भूतले । कथं वा प्राप्यते मुक्तिर्नृणां तापार्तचेतसाम् ॥ १२ ॥

Alin ang mga banal na pook na tunay na mapagpala, at alin ang mga tirtha—mga tawiran ng paglalakbay-diyos—na nasa lupa? At paano makakamit ng taong ang isip ay sinusunog ng pagdurusa ang moksha, ang paglaya?

Verse 14

कथं हरौ मनुष्याणां भक्तिरव्यभिचारिणी । केन सिध्येत च फलं कर्मणस्त्रिविधात्मनः ॥ १३ ॥

Paano sisibol sa tao ang bhakti na di nalilihis at di nagbabago para kay Hari (Vishnu)? At sa anong paraan maisasakatuparan ang bunga ng karma na may tatlong anyo?

Verse 15

इत्येवं प्रष्टुमात्मानमुद्यतान्प्रेक्ष्य शौनकः । प्राञ्जलिर्वाक्यमाहेदं विनयावनतः सुधीः ॥ १४ ॥

Nang makita silang handang magtanong nang gayon, ang marunong na si Śaunaka ay nag-anjali, pinagtagpo ang mga palad at yumukod sa pagpapakumbaba, at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 16

शौनक उवाच । आस्ते सिद्धाश्रमे पुण्ये सूतः पौराणिकोत्तमः । यजन्मखैर्बहुविधैर्विश्वरुपं जनार्दनम् ॥ १५ ॥

Sinabi ni Śaunaka: Sa banal na Siddhāśrama nananahan si Sūta, ang pinakadakila sa mga tagapagpaliwanag ng Purāṇa, na sumasamba kay Janārdana—ang Panginoong may anyong Sansinukob—sa pamamagitan ng sari-saring handog na yajña.

Verse 17

स एतदखिलं वेत्ति व्यासशिष्यो महामुनिः । पुराणसंहितावक्ता शान्तो वै रोमहर्षणिः ॥ १६ ॥

Nalalaman niya ang lahat ng ito nang buo—ang dakilang pantas na si Romaharṣaṇa, alagad ni Vyāsa, payapa ang likas, at tagapagbigkas ng kalipunang Purāṇa.

Verse 18

युगे युगेऽल्पकान्धर्मान्निरीक्ष्य मधुसूदनः । वेदव्यास स्वरूपेण वेदभागं करोति वै ॥ १७ ॥

Sa bawat yugto ng panahon, si Madhusūdana (Panginoong Viṣṇu), sa pagtanaw na humihina ang dharma, tunay na nag-aanyong Vedavyāsa at hinahati ang Veda sa mga bahagi-bahagi.

Verse 19

वेदव्यासमुनिः साक्षान्नारायण इति द्विजाः । शुश्रुमः सर्वशास्त्रेषु सूतस्तु व्यासशासितः ॥ १८ ॥

O mga dvija, narinig namin sa lahat ng śāstra na ang pantas na si Vedavyāsa ay si Nārāyaṇa mismo na nagkatawang-tao; at si Sūta naman ay yaong tinuruan at itinalaga ni Vyāsa.

Verse 20

तेन संशासितः सूतो वेदव्यासेन धीमता । पुराणानि स वेत्त्येव नान्यो लोके ततः परः ॥ १९ ॥

Tinuruan ng marunong na si Vedavyāsa, si Sūta (Romaharṣaṇa) ay tunay na nakaaalam ng mga Purāṇa; sa mundong ito, walang hihigit sa kanya sa kaalamang iyon.

Verse 21

स पुराणार्थविल्लोके स सर्वज्ञः स बुद्धिमान् । स शान्तो मोक्षधर्मज्ञः कर्मभक्तिकलापवित् ॥ २० ॥

Sa mundong ito, siya lamang ang tunay na bihasa sa kahulugan ng mga Purāṇa; siya’y lubos na nakaaalam, matalino, mapayapa, nakaaalam ng dharma na nagdadala sa mokṣa, at sanay sa buong saklaw ng karma at bhakti.

Verse 22

वेदवेदाङ्गशास्त्राणां सारभूतं मुनीश्वराः । जगद्धितार्थं तत्सर्वं पुराणेषूक्तवान्मुनिः ॥ २१ ॥

O pinakadakilang mga pantas, ang diwa ng mga Veda at ng mga disiplina ng Vedāṅga ay inilahad ng muni sa mga Purāṇa—lahat ng iyon—para sa kapakanan ng daigdig.

Verse 23

ज्ञानार्णवो वै सूतस्तत्सर्वतत्त्वार्थकोविदः । तस्मात्तमेव पृच्छाम इत्यूचे शौनको मुनीन् ॥ २२ ॥

Si Sūta ay tunay na karagatan ng kaalaman, bihasa sa kahulugan at layon ng lahat ng tattva. Kaya’t siya lamang ang ating tanungin—ganito nagsalita si Śaunaka sa mga pantas.

Verse 24

ततस्ते मुनयः सर्वे शौनकं वाग्विदां वरम् । समाश्लिष्य सुसंप्रीताः साधु साध्विति चाब्रुवन् ॥ २३ ॥

Pagkaraan, niyakap ng lahat ng pantas si Śaunaka—ang pinakadakila sa mga bihasa sa banal na pananalita—na lubhang nagagalak, at nagsabi, “Tunay na mabuti! Tunay na mabuti!”

Verse 25

अथ ते मुनयो जग्मुः पुण्यं सिद्धाश्रमं वने । मृगव्रजसमाकीर्णं मुनिभिः परिशोभितम् ॥ २४ ॥

Pagkatapos, nagtungo ang mga pantas sa banal na Siddhāśrama sa gubat—punô ng mga kawan ng usa at lalong maringal dahil sa presensya ng mga asceta at iba pang muni.

Verse 26

मनोज्ञभूरुहलताफलपुष्पविभूषितम् । युक्तं सरोभिरच्छोदैरतिथ्यातिथ्यसंकुलम् ॥ २५ ॥

Ang pook na iyon ay pinalamutian ng kaaya-ayang mga punò at baging, hitik sa bunga at bulaklak; may mga lawang malinaw at dalisay, at laging puspos ng patuloy na pagtanggap at pag-aasikaso sa mga panauhin.

Verse 27

ते तु नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । यजन्तमग्निष्टोमेन ददृशू रोमहर्षणिम् ॥ २६ ॥

Ngunit namasdan nila ang Diyos na si Nārāyaṇa—walang hanggan at di-matatalo—na nagsasagawa ng pagsamba sa pamamagitan ng handog na Agniṣṭoma; isang pangitain na nakapagpapakilabot at pumupuno ng banal na pagkamangha.

Verse 28

यथार्हमर्चितास्तेन सूतेन प्रथितौजसः । तस्यावभृथमीक्षन्तस्तत्र तस्थुर्मखालये ॥ २७ ॥

Matapos silang parangalan nang nararapat ng Sūta na bantog sa lakas, nanatili sila roon sa bulwagan ng paghahandog, na nagmamasid sa avabhṛtha—ang pangwakas na ritwal ng paglilinis sa sakripisyo.

Verse 29

अधरावभृथस्नातं सूतं पौराणिकोत्तमम् । पप्रच्छुस्ते सुखासीनां नैमिषारण्यवासिनः ॥ २८ ॥

Pagkaraang maligo si Sūta—ang pinakadakila sa mga tagapagsalaysay ng Purāṇa—matapos ang avabhṛtha, ang mga naninirahan sa Naimiṣāraṇya, habang siya’y nakaupo nang panatag, ay nagtanong sa kanya.

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वयं त्वतिथयः प्राप्ता आतिथेयास्तु सुव्रत । ज्ञानदानोपचारेण पूजयास्मान्यथाविधिः ॥ २९ ॥

Wika ng mga ṛṣi: “O ikaw na may banal na panata, dumating kami bilang iyong mga panauhin. Kaya bilang punong-abala, tanggapin at parangalan mo kami ayon sa itinakdang tuntunin, sa pamamagitan ng kaloob na kaalaman at angkop na pag-aasikaso.”

Verse 31

दिवौकसो हि जीवन्ति पीत्वा चन्द्रकलामृतम् । ज्ञानामृतं भूसुरास्तु मुने त्वन्मुखनिःसृतम् ॥ ३० ॥

Ang mga naninirahan sa langit ay nabubuhay sa pag-inom ng nektar na dumadaloy mula sa sinag ng Buwan; ngunit ang mga brāhmaṇa, O pantas, ay nabubuhay sa nektar ng kaalaman na lumalabas mula sa iyong bibig.

Verse 32

येनेदमखिलं जातं यदाधारं यदात्मकम् । यस्मिन्प्रतिष्ठितं तात यस्मिन्वा लयमेष्यति ॥ ३१ ॥

Yaong sa pamamagitan Niya isinilang ang buong sansinukob—Siya ang sandigan nito at Siya rin ang likas na diwa nito; sa Kanya ito nakatatag, mahal na anak, at sa Kanya rin ito sa huli maglalaho.

Verse 33

केन विष्णुः प्रसन्नः स्यात्स कथं पूज्यते नरैः । कथं वर्णाश्रमाचारश्चातिथेः पूजनं कथम् ॥ ३२ ॥

Sa anong paraan nalulugod si Viṣṇu, at paano Siya dapat sambahin ng mga tao? Paano isasagawa ang wastong asal ng varṇa at āśrama, at paano rin pararangalan ang panauhin?

Verse 34

सफलं स्याद्यथा कर्म मोक्षोपायः कथं नृणाम् । भक्त्या किं प्राप्यते पुंभिस्तथा भक्तिश्च कीदृशी ॥ ३३ ॥

Paano magiging tunay na mabunga ang gawa, at ano ang daan tungo sa mokṣa para sa tao? Sa bhakti, ano ang nakakamit ng isang nilalang, at anong uri ng bhakti ang dapat isagawa?

Verse 35

वद सूत मुनिश्रेष्ट सर्वमेतदसंशयम् । कस्य नो जायते श्रद्धा श्रोतुं त्वद्वचनामृतम् ॥ ३४ ॥

Magsalita ka, O Sūta—pinakamainam sa mga pantas—ipahayag mo ang lahat ng ito nang walang pag-aalinlangan. Sapagkat sino ang hindi magkakaroon ng pananampalataya at pananabik na marinig ang nektar ng iyong mga salita?

Verse 36

सूत उवाच । श्रृणुध्वमृषयः सर्वे यदिष्टं वो वदामि तत् । गीतं सनकमुख्यैस्तु नारदाय महात्मने ॥ ३५ ॥

Wika ni Sūta: “Makinig kayo, O lahat ng mga rishi. Sasabihin ko nang tumpak ang ninanais ninyo—ang banal na aral na inawit nina Sanaka at ng iba pang pangunahing pantas para kay Nārada na dakila ang kaluluwa.”

Verse 37

पुराणं नारदोपाख्यमेतद्वेदार्थसंमितम् । सर्वपापप्रशमनं दुष्टग्रहनिवारणम् ॥ ३६ ॥

Ang Purāṇa na ito, na kilala bilang Nārada Purāṇa, ay ganap na kaayon ng diwa ng mga Veda. Pinapawi nito ang lahat ng kasalanan at itinataboy ang mga pighating dulot ng masasamang impluwensiya ng mga planeta.

Verse 38

दुःस्वप्ननाशनं धर्म्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । नारायणकथोपेतं सर्वकल्याणकारणम् ॥ ३७ ॥

Winawasak nito ang masasamang panaginip, likas na maka-dharma, at nagkakaloob ng bunga ng kapakinabangan sa daigdig at ng kalayaan (moksha). Taglay ang banal na salaysay ni Nārāyaṇa, ito ang pinagmumulan ng lahat ng pagpapala.

Verse 39

धर्मार्थकाममोक्षाणां हेतुभूतं महाफलम् । अपूर्वपुण्यफलदं श्रृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ ३८ ॥

Makinig nang may ganap na pagtuon: ang aral na ito ang sanhi ng dharma, artha, kāma, at mokṣa; nagbubunga ito ng dakilang kapakinabangan at nagbibigay ng di-pangkaraniwang bunga ng kabanalan.

Verse 40

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । श्रृत्वैतदार्षं दिव्यं च पुराणं शुद्धिमाप्नुयात् ॥ ३९ ॥

Kahit ang isang tao ay nadungisan ng mabibigat na kasalanan, o maging ng mga kasalanang pangalawa, sa pakikinig sa banal at makalangit na Purāṇa ng mga rishi, siya’y makakamit ang paglilinis.

Verse 41

यस्यैकाध्यायपठनाद्वाजिमेधफलं लभेत् । अध्यायद्वयपाठेन राजसूयफलं तथा ॥ ४० ॥

Sa pagbigkas ng isang kabanata ng Purāṇa na ito, natatamo ang gantimpalang tulad ng handog na Aśvamedha; at sa pagbigkas ng dalawang kabanata, natatamo rin ang gantimpalang tulad ng Rājasūya.

Verse 42

ज्येष्ठमासे पूर्णिमायां मूलक्षें प्रयतो नरः । स्नात्वा च यमुना तोये मथुरायामुपोषितः ॥ ४१ ॥

Sa araw ng kabilugan ng buwan sa buwang Jyeṣṭha, sa ilalim ng bituing Mūla, ang taong may pagpipigil ay dapat maligo sa tubig ng Yamunā at magsagawa ng upavāsa (pag-aayuno) sa Mathurā.

Verse 43

अभ्यर्च्य विधितवत्कृष्णं यत्फलं लभते द्विजाः । तत्फलं समवाप्रोति अध्यायत्रयपाठतः ॥ ४२ ॥

O mga dvija, anumang bunga ang natatamo ng tao sa wastong pagsamba kay Kṛṣṇa ayon sa itinakdang ritwal, yaon ding bunga ang nakakamit sa pagbigkas ng tatlong kabanata.

Verse 44

तत्प्रवक्ष्यामि वः सम्यक् शृणुध्वं गदतो मम । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तः कोटिकुलान्वितः ॥ ४३ ॥

Ipapaliwanag ko ito sa inyo nang wasto—pakinggan ninyo ang aking sinasabi. Sa pamamagitan nito, napapalaya ang tao sa mga kasalanang naipon sa sampu-sampung libong kapanganakan, kasama ang di-mabilang na salinlahi ng kanyang angkan.

Verse 45

ब्रह्मणः पदमासाद्य तत्रैव प्रतितिष्ठति । श्रुत्वास्य तु दशाध्यायान्भक्तिभावेन मानवः ॥ ४४ ॥

Matapos marating ang kalagayan ni Brahmā, siya’y nananatiling matatag doon. Ngunit ang taong nakikinig sa sampung kabanatang ito nang may bhakti (taimtim na debosyon) ay nakakamit din ang gayong kalagayan.

Verse 46

निर्वाणमूक्तिं लभते नात्र कार्या विचारणा । श्रेयसां परमं श्रेयः पवित्राणामनुत्तमम् ॥ ४५ ॥

Nakakamtan ng tao ang kalayaan ng nirvāṇa—dito’y hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o dagdag na pagninilay. Ito ang pinakamataas na kabutihan sa lahat ng kabutihan, at ang walang kapantay na tagapagpadalisay sa lahat ng dalisay.

Verse 47

दुःखप्रनाशनं पुण्यं श्रोतव्यं यत्नतो द्विजाः । श्रद्धया सहितो मर्त्यः श्लोकं श्लोकार्द्धमेव वा ॥ ४६ ॥

O mga dwija, ang banal na aral na pumupuksa sa dalamhati ay dapat pakinggan nang may pagsisikap. Ang mortal na may śraddhā ay dapat makinig kahit isang śloka—maging kalahating śloka man lamang.

Verse 48

पठित्वा मुच्यते सद्यो महापातकराशिभिः । सतामेव प्रवक्तव्यं गुह्याद्गुह्यतरं यतः ॥ ४७ ॥

Sa pagbasa nito, agad na napapalaya ang tao mula sa mga bunton ng mabibigat na kasalanan. Kaya ito’y dapat ituro lamang sa mga banal, sapagkat ito’y higit na lihim kaysa sa lihim.

Verse 49

वावयेत्पुरतो विष्णोः पुण्यक्षेत्रे द्विजान्तिके । ब्रह्यद्रोहपराणां च दंभाचारयुतात्मनाम् ॥ ४८ ॥

Dapat ipagawa ang banal na pagbigkas na ito sa harap ni Viṣṇu—sa banal na pook at sa piling ng mga brāhmaṇa—lalo na para sa mga taong nagtataglay ng pagkapoot sa sagrado (Brahman/brāhmaṇa) at ang isip ay nakakabit sa pagkukunwari at masamang asal.

Verse 50

जनानां बकवृतीनां न ब्रूयादिदमुत्तमम् । त्यक्तकामादिदोषाणां विष्णुभक्तिरतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

Ang kataas-taasang aral na ito ay hindi dapat sabihin sa mga taong nagbabalatkayo sa pagkukunwari. Ito’y para sa mga tumalikod na sa mga dungis gaya ng pagnanasa at ang puso’y nakatuon sa bhakti kay Viṣṇu.

Verse 51

सदाचारपराणां च वक्तव्यं मोक्षयसाधनम् । सर्वदेवमयो विष्णुः स्मरतामार्तिनाशनः ॥ ५० ॥

Sa mga nakatuon sa matuwid na asal, dapat ituro ang paraan tungo sa moksha. Si Viṣṇu—na sumasaklaw sa lahat ng mga deva—ay pumapawi sa dalamhati ng mga umaalaala sa Kanya.

Verse 52

सद्भक्तिवत्सलो विप्रा भक्त्या तुष्यति नान्यथा । अश्रद्धयापि यांन्नाच्चि कीर्तितेऽथ स्मूतेऽपि वा ॥ ५१ ॥

O mga brāhmaṇa, ang Panginoon ay mapagmahal sa tunay na mga bhakta; nalulugod Siya sa bhakti lamang at hindi sa iba. Kahit walang pananampalataya, kapag binigkas ang Kanyang Pangalan, inawit sa kīrtana, o kahit inalaala, nagkakaroon pa rin ng banal na bisa.

Verse 53

विमुक्तः पातकैर्मर्त्यो लभते पदमव्ययम् । संसारधोरकान्ताग्दावाग्रिर्मधुसुदनः ॥ ५२ ॥

Ang taong napalaya sa mga kasalanan ay nakakamit ang di-nasisirang kalagayan. Sa naglalagablab na sunog-gubat sa dulo ng nakapanghihilakbot na ilang ng saṃsāra, si Madhusūdana (Viṣṇu) ang banal na apoy na tumutupok dito.

Verse 54

स्मरतां सर्वपापानि नाशयत्याशु सत्तमाः । तदर्थद्योतकमिदं पुराणं श्राव्यमुत्तमम् ॥ ५३ ॥

O pinakamainam sa mga mabubuti, para sa mga umaalaala nito, mabilis nitong winawasak ang lahat ng kasalanan. Kaya ang dakilang Purāṇa na ito—na nagliliwanag sa kahulugang iyon—ay nararapat pakinggan.

Verse 55

श्रवणात्पठनाद्वापि सर्वपापविनाशकृत् । यस्यास्य श्रवणे बुद्धिर्जायते भक्तिसंयुता ॥ ५४ ॥

Sa pagdinig lamang, o kahit sa pagbigkas at pagbigkas-muli, ito’y nagiging tagapuksa ng lahat ng kasalanan. Para sa taong sa pakikinig nito ay sumisibol ang pagkaunawang kaisa ng bhakti, doon nagkakamit ang pinakamataas na bunga.

Verse 56

स एव कृतकृत्यस्तु सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यदर्जितं तपः पुण्यं तन्मन्ये सफलं द्विजाः ॥ ५५ ॥

Siya lamang ang tunay na ganap at bihasa sa pag-unawa sa kahulugan ng lahat ng śāstra. Anumang tapas at puṇya na kanyang naipon—O mga dvija, itinuturing kong yaon ay tunay na may bunga.

Verse 57

यदस्य श्रवणे भाक्तिरन्यथा नहि जायते । सत्कथासु प्रर्वतन्ते सज्जना ये जगाद्धिताः ॥ ५६ ॥

Sa pakikinig nito, sumisibol ang bhakti—hindi sa ibang paraan. Ang mga mabubuting tao na naghahangad ng kapakanan ng daigdig ay naglalaan ng sarili sa sat-kathā, mga banal at marangal na salaysay.

Verse 58

निन्दायां कलहे वापि ह्यसन्तः पाप्तात्पराः । पुराणेष्वर्थवादत्वं ये वदन्ति नराधमाः ॥ ५७ ॥

Ang masasamang tao na nalulugod sa paninirang-puri at pag-aaway ay tunay na balakyot—higit pa sa makasalanan. At ang mga hamak na nagsasabing ang mga Purāṇa ay arthavāda lamang, purong papuri na hungkag, ay gayon ding hinahatulan.

Verse 59

तैरर्जितानि पुण्यानि क्षयं यान्ति द्विजोत्तमाः । समस्तकर्मनिर्मूलसाधनानि नराधमः ॥ ५८ ॥

O pinakamainam sa mga dvija, ang mga puṇya na natamo sa mga paraang iyon ay mauuwi rin sa pagkapawi. Ngunit ang hamak na tao ay umaasa sa mga kasangkapang bumubunot sa karma sa pinakaugat nito.

Verse 60

पुराणान्यर्थवादेन ब्रुवन्नरकमश्नुते । अन्यानि साधयन्त्येव कार्याणि विधिना नराः ॥ ५९ ॥

Ang nagsasabing ang mga Purāṇa ay arthavāda lamang, papuring pinalabis, ay napapasa-impiyerno. Samantalang ang iba pang mga tungkulin ay natatapos lamang ng tao kapag isinagawa ayon sa wastong tuntunin at pamamaraan.

Verse 61

पुराणानि द्विजश्रेष्टाः साधयन्ति न मोहिताः । अनायासेन यः पुण्यानीच्छतीह द्विजोत्तमाः ॥ ६० ॥

O pinakamainam sa mga dwija, ang mga hindi nalilinlang ay nakatatamo ng layon sa pamamagitan ng mga Purāṇa; at sinumang nagnanais ng kabutihang-loob at gantimpalang banal nang walang hirap—o pinakadakilang brāhmaṇa—ay dapat umasa sa Purāṇa.

Verse 62

श्रोतव्यानि पुराणानि तेन वै भक्तिभावतः । पुराणश्रवणे बुद्धिर्यस्य पुंसः प्रवर्तते ॥ ६१ ॥

Kaya nga, ang mga Purāṇa ay dapat pakinggan nang may diwang bhakti; sapagkat yaong ang isip at talino ay nahihilig sa pakikinig sa Purāṇa, sa kaniya’y nagigising at tumitibay ang debosyon.

Verse 63

पुरार्जितानि पापानि तस्य नश्यन्त्यसंशयम् । पुराणे वर्तमानेऽपि पापपाशेन यन्त्रितः । आदरेणान्यगाथासु सक्तबुद्धिः पतत्यधः ॥ ६२ ॥

Ang mga kasalanang naipon mula pa noon ay tiyak na napapawi para sa kaniya. Ngunit kahit binibigkas ang Purāṇa, kung siya’y nakagapos sa tali ng kasalanan at, sa maling paggalang, ikinakapit ang isip sa ibang awit at kuwentong makamundo, siya’y bumabagsak sa ibaba.

Verse 64

सत्सङ्गदेवार्चनसत्कथासु हितोपदेशे निरतो मनुष्यः । प्रयाति विष्णोः परमं पदं यद्देहावसानेऽच्युततुल्यतेजाः ॥ ६३ ॥

Ang taong masigasig sa banal na pakikisama (sat-saṅga), sa pagsamba sa mga Deva, sa pakikinig ng mga sagradong salaysay, at sa kapaki-pakinabang na payo, ay makararating sa kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu; at sa wakas ng buhay ng katawan, siya’y magniningning na may liwanag na kahambing ni Acyuta (Viṣṇu).

Verse 65

तस्मादिदं नारदनामधेयं पुण्यं पुराणं श्रुणुत द्विजेन्द्राः । यस्मिञ्छ्रुते जन्मजरादिहीनो नरो भवेदच्युतनिष्टचेताः ॥ ६४ ॥

Kaya nga, o mga pinuno sa mga dwija, pakinggan ninyo ang banal na Purāṇa na ito na may pangalang ‘Nārada’. Sa pagdinig nito, ang tao’y napapalaya sa kapanganakan, pagtanda, at mga katulad nito, na ang isip ay matatag na nakatuon kay Acyuta (Viṣṇu).

Verse 66

वरं वरेण्यं वरदं पुराणं निजप्रभाभावितसर्वलोकम् । संकल्पितार्थप्रदमादिदेवं स्मृत्वाव्रजेन्मुक्तिपदं मनुष्यः ॥ ६५ ॥

Ang taong nag-aalaala sa Purāṇa na pinakadakila at karapat-dapat sambahin—tagapagkaloob ng biyaya, nagpapaliwanag sa lahat ng daigdig sa sariling liwanag, at nagbibigay ng ninanais na layon—at nag-aalaala sa Ādi-deva, ang Unang Panginoon, ay makaaabot sa kalagayan ng paglaya.

Verse 67

ब्रह्मेशविष्ण्वादिशरीरभेदैर्विश्वं सृजत्यत्ति च पाति विप्राः । तमादिदेवं परमं परेशमाधाय चेतस्युपयाति मुक्तिम् ॥ ६६ ॥

O mga brāhmaṇa, sa pag-ako Niya ng iba’t ibang katawan bilang Brahmā, Īśa (Śiva), Viṣṇu at iba pa, nililikha Niya ang sansinukob, pinananatili ito, at muli ring binabawi. Ang naglalagak sa puso ng Ādi-deva—ang Kataas-taasang Panginoon, Panginoon ng mga panginoon—ay makaaabot sa paglaya.

Verse 68

यो नाम जात्यादिविकल्पहीनः परः पराणां परमः परस्मात् । वेदान्तवेद्यः स्वजनप्रकाशः समीड्यते सर्वपुराणवेदैः ॥ ६७ ॥

Siya na ang mismong Pangalan ay malaya sa lahat ng pagkakaiba gaya ng kapanganakan, kasta, at iba pa—lampas sa lampas, Kataas-taasan sa mga kataas-taasan, higit pa sa pinakamataas—na nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta at kusang nagniningning para sa Kaniyang mga deboto: Siya’y pinupuri ng lahat ng Purāṇa at ng mga Veda.

Verse 69

तस्मात्तिमीशं जगतां विमुक्तिमुपासनायालमजं मुरारिम् । परं रहस्यं पुरुषार्थहेतुं स्मृत्वा नरो याति भवाब्धिपारम् ॥ ६८ ॥

Kaya nga, alalahanin at sambahin ang di-isinilang na Murāri—Panginoon ng mga daigdig, ang mismong paglaya ng sansinukob, ang sukdulang lihim at sanhi ng lahat ng layunin ng tao. Sa pag-alaala sa Kaniya, ang tao’y nakakatawid sa dagat ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 70

वक्तव्यं धार्मिकेभ्यस्तु श्रद्दधानेभ्य एव च । मुमुक्षुभ्यो यतिभ्यश्च वीतरागेभ्य एव च ॥ ६९ ॥

Ang aral na ito ay dapat ipahayag lamang sa mga matuwid, at tunay na sa mga may pananampalataya lamang; gayundin sa mga naghahangad ng paglaya, sa mga yati (ascetic), at tanging sa mga malaya sa pagkakapit at pagnanasa.

Verse 71

वक्तव्यं पुण्यदेशे च सभायां देवतागृहे । पुण्यक्षेत्रे पुण्यतीर्थे देव ब्राह्मणसन्निधौ ॥ ७० ॥

Ang banal na aral na ito ay dapat ipahayag sa banal na pook, sa kapulungan, sa templo; sa lupang mapagpala at sa sagradong tawiran (tīrtha)—lalo na sa harap ng mga deva at ng mga brāhmaṇa.

Verse 72

उच्छिष्टदेशे वक्तार आख्यानमिदमुत्तमम् । पच्यन्ते नरके घोरे यावदाभूतसंप्लवम् ॥ ७१ ॥

Ang sinumang bumibigkas ng kataasang salaysay na ito sa maruming lugar ay lulutuin sa kakila-kilabot na impiyerno hanggang sa pagkalusaw ng lahat ng nilalang.

Verse 73

मृषा श्रृणोति यो मूढो दम्भी भक्तिविवर्जितः । सोऽपि तद्वन्महाघोरे नरके पच्यतेऽक्षये ॥ ७२ ॥

Ang mangmang na nakikinig na may huwad na layon—mapagkunwari at salat sa bhakti—siya man ay, tulad ng mga nagkasala, lulutuin sa sukdulang kakila-kilabot na impiyernong walang wakas.

Verse 74

नरो यः सत्कथामध्ये संभाषां कुरुतेऽन्यतः । स याति नरकं घोरं तदेकाग्रमना भवेत् ॥ ७३ ॥

Ang taong sa gitna ng sat-kathā (banal na salaysay) ay nakikipag-usap ng kung anu-ano sa iba ay mapupunta sa kakila-kilabot na impiyerno; kaya’t panatilihing iisa ang tuon ng isip sa banal na pagbigkas.

Verse 75

श्रोता वक्ता चविप्रेन्द्रा एष धर्मः सनातनः । असमाहितचित्तस्तु न जानाति हि किंचना ॥ ७४ ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang maging tunay na tagapakinig at tunay na tagapagsalita—ito ang walang hanggang dharma (sanātana). Ngunit ang may isip na hindi natitipon at di-matatag ay walang nauunawaan.

Verse 76

तत एकमना भूत्वा पिबेद्धरिकथामृतम् । कथं संभ्रान्तचित्तस्य कथास्वादः प्रजायते ॥ ७५ ॥

Kaya nga, maging iisa ang tuon ng isip at inumin ang ambrosya ng mga banal na salaysay ni Hari. Paano magkakaroon ng lasa ang ganitong katha sa taong magulo at ligalig ang diwa?

Verse 77

किं सुखं प्राप्यते लोके पुंसा संभ्रान्तचेतसा । तस्मात्सर्वं परित्यज्य कामं दुःखस्य साधनम् ॥ ७६ ॥

Anong ligaya ang matatamo sa mundong ito ng taong magulo ang isip? Kaya’t talikdan ang lahat at iwan ang kāma, ang pagnanasa, sapagkat ito ang kasangkapan ng pagdurusa.

Verse 78

समाहितमना भूत्वाकुर्यादच्युतचिन्तनम् । येन केनाप्युपायेन स्मृतो नारायणोऽव्ययः ॥ ७७ ॥

Kapag pinatatag ang isip, magnilay kay Acyuta. Sa anumang paraan, alalahanin lagi si Nārāyaṇa, ang Di-nasisira at walang hanggan.

Verse 79

अपि पातकयुक्तस्य प्रसन्नः स्यान्नसंशयः । यस्य नारायणे भक्तिर्विभौ विश्वेश्वरेऽव्यये । तस्य स्यात्सफलं जन्म मुक्तिश्चैव करे स्थिता ॥ ७८ ॥

Kahit ang taong nabibigatan ng kasalanan ay nagiging kalugud-lugod sa Panginoon—walang pag-aalinlangan—kung may bhakti siya kay Nārāyaṇa, ang lumalaganap sa lahat, ang Di-nasisirang Panginoon ng sansinukob. Sa gayong deboto, nagiging mabunga ang buhay, at ang kalayaan ay tila nasa palad na.

Verse 80

धर्मार्थकाममोक्षाख्यपुरुषार्था द्विजोत्तमाः । हरिभक्तिपराणां वै संपद्यन्ते न संशयः ॥ ७९ ॥

O pinakamainam sa mga dwija, ang mga layunin ng tao na tinatawag na dharma, artha, kāma, at mokṣa ay tiyak na nagkakabunga para sa mga lubos na nakatuon sa bhakti kay Hari—walang pag-aalinlangan.