Adhyaya 86

Verse 1

इस प्रकार श्रीमहाभारत कर्णपर्वमें वृषसेनका वधविषयक पचासीवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ८५ ॥ नशा (0) आज अन+- षडशीतितमो<्ध्याय: कर्णके साथ युद्ध करनेके विषयमें श्रीकृष्ण और पा की बातचीत तथा अर्जुनका कर्णके सामने उपस्थित संजय उवाच तमायान्तमभिप्रेक्ष्य वेलोद्वृत्तमिवार्णवम्‌ । गर्जन्तं सुमहाकायं दुर्निवारं सुरैरपि,संजय कहते हैं--राजन्‌! सीमाको लाँधकर आगे बढ़ते हुए महासागरके सदृश विशालकाय कर्ण गर्जना करता हुआ आगे बढ़ा। वह देवताओंके लिये भी दुर्जय था। उसे आते देख दशार्हकुलनन्दन पुरुषश्रेष्ठ भगवान्‌ श्रीकृष्णने हँसकर अर्जुनसे कहा--'पार्थ! जिसके सारथि शल्य हैं और रथमें श्वेत घोड़े जुते हैं, वही यह कर्ण रथसहित इधर आ रहा है महामना पाण्डुकुमार अर्जुनके ऐसा कहनेपर भगवान्‌ श्रीकृष्णने विजयसूचक आशीर्वादके द्वारा उनका आदर करके उस समय मनके समान वेगशाली घोड़ोंको तीव्रवेगसे आगे बढ़ाया। पाण्डुपुत्र अर्जुनका वह मनोजव रथ एक ही क्षणमें कर्णके रथके सामने जाकर खड़ा हो गया ।। इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि कर्णार्जुनद्वैरथे वासुदेववाक्ये षडशीतितमो<ध्याय: ।। ८६ ।। इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वमें कर्ण और अजुनिके द्वैरथयुद्धके प्रसंगें भगवान्‌ श्रीकृष्णका वाक्यविषयक छियासीवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ८६ ॥/ ऑप--+ह-< बक। ] अि्शशाएड<ह सप्ताशीतितमोब ध्याय: कर्ण और अर्जुनका द्वैरथयुद्धमें समागम, उनकी जय- पराजयके सम्बन्धमें सब प्राणियोंका संशय, ब्रह्मा और महादेवजीद्वारा अर्जुनकी विजय-घोषणा तथा कर्णकी शल्यसे और अर्जुनकी श्रीकृष्णसे वार्ता संजय उवाच वृषसेनं हतं दृष्टवा शोकामर्षसमन्वित: । पुत्रशोकोद्धवं वारि नेत्राभ्यां समवासृजत्‌

Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, nang makita siyang sumusulong—gaya ng dagat na umaapaw lampas sa pampang—si Karṇa, na napakalaki ng pangangatawan, ay umabante na umuungal. Siya’y isang puwersang maging ang mga diyos ay mahirap pigilan.”

Verse 2

अर्जुन प्राह दाशार्ह: प्रहस्य पुरुषर्षभ: । अयं सरथ आयाति श्वेताश्वः शल्यसारथि:,संजय कहते हैं--राजन्‌! सीमाको लाँधकर आगे बढ़ते हुए महासागरके सदृश विशालकाय कर्ण गर्जना करता हुआ आगे बढ़ा। वह देवताओंके लिये भी दुर्जय था। उसे आते देख दशार्हकुलनन्दन पुरुषश्रेष्ठ भगवान्‌ श्रीकृष्णने हँसकर अर्जुनसे कहा--'पार्थ! जिसके सारथि शल्य हैं और रथमें श्वेत घोड़े जुते हैं, वही यह कर्ण रथसहित इधर आ रहा है

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, si Dāśārha Kṛṣṇa—ang toro sa mga tao—ay ngumiti at nagsalita kay Arjuna: “Tingnan mo! Papalapit na siya kasama ang kanyang karwahe: yaong may mapuputing kabayo at si Śalya ang kanyang tagapagpatakbo.”

Verse 3

येन ते सह योद्धव्यं स्थिरो भव धनंजय । पश्य चैनं समायुक्तं रथं कर्णस्य पाण्डव

Sinabi ni Sañjaya: “O Dhanañjaya (Arjuna), maging matatag at buo ang loob, sapagkat siya ang dapat mong makipaglaban. O Pāṇḍava, masdan—ang karwahe ni Karṇa ay ganap nang nakahanda at nakaharness, handa sa digmaan.”

Verse 4

नानापताकाकलिलं किड्किणीजालमालिनम्‌,“इसपर भाँति-भाँतिकी पताकाएँ फहरा रही हैं तथा वह छोटी-छोटी घंटियोंवाली झालरसे अलंकृत है। ये सफेद घोड़े आकाशमें विमानके समान इस रथको लेकर मानो उड़े जा रहे हैं। महामनस्वी कर्णकी इस ध्वजाको तो देखो, जिसमें हाथीके रस्सेका चिह्न बना हुआ है

Wika ni Sanjaya: “Ang karwaheng iyon ay siksik sa sari-saring bandilang kumakaway, at pinalalamutian ng lambat ng maliliit na kampanilyang kumakalansing. Hinihila ng mapuputing kabayo, wari’y dumudulas sa himpapawid na parang sasakyang makalangit. Masdan ang watawat ni Karna, ang dakilang-loob—may tatak na sagisag ng lubid na panggapos sa elepante—na nagpapahayag ng kanyang pagkakakilanlang mandirigma at matibay na paninindigan.”

Verse 5

उह्यमानमिवाकाशे विमान पाण्ड्रैर्हयै: । ध्वजं च पश्य कर्णस्य नागकक्षं महात्मन:,“इसपर भाँति-भाँतिकी पताकाएँ फहरा रही हैं तथा वह छोटी-छोटी घंटियोंवाली झालरसे अलंकृत है। ये सफेद घोड़े आकाशमें विमानके समान इस रथको लेकर मानो उड़े जा रहे हैं। महामनस्वी कर्णकी इस ध्वजाको तो देखो, जिसमें हाथीके रस्सेका चिह्न बना हुआ है

Wika ni Sanjaya: “Masdan ang watawat ni Karna—may sagisag ng lubid na pangbigkis sa elepante—na pag-aari ng dakilang-loob na mandirigma. Hinihila ng mapuputing kabayo, ang kanyang karwahe’y wari’y binubuhat sa himpapawid na parang sasakyang makalangit, na tila lumilipad. Lalong pinatitingkad ng tanawing ito ang bigat ng dharma sa digmaan: ang karangyaan at lakas-mandirigma’y nasa sukdulan, habang ang mapanirang kapalit ng labanan ay dumidiin sa lahat.”

Verse 6

आखण्डलथनु:प्रख्यमुल्लिखन्तमिवाम्बरम्‌ । पश्य कर्ण समायान्तं धार्तराष्ट्रप्रियेषिणम्‌

Wika ni Sanjaya: “Masdan, O Karna—siya’y papalapit sa iyo, na wari’y inuukit ang mismong langit; bantog sa busog na tulad ng kay Ākhaṇḍala (Indra). Sumusulong siya na iisa ang hangarin: gawin ang ikalulugod ng anak ni Dhṛtarāṣṭra.”

Verse 7

एष मद्रेश्व॒रो राजा रथाग्रे पर्यवस्थित:

Wika ni Sanjaya: “Narito ang hari, ang panginoon ng Madra, na nakapuwesto sa pinakaharap ng karwahe.”

Verse 8

शृणु दुन्दुभिनिर्घोषं शड्खशब्दं च दारुणम्‌

Wika ni Sanjaya: “Makinig—naroon ang umuugong na dagundong ng mga tambol ng digmaan, at ang marahas at nakapanghihilakbot na busina ng mga kabibe.”

Verse 9

अन्तर्धाय महाशब्दान्‌ कर्णेनामिततेजसा

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, si Karṇa na may ningning na di masukat ay pinawi ang malalakas na sigawan at dagundong na tila kulog—ang kanyang nakapanghihilakbot na presensya at kilos ang nagpatahimik sa kaguluhan ng labanan.

Verse 10

एते दीर्यन्ति सगणा: पठ्चालानां महारथा:

Sinabi ni Sañjaya: “Ang mga dakilang mandirigmang karwahe ng mga Pāñcāla, kasama ang kanilang mga pangkat, ay pinupunit at winawasak (sa labanan).” Ipinahihiwatig nito ang madilim na pag-igting ng digmaan: maging ang mga bantog na kampeon, kahit may kasamang hukbo, ay nauubos sa walang humpay na karahasan ng Kurukṣetra.

Verse 11

दृष्टवा केसरिणं क्रुद्धं मृगा इव महावने । “जैसे महान्‌ वनमें मृग कुपित हुए सिंहको देखकर भागने लगते हैं, उसी प्रकार ये पांचाल महारथी अपने सैन्यदलके साथ कर्णको देखकर भागे जा रहे हैं ।। सर्वयत्नेन कौन्तेय हन्तुमहसि सूतजम्‌

Sinabi ni Sañjaya: “Kung paanong ang mga usa sa malawak na gubat ay tumatakas kapag nakita ang nagngangalit na leon, gayon din ang mga dakilang mandirigmang karwahe ng Pāñcāla, kasama ang kanilang hukbo, ay umurong nang makita si Karṇa. Kaya, O anak ni Kuntī, magsikap ka sa lahat ng paraan upang mapatay ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 12

सदेवासुरगन्धर्वास्त्रील्लॉकान्‌ सचराचरान्‌

Sinabi ni Sañjaya: “(Nasaksihan/napasailalim niya) ang tatlong daigdig—kasama ang mga diyos, mga asura, at mga gandharva—oo, ang lahat ng gumagalaw at ang lahat ng di gumagalaw.”

Verse 13

भीममुग्र॑ महात्मानं त्र्यक्ष॑ शर्व॑ कपर्दिनम्‌,“जिनकी मूर्ति बड़ी ही उग्र और भयंकर है, जो महात्मा हैं, जिनके तीन नेत्र और मस्तकपर जटाजूट है, उन सर्वसमर्थ ईश्वर भगवान्‌ शंकरको दूसरे लोग देख भी नहीं सकते फिर उनके साथ युद्ध करनेकी तो बात ही कया है? परंतु तुमने सम्पूर्ण जीवोंका कल्याण करनेवाले उन्हीं स्थाणुस्वरूप महादेव साक्षात्‌ भगवान्‌ शिवकी युद्धके द्वारा आराधना की है, अन्य देवताओंने भी तुम्हें वरदान दिये है; इसलिये महाबाहु पार्थ! तुम उन देवाधिदेव त्रिशूलधारी भगवान्‌ शंकरकी कृपासे कर्णको उसी प्रकार मार डालो, जैसे वृत्रविनाशक इन्द्रने नमुचिका वध किया था। कुन्तीनन्दन! तुम्हारा सदा ही कल्याण हो। तुम युद्धमें विजय प्राप्त करो”

Sinabi ni Sañjaya: “Ang Panginoong yaon na kakila-kilabot at makapangyarihan ang diwa—ang may tatlong mata, si Śarva, ang may buhol-buhol na buhok—ni hindi man lamang matitigan ng karaniwang nilalang; paano pa kaya ang makipagdigma sa Kanya? Ngunit sinamba mo ang mismong Mahādeva—si Śiva mismo, ang Matatag—sa pamamagitan ng pakikibaka, para sa kapakanan ng lahat ng nilalang. Ang iba pang mga diyos ay nagkaloob din sa iyo ng mga biyaya. Kaya, O Pārtha na makapangyarihan ang bisig, sa biyaya ni Śaṅkara, ang may hawak na trisula at Panginoon ng mga diyos, patayin mo si Karṇa gaya ng pagpatay ni Indra, ang pumatay kay Vṛtra, kay Namuci. O anak ni Kuntī, nawa’y lagi kang pagpalain; magwagi ka sa digmaang ito.”

Verse 14

नशक्ता द्रष्टमीशानं किं पुनर्योधितुं प्रभुम्‌ त्वया साक्षान्महादेव: सर्वभूतशिव: शिव:,“जिनकी मूर्ति बड़ी ही उग्र और भयंकर है, जो महात्मा हैं, जिनके तीन नेत्र और मस्तकपर जटाजूट है, उन सर्वसमर्थ ईश्वर भगवान्‌ शंकरको दूसरे लोग देख भी नहीं सकते फिर उनके साथ युद्ध करनेकी तो बात ही कया है? परंतु तुमने सम्पूर्ण जीवोंका कल्याण करनेवाले उन्हीं स्थाणुस्वरूप महादेव साक्षात्‌ भगवान्‌ शिवकी युद्धके द्वारा आराधना की है, अन्य देवताओंने भी तुम्हें वरदान दिये है; इसलिये महाबाहु पार्थ! तुम उन देवाधिदेव त्रिशूलधारी भगवान्‌ शंकरकी कृपासे कर्णको उसी प्रकार मार डालो, जैसे वृत्रविनाशक इन्द्रने नमुचिका वध किया था। कुन्तीनन्दन! तुम्हारा सदा ही कल्याण हो। तुम युद्धमें विजय प्राप्त करो”

Sinabi ni Sañjaya: “Ang iba ay hindi man lamang kayang masilayan si Īśāna; lalo pang hindi nila kayang makipaglaban sa Kataas-taasang Panginoon. Ngunit ikaw ay tunay na sumamba kay Mahādeva mismo sa pamamagitan ng digmaan—kay Śiva, ang mapagpala at tagapagkalinga ng lahat ng nilalang. Kaya, O Pārtha na makapangyarihan ang bisig, sa biyaya ng Diyos ng mga diyos, si Śaṅkara na may tangan ng trisula, pabagsakin mo si Karṇa gaya ng pagpatay ni Indra, ang pumatay kay Vṛtra, kay Namuci. Anak ni Kuntī, nawa’y laging mapasaiyo ang pagpapala; magwagi ka sa digmaang ito.”

Verse 15

युद्धेनाराधित: स्थाणुर्देवाश्न॒ वरदास्तव । तस्य पार्थ प्रसादेन देवदेवस्थ शूलिन:,“जिनकी मूर्ति बड़ी ही उग्र और भयंकर है, जो महात्मा हैं, जिनके तीन नेत्र और मस्तकपर जटाजूट है, उन सर्वसमर्थ ईश्वर भगवान्‌ शंकरको दूसरे लोग देख भी नहीं सकते फिर उनके साथ युद्ध करनेकी तो बात ही कया है? परंतु तुमने सम्पूर्ण जीवोंका कल्याण करनेवाले उन्हीं स्थाणुस्वरूप महादेव साक्षात्‌ भगवान्‌ शिवकी युद्धके द्वारा आराधना की है, अन्य देवताओंने भी तुम्हें वरदान दिये है; इसलिये महाबाहु पार्थ! तुम उन देवाधिदेव त्रिशूलधारी भगवान्‌ शंकरकी कृपासे कर्णको उसी प्रकार मार डालो, जैसे वृत्रविनाशक इन्द्रने नमुचिका वध किया था। कुन्तीनन्दन! तुम्हारा सदा ही कल्याण हो। तुम युद्धमें विजय प्राप्त करो”

Sinabi ni Sañjaya: “Sa pamamagitan ng labanan ay sinamba mo si Sthāṇu (Śiva) at nakamtan ang Kanyang pagsang-ayon; ang mga diyos ay nagkaloob din sa iyo ng mga biyaya. Kaya, O Pārtha, sa biyaya ng Diyos ng mga diyos, ang Panginoong may tangan ng trisula, pabagsakin mo si Karṇa—gaya ng pagpatay ni Indra, ang pumatay kay Vṛtra, kay Namuci. Nawa’y laging mapasaiyo ang kagalingan; magwagi ka sa digmaang ito.”

Verse 16

जहि कर्ण महाबाहो नमुचिं वृत्रहा यथा । श्रेयस्ते5स्तु सदा पार्थ युद्धे जयमवाप्नुहि,“जिनकी मूर्ति बड़ी ही उग्र और भयंकर है, जो महात्मा हैं, जिनके तीन नेत्र और मस्तकपर जटाजूट है, उन सर्वसमर्थ ईश्वर भगवान्‌ शंकरको दूसरे लोग देख भी नहीं सकते फिर उनके साथ युद्ध करनेकी तो बात ही कया है? परंतु तुमने सम्पूर्ण जीवोंका कल्याण करनेवाले उन्हीं स्थाणुस्वरूप महादेव साक्षात्‌ भगवान्‌ शिवकी युद्धके द्वारा आराधना की है, अन्य देवताओंने भी तुम्हें वरदान दिये है; इसलिये महाबाहु पार्थ! तुम उन देवाधिदेव त्रिशूलधारी भगवान्‌ शंकरकी कृपासे कर्णको उसी प्रकार मार डालो, जैसे वृत्रविनाशक इन्द्रने नमुचिका वध किया था। कुन्तीनन्दन! तुम्हारा सदा ही कल्याण हो। तुम युद्धमें विजय प्राप्त करो”

Sinabi ni Sañjaya: “O Pārtha na makapangyarihan ang bisig, patayin mo si Karṇa gaya ng pagpatay ni Vṛtrahā (Indra, ang pumatay kay Vṛtra) kay Namuci. Nawa’y laging mapasaiyo ang pinakamabuti; kamtin mo ang tagumpay sa labanan.”

Verse 17

अजुन उवाच ध्रुव एव जय: कृष्ण मम नास्त्यत्र संशय: । सर्वलोकगुरुर्यस्त्वं तुष्टो$सि मधुसूदन,अर्जुनने कहा--मधुसूदन श्रीकृष्ण! मेरी विजय अवश्य होगी, इसमें संशय नहीं है; क्योंकि सम्पूर्ण जगत्‌के गुरु आप मुझपर प्रसन्न हैं

Sinabi ni Arjuna: “Tiyak na akin ang tagumpay, O Krishna; walang alinlangan dito. Sapagkat ikaw—guro ng lahat ng daigdig—ay nalulugod sa akin, O Madhusūdana.”

Verse 18

चोदयाश्वान्‌ हृषीकेश रथं मम महारथ । नाहत्वा समरे कर्ण निवर्तिष्यति फाल्गुन:,महारथी हृषीकेश! आप मेरे रथ और घोड़ोंको आगे बढ़ाइये। अब अर्जुन समरांगणमें कर्णका वध किये बिना पीछे नहीं लौटेगा

Sinabi ni Arjuna: “O Hṛṣīkeśa, O dakilang mandirigma, pasulungin mo ang mga kabayo at itaboy pasulong ang aking karwahe. Hindi tatalikod si Phālguna sa larangang ito hangga’t hindi niya napapatay si Karṇa sa labanan.”

Verse 19

अद्य कर्ण हतं पश्य मच्छर: शकलीकृतम्‌ । मां वा द्रक्ष्यसि गोविन्द कर्णेन निहतं शरै:,गोविन्द! आज आप मेरे बाणोंसे भरकर टुकड़े-टुकड़े हुए कर्णको देखिये। अथवा मुझे ही कर्णके बाणोंसे मरा हुआ देखियेगा

Wika ni Arjuna: “Ngayong araw, Govinda, masdan mo si Karṇa—pinatay at pinagpira-piraso ng aking mga palaso. O kung hindi man, makikita mo akong ako mismo, bumagsak sa mga palaso ni Karṇa. Nawa’y ang araw na ito ang magpasya kung sino sa amin ang mananatiling nakatindig sa lakas at tadhana sa digmaang matuwid na ito.”

Verse 20

उपस्थितमिदं घोरें युद्ध त्रलोक्यमोहनम्‌ । यज्जना: कथयिष्यन्ति यावद्‌ भूमिर्धरिष्यति,आज तीनों लोकोंको मोहमें डालनेवाला यह घोर युद्ध उपस्थित है। जबतक पृथ्वी कायम रहेगी तबतक संसारके लोग इस युद्धकी चर्चा करेंगे

Wika ni Arjuna: “Ang kakila-kilabot na digmaang ito, na magpapalito sa tatlong daigdig, ay narito na sa ating harapan. Hangga’t nananatili ang lupa, pag-uusapan ito ng mga tao.”

Verse 21

एवं ब्रुवंस्तदा पार्थ: कृष्णमक्लिष्टकारिणम्‌ । प्रत्युद्ययौ रथेनाशु गजं प्रतिगजो यथा,अनायास ही महान्‌ कर्म करनेवाले भगवान्‌ श्रीकृष्णसे ऐसा कहते हुए कुन्तीकुमार अर्जुन उस समय रथके द्वारा शीघ्रतापूर्वक कर्णके सामने गये, मानो किसी हाथीका सामना करनेके लिये प्रतिद्वन्द्ी हाथी जा रहा हो

Wika ni Arjuna: Sa pagsasalita niya nang gayon kay Krishna, ang di-napapagod na gumaganap ng dakilang mga gawa, si Pārtha ay agad na sumugod nang mabilis sa kanyang karwahe upang salubungin si Karṇa—gaya ng isang elepanteng katunggali na rumaragasa upang harapin ang isang elepante. Ipinahihiwatig ng taludtod ang matatag na pagtanggap ni Arjuna sa tungkulin ng mandirigma, na umaasa sa matibay na paggabay ni Krishna sa gitna ng bigat na moral ng labanan.

Verse 22

पुनरप्याह तेजस्वी पार्थ: कृष्णमरिंदमम्‌ । चोदयाश्वान्‌ हषीकेश कालो5यमतिवर्तते,उस समय तेजस्वी पार्थने शत्रुदमन श्रीकृष्णसे पुनः इस प्रकार कहा--'हृषीकेश! मेरे घोड़ोंको हाँकिये, यह समय बीता जा रहा है”

Muling nagsalita ang maningning na si Pārtha kay Krishna, ang manlulupig ng mga kaaway: “Hṛṣīkeśa, itulak ang mga kabayo—ang sandaling ito’y lumilipas.” Sa gitna ng siksik ng labanan, ipinahihiwatig ng mga salita ni Arjuna ang kagyat na panawagan ng katarungan: ang pag-aatubili ay maaaring magpahamak sa tungkulin at sa mga buhay na umaasa sa matatag na pamumuno.

Verse 23

एवमुक्तस्तदा तेन पाण्डवेन महात्मना । जयेन सम्पूज्य स पाण्डवं तदा प्रचोदयामास हयान्‌ मनोजवान्‌ । स पाणए्डुपुत्रस्य रथो मनोजव: क्षणेन कर्णस्य रथाग्रतो5भवत्‌

Sa gayon, nang siya’y masabihan ng dakilang-loob na Pāṇḍava, ang tagapagpatakbo ng karwahe—na pinarangalan ang Pāṇḍava sa sigaw na “Tagumpay!”—ay pinasulong ang mabilis na mga kabayo. Sa isang kisapmata, ang mabilis na karwahe ng anak ni Pāṇḍu ay nasa mismong unahan ng karwahe ni Karṇa. Ipinakikita ng sandaling ito ang disiplinadong pagsunod at makabuluhang pagkilos sa digmaan: ang dangal ay hindi sa salita lamang, kundi sa maagap at bihasang paglilingkod na kaayon ng tungkulin.

Verse 33

श्वेतवाजिसमायुक्तं युक्त राधासुतेन च । “धनंजय! तुम्हें जिसके साथ युद्ध करना है, वह कर्ण आ गया। अब स्थिर हो जाओ। पाण्डुनन्दन! श्वेत घोड़ोंसे जुते हुए कर्णके इस सजे-सजाये रथको, जिसपर वह स्वयं विराजमान है, देखो

Wika ni Sañjaya: “O Dhanañjaya (Arjuna), dumating na ang dapat mong makaharap—si Karna. Ngayon, tumindig kang matatag. O anak ni Pāṇḍu, masdan mo ang maringal na karwaheng pandigma ni Karna, nakayuko sa mga puting kabayo, at si Karna mismo ang nakaluklok dito.”

Verse 66

शरधारा विमुञ्चन्तं धारासारमिवाम्बुदम्‌ । वह ध्वज इन्द्रधनुषके समान प्रकाशित होता हुआ आकाशमें रेखा-सा खींच रहा है। देखो, दुर्योधनका प्रिय चाहनेवाला कर्ण इधर ही आ रहा है। वह जलकी धारा गिरानेवाले बादलके समान बाणधाराकी वर्षा कर रहा है

Wika ni Sañjaya: “Nagpapakawala siya ng rumaragasang ulang ng mga palaso, gaya ng ulap-ulan na nagbubuhos ng siksik na agos. Ang kanyang watawat, kumikislap na parang bahaghari, ay wari’y gumuguhit ng isang guhit sa kalangitan. Masdan—si Karna, na ang hangad ay ang ikalulugod ni Duryodhana, ay papalapit sa dakong ito, nagbubuhos ng ulang-palaso na parang ulap na nagpapabagsak ng mga tabing ng tubig.”

Verse 76

नियच्छति हयानस्य राधेयस्यामितौजस: । 'ये मद्रदेशके स्वामी राजा शल्य रथके अग्रभागमें बैठकर अमित बलशाली इस राधापुत्र कर्णके घोड़ोंको काबूमें रख रहे हैं

Wika ni Sañjaya: “Si Haring Śalya, panginoon ng lupain ng Madra, na nakaupo sa unahan ng karwahe, ang siyang pumipigil at gumagabay sa mga kabayo ni Rādheya (Karna), mandirigmang may lakas na di masukat.”

Verse 83

सिंहनादांश्व विविधान्‌ शृणु पाण्डव सर्वतः । 'पाण्डुनन्दन! सुनो, दुन्दुभिका गम्भीर घोष और भयंकर शंखध्वनि हो रही है। चारों ओर नाना प्रकारके सिंहनाद भी होने लगे हैं, इन्हें सुनो

Wika ni Sañjaya: “O Pandava, makinig—sa lahat ng dako ay umaalingawngaw ang sari-saring sigaw ng digmaan, na parang ungol ng leon.”

Verse 96

दोधूयमानस्य भृशं धनुष: शृणु नि:स्वनम्‌ । “अमित तेजस्वी कर्ण अपने धनुषको बड़े वेगसे हिला रहा है। उसकी टंकारथ्वनि बड़ी भारी आवाजको भी दबाकर सुनायी पड़ रही है, सुनो

Wika ni Sañjaya: “Pakinggan ang umuugong na tunog ng busog habang ito’y marahas na inaalog. Si Karna, nagliliyab sa di masukat na lakas, ay iniikot ang kanyang busog nang napakalakas anupa’t ang alingawngaw ng pitik nito’y wari’y nilalamon maging ang iba pang malalakas na ingay—pakinggan!”

Verse 116

न हि कर्णशरानन्य: सोदुमुत्सहते नर: । “कुन्तीनन्दन! तुम्हें पूर्ण प्रयत्न करके सूतपुत्र कर्णका वध करना चाहिये। दूसरा कोई मनुष्य कर्णके बाणोंको नहीं सह सकता है

Wika ni Sanjaya: “Walang sinumang tao, maliban sa iyo, ang may lakas na makatiis sa mga palaso ni Karna. Kaya, O anak ni Kunti, dapat mong ibuhos ang buong pagsisikap at patayin si Karna, ang anak ng Sūta, ang tagapagmaneho ng karwahe. Walang ibang makatao ang makapagtitiis sa mga palaso ni Karna.”

Verse 1236

त्वं हि जेतुं रणे शक्तस्तथैव विदितं मम । “देवता, असुर, गन्धर्व तथा चराचर प्राणियोंसहित तीनों लोकोंको तुम रणभूमिमें जीत सकते हो; यह मुझे अच्छी तरह मालूम है

Wika ni Sanjaya: “Tunay ngang may kakayahan kang magwagi sa digmaan—batid ko iyan. Kahit kasama ang mga deva, mga asura, at mga gandharva, at ang lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw, magagawa mong lupigin ang tatlong daigdig sa larangan ng labanan; lubos akong tiyak.”