Adhyaya 60

Verse 1

अफड---रा+ >> सप्तपञ्चाशत्तमो<्ध्याय: विविध प्रकारके तप और दानोंका फल युधिछिर उवाच मुह्यामीव निशम्याद्य चिन्तयान: पुन: पुनः । हीनां पार्थिवसंघातै: श्रीमद्धि: पृथिवीमिमाम्‌,युधिष्ठिरने कहा--पितामह! इस पृथ्वीको जब मैं उन सम्पतिशाली नरेशोंसे हीन देखता हूँ तब भारी चिन्तामें पड़कर बारंबार मूर्च्छित-सा होने लगता हूँ इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि सप्तपञ्चाशत्तमो<ध्याय: ।। ५७ || इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें सत्तावनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५७ ॥। ऑपन- माल छा जि अष्टपञ्चाशत्तमो< ध्याय: जलाशय बनानेका तथा बगीचे लगानेका फल युधिछिर उवाच आरामाणां तडागानां यत्‌ फलं कुरुपुंगव । तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तोड्द्य भरतर्षभ

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Lolo ko! Kapag naririnig ko ito at muli’t muling pinagninilayan, wari ko’y nawawalan ako ng malay nang paulit-ulit. Sa pagtanaw ko sa daigdig na ito ngayon na waring naulila sa mga pulutong ng masaganang mga hari, nalulunod ang aking isip sa mabigat na pangamba.”

Verse 2

प्राप्प राज्यानि शतशो महीं जित्वाथ भारत । कोटिश: पुरुषान्‌ हत्वा परितप्ये पितामह

Yudhiṣṭhira said: “O Bhārata, having conquered the earth I have obtained hundreds of kingdoms; yet, after slaying men in countless millions, I burn with remorse, O Grandfather.”

Verse 3

भरतनन्दन! पितामह! यद्यपि मैंने इस पृथ्वीको जीतकर सैकड़ों देशोंके राज्योंपर अधिकार पाया है तथापि इसके लिये जो करोड़ों पुरुषोंकी हत्या करनी पड़ी है, उसके कारण मेरे मनमें बड़ा संताप हो रहा है ।। का नु तासां वरस्त्रीणां समवस्था भविष्यति । या हीना: पतिभि: पुन्रैर्मातुलैभ्रातृभिस्तथा,हाय! उन बेचारी सुन्दरी स्त्रियोंकी क्या दशा होगी, जो आज अपने पति, पुत्र, भाई और मामा आदि सम्बन्धियोंसे सदाके लिये बिछुड़ गयी हैं?

Yudhiṣṭhira said: “O scion of Bharata, O Grandfather! Though I have conquered this earth and gained dominion over the kingdoms of hundreds of lands, my heart is tormented, for this has been bought at the cost of the slaughter of countless men. What condition will befall those noble women who have been bereft—of husbands, sons, maternal uncles, and brothers alike?”

Verse 4

वयं हि तान्‌ कुरून्‌ हत्वा ज्ञातींश्व सुहददोडपि वा । अवाकु्‌शीर्षा: पतिष्यामो नरके नात्र संशय:,हमलोग अपने ही कुटुम्बीजन कौरवों तथा अन्य सुहृदोंका वध करके नीचे मुँह किये नरकमें गिरेंगे, इसमें संशय नहीं है

If we kill those Kurus—our own kinsmen and even our well-wishers—we shall surely fall into hell, headlong and face-down; of this there is no doubt. Yudhiṣṭhira voices the moral dread that victory purchased by slaughter of one’s own family and allies becomes a grave ethical transgression rather than a triumph.

Verse 5

शरीर योक्तुमिच्छामि तपसोग्रेण भारत । उपदिष्टमिहेच्छामि तत्त्वतो5हं विशाम्पते,भारत! प्रजानाथ! मैं अपने शरीरको कठोर तपस्याके द्वारा सुखा डालना चाहता हूँ और इसके विषयमें आपका यथार्थ उपदेश ग्रहण करना चाहता हूँ

Yudhiṣṭhira said: “O Bhārata, I wish to discipline and restrain my body through severe austerity. O lord of the people, I desire here to receive from you a true instruction on this matter—according to its real principles.”

Verse 6

वैशम्पायन उवाच युधिष्ठटिरस्य तद्‌ वाकयं श्रुत्वा भीष्मो महामना: । परीक्ष्य निपुणं बुद्ध्या युधिष्ठिरमभाषत,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! युधिष्ठिरा यह कथन सुनकर महामनस्वी भीष्मजीने अपनी बुद्धिके द्वारा उसपर भलीभाँति विचार करके उनसे इस प्रकार कहा --

Verse 7

रहस्यमद्भुतं चैव शृणु वक्ष्यामि यत्‌ त्वयि । या गति: प्राप्यते येन प्रेत्यभावे विशाम्पते,'प्रजानाथ! मैं तुम्हें एक अदभुत रहस्यकी बात बताता हूँ। मनुष्यको मरनेपर किस कर्मसे कौन-सी गति मिलती है--इस विषयको सुनो

Wika ni Vaiśampāyana: “Makinig ka, O panginoon ng bayan; isisiwalat ko sa iyo ang isang kagila-gilalas na lihim. Dinggin mo: sa pamamagitan ng aling mga gawa natatamo ng tao ang alinmang hantungan matapos ang kamatayan.”

Verse 8

तपसा प्राप्यते स्वर्गस्तपसा प्राप्यते यश: । आयु: प्रकर्षो भोगाश्व लभ्यन्ते तपसा विभो,'प्रभो! तपस्यासे स्वर्ग मिलता है, तपस्यासे सुयशकी प्राप्ति होती है तथा तपस्यासे बड़ी आयु, ऊँचा पद और उत्तमोत्तम भोग प्राप्त होते हैं

Wika ni Vaiśampāyana: “Sa pamamagitan ng tapas (mahigpit na pagdidisiplina at pag-aayuno) natatamo ang langit; sa pamamagitan ng tapas natatamo ang katanyagan. Sa tapas, O makapangyarihan, nakakamit ang mahabang buhay, mataas na dangal, at ang pinakamainam na mga kaluguran.”

Verse 9

ज्ञानं विज्ञानमारोग्यं रूपं सम्पत्‌ तथैव च | सौभाग्यं चैव तपसा प्राप्यते भरतर्षभ,'भरतश्रेष्ठ! ज्ञान, विज्ञान, आरोग्य, रूप, सम्पत्ति तथा सौभाग्य भी तपस्यासे प्राप्त होते हैं

Wika ni Vaiśampāyana: “O pinakamatatag sa angkan ng Bharata, sa pamamagitan ng tapas natatamo ang kaalaman at ganap na pagkaunawa, kalusugan, kagandahan, kasaganaan, at mabuting kapalaran.”

Verse 10

धन प्राप्रोति तपसा मौनेनाज्ञां प्रयच्छति । उपभोगांस्तु दानेन ब्रह्मचर्येण जीवितम्‌,“मनुष्य तप करनेसे धन पाता है। मौन-व्रतके पालनसे दूसरोंपर हुक्म चलाता है। दानसे उपभोग और ब्रह्मचर्यके पालनसे दीर्घायु प्राप्त करता है

Wika ni Vaiśampāyana: “Sa pamamagitan ng tapas nakakamit ng tao ang yaman; sa panatang katahimikan (mauna) nakakamit niya ang kapangyarihang mag-utos. Sa pagbibigay (dāna) nakakamit niya ang mga bagay na pinaglulugdan; at sa pagsasagawa ng brahmacarya nakakamit niya ang buhay—ibig sabihin, mahabang buhay.”

Verse 11

अहिंसाया: फल रूप॑ दीक्षाया जन्म वै कुले । फलमूलाशिनां राज्यं स्वर्ग: पर्णाशिनां भवेत्‌

Wika ni Vaiśampāyana: “Ang pagpasok sa panata (dīkṣā) na nasa anyo ng ahiṃsā (di-panliligalig, di-karahasan) ay namumunga bilang kapanganakan sa marangal na angkan. Sa mga nabubuhay sa prutas at ugat, ang gantimpala ay paghahari; sa mga nabubuhay sa mga dahon, ang gantimpala ay ang langit.”

Verse 12

“अहिंसाका फल है रूप और दीक्षाका फल है उत्तम कुलमें जन्म। फल-मूल खाकर रहनेवालोंको राज्य और पत्ता चबाकर तप करनेवालोंको स्वर्गलोककी प्राप्ति होती है ।। पयोभक्षो दिवं याति दानेन द्रविणाधिक: । गुरुशुश्रूषया विद्या नित्यश्राद्धेन संतति:,“दूध पीकर रहनेवाला मनुष्य स्वर्गको जाता है और दान देनेसे वह अधिक धनवान्‌ होता है। गुरुकी सेवा करनेसे विद्या और नित्य श्राद्ध करनेसे संतानकी प्राप्ति होती है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang nabubuhay sa gatas ay makaaabot sa langit; sa pagbibigay ng kaloob, lalong yumayaman ang yaman. Sa tapat na paglilingkod sa guro, nakakamit ang tunay na kaalaman; at sa palagiang pagsasagawa ng śrāddha para sa mga ninuno, nakakamit ang supling.”

Verse 13

गवाढ्यः शाकदीक्षाभ्रि: स्वर्गमाहुस्तृणाशिनाम्‌ | स्त्रियस्त्रिषवर्णं स्नात्वा वायुं पीत्वा क्रतुं लभेत्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ipinahahayag nilang ang mayaman sa mga baka, at ang tumanggap ng panatang Śāka (Śāka-vow), ay nakaaabot sa langit kahit nabubuhay sa damo. Gayundin, ang isang babae, matapos maligo sa tatlong banal na panahon, at magtaguyod ng sarili na wari’y ‘umiinom ng hangin’ (nabubuhay sa hangin), ay maaaring magkamit ng bunga ng isang handog na ritwal.”

Verse 14

“जो केवल साग खाकर रहनेका नियम लेता है वह गोधनसे सम्पन्न होता है। तृण खाकर रहनेवाले मनुष्योंको स्वर्गकी प्राप्ति होती है। तीनों कालमें स्नान करनेसे बहुतेरी स्त्रियोंकी प्राप्ति होती है और हवा पीकर रहनेसे मनुष्यको यज्ञका फल प्राप्त होता है ।। नित्यस्नायी भवेद्‌ दक्ष: संध्ये तु द्वे जपन्‌ द्विज: । मरुं साधयतो राजन्‌ नाकपृष्ठमनाशके

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang tumanggap ng tuntuning mamuhay sa dahon-dahong gulay lamang ay magiging sagana sa kayamanang-baka; ang nabubuhay sa damo ay makaaabot sa langit. Sa pagligo sa tatlong panahon, nakakamit ang maraming asawa; at sa pamumuhay na wari’y ‘umiinom ng hangin’, nakakamit ang bunga ng yajña. Ang palaging naliligo ay nagiging mahusay at may kakayahan; at ang ‘dalawang ulit na isinilang’ na nagja-japa sa dalawang sandhyā (bukang-liwayway at dapithapon) ay nagkakamit ng kabanalan. O Hari, ang nagsasagawa ng mahigpit na disiplina sa ilang ay umaabot sa langit; at ang nabubuhay nang walang pagkain (sa hangin lamang) ay nakakamit ang bunga ng isang handog.”

Verse 15

“राजन! जो द्विज नित्य स्नान करके दोनों समय संध्योपासना और गायत्री-जप करता है वह चतुर होता है। मरुकी साधना-जलका परित्याग करनेवाले तथा निराहार रहनेवालेको स्वर्गलोककी प्राप्ति होती है ।। स्थण्डिले शयमानानां गृहाणि शयनानि च । चीरवल्कलवासोभिववसांस्थाभरणानि च,“'मिट्टीकी वेदी या चबूतरोंपर सोनेवालोंको घर और शब्याएँ प्राप्त होती हैं। चीर और वल्कलके वस्त्र पहननेसे उत्तमोत्तम वस्त्र और आभूषण प्राप्त होते हैं

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Hari, ang dwija (dalawang ulit na isinilang) na araw-araw naliligo at nagsasagawa ng sandhyā sa dalawang panahon, kasama ang pagbigkas ng Gāyatrī, ay nagiging matalas ang pag-unawa at marunong. Yaong sa pag-aayuno at pagdurusa ay tumatalikod sa paggamit ng tubig para sa ginhawa ng katawan, at yaong nabubuhay nang walang pagkain, ay nakaaabot sa daigdig ng langit. Ang natutulog sa hubad na lupa ay nagkakamit ng bahay at higaan; at sa pagsusuot ng balat ng puno at basahang damit, nagkakamit ng mararangyang kasuotan at mga palamuti.”

Verse 16

शय्यासनानि यानानि योगयुक्ते तपोधने । अन्निप्रवेशे नियतं ब्रह्मलोके महीयते,“योगयुक्त तपोधनको शय्या, आसन और वाहन प्राप्त होते हैं। नियमपूर्वक अग्निमें प्रवेश कर जानेपर जीवको ब्रह्मलोकमें सम्मान प्राप्त होता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Para sa ascetic na mayaman sa tapa at disiplinado sa yoga, lumilitaw ang mga ginhawa—higaan, upuan, at maging mga sasakyan. At kapag, ayon sa wastong pagsasagawa, ang isang tao ay pumasok sa banal na apoy (bilang panatang gawa), ang may-katawang nilalang ay pinararangalan sa Brahmaloka—itinataas ang dangal sa daigdig ni Brahmā.”

Verse 17

रसानां प्रतिसंहारात्‌ सौभाग्यमिह विन्दति । आमिषप्रतिसंहारात्‌ प्रजा ह्यायुष्मती भवेत्‌,'रसोंका परित्याग करनेसे मनुष्य यहाँ सौभाग्यका भागी होता है। मांस-भक्षणका त्याग करनेसे दीर्घायु संतान उत्पन्न होती है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa pagtalikod sa mga lasa (layaw ng pandama), ang tao’y nagkakamit ng mabuting kapalaran sa mundong ito. Sa pag-iwas sa pagkain ng karne, ang kanyang mga supling ay nagiging mahahaba ang buhay.”

Verse 18

उदवासं वसेद्‌ यस्तु स नराधिपतिर्भवेत्‌ सत्यवादी नरश्रेष्ठ दैवतैः सह मोदते,“जो जलमें निवास करता है वह राजा होता है। नरश्रेष्ठ) सत्यवादी मनुष्य स्वर्गमें देवताओंके साथ आनन्द भोगता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang sinumang tumutupad ng panatang manirahan sa tubig ay makaaabot sa katayuang tulad ng isang pinuno. At ang taong nagsasalita ng katotohanan, O pinakamainam sa mga tao, ay nagagalak sa langit kasama ng mga diyos.”

Verse 19

कीर्तिर्भवति दानेन तथा5<5रोग्यमहिंसया । द्विजशुश्रूषया राज्यं द्विजत्वं चापि पुष्कलम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa pagbibigay, nakakamit ang matibay na katanyagan; sa di-karahasan, nakakamit ang kalusugan at kaginhawahan. Sa tapat na paglilingkod sa mga ‘dalawang-bes na isinilang’ (mga Brahmin), nakakamit ang kapangyarihang mamuno, at gayundin ang masaganang bahagi ng tunay na pagka-Brahmin (dakilang kabanalan at karangalan).”

Verse 20

“दानसे यश, अहिंसासे आरोग्य तथा ब्राह्मणोंकी सेवासे राज्य एवं अतिशय ब्राह्मणत्वकी प्राप्ति होती है ।। पानीयस्य प्रदानेन कीर्तिर्भवति शाश्वती । अन्नस्य तु प्रदानेन तृप्पन्ते कामभोगत:,“जल दान करनेसे मनुष्यको अक्षय कीर्ति प्राप्त होती है, तथा अन्न-दान करनेसे मनुष्यको काम और भोगसे पूर्णतः तृप्ति मिलती है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Mula sa pagbibigay ay sumisibol ang katanyagan; mula sa di-karahasan ay sumisibol ang kalusugan; at mula sa paglilingkod sa mga Brahmin ay dumarating ang kapangyarihang mamuno at ang pambihirang ganap ng pagka-Brahmin. Sa pag-aalay ng inuming tubig, nakakamit ang di-nalulupasay na dangal; at sa pag-aalay ng pagkain, nagiging ganap ang pagkabusog sa mga pagnanasa at kalayawan.”

Verse 21

सान्त्वद: सर्वभूतानां सर्वशोकैर्विमुच्यते । देवशुश्रूषया राज्यं दिव्यं रूपं नियच्छति,“जो समस्त प्राणियोंको सान्त्वना देता है, वह सम्पूर्ण शोकोंसे मुक्त हो जाता है। देवताओंकी सेवासे राज्य और दिव्य रूप प्राप्त होते हैं

Ang nagbibigay ng aliw sa lahat ng nilalang ay napapalaya sa bawat dalamhati. At sa tapat na paglilingkod sa mga diyos, nakakamit ng tao ang kapangyarihang mamuno at isang anyong maningning, maka-diyos.

Verse 22

दीपालोक प्रदानेन चक्षुष्मान्‌ भवते नर: । प्रेक्षणीयप्रदानेन स्मृतिं मेधां च विन्दति,“मन्दिरमें दीपकका प्रकाश दान करनेसे मनुष्यका नेत्र नीरोग होता है। दर्शनीय वस्तुओंका दान करनेसे मनुष्य स्मरणशक्ति और मेधा प्राप्त कर लेता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa pag-aalay ng liwanag ng lampara, ang tao’y nagkakaroon ng malinaw at malusog na paningin. Sa pagbibigay ng mga bagay na karapat-dapat pagmasdan—yaong nagbibigay-galak sa mata at nagpapataas ng diwa—nakakamit ang matibay na alaala at matalas na talino.

Verse 23

गन्धमाल्यप्रदानेन कीर्तिर्भवति पुष्कला । केशश्मश्रु धारयतामग्रया भवति संतति:,“गन्ध और पुष्प-माला दान करनेसे प्रचुर यशकी प्राप्ति होती है। सिरके बाल और दाढ़ी-मूँछ धारण करनेवालोंको श्रेष्ठ संतानकी प्राप्ति होती है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa pagbibigay ng pabango at mga kuwintas na bulaklak, nakakamit ang saganang katanyagan. At para sa mga nag-iingat ng buhok at balbas (alinsunod sa itinakdang tanda at disiplina), sumisibol ang marangal na supling.

Verse 24

उपवासं च दीक्षां च अभिषेकं च पार्थिव । कृत्वा द्वादशवर्षाणि वीरस्थानाद्‌ विशिष्यते,“पृथ्वीनाथ! बारह वर्षोतक सम्पूर्ण भोगोंका त्याग, दीक्षा (जप आदि नियमोंका ग्रहण) तथा तीनों समय स्नान करनेसे वीर पुरुषोंकी अपेक्षा भी श्रेष्ठ गति प्राप्ति होती है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari, ang sinumang magsagawa ng pag-aayuno (upavāsa), tumanggap ng panatang disiplina (dīkṣā), at ng banal na paliligo/pagpapahid (abhiṣeka) sa loob ng labindalawang taon, ay makakamit ang kalagayang higit pa sa ‘antas ng bayani’ na nakukuha sa kagitingan sa digmaan.”

Verse 25

दासीदासमलड्कारान्‌ क्षेत्राणि च गृहाणि च । ब्रह्मदेयां सुतां दत्त्वा प्राप्नोति मनुजर्षभ,“नरश्रेष्ठीी जो अपनी पुत्रीका ब्राह्मविवाहकी विधिसे सुयोग्य वरको दान करता है, उसे दास-दासी, अलंकार, क्षेत्र और घर प्राप्त होते हैं

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O toro sa mga tao, ang sinumang magbigay ng kaniyang anak na babae bilang kaloob na Brahma (Brahma-dāna)—ibig sabihin, ipakasal siya sa paraang Brahma sa karapat-dapat na lalaki—ay magkakamit ng kasaganaan: mga alipin na lalaki at babae, mga alahas, mga bukirin, at mga bahay.”

Verse 26

क्रतुभिश्नोपवासैश्व त्रिदिवं याति भारत । लभते च शिवं ज्ञानं फलपुष्पप्रदो नर:,“भारत! यज्ञ और उपवास करनेसे मनुष्य स्वर्गलोकमें जाता है तथा फल-फूलका दान करनेवाला मानव कल्याणमय मोक्षस्वरूप ज्ञान प्राप्त कर लेता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Bhārata, sa pagsasagawa ng mga handog na yajña at sa pag-aayuno, ang tao’y nakararating sa daigdig ng langit. At ang nag-aalay ng mga prutas at bulaklak ay nakakamit ng mapalad at mapagpalang kaalaman—kaalamang humahantong sa tunay na kabutihan at paglaya.”

Verse 27

सुवर्णशंगैस्तु विराजितानां गवां सहस्नस्यथ नर: प्रदानात्‌ । प्राप्नोति पुण्यं दिवि देवलोक- मित्येवमाहुर्दिवि देवसंघा:,'सोनेसे मढ़े हुए सींगोंद्वारा सुशोभित होनेवाली एक हजार गौओंका दान करनेसे मनुष्य स्वर्गमें पुण्यमय देवलोकको प्राप्त होता है--ऐसा स्वर्गवासी देववृन्द कहते हैं

Wika ni Vaiśampāyana: Ang sinumang maghandog ng isang libong baka na ang mga sungay ay pinalamutian ng ginto ay nagkakamit ng kabanalan at nakararating sa banal na daigdig sa langit—ganyan ang ipinahahayag ng mga kapulungan ng mga diyos na nananahan sa kalangitan.

Verse 28

प्रयच्छते य: कपिलां सवत्सां कांस्योपदोहां कनकाग्रशृंगीम्‌ । तैस्तैर्गुणै: कामदुहास्य भूत्वा नरं प्रदातारमुपैति सा गौ:,“जिसके सींगोंके अग्रभागमें सोना मढ़ा हुआ हो, ऐसी गायका काँसके बने हुए दुग्धपात्र और बछड़ेसमेत जो दान करता है, उस पुरुषके पास वह गौ उन्हीं गुणोंसे युक्त कामधेनु होकर आती है

Wika ni Vaiśampāyana: Ang sinumang magbigay-kawanggawa ng isang bakang mapusyaw na kayumanggi kasama ang guya, may sisidlang panggatas na yari sa kampanang metal, at ang dulo ng mga sungay ay binalutan ng ginto—ang bakang iyon, taglay ang gayong mga kagalingan, ay dumarating sa nagkaloob bilang Kamadhenu, ang bakang tumutupad ng ninanais, at dinadala ang bunga ng handog.

Verse 29

यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वा- स्तावत्‌ काल प्राप्प स गोप्रदानात्‌ पुत्रांश्व पौत्रांश्ष कुलं च सर्व- मासप्तमं तारयते परत्र,“उस गौके शरीरमें जितने रोएँ हैं, उतने वर्षोतक मनुष्य गोदानके पुण्यसे स्वर्गीय सुख भोगता है। इतना ही नहीं, वह गौ उसके पुत्र-पौत्र आदि सात पीढ़ियोंतक समस्त कुलका परलोकमें उद्धार कर देती है

Wika ni Vaiśampāyana: Kung gaano karami ang balahibo sa katawan ng baka, gayon karaming taon ang tao—sa bunga ng pag-aalay ng baka—ay magtatamasa ng ligaya sa langit. At hindi lamang iyon: ang mismong pagbigay ng baka ay nagiging daan ng pagliligtas para sa kanyang mga anak, apo, at buong angkan sa kabilang daigdig hanggang sa ikapitong salinlahi.

Verse 30

सदक्षिणां काञउ्चनचारुशंगीं कांस्योपदोहां द्रविणोत्तरीयाम्‌ । धेनुं तिलानां ददतो द्विजाय लोका वसूनां सुलभा भवन्ति,“जो मनुष्य सोनेके सुन्दर सींग बनवाकर और द्रव्यमय उत्तरीय देकर कांस्यमय दुग्धपात्र तथा दक्षिणासहित तिलकी थधेनुका ब्राह्मणको दान करता है, उसे वसुओंके लोक सुलभ होते हैं

Wika ni Vaiśampāyana: Ang sinumang maghandog sa isang Brahmin ng “bakang-sesamo” na handog—na may dakṣiṇā, may magagandang sungay na ginto, may sisidlang panggatas na yari sa bronse, at may mahalagang pang-itaas na kasuotan—ay madaling makaaabot sa mga daigdig ng mga Vasu.

Verse 31

स्वकर्मभिर्मानवं संनिरुद्धं तीव्रान्धकारे नरके पतन्तम्‌ । महार्णवे नौरिव वायुयुक्ता दानं गवां तारयते परत्र,“जैसे महासागरके बीचमें पड़ी हुई नाव वायुका सहारा पाकर पार पहुँचा देती है, उसी प्रकार अपने कर्मोंसे बँधकर घोर अन्धकारमय नरकमें गिरते हुए मनुष्यको गोदान ही परलोकमें पार लगाता है

Wika ni Vaiśampāyana: Ang taong napipigil ng sarili niyang mga gawa at nahuhulog sa impiyernong puspos ng mabagsik na dilim ay naipapatawid sa kabilang daigdig sa pamamagitan ng pag-aalay ng mga baka—gaya ng bangkang nasa gitna ng dakilang karagatan na, sa tulong ng hangin, ay nakapagdudulot ng ligtas na pagdating sa kabilang pampang.

Verse 32

यो ब्रह्मदेयां तु ददाति कन्यां भूमिप्रदानं च करोति विदप्रे । ददाति चान्न॑ विधिवच्च यश्न स लोकमाप्रोति पुरंदरस्य,“जो मनुष्य ब्राह्मनविधिसे अपनी कन्याका दान करता है, ब्राह्मणको भूमिदान देता है तथा विधिपूर्वक अन्नका दान करता है, उसे इन्द्रलोककी प्राप्ति होती है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang sinumang magbigay ng kaniyang anak na babae sa pag-aasawa bilang “handog na Brahma” (brahma-gift, ang matuwid at pang-paring paraan ng pagbibigay), at magkaloob din ng lupa sa isang brāhmaṇa, at higit pa’y magbigay ng pagkain ayon sa wastong ritwal—ang taong iyon ay makaaabot sa daigdig ni Purandara (Indra).

Verse 33

नैवेशिकं सर्वगुणोपपन्नं ददाति वै यस्तु नरो द्विजाय । स्वाध्यायचारित्र्यगुणान्विताय तस्यापि लोका: कुरुषूत्तरेषु

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang taong nagkakaloob ng isang tahanang maayos at ganap sa lahat ng kabutihang katangian sa isang “dalawang ulit na isinilang” (dvija) na brāhmaṇa—na may taglay na kaalaman mula sa banal na pag-aaral (svādhyāya) at matuwid na asal—ay nagkakamit ng mga daigdig sa hilagang mga lupain ng mga Kuru.

Verse 34

“जो मनुष्य स्वाध्यायशील और सदाचारी ब्राह्मणको सर्वगुणसम्पन्न गृह और शय्या आदि गृहस्थीके सामान देता है, उसे उत्तर कुरुदेशमें निवास प्राप्त होता है ।। धुर्यप्रदानेन गवां तथा वै लोकानवाप्रोति नरो वसूनाम्‌ । स्वर्गाय चाहुस्तु हिरण्यदानं ततो विशिष्ट कनकप्रदानम्‌,'भार ढोनेमें समर्थ बैल और गायोंका दान करनेसे मनुष्यको वसुओंके लोक प्राप्त होते हैं। सुवर्णमय आभूषणोंका दान स्वर्गलोककी प्राप्ति करानेवाला बताया गया है और विशुद्ध पक्के सोनेका दान उससे भी उत्तम फल देता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang taong may paggalang na nagkakaloob sa isang brāhmaṇa na masigasig sa svādhyāya at may mabuting asal—na ganap sa mga kabutihan—ng bahay, higaan, at iba pang kagamitang pangkabuhayan, ay sinasabing magkakamit ng paninirahan sa lupain ng Uttara-Kuru. Sa pag-aalay ng mga bakang panghila at mga baka, naaabot ng tao ang mga daigdig ng mga Vasu. Ang pagbibigay ng mga palamuting ginto ay ipinahahayag na nagdadala sa langit, at ang pag-aalay ng dalisay at pinong ginto ay nagbibigay ng higit pang dakilang bunga.

Verse 35

छत्रप्रदानेन गृहं वरिष्ठ यान॑ तथोपानहसम्प्रदाने । वस्त्रप्रदानेन फल॑ सुरूप॑ं गन्धप्रदानात्‌ सुरभिर्नर: स्थात्‌,'छाता देनेसे उत्तम घर, जूता दान करनेसे सवारी, वस्त्र देनेसे सुन्दर रूप और गन्ध दान करनेसे सुगन्धित शरीरकी प्राप्ति होती है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa pag-aalay ng payong, nakakamit ang isang napakahusay na tahanan; sa pag-aalay ng panyapak, nakakamit ang sasakyan; sa pag-aalay ng kasuotan, nakakamit ang bungang anyong kaaya-aya; at sa pag-aalay ng pabango, nagiging taong may mabangong samyo.

Verse 36

पुष्पोपगं वाथ फलोपगं वा यः पादपं स्पर्शयते द्विजाय । सश्रीकमृद्ध॑ बहुरत्नपूर्ण लभत्ययत्नोपगतं गृहं वै,'जो ब्राह्मणकफो फल अथवा फूलोंसे भरे हुए वृक्षका दान करता है, वह अनायास ही नाना प्रकारके रत्नोंसे परिपूर्ण, धनसम्पन्न समृद्धिशाली घर प्राप्त कर लेता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang sinumang maghandog sa isang brāhmaṇa ng punong hitik sa bulaklak o hitik sa bunga, ay makatatamo—nang walang hirap—ng isang tahanang masagana, maringal, at punô ng sari-saring hiyas.

Verse 37

भक्ष्यानज्नपानीयरसप्रदाता सर्वान्‌ समाप्रोति रसान्‌ प्रकामम्‌ । प्रतिश्रयाच्छादनसम्प्रदाता प्राप्नोति तान्येव न संशयो5त्र,“अन्न, जल और रस प्रदान करनेवाला पुरुष इच्छानुसार सब प्रकारके रसोंको प्राप्त करता है तथा जो रहनेके लिये घर और ओबढ़नेके लिये वस्त्र देता है, उसे भी इन्हीं वस्तुओंकी उपलब्धि होती है। इसमें संशय नहीं है

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang taong nagbibigay ng pagkain na makakain, tubig na maiinom, at mga nakalulugod na inumin ay nagkakamit, ayon sa nais niya, ng lahat ng uri ng ligaya. Gayundin, ang nagbibigay ng masisilungan na matitirhan at damit na maipantatakip ay nagkakamit din ng mga iyon—walang alinlangan.

Verse 38

स्रग्धूपगन्धाननुलेपनानि स्‍्नानानि माल्यानि च मानवो यः । दद्याद्‌ द्विजेभ्य: स भवेदरोग- स्तथाभिरूपक्ष नरेन्द्र लोके

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang sinumang maghandog sa mga Brahmin ng mga kuwintas ng bulaklak, insenso, mababangong sangkap, mga pamahid, mga kailangan sa paliligo, at mga palamuting bulaklak, ay magiging malaya sa karamdaman; at, O hari, magkakamit din ng kaaya-ayang anyo at kagandahan sa mundong ito.

Verse 39

“नरेन्द्र! जो मनुष्य ब्राह्मणोंको फ़ूलोंकी माला, धूप, चन्दन, उबटन, नहानेके लिये जल और पुष्प दान करता है, वह संसारमें नीरोग और सुन्दर रूपवाला होता है ।। बीजैरशून्यं शयनैरुपेतं दद्याद्‌ गृहं यः पुरुषो द्विजाय । पुण्याभिरामं बहुरत्नपूर्ण लभत्यधिष्ठानवरं स राजन्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari! Ang taong nagbibigay sa mga Brahmin ng mga kuwintas ng bulaklak, insenso, sandalwood, mababangong pamahid, tubig para sa paliligo, at mga bulaklak ay nagiging malusog at may magandang anyo sa mundong ito. At, O hari, ang taong nagkakaloob ng tahanan sa isang ‘dalawang-ulit na isinilang’—na may sapat na binhi at may mga higaan—ay nagkakamit kapalit nito ng isang dakilang tirahan, kaaya-aya dahil sa kabutihang-loob, at punô ng maraming hiyas.”

Verse 40

“राजन! जो पुरुष ब्राह्मणको अन्न और शय्यासे सम्पन्न गृह दान करता है, उसे अत्यन्त पवित्र, मनोहर और नाना प्रकारके रत्नोंसे भरा हुआ उत्तम घर प्राप्त होता है ।। सुगन्धचित्रास्तरणोपधानं दद्यान्नरो यः शयनं द्विजाय । रूपान्वितां पक्षवतीं मनोज्ञां भार्यामयत्नोपगतां लभेत्‌ सः,“जो मनुष्य ब्राह्मणको सुगन्धयुक्त विचित्र बिछौने और तकियेसे युक्त शय्याका दान करता है, वह बिना यत्नके ही उत्तम कुलमें उत्पन्न अथवा सुन्दर केशपाशवाली, रूपवती एवं मनोहारिणी भार्या प्राप्त कर लेता है

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari, ang taong nagkakaloob sa isang Brahmin ng tahanang may pagkain at may higaan ay magkakamit ng isang napakahusay na bahay—lubhang dalisay, kaaya-aya, at punô ng sari-saring hiyas. At ang sinumang magbigay sa isang Brahmin ng higaan na may mababangong, magagandang sapin at mga unan na may masalimuot na disenyo, ay magkakamit, nang walang hirap, ng isang asawang kaibig-ibig—maganda, may marikit na buhok, at mula sa mabuting angkan.”

Verse 41

पितामहस्यानवरो वीरशायी भवेन्नर: । नाधथिकं विद्यते यस्मादित्याहु: परमर्षय:,'संग्रामभूमिमें वीरशय्यापर शयन करनेवाला पुरुष ब्रह्माजीके समान हो जाता है। ब्रह्माजीसे बढ़कर कुछ भी नहीं है--ऐसा महर्षियोंका कथन है”

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang taong nahihiga sa ‘higaan ng bayani’—ibig sabihin, nabubuwal sa larangan ng digmaan—ay nagiging hindi mababa kaysa sa Pitāmaha (Brahmā). Sapagkat walang itinuturing na higit pa sa Kanya, ito ang ipinahayag ng mga dakilang rishi.”

Verse 42

वैशम्पायन उवाच तस्य तद्‌ वचन श्रुत्वा प्रीतात्मा कुरुनन्दनः । नाश्रमेडरोचयद्‌ वासं वीरमार्गाभिकाडुक्षया,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पितामहका यह वचन सुनकर युधिष्ठिरका मन प्रसन्न हो उठा। एवं वीरमार्गकी अभिलाषा उत्पन्न हो जानेके कारण उन्होंने आश्रममें निवास करनेकी इच्छाका त्याग कर दिया

Wika ni Vaiśampāyana: Nang marinig niya ang mga salitang iyon, ang prinsipe ng Kuru (si Yudhiṣṭhira) ay nagalak sa puso. At sapagkat sumiklab sa kanya ang pananabik sa landas ng kabayanihan ng isang kṣatriya, hindi na niya kinalugdan ang paninirahan sa isang āśrama (bilang naninirahang-gubat/renunsyante).

Verse 43

ततो युधिष्ठिर: प्राह पाण्डवान्‌ पुरुषर्षभ । पितामहस्य यद्‌ वाक्यं तद्‌ वो रोचत्विति प्रभु:

Pagkaraan, nagsalita si Yudhiṣṭhira sa mga Pāṇḍava: “O toro sa gitna ng mga tao, nawa’y maging kalugud-lugod sa inyo ang mga salita ng Lolo (Bhīṣma); tanggapin ninyo ito.”

Verse 44

पुरुषप्रवर! तब शक्तिशाली राजा युधिष्ठिरने पाण्डवोंसे कहा--“वीरमार्गके विषयमें पितामहका जो कथन है, उसीमें तुम सब लोगोंकी रुचि होनी चाहिये' ।। ततस्तु पाण्डवा: सर्वे द्रौपदी च यशस्विनी । युधिष्ठिरस्य तद्‌ वाक्‍्यं बाढमित्यभ्यपूजयन्‌,तब समस्त पाण्डवों तथा यशस्विनी द्रौपदी देवीने “बहुत अच्छा” कहकर युधिष्ठिरके उस वचनका आदर किया

O pinakadakila sa mga lalaki! Sinabi ng makapangyarihang haring si Yudhiṣṭhira sa mga Pāṇḍava: “Tungkol sa landas ng kabayanihan, ang sinabi ng Lolo (Bhīṣma) ang siyang dapat ninyong ikalugod.” Pagkaraan, ang lahat ng Pāṇḍava, kasama ang marangal na si Draupadī, ay nagbigay-galang sa mga salita ni Yudhiṣṭhira at sumagot: “Tunay nga—nawa’y mangyari.”

Verse 56

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें च्यवन और कुशिकका संवादविषयक छतप्पनवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa ganitong paraan, natapos ang ikalimampu’t anim na kabanata sa bahaging Dāna-dharma ng Anuśāsana Parva ng banal na Mahābhārata, hinggil sa pag-uusap nina Cyavana at Kuśika.