Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रजाः सृजेति व्यादिष्टः पूर्वं दक्षः स्वयंभुवा / ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्

Ganito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭ-sāhasrī Saṃhitā, sa Pūrvabhāga, nagwakas ang ika-labing-apat na kabanata. Wika ni Sūta: Noong una, si Dakṣa—na inutusan ni Svayambhū (Brahmā) ng “Likhain mo ang mga nilalang!”—ay lumikha ng mga deva, mga Gandharva, mga Ṛṣi, pati ng mga Asura at mga Nāga (mga nilalang-ahas).

Verse 2

यदास्य सृजमानस्य न व्यवर्धन्त ताः प्रजाः / तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः

Nang siya’y lumilikha ngunit hindi dumami ang mga nilalang, noon—ayon sa Dharma—pinalitaw niya ang mga nilikha sa pamamagitan mismo ng pagsasamang-lalaki’t-babae (maithuna).

Verse 3

असिक्न्यां जनयामास वीरणस्य प्रजापतेः / सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्

Kay Asiknī—ang matuwid na anak na babae ni Prajāpati Vīraṇa—si Dakṣa ay nagkaanak ng isang libong lalaki.

Verse 4

तेषु पुत्रेषु नष्टेषु मायया नारदस्य सः / षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः

Nang mapahamak ang mga anak na lalaki dahil sa kapangyarihan ng māyā ni Nārada, ang Prajāpati na si Dakṣa ay nagkaanak nga ng animnapung anak na babae kay Vairaṇyā.

Verse 5

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश / विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने

Ipinagkaloob niya ang sampung (anak na babae) kay Dharma, labintatlo kay Kaśyapa, dalawampu’t pito kay Soma (ang Buwan), at apat kay Ariṣṭanemi.

Verse 6

द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते / द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ निस्तरम्

Dalawang (anak na babae) ang ibinigay kay Bahuputra, dalawa sa marunong na Kṛśāśva, at gayundin dalawa kay Aṅgiras. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang kanilang mga salinlahi ayon sa wastong pagkakasunod.

Verse 7

अरुन्धती वसुर्जामी लम्बा भानुर्मरुत्वती / संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

Arundhatī; Vasū; Jāmī; Lambā; Bhānū; Marutvatī; Saṃkalpā; Muhūrtā; Sādhyā; Viśvā; at Bhāminī—ito ang mga banal na pangalan (niya).

Verse 8

धर्मपत्न्यो दश त्वेतास्तासां पुत्रान् निबोधत / विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्

Sila nga ang sampung asawa ni Dharma; ngayon ay alamin ang kanilang mga anak na lalaki. Mula kay Viśvā isinilang ang mga Viśvedevas, at si Sādhyā ay nagsilang ng mga Sādhyas.

Verse 9

मरुत्वन्तो मरुत्वत्यां वसवो ऽष्टौ वसोः सुताः / भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः

Mula kay Marutvatī isinilang ang mga Marutvants; at mula kay Vasu isinilang ang walong Vasu. Mula kay Bhānū isinilang ang mga Bhānavas; at ang mga Muhūrtas ay tunay na isinilang mula kay Muhūrtā.

Verse 10

लम्बायाश्चाथ घोषो वै नागवीथी तु जामिजा / पृथिवीविषयं सर्वमरुन्दत्यामजायत / संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः

Mula kay Lambā isinilang si Ghoṣa; at mula kay Jāmi-jā isinilang si Nāgavīthī. Mula kay Arundhatī lumitaw ang buong saklaw ng daigdig. At mula kay Saṃkalpā isinilang si Saṃkalpa. Sila ang inaalala bilang sampung anak na lalaki ni Dharma.

Verse 11

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलो ऽनलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

Sina Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, Anila, Anala, Pratyūṣa, at Prabhāsa—sila ang ipinahahayag na walong Vasu, mga diyos ng mga sangkap na sumusuporta sa sansinukob.

Verse 12

आपस्य पुत्रो वैतण्ड्यः श्रमः श्रान्तो धुनिस्तथा / ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

Mula kay Āpa ay isinilang si Vaitaṇḍya, gayundin sina Śrama, Śrānta, at Dhuni. At mula kay Dhruva ay isinilang ang kagalang-galang na Kāla (Panahon), ang tagapag-ayos at tagasukat ng mga daigdig.

Verse 13

सोमस्य भगवान् वर्चा धरस्य द्रविणः सुतः / पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा

Kay Soma, ang banal na pamagat ay “Varchas” (Ningning). Kay Dhara, (ang pamagat ay) “Draviṇa-suta” (Anak ng Kayamanan). Kay Anila (Hangin), sinasabing “Purojava” (Mabilis na Nangunguna), at gayundin “Avijñāta-gati” (Yaong di-mabatid ang landas).

Verse 14

कुमारो ह्यनलस्यासीत् सेनापतिरिति स्मृतः / देवलो भगवान् योगी प्रत्यूषस्याभवत् सुतः / विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः

Si Kumāra ay tunay na anak ni Anala at inaalala bilang senāpati, ang pinunong-militar ng mga hukbo ng mga deva. Si Devala, ang kagalang-galang na yogin, ay isinilang na anak ni Pratyūṣa. At si Viśvakarmā—anak ni Prabhāsa—ang Prajāpati, banal na panday at tagalikha ng mga sagradong anyo at gawain.

Verse 15

अदितिर्दितिर्दनुस्तद्वदरिष्टा सुरसा तथा / सुरभिर्विनता चैव ताम्र क्रोधवशा इरा / कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

Sina Aditi, Diti, Danu, gayundin si Ariṣṭā at Surasā; si Surabhi at Vinatā rin; si Tāmra, Krodhavaśā, Irā, at Kadrū—O muning nakaaalam ng Dharma, unawain ngayon ang kanilang mga anak.

Verse 16

अंशो धाता भगस्त्वष्टा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा / विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च

Sina Aṃśa, Dhātṛ, Bhaga, Tvaṣṭṛ, Mitra, Varuṇa, at Aryaman; sina Vivasvān, Savitṛ, Pūṣan, at Aṃśumān—sila nga ang mga Āditya, at kabilang sa kanila si Viṣṇu rin.

Verse 17

तुषिता नाम ते पूर्वं चाक्षुषस्यान्तरे मनोः / वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः

Noon, sa Manvantara ni Cākṣuṣa Manu, ang mga diyos na iyon ay tinawag na mga Tuṣita. Sa kasalukuyang Manvantara ni Vaivasvata Manu, sila’y ipinahahayag na mga Āditya—mga anak ni Aditi.

Verse 18

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपाद् बलसंयुतम् / हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम्

Si Diti ay nagluwal, mula kay Kaśyapa, ng dalawang anak na lalaki na puspos ng lakas: ang panganay ay si Hiraṇyakaśipu, at ang isa pa ay si Hiraṇyākṣa.

Verse 19

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो महाबलपराक्रमः / आराध्य तपसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / दृष्ट्वालेभेवरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवै

Si Hiraṇyakaśipu, ang Daitya na may sukdulang lakas at tapang, ay naghandog ng matinding tapa upang sambahin si Brahmā, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nilalang. Nang siya’y magpakita sa kanya, pinuri niya ito sa sari-saring mga himno at tumanggap ng mga banal na biyaya.

Verse 20

अथ तस्य बलाद् देवाः सर्व एव सुरर्षयः / बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम्

Pagkaraan, dahil sa kanyang lakas, ang lahat ng mga diyos, kasama ang mga banal na rishi, na ginambala at sinaktan, ay nagtungo kay Pitāmaha Brahmā, ang Diyos ng mga diyos, upang humingi ng kanlungan.

Verse 21

शरण्यं शरणं देवं शंभुं सर्वजगन्मयम् / ब्रह्माणं लोककर्तारं त्रातारं पुरुषं परम् / कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्

Ako’y sumisilong sa Diyos na kanlungan ng lahat—si Śambhu—na sumasaklaw sa buong sansinukob; Siya rin si Brahmā, tagapaglikha ng mga daigdig; ang Tagapagtanggol, ang Kataas-taasang Purusha; ang Di-nagbabago, ang Kūṭastha na panloob na sandigan; ang Iisa ng lahat ng nilalang; ang Sinauna, ang Purushottama.

Verse 22

स याचितो देववरैर्मुनिभिश्च मुनीश्वराः / सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः

Kaya, nang mapakiusapan ng mga pangunahing deva at ng mga pantas, umalis si Brahmā na nakaluklok sa lotus, na naglalayong itaguyod ang kapakanan ng lahat ng mga diyos.

Verse 23

संस्तूयमानः प्रणतैर्मुनीन्द्रैरमरैरपि / क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः

Doon, sa hilagang pampang ng Karagatang Gatas, nananahan si Hari—ang Kataas-taasang Panginoon, Īśvara—na walang humpay na pinupuri ng mga dakilang muni at maging ng mga deva na yumuyuko sa paggalang.

Verse 24

दृष्ट्वा देवं जगद्योनिं विष्णुं विश्वगुरुं शिवम् / ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत

Nang masilayan ang Banal na Panginoon—ang sinapupunan ng sansinukob—si Vishnu, Guro ng daigdig, na Siya ring Shiva, siya’y yumukod at sumamba sa Kanyang mga paa; saka, nakapagdaupang-palad, nagsalita.

Verse 25

ब्रह्मोवाच त्वं गतिः सर्वभूतानामनन्तो ऽस्यखिलात्मकः / व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः

Wika ni Brahmā: Ikaw ang kanlungan at hantungan ng lahat ng nilalang—walang hanggan, ang panloob na Sarili ng buong sansinukob. Ikaw ay sumasaklaw sa lahat, taglay ang anyo ng lahat ng mga deva; Ikaw ang walang hanggang Dakilang Yogin.

Verse 26

त्वमात्मा सर्वभूतानां प्रधानं प्रकृतिः परा / वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः

Ikaw ang Sarili ng lahat ng nilalang; Ikaw ang Pradhāna, ang Kataas-taasang Prakṛti. Nanahan sa pagwawalang-pagkakapit at sa banal na kapangyarihan, Ikaw ay lampas sa pagnanasa at ganap na walang dungis.

Verse 27

त्वं कर्ता चैव भर्ता च निहन्ता सुरविद्विषाम् / त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः

Ikaw lamang ang Tagagawa at Tagapagtaguyod, at ang Tagapaglipol sa mga kaaway ng mga deva. O Ananteśa, marapat Mong ipagtanggol kami, sapagkat ang Kataas-taasang Panginoon ang tunay na Tagapangalaga.

Verse 28

इत्थं स विष्णुर्भगवान् ब्रह्मणा संप्रबोधितः / प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः

Kaya nito, ang Bhagavān Viṣṇu, na ginising ni Brahmā, ay nagsalita. Ang Kanyang mga matang-lotus ay ganap nang mulat mula sa pag-idlip; nakasuot ng dilaw na kasuotan, Siya ang kaaway ng mga Asura.

Verse 29

किमर्थं सुमहावीर्याः सप्रजापतिकाः सुराः / इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः

Sa anong layunin dumating sa lupaing ito ang mga makapangyarihang deva, kasama ang mga Prajāpati? At anong gawain ang nais ninyong aking tuparin para sa inyo?

Verse 30

देवा ऊचुः हिरण्यकशिपुर्नाम ब्रह्मणो वरदर्पितः / बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः

Wika ng mga deva: «O Bhagavān, ang Daitya na nagngangalang Hiraṇyakaśipu—na naging palalo dahil sa biyaya ni Brahmā—ay nang-aapi sa lahat ng mga deva, kasama ang mga ṛṣi.»

Verse 31

अवध्यः सर्वभूतानां त्वामृते पुरुषोत्तम / हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय

O Puruṣottama! Maliban sa Iyo, sa lahat ng nilalang ay walang tunay na maaaring patayin. Gayunman, Ikaw lamang ang karapat-dapat na dumurog sa masasama para sa kapakanan ng lahat; sapagkat Ikaw, na lumalaganap sa sansinukob, ang Tagapagtanggol.

Verse 32

श्रुत्वा तद्दैवतैरुक्तं स विष्णुर्लोकभावनः / वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम्

Nang marinig ang sinabi ng mga diyos, si Viṣṇu—ang tagapag-alaga at tagapagpanatili ng mga daigdig—ay mismong lumikha ng isang banal na nilalang upang pumatay sa pinuno ng mga Daitya.

Verse 33

मेरुपर्वतवर्ष्माणं घोररूपं भयानकम् / शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः

Pagkaraan, si Garuḍadhvaja (Viṣṇu), na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo, ay nagsalita sa nilalang na yaon na ang katawan ay tulad ng Bundok Meru—kakila-kilabot at nakapanghihilakbot pagmasdan.

Verse 34

हत्वा तं दैत्यराजं त्वं हिरण्यकशिपुं पुनः / इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात्

Pagkatapos mong mapatay muli ang haring Daitya na yaon—si Hiraṇyakaśipu—sa lakas ng iyong kabayanihan, marapat kang magmadaling bumalik at dumating sa lupaing ito.

Verse 35

निशम्य वैष्णवं वाक्यं प्रणम्य पुरुषोत्तमम् / महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम्

Nang marinig ang mensaheng Vaiṣṇava, siya’y yumukod at nagpatirapa kay Puruṣottama—ang Dakilang Persona, ang Di-nahahayag (Avyakta)—at saka nagtungo sa dakilang lungsod ng mga Daitya.

Verse 36

विमुञ्चन् भैरवं नादं शङ्खचक्रगदाधरः / आरुह्य गरुडं देवो महामेरुरिवापरः

Ang Panginoon—may hawak na kabibe, diskos, at pamalo—ay nagpalabas ng nakapanghihilakbot na dagundong, at sumakay sa Garuḍa, wari’y isa pang dakilang Bundok Mahāmeru.

Verse 37

आकर्ण्य दैत्यप्रवरा महामेघरवोपमम् / समाचचक्षिरे नादं तदा दैत्यपतेर्भयात्

Nang marinig nila ang dagundong na yaon—gaya ng ugong ng napakalaking ulap ng kulog—agad napansin ng mga pangunahing Daitya ang tunog, nanginginig sa takot para sa kanilang pinuno.

Verse 38

असुरा ऊचुः कश्चिदागच्छति महान् पुरुषो देवचोदितः / विमुञ्चन् भैरवं नादं तं जानीमो ऽमरार्दन

Wika ng mga Asura: “May isang dakilang Persona ang dumarating—uudyok ng mga deva—na naglalabas ng nakapanghihilakbot na dagundong. Nakikilala namin siya: siya ang Tagapagpuksa ng mga Amara (mga diyos).”

Verse 39

ततः सहासुरवरैर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / संनद्धैः सायुधैः पुत्रैः प्रह्रादाद्यैस्तदा ययौ

Pagkaraan, si Hiraṇyakaśipu mismo ay lumabas, kasama ang mga pangunahing Asura at ang kanyang mga anak na gaya ni Prahlāda, na pawang nakasuot ng baluti at may sandata, handang makipagdigma.

Verse 40

दृष्ट्वा तं गरुडासीनं सूर्यकोटिसमप्रभम् / पुरुषं पर्वताकारं नारायणमिवापरम्

Nakita nila Siya na nakaupo sa Garuḍa, nagniningning na parang sampung milyong araw—ang Kataas-taasang Persona, kasinglaki ng bundok, na wari’y si Nārāyaṇa mismo sa isa pang anyo.

Verse 41

दुद्रुवुः केचिदन्योन्ममूचुः संभ्रान्तलोचनाः / अयं स देवो देवानां गोप्ता नारायणो रिपुः

Ang ilan ay tumakas, at ang iba nama’y sumigaw sa sindak, ang mga mata’y nagliligalig sa pagkalito: “Ito nga ang banal na Diyos—si Nārāyaṇa—tagapagtanggol ng mga deva, kaaway ng kanilang mga kaaway.”

Verse 42

अस्माकमव्ययो नूनं तत्सुतो वा समागतः / इत्युक्त्वा शस्त्रवर्षाणि ससृजुः पुरुषाय ते / तानि चाशेषतो देवो नाशयामास लीलया

“Tunay ngang dumating na ang aming Avyaya—ang Di-Naluluma—o kaya’y ang Kanyang anak!” Pagkasabi nito, ibinuhos nila ang ulang sandata sa Kataas-taasang Puruṣa; ngunit winasak ng Panginoon ang lahat, sa Kanyang lila, na walang natira.

Verse 43

तदा हिरण्यकशिपोश्चत्वारः प्रथितौजसः / पुत्रा नारायणोद्भूतं युयुधुर्मेघनिः स्वनाः / प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादो ह्राद एव च

Noon, ang apat na anak ni Hiraṇyakaśipu—kilala sa lakas—ay umungal na parang kulog sa ulap at nakipaglaban sa pagpapakita na nagmula kay Nārāyaṇa: sina Prahlāda, Anuhrāda, Saṃhrāda, at Hrāda.

Verse 44

प्रह्रादः प्राहिणोद् ब्राह्ममनुह्रादो ऽथ वैष्णवम् / संह्रादश्चापि कौमारमाग्नेयं ह्राद एव च

Ipinasa ni Prahlāda ang aral na Brāhma (kaugnay ni Brahmā); saka ipinasa ni Anuhrāda ang aral na Vaiṣṇava (kaugnay ni Viṣṇu). Ipinasa rin ni Saṃhrāda ang aral na Kaumāra (kaugnay ni Kumāra/Skanda), at ipinasa ni Hrāda ang aral na Āgneya (kaugnay ni Agni).

Verse 45

तानि तं पुरुषं प्राप्य चत्वार्यस्त्राणि वैष्णवम् / न शेकुर्बाधितुं विष्णुं वासुदेवं यथा तथा

Nang marating ng apat na sandatang Vaiṣṇava ang Kataas-taasang Puruṣa, hindi nila nagawang saktan si Viṣṇu—si Vāsudeva—sa anumang paraan.

Verse 46

अथासौ चतुरः पुत्रान् महाबाहुर्महाबलः / प्रगृह्य पादेषु करैः संचिक्षेप ननाद च

Pagkaraan, ang makapangyarihang may malalakas na bisig ay hinawakan ang apat niyang anak sa mga paa, inihagis palayo, at umungal nang malakas.

Verse 47

विमुक्तेष्वथ पुत्रेषु हिरण्यकशिपुः स्वयम् / पादेन ताडयामास वेगेनोरसि तं बली

Nang makawala na ang kanyang mga anak, si Hiraṇyakaśipu mismo—bagaman makapangyarihan—ay sumipa sa dibdib niya gamit ang paa, sa matinding lakas.

Verse 48

स तेन पीडितो ऽत्यर्थं गरुडेन तथाऽशुगः / अदृश्यः प्रययौ तूर्णं यत्र नारायणः प्रभुः / गत्वा विज्ञापयामास प्रवृत्तमखिलं तथा

Dahil sa matinding pagdurusa na idinulot ni Garuḍa, ang mabilis na iyon ay naging di-nakikita at nagmadaling tumungo sa kinaroroonan ng Panginoong Nārāyaṇa. Pagdating, buong paggalang niyang isinumbong ang lahat ng naganap.

Verse 49

संचिन्त्य मनसा देवः सर्वज्ञानमयो ऽमलः / नरस्यार्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्धतनुं तथा

Matapos magnilay sa Kanyang isipan, ang Diyos na dalisay at walang dungis—na likas na ganap ang kaalaman—ay hinubog ang kalahati ng Kanyang katawan bilang tao, at ang kalahati bilang leon.

Verse 50

नृसिंहवपुरव्यक्तो हिरण्यकशिपोः पुरे / आविर्बभूव सहसा मोहयन् दैत्यपुङ्गवान्

Sa lungsod ni Hiraṇyakaśipu, ang Panginoon—na dati’y di-hayag sa anyong Nṛsiṃha—ay biglang nagpakita, at nilito ang pinunong Daitya.

Verse 51

दंष्ट्राकरालो योगात्मा युगान्तदहनोपमः / समारुह्यात्मनः शक्तिं सर्वसंहारकारिकाम् / भाति नारायणो ऽनन्तो यथा मध्यन्दिने रविः

Nakasisindak na may nakausling mga pangil, matatag sa Yoga bilang ang Sarili, at nagliliyab na parang apoy sa katapusan ng panahon, ang walang hanggang Narayana ay nagniningning tulad ng araw sa tanghali.

Verse 52

दृष्ट्वा नृसिंहवपुषं प्रह्रादं ज्येष्ठपुत्रकम् / वधाय प्रेरयामास नरसिहस्य सो ऽसुरः

Nang makita si Prahlada—ang kanyang panganay na anak—na nagtataglay ng anyo ng Narasimha, inutos ng asura na patayin si Prahlada dahil sa galit kay Narasimha.

Verse 53

इमं नृसिंहवपुषं पूर्वस्माद् बहुशक्तिकम् / सहैव त्वनुजैः सर्वैर्नाशयाशु मयेरितः

“Wasakin agad ang isang ito na may katawang Narasimha—na ngayon ay mas makapangyarihan kaysa dati—kasama ang lahat ng kanyang mga kasama. Iniutos ko ito.”

Verse 54

तत्संनियोगादसुरः प्रह्रादो विष्णुमव्ययम् / युयुधे सर्वयत्नेन नरसिंहेन निर्जितः

Dahil sa itinakdang pagkakataon, ang asura na si Prahlada ay nakipaglaban nang buong lakas laban kay Vishnu, ang walang hanggang Panginoon; gayunpaman, siya ay nadaig ni Narasimha.

Verse 55

ततः संचोदितो दैत्यो हिरण्याक्षस्तदानुजः / ध्यात्वा पशुपतेरस्त्रं ससर्ज च ननाद च

Pagkatapos, ang Daitya na si Hiranyaksha, na kumilos kasama ang kanyang nakababatang kapatid, ay nagnilay sa sandata ni Pashupati (Shiva), pinakawalan ang sandatang iyon, at umungal nang malakas.

Verse 56

तस्य देवादिदेवस्य विष्णोरमिततेजसः / न हानिमकरोदस्त्रं यथा देवस्य शूलिनः

Laban kay Viṣṇu—Diyos ng mga diyos, may di-masukat na ningning—ang sandatang iyon ay hindi nakapinsala, gaya rin ng hindi nito napinsala ang Panginoong may hawak ng trisula (Śiva).

Verse 57

दृष्ट्वा पराहतं त्वस्त्रं प्रह्रादो भाग्यगौरवात् / मेने सर्वात्मकं देवं वासुदेवं सनातनम्

Nang makita ni Prahlāda na napawalang-bisa ang sandata ni Tvaṣṭṛ, dahil sa bigat ng kanyang pinagpalang kapalaran, kinilala niya si Vāsudeva na walang hanggan bilang Diyos na siyang Sariling nananahan sa lahat ng nilalang.

Verse 58

संत्यज्य सर्वशस्त्राणि सत्त्वयुक्तेन चेतसा / ननाम शिरसा देवं योगिनां हृदयेशयम्

Isinantabi niya ang lahat ng sandata, at sa isip na nakatatag sa sattva (linaw at pagkakaisa), yumukod siya nang may pagyuko ng ulo sa Banal—Yaong nananahan sa puso ng mga yogin.

Verse 59

स्तुत्वा नारायणैः स्तोत्रैः ऋग्यजुः सामसंभवैः / निवार्य पितरं भ्रातृन् हिरण्याक्षं तदाब्रवीत्

Matapos purihin si Nārāyaṇa sa mga himnong nagmula sa Ṛg, Yajus, at Sāman, at mapigil ang kanyang ama at mga kapatid, saka niya kinausap si Hiraṇyākṣa.

Verse 60

अयं नारायणो ऽनन्तः शाश्वतो भगवानजः / पुराणपुरुषो देवो महायोगी जगन्मयः

Siya ang Nārāyaṇa—ang Walang Hanggan; ang Walang Kupas na Bhagavān, ang di-isinilang. Siya ang Sinaunang Persona, ang maningning na Diyos, ang Dakilang Yogin, na lumalaganap at siyang katawan ng buong sansinukob.

Verse 61

अयं धाता विधाता च स्वयञ्ज्योतिर्निरञ्जनः / प्रधानपुरुषस्तत्त्वं मूलप्रकृतिरव्ययः

Siya ang Tagapagtaguyod at Tagapag-ayos; sariling liwanag at walang dungis. Siya ang mismong Katotohanan bilang Pradhāna at Puruṣa—ang di-nasisirang Ugat-Kalikasan (mūla-prakṛti) na walang pagkaparam.

Verse 62

ईश्वरः सर्वभूतानामन्तर्यामी गुणातिगः / गच्छध्वमेनं शरणं विष्णुमव्यक्तमव्ययम्

Siya ang Īśvara ng lahat ng nilalang—ang Panloob na Tagapamahala (Antaryāmin), lampas sa mga guṇa. Lumapit kayo at magkanlong sa Kanya: kay Viṣṇu, ang Di-nahahayag (Avyakta) at ang Di-nasisira.

Verse 63

एवमुक्ते सुदुर्बुद्धिर्हिरण्यकशिपुः स्वयम् / प्रोवाच पुत्रमत्यर्थं मोहितो विष्णुमायया

Nang masabi ito, si Hiraṇyakaśipu na masamang-isip ay siya mismo—nalinlang ng māyā ni Viṣṇu—nagsalita nang mahaba sa kanyang anak.

Verse 64

अयं सर्वात्मना वध्यो नृसिंहो ऽल्पपराक्रमः / समागतो ऽस्मद्भवनमिदानीं कालचोदितः

“Ang Narasiṃha na ito ay dapat patayin nang walang pag-aatubili; maliit ang kanyang lakas. Udyok ng Kāla (Panahon), ngayo’y dumating siya sa ating tahanan.”

Verse 65

विहस्य पितरं पुत्रो वचः प्राह महामतिः / मा निन्दस्वैनमीशानं भूतानामेकमव्ययम्

Ngumiti ang marunong na anak sa kanyang ama at nagsabi: “Huwag mo Siyang hamakin—si Īśāna, ang iisang Panginoong di-nasisira ng lahat ng nilalang.”

Verse 66

कथं देवो महादेवः शाश्वतः कालवर्जितः / कालेन हन्यते विष्णुः कालात्मा कालरूपधृक्

Paanong si Mahādeva, ang Dakilang Diyos, ay walang hanggan at lampas sa Panahon—ngunit si Viṣṇu, na ang mismong diwa ay Panahon at may anyo ng Panahon, ay sinasabing tinamaan at napabagsak ng Panahon?

Verse 67

ततः सुवर्णकशिपुर्दुरात्मा विधिचोदितः / निवारितो ऽपि पुत्रेण युयोध हरिमव्ययम्

Pagkaraan, si Suvarṇakaśipu—masamang-loob at itinutulak ng tadhana—kahit pinipigilan ng sarili niyang anak, ay nakipaglaban pa rin kay Hari, ang Panginoong di-nasisira.

Verse 68

संरक्तनयनो ऽन्तो हिरण्यनयनाग्रजम् / नखैर्विदारयामास प्रह्रादस्यैव पश्यतः

Taglay ang mapulang mga mata sa matuwid na poot, ang Nasa-Loob (ng haligi) ay pinilas at pinunit ng Kanyang mga kuko ang nakatatandang kapatid ni Hiraṇyanayana—habang si Prahlāda mismo’y nakatanaw.

Verse 69

हते हिरण्यकशिपौ हिरण्याक्षो महाबलः / विसृज्य पुत्रं प्रह्रादं दुद्रुवे भयविह्वलः

Nang mapatay si Hiraṇyakaśipu, ang makapangyarihang si Hiraṇyākṣa, nanginginig sa takot, ay iniwan ang anak niyang si Prahrāda at tumakas.

Verse 70

अनुह्रादादयः पुत्रा अन्ये च शतशो ऽसुराः / नृसिंहदेहसंभूतैः सिंहैर्नोता यमालयम्

Si Anuhrāda at ang iba pang mga anak, kasama ang daan-daang Asura, ay itinaboy ng mga leon na sumibol mula sa mismong katawan ni Narasiṁha, at napilitang tumungo sa tahanan ni Yama (daigdig ng kamatayan).

Verse 71

ततः संहृत्य तद्रूपं हरिर्नारायणः प्रभुः / स्वमेव परमं रूपं ययौ नारायणाह्वयम्

Pagkaraan, si Panginoong Hari—si Nārāyaṇa, ang Kataas-taasang Pinuno—ay binawi ang anyong pansamantala, at nagbalik sa Kaniyang sariling sukdulang anyo na tunay na tinatawag na Nārāyaṇa.

Verse 72

गते नारायणे दैत्यः प्रह्रादो ऽसुरसत्तमः / अभिषेकेण युक्तेन हिरण्याक्षमयोजयत्

Nang makaalis na si Nārāyaṇa, si Prahlāda—ang Daitya, pinakadakila sa mga Asura—ay nagluklok kay Hiraṇyākṣa sa paghahari, matapos isagawa nang wasto ang abhiṣeka, ang banal na pagbabasbas ng koronasyon.

Verse 73

स बाधयामास सुरान् रणे जित्वा मुनीनपि / लब्ध्वान्धकं महापुत्रं तपसाराध्य शङ्करम्

Matapos niyang daigin ang mga deva sa digmaan, inusig pa niya maging ang mga muni. At sa pagsamba kay Śaṅkara sa pamamagitan ng tapa, nakamtan niya si Andhaka bilang dakilang anak.

Verse 74

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान् बध्वाच धरणीमिमाम् / नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीमिन्दीवरप्रभाम्

Matapos daigin ang mga deva kasama si Indra, iginapos niya ang Daigdig na ito at dinala pababa sa Rasātala, at ginawa ang lupang may kulay-lotong ningning na tila bihag.

Verse 75

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः / गत्वा विज्ञापयामासुर्विष्णवे हरिमन्दिरम्

Pagkaraan, ang mga deva kasama si Brahmā, na maputla ang mukha at kupas ang ningning, ay nagtungo sa templo ni Hari at buong pagpipitagan na nagsumamo kay Viṣṇu.

Verse 76

स चिन्तयित्वा विश्वात्मा तद्वधोपायमव्ययः / सर्वेदेवमयं शुभ्रं वाराहं वपुरादधे

Pagkaraang magnilay, ang Di-nasisirang Kaluluwa ng Sansinukob ay nagbalangkas ng paraan upang lipulin siya; at ang Panginoon ay nag-anyong Varaha, ang maningning na anyong Baboy-Damo na binubuo ng lahat ng mga diyos.

Verse 77

गत्वा हिरण्यनयनं हत्वा तं पुरुषोत्तमः / दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्

Nilapitan at pinaslang ni Purusottama si Hiraṇyanayana; at sa pasimula ng kalpa, itinaas Niya ang mismong Daigdig na ito sa pamamagitan ng Kanyang mga pangil.

Verse 78

त्यक्त्वा वराहसंस्थानं संस्थाप्य च सुरद्विजान् स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्

Iniwan Ni Vishnu ang anyong Varaha, at muling itinatag ang mga deva at ang mga dvija sa wastong kaayusan; saka Siya nagbalik sa Kanyang banal na Prakriti at narating ang kataas-taasang tahanan.

Verse 79

तस्मिन् हते ऽमररिपौ प्रह्रादौ विष्णुतत्परः / अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्

Nang mapatay ang kaaway ng mga deva, si Prahlada—lubos na nakatuon kay Vishnu—ay pinangalagaan ang sarili niyang kaharian, at tinalikdan noon ang asal-asuriko.

Verse 80

इयाज विधिवद् देवान् विष्णोराराधने रतः / निः सपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्

Sumamba siya sa mga deva ayon sa wastong ritwal, laging nakatuon sa pagsamba kay Panginoong Vishnu. Sa bisa ng kaluwalhatian ni Vishnu, ang kanyang kaharian noon ay naging walang karibal at walang pagsalungat.

Verse 81

ततः कदाचिदसुरो ब्राह्मणं गृहमागतम् / तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया

Pagkaraan, minsan, isang asura ang hindi nagbigay-galang sa isang brahmanang asceta na dumating sa kanyang bahay; dahil sa kanyang maya at pagkalito, pati ang mga diyos ay kanyang binale-wala.

Verse 82

स तेन तापसो ऽत्यर्थं मोहितेनावमानितः / शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः

Lubhang napahiya ng nalinlang na iyon, ang asceta—namumula ang mga mata sa galit—ay nagwika ng sumpa laban sa hari ng mga asura.

Verse 83

यत्तद्वलं समाश्रित्य ब्राह्मणानवमन्यसे / सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति

Umaasa ka sa lakas na iyan at minamaliit ang mga brahmana; kaya ang banal na debosyon kay Viṣṇu, ang Vaiṣṇava bhakti, ang maghahatid sa iyo sa kapahamakan.

Verse 84

इत्युक्त्वा प्रययौ तूर्णं प्रह्रादस्य गृहाद् द्विजः / मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः

Pagkasabi nito, mabilis na umalis ang brahmana mula sa bahay ni Prahlāda. Pagkaraan, si Prahlāda rin—nakagapos sa paghahari—ay nalugmok sa pagkalito dahil sa lakas ng sumpang iyon.

Verse 85

बाधयामास विप्रेन्द्रान् न विवेद जनार्दनम् / पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति

Sinimulan niyang pahirapan ang mga pangunahing brahmanang rishi, hindi nakikilala na naroon si Janārdana (ang Panginoon); sa pag-alaala sa pagpaslang sa kanyang ama, pinukaw niya ang poot laban kay Hari (Viṣṇu).

Verse 86

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः

Sa pagitan nilang dalawa ay sumiklab ang isang labanan na lubhang kakila-kilabot at nakapangingilabot—sa pagitan ni Nārāyaṇa, ang banal na Panginoon, at ni Prahlāda, ang asurang kaaway ng mga walang-kamatayang Deva.

Verse 87

कृत्वा तु सुमहद् युद्धं विष्णुना तेन निर्जितः / पुर्वसंस्कारमाहात्म्यात् परस्मिन् पुरुषे हरौ / संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ

Matapos makipagdigma nang napakalaki, siya’y natalo ng mismong Viṣṇu na iyon. Ngunit dahil sa lakas ng dating mga bakas (pūrvasaṃskāra), sumilang sa kanya ang tunay na pag-unawa tungkol kay Hari, ang Kataas-taasang Persona; at siya’y lumapit upang magkanlong sa Kanya, ang Kanlungan ng lahat.

Verse 88

ततः प्रभृति दैत्येन्द्रो ह्यनन्यां भक्तिमुद्वहन् / नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे

Mula noon, ang panginoon ng mga Daitya—taglay ang di-nagbabagong, iisang-pusong debosyon—ay nakamit ang Dakilang Yoga kay Nārāyaṇa, ang Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 89

हिरण्यकशिपोः पुत्रे योगसंसक्तचेतसि / अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः

Nang ang anak ni Hiraṇyakaśipu ay nalubog ang isip sa yoga, si Andhaka—ang pinakabantog sa mga Asura—ang nagkamit ng malawak na kahariang iyon.

Verse 90

हिरण्यनेत्रतनयः शंभोर्देहसमुद्भवः / मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्

Ang anak ni Hiraṇyanetra—na isinilang mula sa mismong katawan ni Śambhu—ay naghangad kay Umā Devī, ang anak na isinilang sa bundok, na nananahan sa Bundok Mandara.

Verse 91

पुरा दारुवने पुण्ये मुनयो गृहमेधिनः / ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्त्रशः

Noong unang panahon, sa banal na gubat ng Dāruvana, ang mga muning may sambahayan—libo-libo—ay nagsagawa ng matitinding pag-aayuno at pagsasanay upang sambahin si Īśvara, ang Panginoon.

Verse 92

ततः कदाचिन्महति कालयोगेन दुस्तरा / अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी

Pagkaraan, sa isang panahon, dahil sa mabigat na pagsasanib ng Panahon (kāla), sumiklab ang isang di-malampasang at napakabangis na tagtuyot na pumuksa sa mga nilalang.

Verse 93

समेत्य सर्वे मुनयो गौतमं तपसां निधिम् / अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम्

Nagtipon ang lahat ng mga muni at lumapit kay Gautama, ang kayamanan ng tapas; at dahil sa matinding gutom, humingi sila ng pagkain bilang panustos sa buhay.

Verse 94

स तेभ्यः प्रददावन्नं मृष्टं बहुतरं बुधः / सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा

Pagkatapos, ang pantas na iyon ay naghandog sa kanila ng saganang pagkaing masarap at maayos ang pagkakaluto; at ang lahat ng mga brahmin na pantas ay kumain nang walang alinlangan sa puso.

Verse 95

गते तु द्वादशे वर्षे कल्पान्त इव शङ्करी / बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत्

Nang lumipas ang labindalawang taon, si Śaṅkarī—na wari’y kapangyarihang nagwawakas ng isang kalpa—ay nagpaulan nang malakas; at ang daigdig ay naging gaya ng dati.

Verse 96

ततः सर्वे मुनिवराः समामन्त्र्य परस्परम् / महर्षि गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः

Pagkaraan, ang lahat ng dakilang mga muni ay nagpayuhan sa isa’t isa at nagsabi sa maharishi na si Gautama: “Tayo na,” at sila’y umalis nang mabilis.

Verse 97

निवारयामास च तान् कञ्चित् कालं यथासुखम् / उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः

At magalang niya silang pinigil muna sa ilang sandali, upang makapanatili silang payapa. “Tiyak na manuluyan muna kayo sa aking tahanan, saka kayo umalis,” wika ng mga pantas.

Verse 98

ततो मायामयीं सृष्ट्वा कृशां गां सर्व एव ते / समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः

Pagkaraan, silang lahat ay lumikha sa pamamagitan ng māyā ng isang huwad na bakang payat, at ipinadulog iyon sa dakilang-loob na si Gautama.

Verse 99

सो ऽनुवीक्ष्य कृपाविष्टस्तस्याः संरक्षणोत्सुकः / गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा

Nang muli niya itong masdan, napuno siya ng habag at sabik na ingatan; kaya’t itinali niya ito sa kulungan ng baka. Ngunit sa sandaling mahawakan, namatay ito.

Verse 100

स शोकेनाभिसंतप्तः कार्याकार्यं महामुनिः / न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्

Dahil sa matinding dalamhati, ang dakilang muni ay hindi agad makita kung alin ang dapat at alin ang di dapat gawin; nang makita siyang gayon, nagsalita ang mga muni sa kanya.

Verse 101

गोवध्येयं द्विजश्रेष्ठ यावत् तव शरीरगा / तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि

O pinakamainam sa mga dwija, hangga’t ang kasalanan ng pagpatay sa baka ay nananatiling nakabaon sa iyong katawan, hindi ka dapat kumain. Tunay, kami mismo ang lilisan mula sa iyo.

Verse 102

तेन ते मुदिताः सन्तो देवदारुवनं शुभम् / जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा

Dahil doon, ang mga banal na iyon ay nagalak at nagtungo sa mapalad na gubat ng Devadāru—na naitulak sa ilalim ng kapangyarihan ng kasalanan—upang muling magsagawa ng pag-aayuno at pagtitika gaya ng dati.

Verse 103

स तेषां मायया जातां गोवध्यां गौतमो मुनिः / केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः

Ang pantas na si Gautama, sa ilang dahilan, ay nalaman na ang kasalanang pagpatay sa baka ay lumitaw dahil sa kanilang daya at panlilinlang; at sa matinding poot ay nagbitiw siya ng sumpa laban sa kanila.

Verse 104

भविष्यन्ति त्रयीबाह्या महापातकिभिः समाः / बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः

“Kayo’y magiging nasa labas ng Tatlong Veda, kapantay ng mga dakilang makasalanan.” At dahil sa sumpang iyon, sila nga’y muling isinilang nang paulit-ulit.

Verse 105

सर्वे संप्राप्य देवेशं शङ्करं विष्णुमव्ययम् / अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ

Silang lahat ay lumapit sa Panginoon ng mga diyos—si Śaṅkara na siya ring Viṣṇu, ang Di-nasisira—at pumuri sa Kanya sa pamamagitan ng mga himnong makamundo, na wari’y mga bakang iba’t iba ang lahi na nag-aalay lamang ng natira.

Verse 106

देवदेवौ महादेवौ भक्तानामार्तिनाशनौ / कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः

O Diyos ng mga diyos, O dalawang Dakilang Panginoon—tagapagwasak ng dalamhati ng mga deboto—O mga Dakilang Yogi na sa habag ay iniuukol ang kalooban sa pagbibigay ng biyaya: maawa kayo at iligtas kami mula sa kasalanan.

Verse 107

तदा पार्श्वस्थितं विष्णुं संप्रेक्ष्य वृषभध्वजः / किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति

Pagkatapos, si Vṛṣabhadhvaja (Śiva), tumingin kay Viṣṇu na nakatayo sa kanyang tabi at nagtanong: “Ano ang dapat gawin para sa mga naghahangad ng kabanalan at gantimpala?”

Verse 108

ततः स भगवान् विष्णुः शरण्यो भक्तवत्सलः / गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Viṣṇu—di-nabibigong kanlungan at mapagmahal sa mga deboto—ay tumingin sa mga pinakadakilang pantas na brāhmaṇa na nakayukod, at si Hari mismo, ang Panginoon ng mga pastol ng baka, ay nagsalita.

Verse 109

न वेदबाह्ये पुरुषे पुण्यलेशो ऽपि शङ्कर / संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ

O Śaṅkara, sa taong nasa labas ng Veda, ni bahagyang bakas ng kabutihang-loob ay hindi tunay na nananatili. O Mahādeva, sapagkat ang Dharma mismo ay sumibol mula sa Veda.

Verse 110

तथापि भक्तवात्सल्याद् रक्षितव्या महेश्वर / अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि

Gayunman, O Maheśvara, dahil sa paglingap sa mga deboto, nararapat silang ingatan; sapagkat kung hindi, tayong lahat na narito ay mapapabilang pa maging sa mga impiyerno.

Verse 111

तस्माद् वै वेदबाह्यानां रक्षणार्थाय पापिनाम् / विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज

Kaya nga, upang ingatan ang mga nasa labas ng Veda—bagama’t makasalanan—at upang iligaw sila palayo sa landas ng Veda, lilikhain namin ang mga kasulatang pang-aral, O Panginoong may bandilang toro (Śiva).

Verse 112

एवं संबोधितो रुद्रो माधवेन मुरारिणा / चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः

Nang tawagin nang gayon ni Mādhava, ang pumatay kay Mura, si Rudra ay lumikha ng mga moha-śāstra, ang mga kasulatang mapanlinlang; at si Keśava man, sa udyok ni Śiva, ay pinakilos ang mga ito ayon sa banal na balak.

Verse 113

कापालं नाकुलं वामं भैरवं पूर्वपश्चिमम् / पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्त्रशः

Ang Kāpāla, Nākula, Vāma, Bhairava, ang mga tradisyong Silangan at Kanluran; ang Pāñcarātra at Pāśupata—kasama pa ang libo-libong iba pang mga sistemang aral.

Verse 114

सृष्ट्वा तानूचतुर्देवौ कुर्वाणाः शास्त्रचोदितम् / पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः

Pagkalikha sa mga iyon, nagsalita ang apat na banal: “Kahit kumikilos dahil sa udyok ng itinatadhana ng mga śāstra, ang mga nag-aangkin at gumagawa nang mali ay mahuhulog sa kakila-kilabot na impiyerno, paulit-ulit, sa maraming kalpa.”

Verse 115

जायन्तो मानुषे लोके क्षीणपापचयास्ततः / ईश्वराराधनबलाद् गच्छध्वं सुकृतां गतिम् / वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः

Kapag muling isinilang sa daigdig ng tao, mauubos ang naipong bunton ng kasalanan; sa lakas ng pagsamba kay Īśvara, mararating ninyo ang mapalad na landas na nakakamit sa pamamagitan ng kabutihan. Manahan sa Aking biyaya—wala nang ibang tunay na pagtubos at paglaya para sa inyo.

Verse 116

एवमीश्वरविष्णुभ्यां चोदितास्ते महर्षयः / आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः

Kaya nga, sa pag-uudyok nina Īśvara (Śiva) at Viṣṇu, tinanggap ng mga dakilang ṛṣi ang utos ng Kaaway ng mga Asura, yumukod na may pagsunod.

Verse 117

चक्रुस्ते ऽन्यानि शास्त्राणि तत्र तत्र रताः पुनः / शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु

Muli’t muli silang nalubog sa sari-saring aral; sa iba’t ibang dako’y sumulat sila ng iba pang mga śāstra, at matapos ipakita ang mga bunga nito, sinanay at tinuruan nila ang kanilang mga alagad.

Verse 118

मोहयन्त इमं लोकमवतीर्य महीतले / चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह

Bumaba sa lupa at nilito ang sanlibutang ito, si Śaṅkara ay tumanggap ng pamumuhay ng pulubi-asketiko—kasama ng mga Brahmin na ito—para sa kanilang sukdulang kapakanan.

Verse 119

कपालमालाभरणः प्रेतभस्मावगुण्ठितः / विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः

Suot ang kuwintas na yari sa mga bungo, nababalutan ng abo ng mga patay, at pinalamutian ng malaking bilog ng buhol-buhol na buhok, nililito niya ang buong sanlibutang ito.

Verse 120

निक्षिप्य पार्वतीं देवीं विष्णावमिततेजसि / नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे

Ipinagkatiwala ang Diyosa Pārvatī kay Viṣṇu na may di-masukat na kaningningan, saka itinalaga (ni Śiva) ang Rudra na isinilang mula sa sariling katawan—si Bhairava—upang supilin ang masasama.

Verse 121

दत्त्वा नारायणे देवीं नन्दिनं कुलनन्दिनम् / संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्

Matapos ihandog ang Diyosa kay Nārāyaṇa, at gayundin si Nandin—ligaya ng angkan—kanyang itinatag doon ang mga pinuno ng mga gaṇa ni Śiva, pati ang mga diyos na pinangungunahan ni Indra.

Verse 122

प्रस्थिते ऽथ महादेवे विष्णुर्विश्वतनुः स्वयम् / स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्

Nang makaalis na si Mahādeva, si Viṣṇu—na ang mismong katawan ay ang sansinukob—ay kusang nag-anyong babae at matatag na nagpatuloy sa paglilingkod kay Mahēśvarī, ang Dakilang Diyosa.

Verse 123

ब्रह्मा हुताशनः शक्रो यमो ऽन्ये सुरपुङ्गवाः / सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः

Sina Brahmā, Agni, Indra, Yama, at iba pang mga pangunahing diyos ay naglingkod kay Mahādevī, matapos magsuot ng marikit na anyong pambabae.

Verse 124

नन्दीश्वरश्च भगवान् शंभोरत्यन्तवल्लभः / द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत

At si Nandīśvara—ang kagalang-galang na Panginoon, na lubhang minamahal ni Śaṃbhu—ay tumindig gaya ng dati sa may tarangkahan, bilang pinuno ng mga gaṇa na nakatalaga sa pasukan.

Verse 125

एतस्मिन्नन्तरे दैत्यो ह्यन्धको नाम दुर्मतिः / आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्

Samantala, ang Daitya na nagngangalang Andhaka, na may masamang isip at nagnanais dukutin si Girijā (Pārvatī), ay dumating sa Bundok Mandara.

Verse 126

संप्राप्तमन्धकं दृष्ट्वा शङ्करः कालभैरवः / न्यषेधयदमेयात्मा कालरूपधरो हरः

Nang makita ni Śaṅkara—si Kālabhairava, si Hara na di-masukat ang diwa—na papalapit si Andhaka, taglay ang anyo mismo ng Panahon, siya’y pumigil at sumawata sa kanya.

Verse 127

तयोः समभवद् युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् / शूलेनोरसि तं दैत्यमाजघान वृषध्वजः

Sa pagitan nilang dalawa ay sumiklab ang isang labang lubhang kakila-kilabot, nakapangingilabot. Pagkaraan, si Vṛṣadhvaja (Śiva) ay tumama sa dibdib ng Daitya gamit ang kanyang trident.

Verse 128

ततः सहस्त्रशो दैत्यः ससर्जान्धकसंज्ञितान् / नन्दिषेणादयो दैत्यैरन्धकैरभिनिर्जिताः

Pagkaraan, ang Daitya ay lumikha ng libu-libong nilalang na tinatawag na “mga Andhaka.” At si Nandiṣeṇa at ang iba pa ay lubusang napasuko ng mga Daitya-Andhaka na iyon.

Verse 129

घण्टाकर्णो मेघनादश्चण्डेशश्चण्डतापनः / विनायको मेघवाहः सोमनन्दी च वैद्युतः

“Ghaṇṭākarṇa, Meghanāda, Caṇḍeśa, Caṇḍatāpana, Vināyaka, Meghavāha, Somanandī, at Vaidyuta”—sila ang ilan sa mababangis na tagasunod ni Rudra.

Verse 130

सर्वे ऽन्धकं दैत्यवरं संप्राप्यातिबलान्विताः / युयुधुः शूलशक्त्यृष्टिगिरिकूटपरश्वधैः

Silang lahat, taglay ang napakalakas na lakas, ay sumugod kay Andhaka, ang pinuno ng mga Daitya, at nakipaglaban gamit ang trident, mga sibat, mga panaog na sibat, mga tuktok ng bundok na inihahagis, at mga palakol.

Verse 131

भ्रामयित्वाथ हस्ताभ्यां गृहीतचरणद्वयाः / दैत्येन्द्रेणातिबलिना क्षिप्तास्ते शतयोजनम्

Pagkaraan, matapos silang paikutin gamit ang dalawang kamay habang hawak ang kanilang dalawang paa, inihagis sila ng napakalakas na panginoon ng mga Daitya nang buong sandaang yojana ang layo.

Verse 132

ततो ऽन्धकनिसृष्टास्ते शतशो ऽथ सहस्त्रशः / कालसूर्यप्रतीकाशा भैरवं त्वभिदुद्रुवुः

Pagkatapos, ang mga nilalang na pinakawalan ni Andhaka—daan-daan at saka libu-libo—na kumikislap na parang araw sa wakas ng Panahon, ay dumaluhong nang tuwiran kay Bhairava.

Verse 133

हा हेति शब्दः सुमहान् बभूवातिभयङ्करः / युयोध भैरवो रुद्रः शूलमादाय भीषणम्

Isang napakalakas na sigaw na “Hā! Hā!” ang umalingawngaw—lubhang nakapanghihilakbot. Pagkaraan, si Bhairava-Rudra ay nakipaglaban, tangan ang kanyang kakila-kilabot na tridenteng trisula.

Verse 134

दृष्ट्वान्धकानां सुबलं दुर्जयं तर्जितो हरः / जगाम शरणं देवं वासुदेवमजं विभुम्

Nang makita ni Hara (Śiva) na ang mga Andhaka ay napakalakas at di-madadaig, at siya’y hinamon, nagtungo siya upang manangan sa kanlungan ng banal na Panginoong Vāsudeva—ang Di-Ipinanganak, ang Malaganap na Kataas-taasan.

Verse 135

सो ऽसृजद् भगवान् विष्णुर्देवीनां शतमुत्तमम् / देवीपार्श्वस्थितो देवो विनाशायामरद्विषाम्

Pagkatapos, ang Mapalad na Panginoong Viṣṇu ay nagpalitaw ng sandaang pinakadakilang mga Diyosa. At ang Diyos, nakatindig sa tabi ng Diyosa, ay kumilos upang lipulin ang mga kaaway ng mga walang-kamatayang deva—ang mga asura.

Verse 136

तथान्धकसहस्त्रं तु देवीभिर्यमसादनम् / नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे

Gayon din sa larangan ng digmaan, ang mga Devī—sa dakilang kamahalan ni Keśava—sa banal na lila ay tila naglaro, at ipinadala ang isang libong mandirigma ni Andhaka sa tahanan ni Yama.

Verse 137

दृष्ट्वा पराहतं सैन्यमन्धको ऽपि महासुरः / पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः

Nang makita niyang lubusang nadurog ang kanyang hukbo, si Andhaka man—ang makapangyarihang Asura—ay tumalikod sa labanan at tumakas mula sa larangang iyon nang ubod ng bilis.

Verse 138

ततः क्रीडां महादेवः कृत्वा द्वादशवार्षिकीम् / हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्

Pagkaraan, si Mahādeva, matapos isagawa ang Kanyang banal na lila sa loob ng labindalawang taon, ay dumating sa Mandara—para sa kapakanan ng daigdig at biyaya sa mga deboto.

Verse 139

संप्राप्तमीश्वरं ज्ञात्वा सर्व एव गणेश्वराः / समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः

Nang malaman nilang dumating na ang Īśvara, ang lahat ng pinuno ng mga gaṇa ay nagtipon at tumayong may pagpipitagan sa Kanya—gaya ng mga dwija na nagkakatipon sa paligid ng maningning na Araw.

Verse 140

प्रविश्य भवनं पुण्यमयुक्तानां दुरासदम् / ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः

Pagpasok sa banal na tahanan—na mahirap lapitan ng mga walang pagpipigil—namasdan ni Śiva ang banal na Nandin, si Bhairava, at si Keśava.

Verse 141

प्रणामप्रवणं देवं सो ऽनुगृह्याथ नन्दिनम् / आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे

Pagkaraan, si Īśāna (Śiva), na nagkaloob ng biyaya kay Nandin, ay niyakap si Keśava (Viṣṇu)—ang Diyos na laging nakahilig sa pag-aalay ng pagpupugay—at hinalikan/inaamoy ang tuktok ng kanyang ulo.

Verse 142

दृष्ट्वा देवी महादेवं प्रीतिविस्फारितेक्षणा / ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा

Nang makita ang Mahādeva, ang Diyosa—na lumuwang ang mga mata sa galak—ay yumuko at nagpatirapa sa paanan ng Panginoong Īśvara na iyon.

Verse 143

निवेद्य विजयं तस्मै शङ्करायाथ शङ्करी / भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्

Matapos iulat ang tagumpay kay Śaṅkara, si Śaṅkarī (Pārvatī) ay nagsalaysay din; at si Bhairava, nakayukod at nakatayo sa kanyang tabi, ay nagsalita tungkol sa kadakilaan ni Viṣṇu.

Verse 144

श्रुत्वा तद्विजयं शंभुर्विक्रमं केशवस्य च / समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने

Nang marinig ni Śambhu ang tagumpay na iyon at ang makapangyarihang kabayanihan ni Keśava, ang mapagpalang Panginoong Īśa ay nanatiling nakaupo kasama ang Diyosa sa dakilang trono.

Verse 145

ततो देवगणाः सर्वे मरीचिप्रमुखा द्विजाः / आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्

Pagkatapos, ang lahat ng pangkat ng mga deva, kasama ang mga pantas na dvija na pinangungunahan ni Marīci, ay nagtungo sa Bundok Mandara upang masilayan si Trilocana, ang Diyos ng mga diyos (Śiva).

Verse 146

येन तद् विजितं पूर्वं देवीनां शतमुत्तमम् / समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया

Sa pamamagitan Niya, noong unang panahon, napasuko ang pinakamainam na pangkat ng sandaang diyosa; ngayon, nagtipon ang hukbo ng mga Daitya, sabik sa banal na darśana—ang pagtanaw sa Panginoon (Īśa).

Verse 147

दृष्ट्वा वरासनासीनं देव्या चन्द्रविभूषणम् / प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः

Nang makita ang Diyosa na nakaupo sa maringal na trono, pinalamutian ng buwan bilang hiyas, ang mga banal na ginang ay yumukod nang may paggalang; at sa pananabik ng debosyon, nagsimula silang umawit ng papuri sa Kanya.

Verse 148

प्रणेमुर्गिरिजां देवीं वामपार्श्वे पिनाकिनः / देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्

Sila’y nagpatirapa kay Girijā na Diyosa, na nasa kaliwang panig ni Pinākin (Śiva, tagapagdala ng busog), at nagbigay-galang din kay Nārāyaṇa, ang Diyos na nakaluklok sa banal na trono at malaya sa anumang pagdurusa.

Verse 149

दृष्ट्वा सिंहासनासीनं देव्या नारायणेन च / प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः

Nang makita ang Panginoong Īśāna na nakaluklok sa trono kasama ang Diyosa at si Nārāyaṇa, ang mararangal na ginang ay nagpatirapa sa banal na Panginoon at saka Siya tinanong.

Verse 150

कन्या ऊचुः कस्त्वं विभ्राजसे कान्त्या केयं बालरविप्रभा / को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः

Wika ng mga dalaga: “Sino Ka na nagliliwanag sa gayong kaningningan? Sino ang babaeng ito na ang sinag ay tulad ng bagong sikat na araw? At sino itong may matang-loto na kumikislap sa gayong anyo—sa anong angkan kayo nagmula?”

Verse 151

निशम्य तासां वचनं वृषेन्द्रवरवाहनः / व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः

Nang marinig ang kanilang mga salita, ang Panginoon—nakasakay sa dakilang toro, ang Kataas-taasang Yogin, ang di-nasisirang Pinuno ng mga nilalang—ay nagsalita bilang tugon.

Verse 152

अहं नारायणो गौरी जगन्माता सनातनी / विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः

Ako si Nārāyaṇa; ako rin si Gaurī, ang walang-hanggang Ina ng sansinukob. Ang iisang Panginoon, hinahati ang sariling Sarili, nananahan sa maraming anyo bilang nag-iisang Tagapaghari.

Verse 153

न मे विदुः परं तत्त्वं देवाद्या न महर्षयः / एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च

Hindi tunay na nalalaman ng mga diyos at iba pang nilalang sa langit, ni ng mga dakilang rishi, ang aking kataas-taasang Katotohanan. Tanging ang iisang Sarili ng sansinukob, na lumalaganap sa lahat, ang nakakakilala sa sarili bilang Bhavānī—at bilang Viṣṇu rin.

Verse 154

अहं हि निष्क्रियः शान्तः केवलो निष्परिग्रहः / मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्

Ako nga ay walang-kilos, mapayapa, nag-iisa (di-dalawa), at walang pag-aangkin. Ako lamang ang tinatawag nilang Keśava, ang banal na Panginoon—at gayundin ay tinatawag nila akong Diyosa, Ambikā.

Verse 155

एष धाता विधाता च कारणं कार्यमेव च / कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः

Siya ang Tagapagtaguyod at Tagapag-ayos; Siya rin ang sanhi at ang bunga. Si Viṣṇu ang gumagawa at ang nagpapakilos sa paggawa, at Siya ang nagkakaloob ng bunga ng kapwa makamundong ligaya at kalayaan (mukti).

Verse 156

भोक्ता पुमानप्रमेयः संहर्ता कालरूपधृक् / स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः

Siya ang Tagaranas (bhoktā), ang Purusha na di masukat; ang Tagapagwasak na may anyo ng Panahon. Siya ang Lumikha at Tagapangalaga—si Vāsudeva, ang Kaluluwa ng sansinukob, na ang mga mukha’y nakaharap sa lahat ng dako.

Verse 157

कृटस्थो ह्यक्षरो व्यापी योगी नारायणः स्वयम् / तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्

Siya’y nakatatag sa Di-nayanig na Katotohanan—ang Di-nasisira, ang Di-nagmamaliw, ang sumasaklaw sa lahat; ang Kataas-taasang Yogin ay si Nārāyaṇa mismo. Siya ang tāraka, Tagapagligtas na nagpapalaya; ang Pinakamataas na Purusha, ang mismong Ātman—ang Iisa na walang kapantay, ang pinakadakilang tahanan.

Verse 158

सैषा माहेश्वरी गौरी मम शक्तिर्निरञ्जना / सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः

Siya nga ang Maheshvarī—si Gaurī—ang aking Śakti na walang dungis. Siya’y mapayapa, tapat, laging puspos ng ānanda; ipinahahayag ng Śruti na Siya ang Kataas-taasang Tahanan.

Verse 159

अस्याः सर्वमिदं जातमत्रैव लयमेष्यति / एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः

Mula sa Kanya isinilang ang buong sansinukob na ito, at sa Kanya rin ito lulubog. Siya lamang ang pinakadakilang hantungan sa lahat ng hantungan ng mga nilalang.

Verse 160

तयाहं संगतो देव्या केवलो निष्कलः परः / पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते

Nakipag-isa ako sa Devī na iyon; nananahan ako bilang ang Nag-iisa, walang bahagi, lubhang transendente—ang Kataas-taasan. Namamasdan ko ang buong sansinukob na ito nang walang nalalabi. Sinumang tunay na nakakakilala sa “Iyon” ay napapalaya.

Verse 161

तस्मादनादिमद्वैतं विष्णुमात्मानमीश्वरम् / एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्

Kaya’t kilalanin si Viṣṇu—walang pasimula, di-dalawa, ang Kataas-taasang Sarili at Panginoon—bilang iisa lamang; sa kaalamang iyon ay mararating ninyo ang ganap na kapayapaan at paglaya.

Verse 162

मन्यन्ते विष्णुमव्यक्तमात्मानं श्रद्धयान्विताः / ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः

Yaong may pananampalataya na kumikilala kay Viṣṇu bilang di-nahahayag na Kataas-taasang Sarili; ngunit sa pagsamba kay Īśāna (Śiva) ay may hati at pagtinging nahahati—ang gayong mga sumasamba ay hindi minamahal Ko.

Verse 163

द्विषन्ति ये जगत्सूतिं मोहिता रौरवादिषु / पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि

Ang mga nalilinlang ng kamangmangan at napopoot sa Ina/Pinagmulan ng sansinukob—kahit ‘niluluto’ sa mga impiyernong gaya ng Raurava—ay hindi napapalaya kahit lumipas ang daan-daang krore ng mga kalpa.

Verse 164

तसमादशेषभूतानां रक्षको विष्णुरव्ययः / यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः

Kaya’t ang di-nasisirang Panginoong Viṣṇu ang tagapangalaga ng lahat ng nilalang, walang itinatangi. Kapag ito’y nalaman nang wasto sa mundong ito, dapat pagnilayan ang Soberanong iyon sa bawat oras ng kapighatian.

Verse 165

श्रुत्वा भगवतो वाक्यं देव्यः सर्वगणेश्वराः / नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्

Nang marinig ang mga salita ng Bhagavān, ang mga diyosa at lahat ng pinuno ng mga pangkat ng mga deva ay yumukod at nagpatirapa—kay Nārāyaṇa at gayundin sa Diyosa na isinilang mula sa bundok na niyebe, ang Himālaya.

Verse 166

प्रार्थयामासुरीशाने भक्तिं भक्तजनप्रिये / भवानीपादयुगले नारायणपदाम्बुजे

Nanalangin siya sa Kataas-taasang Panginoon para sa debosyon—O minamahal ng mga deboto—na magkaroon ng mapagmahal na bhakti sa magkapares na paa ni Bhavānī at sa mga paang-loto ni Nārāyaṇa.

Verse 167

ततो नारायणं देवं गणेशा मातरो ऽपि च / न पश्यन्ति जगत्सूतिं तद्भुतमिवाभवत्

Pagkaraan, maging ang banal na Nārāyaṇa, ang mga Gaṇeśa (mga pangkat ng gaṇa), at ang mga Ina (Mātṛkā) ay hindi makita si Jagatsūti, ang tagapagluwal ng mga daigdig; ito’y wari’y lubhang kamangha-mangha.

Verse 168

तदन्तरे महादैत्यो ह्यन्धको मन्मथार्दितः / मोहितो गिरिजां देवीमाहर्तुं गिरिमाययौ

Samantala, ang dakilang Daitya na si Andhaka—pinahihirapan ng pag-udyok ni Kāma—ay nalinlang; at sa balak na dukutin ang diyosang Girijā (Pārvatī), siya’y nagtungo sa bundok.

Verse 169

अथानन्तवपुः श्रीमान् योगी नारायणो ऽमलः / तत्रैवाविरभूद् दैत्यैर्युद्धाय पुरुषोत्तमः

Pagkatapos, ang marangal at dalisay na Nārāyaṇa—ang yogi na may walang-hanggang anyo—ay nagpakita roon mismo bilang Puruṣottama upang makipagdigma laban sa mga Daitya.

Verse 170

कृत्वाथ पार्श्वे भगवन्तमीशो युद्धाय विष्णुं गणदेवमुख्यैः / शिलादपुत्रेण च मातृकाभिः स कालरुद्रो ऽभिजगाम देवः

Pagkatapos, si Īśa, matapos ilagay sa kanyang tabi si Bhagavān Viṣṇu para sa labanan, ay lumapit—siya ang diyos na Kālarudra—kasama ang mga pangunahing gaṇa-deva, ang anak ni Śilāda, at ang mga Mātṛkā.

Verse 171

त्रिशूलमादाय कृशानुकल्पं स देवदेवः प्रययौ पुरस्तात् / तमन्वयुस्ते गणराजवर्या जगाम देवो ऽपि सहस्त्रबाहुः

Kinuha ng Diyos ng mga diyos ang kaniyang trisula na nagliliyab na parang apoy at sumulong sa unahan. Sumunod sa kaniya ang mga pangunahing pinuno ng mga gaṇa, at sumama rin ang diyos na Sahasrabāhu.

Verse 172

रराज मध्ये भगवान् सुराणां विवाहनो वारिदवर्णवर्णः / तदा सुमेरोः शिखराधिरूढ- स्त्रिलोकदृष्टिर्भगवानिवार्कः

Sa gitna ng mga diyos, ang Mapalad na Panginoon—na ang sasakyan ay si Garuḍa at ang kulay ay gaya ng ulap-ulan—ay nagningning nang marilag. Pagkaraan, umakyat Siya sa tuktok ng Bundok Sumeru at minasdan ang tatlong daigdig, nagliyab na parang ang Araw mismo.

Verse 173

जगत्यनादिर्भगवानमेयो हरः सहस्त्राकृतिराविरासीत् / त्रिशूलपाणिर्गगने सुघोषः पपात देवोपरि पुष्पवृष्टिः

Pagkaraan, si Hara (Śiva)—ang walang pasimulang Panginoon ng sansinukob, di-masukat at banal—ay nagpakita, lumitaw sa sanlibong anyo. Hawak ang trisula, umalingawngaw sa langit ang mapalad na dagundong; at sa mga diyos ay bumuhos ang ulan ng mga bulaklak.

Verse 174

समागतं वीक्ष्य गणेशराजं समावृतं देवरिपुर्गणेशैः / युयोध शक्रेण समातृकाभि- र् गणैरशेषैरमपप्रधानैः

Nang makita ni Indra (Śakra) ang hari ng mga gaṇa na dumarating, na napalilibutan ng mga Gaṇeśa ng mga kaaway ng mga diyos, nakipaglaban siya rito—kasama ang mga Mātṛkā at ang lahat ng gaṇa, na pinangungunahan ng mga walang-kamatayang Deva.

Verse 175

विजित्य सर्वानपि बाहुवीर्यात् स संयुगे शंभुमनन्तधाम / समाययौ यत्र स कालरुद्रो विमानमारुह्य विहीनसत्त्वः

Matapos daigin ang lahat sa labanan sa lakas ng kaniyang mga bisig, lumapit siya kay Śambhu—si Śiva na may walang-hanggang kaningningan—sa lugar na kinaroroonan ni Kālarudra, na nawalan ng tapang at sumakay sa kaniyang vimāna (sasakyang panghimpapawid).

Verse 176

दृष्ट्वान्धकं समयान्तं भगवान् गरुडध्वजः / व्याजहार महादेवं भैरवं भूतिभूषणम्

Nang makita ng Mapalad na Panginoon—yaong may watawat na may Garuḍa—na nalalapit na ang itinakdang oras ng pagkapuksa ni Andhaka, kanyang kinausap si Mahādeva: si Bhairava, ang Pinagpapalamutian ng banal na abo.

Verse 177

हन्तुमर्हसि दैत्येशमन्धकं लोककण्टकम् / त्वामृते भगवान् शक्तो हन्ता नान्यो ऽस्य विद्यते

Ikaw lamang ang karapat-dapat pumatay kay Andhaka, panginoon ng mga Daitya, tinik sa mga daigdig. Maliban sa Iyo, O Mapalad na Panginoon, wala nang iba pang makakapatay sa kanya.

Verse 178

त्वं हर्ता सर्वलोकानां कालात्मा ह्यैश्वरी तनुः / स्तूयते विविधैर्मन्त्रर्वेदविद्भिर्विचक्षणैः

Ikaw ang Tagapagbalik at Tagapag-urong ng lahat ng daigdig; tunay, Ikaw ang mismong Panahon (Kāla), nahahayag bilang makapangyarihang anyong maka-Diyos. Ikaw ay pinupuri sa sari-saring mantra ng mga pantas na nakakabatid ng Veda.

Verse 179

स वासुदेवस्य वचो निशम्य भगवान् हरः / निरीक्ष्य विष्णुं हनने दैत्यन्द्रस्य मतिं दधौ

Nang marinig ang mga salita ni Vāsudeva, ang Mapalad na si Hara (Śiva) ay tumingin kay Viṣṇu at pinagtibay ang pasya na patayin ang panginoon ng mga Daitya.

Verse 180

जगाम देवतानीकं गणानां हर्षमुत्तमम् / स्तुवन्ति भैरवं देवमन्तरिक्षचरा जनाः

Sumulong ang hukbo ng mga diyos, at ang mga Gaṇa ay napuspos ng pinakadakilang galak. Sa gitna ng kalangitan, ang mga nilalang na naglalakbay sa himpapawid ay nagpupuri kay Bhairava, ang banal na Panginoon.

Verse 181

जयानन्त महादेव कालमूर्ते सनातन / त्वमग्निः सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यशः

Tagumpay sa Iyo, O Mahādeva na walang hanggan—O Walang-kupas na ang anyo ay Panahon. Ikaw ang apoy sa loob ng lahat ng nilalang, laging kumikilos at nananahan bilang panloob na presensya.

Verse 182

त्वं यत्रज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वं धाता हरिरव्ययः / त्वं ब्रह्मा त्वं महादेवस्त्वं धाम परमं पदम्

Ikaw ang nakakabatid sa larangan ng yajña; Ikaw mismo ang panawagang vashaṭ. Ikaw ang Tagapagtaguyod—si Hari na di-nasisira. Ikaw si Brahmā; Ikaw si Mahādeva; Ikaw ang kataas-taasang tahanan, ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 183

ओङ्कारमूर्तिर्योगात्मा त्रयीनेत्रस्त्रिलोचनः / महाविभूतिर्देवेशो जयाशेषजगत्पते

Tagumpay sa Iyo—Panginoong ang anyo ay Oṁ, na ang diwa ay Yoga; na ang Tatlong Veda ay mga mata, ang Tatlong-Mata. Taglay Mo ang dakilang banal na karangalan, Panginoon ng mga diyos; tagumpay sa Hari ng buong sansinukob, walang nalalabi.

Verse 184

ततः कालाग्निरुद्रो ऽसौ गृहीत्वान्धकमीश्वरः / त्रिशूलाग्रेषु विन्यस्य प्रननर्त सतां गतिः

Pagkaraan, si Kālāgnirudra—si Īśvara, si Śiva mismo—ay sinunggaban si Andhaka, inilagay sa mga dulo ng kaniyang trisula, at sumayaw sa tagumpay; Siya ang kanlungan at huling hantungan ng mga matuwid.

Verse 185

दृष्ट्वान्धकं देवगणाः शूलप्रोतं पितामहः / प्रणेमुरीश्वरं देवं भैरवं भवमोचकम्

Nang makita si Andhaka na nakatusok sa trisula, ang mga pangkat ng mga diyos kasama si Pitāmaha (Brahmā) ay yumukod sa Panginoon—sa banal na Bhairava, ang nagpapalaya mula sa saṃsāra.

Verse 186

अस्तुवन् मुनयः सिद्धा जगुर्गन्धर्विकिंनराः / अन्तरिक्षे ऽप्सरः सङ्घा नृत्यन्तिस्म मनोरमाः

Ang mga Siddha na pantas ay naghandog ng mga himno ng papuri; ang mga Gandharva at Kinnara ay umawit; at sa gitnang langit, ang mga kaaya-ayang pangkat ng Apsara ay nagsayaw nang marikit.

Verse 187

संस्थापितो ऽथशूलाग्रे सो ऽन्धको दग्धकिल्बिषः / उत्पन्नाखिलविज्ञानस्तुष्टाव परमेश्वरम्

Pagkatapos, si Andhaka ay inilagay sa dulo ng trident; ang kanyang mga kasalanan ay nasunog at napawi. At nang magising sa kanya ang ganap na kaalaman, pinuri niya ang Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara.

Verse 188

अन्धक उवाच नमामि मूर्ध्ना भगवन्तमेकं समाहिता यं विदुरीशतत्त्वम् / पुरातनं पुण्यमनन्तरूपं कालं कविं योगवियोगहेतुम्

Wika ni Andhaka: “Yumuyuko ako at sumasamba, noo’y nakayuko, sa iisang Bhagavān—na kinikilala ng mga may natipong isip bilang mismong katotohanan ni Īśvara. Siya ang Sinauna, ang Banal, na may walang-hanggang anyo; Siya ang Panahon mismo, ang makatang-manghuhula; at ang sanhi ng pag-iisa at paghiwalay sa yoga.”

Verse 189

दंष्ट्राकरालं दिवि नृत्यमानं हुताशवक्त्रं ज्वलनार्करूपम् / सहस्त्रपादाक्षिशिरोभियुक्तं भवन्तमेकं प्रणमामि रुद्रम्

Sumasamba ako sa Iyo, Rudra—nakapanghihilakbot sa mga pangil, sumasayaw sa kalangitan; ang bibig ay apoy, ang anyo’y nagliliyab na parang araw; taglay ang sanlibong paa, mata, at ulo—ngunit Ikaw ang iisang Panginoon.

Verse 190

जयादिदेवामरपूजिताङ्घ्रे विभागहीनामलतत्त्वरूप / त्वमग्निरेको बहुधाभिपूज्यसे वाय्वादिभेदैरखिलात्मरूप

O Unang Diyos, na ang mga paa’y sinasamba ng mga deva at ng mga walang-kamatayan—bagaman lampas Ka sa lahat ng pagkakahati, Ikaw ang dalisay na katotohanang walang dungis. Ikaw ang iisang Apoy, ngunit pinararangalan sa maraming paraan, lumilitaw bilang mga pagkakaiba gaya ng Hangin at iba pang sangkap, bilang panloob na Sarili ng lahat.

Verse 191

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराणम् आदित्यवर्णं तमसः परस्तात् / त्वं पश्यसीदं परिपास्यजस्त्रं त्वमन्तको योगिगणाभिजुष्टः

Ipinahahayag nila na Ikaw lamang ang sinaunang Kataas-taasang Purusha—may ningning na gaya ng araw, lampas sa dilim. Minamasdan Mo ang buong sansinukob at walang tigil Mo itong iniingatan; Ikaw rin ang Antaka, ang Tagapagwakas ng panahon at kamatayan, na iginagalang at nilalapitan ng mga pangkat ng yogin.

Verse 192

एको ऽन्तरात्मा बहुधा निविष्टो देहेषु देहादिविशेषहीनः / त्वमात्मशब्दं परमात्मतत्त्वं भवन्तमाहुः शिवमेव केचित्

Ang iisang Panloob na Sarili ay nananahan sa maraming paraan sa loob ng mga katawan, ngunit walang anumang pagkakaiba gaya ng katawan at iba pa. Ikaw ang Katotohanang tinutukoy ng salitang “Sarili”—ang diwa ng Paramatman; kaya may ilan na tunay na nagpapahayag na Ikaw ay si Śiva.

Verse 193

त्वमक्षरं ब्रह्म परं पवित्र- मानन्दरूपं प्रणवाभिधानम् / त्वमीश्वरो वेदपदेषु सिद्धः स्वयं प्रभो ऽशेषविशेषहीनः

Ikaw ang di-nasisirang Kataas-taasang Brahman, ang pinakadakilang Kadalisayan—na ang likas ay kaligayahan—na tinatawag sa banal na pantig na Pranava, “Oṁ”. Ikaw ang Īśvara na pinagtitibay sa mga pahayag ng Veda; ang Panginoong sariling-liwanag, walang anumang hangganang pagkakaiba kailanman.

Verse 194

त्वमिन्द्ररूपो वरुणाग्निरूपो हंसः प्राणो मृत्युरन्तासि यज्ञः / प्रजापतिर्भगवानेकरुद्रो नीलग्रीवः स्तूयसे वेदविद्भिः

Ikaw ay nahahayag bilang Indra; nahahayag bilang Varuṇa at bilang Agni. Ikaw ang Haṁsa, ang mismong hininga ng buhay (prāṇa), at ikaw rin ang Kamatayan at ang wakas; Ikaw ang Yajña mismo. Ikaw si Prajāpati; Ikaw ang Bhagavān, ang iisang Rudra—Nīlagrīva—na pinupuri ng mga nakaaalam ng Veda.

Verse 195

नारायणस्त्वं जगतामथादिः पितामहस्त्वं प्रपितामहश्च / वेदान्तगुह्योपनिषत्सु गीतः सदाशिवस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

Ikaw si Nārāyaṇa, ang sinaunang pinagmulan ng lahat ng daigdig. Ikaw ang Pitāmaha (Brahmā) at ikaw rin ang Prapitāmaha. Ikaw ang Inaawit sa mga lihim na Upaniṣad—ang nakatagong puso ng Vedānta. Ikaw si Sadāśiva; Ikaw ang Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 196

नमः परस्तात् तमसः परस्मै परात्मने पञ्चपदान्तराय / त्रिशक्त्यतीताय निरञ्जनाय सहस्त्रशक्त्यासनसंस्थिताय

Pagpupugay sa Kataas-taasang Sarili na lampas sa dilim ng tamas, higit pa sa pinakamataas; lumalampas sa limang antas; lampas sa tatlong kapangyarihan (mga guṇa), dalisay at di nadudungisan; na nakaluklok sa luklukan ng sanlibong Śakti.

Verse 197

त्रिमूर्तये ऽनन्दपदात्ममूर्ते जगन्निवासाय जगन्मयाय / नमो ललाटार्पितलोचनाय नमो जनानां हृदि संस्थिताय

Pagpupugay sa Panginoong may tatlong anyo (Trimūrti), na ang mismong anyo ay ang Sariling nananahan sa kalagayang ananda. Pagpupugay sa Kanya na tahanan ng sansinukob at siyang bumabalot sa sansinukob bilang mismong diwa nito. Pagpupugay sa Kanya na may matang nakalagay sa noo; pagpupugay sa Kanya na nananahan sa puso ng lahat ng nilalang.

Verse 198

फणीन्द्रहाराय नमो ऽस्तु तुभ्यं मुनीन्द्रसिद्धार्चितपादयुग्म / ऐश्वर्यधर्मासनसंस्थिताय नमः परान्ताय भवोद्भवाय

Pagpupugay sa Iyo, O Panginoon na may kuwintas na hari ng mga ahas; ang Iyong dalawang paa ay sinasamba ng mga dakilang muni at mga siddha. Pagpupugay sa Kataas-taasang Lampas (Parānta), na nakaluklok sa trono ng aiśvarya at dharma; O Bhavodbhava, pinagmulan na pinanggagalingan maging si Bhava.

Verse 199

सहस्त्रचन्द्रार्कविलोचनाय नमो ऽस्तु ते सोम सुमध्यमाय / नमो ऽस्तु ते देव हिरण्यबाहो नमो ऽम्बिकायाः पतये मृडाय

Pagpupugay sa Iyo, O Soma, na ang paningin ay gaya ng di-mabilang na buwan at araw, at ang anyo ay napakaganda at wasto ang sukat. Pagpupugay sa Iyo, O Diyos na may gintong mga bisig. Pagpupugay kay Rudra, ang mapagpala, ang Panginoon ni Ambikā.

Verse 200

नमो ऽतिगुह्याय गुहान्तराय वेदान्तविज्ञानसुनिश्चिताय / त्रिकालहीनामलधामधाम्ने नमो महेशाय नमः शिवाय

Pagpupugay sa Lubhang Nakatagong Isa, ang Panloob na Naninirahan sa lihim na yungib ng puso, na tiyak na nakikilala sa karunungan ng Vedānta. Pagpupugay sa dalisay na Tahanan ng liwanag, lampas sa tatlong panahon. Pagpupugay kay Maheśa; pagpupugay kay Śiva.