Adhyaya 125

Verse 1

- आदरणीय पुरुषके चरणोंको हाथसे पकड़कर जो नमस्कार किया जाता है

Ang paggalang na ginagawa sa paghawak ng kamay sa mga paa ng taong karapat-dapat igalang at pagyukod ay tinatawag na “abhivādana”; at ang pagdikit ng dalawang palad sa añjali, pagdampi nito sa noo, at pagyuko ng ulo sa taong karapat-dapat sambahin ay tinatawag na “praṇāma.” Wika ni Bhīṣma: Nang masabihan nang gayon, si Maitreya—na sumasamba sa katuwiran sa pamamagitan ng wastong gawa—ay sumagot. Siya’y isinilang sa angkang sagana, marunong at malawak ang natutuhan.

Verse 2

भीष्मजी कहते हैं--राजन्‌! व्यासजीके ऐसा कहनेपर कर्मपूजक मैत्रेयने जो अत्यन्त श्रीसम्पन्न कुलमें उत्पन्न हुए बहुश्रुत विद्वान थे, उन्हें इस प्रकार उत्तर दिया ।।

Wika ni Bhīṣma: O Hari! Nang masabi ni Vyāsa ang gayon, si Maitreya—sumasamba sa wastong gawa, isang pantas na isinilang sa angkang sagana at malawak ang kaalaman—ay sumagot nang ganito. Sabi ni Maitreya: “O dakilang marunong, walang alinlangan: tunay ngang gaya ng sinabi mo. O Panginoon, kung ipahihintulot mo, may kaunti akong nais sabihin.”

Verse 3

व्यास उवाच यद्‌ यदिच्छसि मैत्रेय यावद्‌ यावद्‌ यथा यथा । ब्रृहि तत्त्वं महाप्राज्ञ शुश्रेषे वचनं तव

Sabi ni Vyāsa: “Maitreya, o dakilang marunong, anuman ang nais mong sabihin—gaano man karami at sa anumang paraan—sabihin mo. Ihayag mo ang katotohanan ng bagay; handa akong makinig sa iyong mga salita.”

Verse 4

मैत्रेय उवाच निर्दोष निर्मल चैवं वचनं दानसंहितम्‌ । विद्यातपो भ्यां हि भवान्‌ भावितात्मा न संशय:

Sabi ni Maitreya: “O muni, ang mga salitang itinuro mo tungkol sa pagbibigay (dāna) ay walang dungis at dalisay. Walang alinlangan na sa pamamagitan ng kaalaman at pag-aayuno/ascetismo (tapas), nalinang mo ang iyong kalooban tungo sa sukdulang kadalisayan.”

Verse 5

भवतो भावितात्मत्वाल्लाभो<यं सुमहान्‌ मम । भूयो बुद्ध्यानुपश्यामि सुसमृद्धतपा इव

Sinabi ni Maitreya: “Sapagkat ang iyong panloob na sarili ay napanday nang lubos, ito’y naging napakalaking pakinabang para sa akin. Muli, sa mas malinaw na pag-unawa, minamasdan kita bilang isang taong ang pag-aayuno at espirituwal na disiplina ay saganang natupad.”

Verse 6

आप शुद्धचित्त हैं, इसलिये आपके समागमसे मुझे यह महान्‌ लाभ पहुँचा है। यह बात मैं समृद्धिशाली तपवाले महर्षिके समान बुद्धिसे बारंबार विचारकर प्रत्यक्ष देखता हूँ ।।

Sinabi ni Maitreya: “Dalisay ang iyong isipan; kaya sa pakikipagtagpo sa iyo ay nakamtan ko ang dakilang pakinabang. Pinagninilayan ko ito nang paulit-ulit sa matalas na pag-unawa ng isang maharishi na sagana sa tapa, at nakikita ko itong lantad na parang nasa harap ko. Tunay, sa mismong pagtanaw lamang sa iyo ay maaaring sumibol ang aming malaking kagalingan at pag-angat. Itinuturing ko ang pagdalo na ipinagkaloob mo bilang iyong malalim na biyaya; at maging ang mabuting bungang ito ay likás na nagaganap sa kapangyarihan ng iyong pagpapala.”

Verse 7

तप: श्रुतं च योनिश्चाप्येतद्‌ ब्राह्मण्यकारणम्‌ | त्रिभिर्गुणै: समुदितस्ततो भवति वै द्विज:

Sinabi ni Maitreya: “Ang tapa (pagpapakasakit/askesis), ang śruti (banal na pag-aaral), at ang kapanganakan sa dalisay na angkan ng Brahmin—ito ang mga sanhi ng pagiging Brahmin. Kaya ang may taglay ng tatlong katangiang ito ang tunay na dvija, ‘dalawang ulit na isinilang.’”

Verse 8

अस्मिंस्तृप्ते च नृप्पन्ते पितरो दैवतानि च । न हि श्रुतवतां किंचिदधिकं ब्राह्मणादृते

Sinabi ni Maitreya: “Kapag sa sambahayan ng isang hari ay nasiyahan ang isang Brahmin, nasisiyahan din ang mga diyos at ang mga ninuno (Pitṛ). Sapagkat para sa mga bihasa sa banal na tradisyon, wala nang higit na karapat-dapat igalang kaysa sa isang Brahmin.”

Verse 9

अन्ध॑ स्यात्‌ तम एवेदं न प्रज्ञायेत किंचन । चातुर्वर्ण्य न वर्तेत धर्माधमावृतानृते

Sinabi ni Maitreya: “Kung wala ang mga Brahmin, ang buong daigdig na ito’y magiging bulag—matatakpan ng dilim ng kamangmangan. Walang sinuman ang makakakilala ng anuman; at hindi iiral ang kaayusan ng apat na varṇa—gayundin, mawawala at malalabo ang mga pagkakaiba ng dharma at adharma, at ng katotohanan at kasinungalingan.”

Verse 10

यथा हि सुकृते क्षेत्र फलं विन्दति मानव: । एवं दत्त्वा श्रुववति फलं दाता समश्ञुते

Kung paanong ang tao ay nakakamit ng ani kapag naghasik ng binhi sa bukiring maayos na naihanda, gayon din, sa pagbibigay ng handog sa isang marunong na Brahmana, ang nagbibigay ay tiyak na nakikibahagi sa bungang-merito na nalilikha. Itinuturo rito na ang halaga ng pagkakawanggawa ay hindi lamang nasa pagbibigay, kundi nasa pagiging karapat-dapat at karunungan ng tumatanggap, na siyang nagpapabunga sa handog sa diwa.

Verse 11

ब्राह्मणश्रैन्न विन्देत श्रुतवृत्तोपसंहित: । प्रतिग्रहीता दानस्य मोघं स्थात्‌ धनिनां धनम्‌

Wika ni Maitreya: Kung ang isang Brahmanang may ganap na pagkatuto at mabuting asal—na siyang pangunahing karapat-dapat tumanggap ng handog—ay hindi napagkakalooban ng ikabubuhay, magiging walang saysay ang yaman ng mayayaman, sapagkat ang kanilang pagbibigay ay hindi tumatama sa wastong sisidlan at layunin.

Verse 12

अदन्नविद्वान्‌ हन्त्यन्नमद्यमानं च हन्ति तम्‌ । तं चान्न॑ पाति यश्चान्नं स हन्ता हन्यतेडबुध:

Wika ni Maitreya: “Ang mangmang na walang pag-unawa ay winawasak ang pagkaing kanyang kinakain; at ang pagkaing iyon, na wari’y may ganti, ay siya ring sumisira sa kanya. Ngunit ang nag-iingat sa pagkain—sa pagiging karapat-dapat na tumanggap at sa pag-iingat sa merito ng nagbibigay—ay iniingatan din ng pagkaing iyon. Ang hangal na nagpapawalang-bisa sa bunga ng handog ay siya ring napapahamak.”

Verse 13

प्रभुर्वान्निमदन्‌ विद्वान्‌ पुनर्जनयतीश्वर: । स चाजन्नाज्जायते तस्मात्‌ सूक्ष्म एष व्यतिक्रम:

Wika ni Maitreya: Ang taong may kakayahan at pag-unawa, na may kapangyarihan, ay kumakain ng pagkain at gayon ma’y nakapagpapasibol muli ng pagkain; subalit siya mismo’y isinilang mula sa pagkain. Kaya ang pagbaligtad na ito’y maselan at mahirap maunawaan—bagaman ang pagkain ay nagmumula sa ulan at ang mga nilalang ay nagmumula sa pagkain, ang paraang sinasabing ang pagkain ay nagmumula sa mga nilalang (gaya ng marunong na Brahmana) ay hindi madaling mawari.

Verse 14

यदेव ददत: पुण्यं तदेव प्रतिगृह्नतः । न होकचक्रं वर्तेत इत्येवमृषयों विदु:

Wika ni Maitreya: “Ang mismong merito na napapasa nagbibigay ay siya ring natatamo ng tumatanggap (nang wasto). Ganito ang pagkaunawa ng mga rishi: kung hindi gayon, hindi iikot ang gulong ng pagtutulungan sa daigdig.”

Verse 15

“दान देनेवालेको जो पुण्य होता है, वही दान लेनेवालेको भी (यदि वह योग्य अधिकारी है तो) होता है। (क्योंकि दोनों एक दूसरेके उपकारक होते हैं) एक पहियेसे गाड़ी नहीं चलती--प्रतिग्रहीताके बिना दाताका दान सफल नहीं हो सकता।' ऐसी ऋषियोंकी मान्यता है ।।

Sinabi ni Maitreya: Ang kabutihang-loob na napapasa nagbibigay ng kaloob ay napapasa rin sa tumatanggap—kung ang tumatanggap ay karapat-dapat at may wastong pagiging-may-ari ng pagtanggap. Sapagkat kapwa sila nagiging tagapagpala sa isa’t isa. Hindi umaandar ang karwahe sa iisang gulong: kung walang tatanggap, hindi ganap na matutupad ang handog ng nagbibigay. Ganyan ang pananaw ng mga rishi. Kung saan nananahan ang mga Brāhmaṇa na marunong at may mabuting asal—taglay ang banal na pag-aaral at matuwid na gawi—doon tinatamasa ng tao ang bunga ng pagbibigay, sa mundong ito at sa susunod.

Verse 16

ये योनिशुद्धा: सततं तपस्यभिरता भृशम्‌ । दानाध्ययनसम्पन्नास्ते वै पूज्यतमा: सदा

Sinabi ni Maitreya: Yaong mga Brāhmaṇa na isinilang sa dalisay na angkan, na laging masidhing nakatuon sa pag-aayuno at pagdidisiplina sa sarili, at may taglay na pagkakawanggawa at banal na pag-aaral—sila ang palaging itinuturing na pinakadapat parangalan.

Verse 17

तैहिं सद्धिः कृत: पन्थास्तेन यातो न मुहाते । ते हि स्वर्गस्य नेतारो यज्ञवाहा: सनातना:

Sinabi ni Maitreya: Ang landas na itinindig ng mga marangal at tapat na taong iyon—sinumang lumakad doon ay hindi mahuhulog sa pagkalito at pagkahibang. Sapagkat sila ang mga gabay na nag-aakay sa mga nilalang tungo sa langit, ang walang hanggang tagapagdala at tagapagpanatili ng tungkuling pang-yajña.

Verse 120

इस प्रकार श्रीमह्या भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें मैत्रेयकी भिक्षाविषयक एक सौ बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagwakas ang ika-isang daan at ikadalawampung kabanata, hinggil sa pagtalakay ni Maitreya tungkol sa pagtanggap ng limos at sa pamumuhay ng namamalimos, sa bahaging Dāna-dharma ng Anuśāsana Parva ng banal na Mahābhārata.

Verse 121

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि मैत्रेयभिक्षायामेकविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:

Sa gayon nagwakas, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Anuśāsana Parva, sa bahaging Dāna-dharma, ang kabanatang pinamagatang “Ang Limos ni Maitreya,” na siyang ika-isang daan at ikadalawampu’t isa (121) na adhyāya.