Shloka 23
एवमुक्तस्तदा तेन पाण्डवेन महात्मना । जयेन सम्पूज्य स पाण्डवं तदा प्रचोदयामास हयान् मनोजवान् । स पाणए्डुपुत्रस्य रथो मनोजव: क्षणेन कर्णस्य रथाग्रतो5भवत्
evam uktas tadā tena pāṇḍavena mahātmanā | jayena sampūjya sa pāṇḍavaṁ tadā pracodayāmāsa hayān manojavān | sa pāṇḍuputrasya ratho manojavaḥ kṣaṇena karṇasya rathāgrato 'bhavat ||
Sa gayon, nang siya’y masabihan ng dakilang-loob na Pāṇḍava, ang tagapagpatakbo ng karwahe—na pinarangalan ang Pāṇḍava sa sigaw na “Tagumpay!”—ay pinasulong ang mabilis na mga kabayo. Sa isang kisapmata, ang mabilis na karwahe ng anak ni Pāṇḍu ay nasa mismong unahan ng karwahe ni Karṇa. Ipinakikita ng sandaling ito ang disiplinadong pagsunod at makabuluhang pagkilos sa digmaan: ang dangal ay hindi sa salita lamang, kundi sa maagap at bihasang paglilingkod na kaayon ng tungkulin.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in action: a subordinate (the charioteer) responds to a righteous command with respect and immediacy. Honor (sampūjya) is paired with effective execution (pracodayāmāsa), showing that ethical conduct in war includes disciplined service, readiness, and competence.
After Arjuna speaks, his charioteer respectfully acclaims victory and drives the swift horses forward. Arjuna’s chariot quickly advances and positions itself directly before Karṇa’s chariot, setting the stage for direct confrontation.