Adhyaya 16

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चदशो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच अन्दके निगृहीते वै प्रह्लादस्य महात्मनः / विरोचनो नाम सुतो बभूव नृपतिः पुरा

Ganito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga, nagwakas ang ikalabinlimang kabanata. Wika ni Panginoong Kūrma: “Nang mapasuko si Andhaka, noong unang panahon ay nagkaroon ang dakilang-loob na Prahlāda ng anak na nagngangalang Virocana, na naging hari.”

Verse 2

देवाञ्जित्वा सदेवेन्द्रान बहून् वर्षान् महासुरः / पालयामास धर्मेण त्रैलोक्यं सचराचरम्

Matapos daigin ang mga diyos kasama si Indra, ang dakilang Asura ay namuno sa loob ng maraming taon sa tatlong daigdig—sa gumagalaw at di-gumagalaw—ayon sa dharma.

Verse 3

तस्यैवं वर्तमानस्य कदाचिद् विष्णुचोदितः / सनत्कुमारो भगवान् पुरं प्राप महामुनिः

Habang siya’y abala sa gayong pamamahala, minsan, sa udyok ni Viṣṇu, dumating sa lungsod ang dakilang pantas na si Sanatkumāra, ang Bhagavān.

Verse 4

दृष्ट्वा सिहासनगतो ब्रह्मपुत्रं महासुरः / ननामोत्थाय शिरसा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

Nang makita ang anak ni Brahmā na nakaupo sa trono, tumindig ang makapangyarihang Asura, yumukod nang may paggalang, at nang magkasalikop ang mga kamay sa pagpupugay ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 5

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि संप्राप्तो मे पुरातनः / योगीश्वरो ऽद्य भगवान् यतो ऽसौ ब्रह्मवित् स्वयम्

Mapalad ako; pinagkalooban ako ng biyaya. Ngayon, ang Sinaunang Panginoon—ang Hari ng mga yogin—ay dumating sa akin, sapagkat Siya mismo ay nakakabatid sa Brahman sa Kanyang sariling pagkadiwa.

Verse 6

किमर्थमागतो ब्रह्मन् स्वयं देवः पितामहः / ब्रूहि मे ब्रह्मणः पुत्र किं कार्यं करवाण्यहम्

“Sa anong layunin ka naparito, O Brahman—sapagkat Ikaw mismo ang banal na Pitāmaha (Brahmā). Sabihin mo sa akin, O anak ni Brahmā: anong gawain ang dapat kong gampanan?”

Verse 7

सो ऽब्रवीद् भगवान् देवो धर्मयुक्तं महासुरम् / द्रष्टुमभ्यागतो ऽहं वै भवन्तं भाग्यवानसि

Pagkaraan, nagsalita ang Mapalad na Panginoon, ang banal na Diyos, sa dakilang Asura na nakatatag sa dharma: “Tunay na naparito Ako upang makita ka; ikaw ay tunay na mapalad.”

Verse 8

सुदुर्लभा नीतिरेषा दैत्यानां दैत्यसत्तम / त्रिलोके धार्मिको नूनं त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते

O pinakamainam sa mga Daitya, ang ganitong matuwid na patakaran ay napakabihira sa hanay ng mga Daitya. Tunay, sa tatlong daigdig ay wala nang ibang maka-dharma na tulad mo.

Verse 9

इत्युक्तो ऽसुरराजस्तं पुनः प्राह महामुनिम् / धर्माणां परमं धर्मं ब्रूहि मे ब्रह्मवित्तम

Nang masabihan nang gayon, muling nagsalita ang hari ng mga Asura sa dakilang muni: “O nakaaalam ng Brahman, ipahayag mo sa akin ang pinakamataas na Dharma—ang sukdulang simulain sa lahat ng dharma.”

Verse 10

सो ऽब्रवीद् भगवान् योगी दैत्येन्द्राय महात्मने / सर्वगुह्यतमं धर्ममात्मज्ञानमनुत्तमम्

Pagkaraan, nagsalita ang Mapalad na Panginoon—ang Yogin—sa dakilang-loob na panginoon ng mga Daitya, at ibinigay ang pinakalihim na Dharma: ang walang kapantay na kaalaman sa Sarili (Ātman).

Verse 11

स लब्ध्वा परमं ज्ञानं दत्त्वा च गुरुदक्षिणाम् / निधाय पुत्रे तद्राज्यं योगाभ्यासरतो ऽभवत्

Nang matamo ang pinakamataas na kaalaman at maihandog ang nararapat na gurudakṣiṇā, ipinagkatiwala niya ang kaharian sa kanyang anak at naging masigasig sa disiplinadong pagsasanay ng Yoga.

Verse 12

स तस्य पुत्रो मतिमान् बलिर्नाम महासुरः / ब्रह्मण्यो धार्मिको ऽत्यर्थं विजिग्ये ऽथ पुरन्दरम्

Ang kanyang anak ay ang marunong na dakilang Asura na nagngangalang Bali—mapagpitagan sa mga Brāhmaṇa at lubhang matuwid; at pagkaraan ay tinalo niya si Purandara (Indra).

Verse 13

कृत्वा तेन महद् युद्धं शक्रः सर्वामरैर्वृतः / जगाम निर्जितो विष्णुं देवं शरणमच्युतम्

Matapos makipagdigma nang malaki sa kanya, si Śakra (Indra), na napaliligiran ng lahat ng mga diyos, ay lumapit—natalo—kay Viṣṇu, ang banal na Acyuta, upang humingi ng kanlungan.

Verse 14

तदन्तरे ऽदितिर्देवी देवमाता सुदुः खिता / दैत्येन्द्राणां वधार्थाय पुत्रो मे स्यादिति स्वयम्

Samantala, ang diyosang si Aditi—ina ng mga deva—ay labis na nalumbay. Siya mismo ang nagpasya: “Nawa’y magkaanak akong lalaki upang puksain ang mga panginoon ng mga Daitya.”

Verse 15

तताप सुमहद् घोरं तपोराशिस्तपः परम् / प्रपन्ना विष्णुमव्यक्तं शरण्यं शरणं हरिम्

Isinagawa niya ang napakalaki at kakila-kilabot na pag-aayuno at pagninilay—ang sukdulang kayamanan ng tapas—sapagkat sumuko siya sa di-nahahayag na Vishnu, si Hari, ang tunay na kanlungan ng mga naghahanap ng silungan.

Verse 16

कृत्वा हृत्पद्मकिञ्जल्के निष्कलं परमं पदम् / वासुदेवमनाद्यन्तमानन्दं व्योम केवलम्

Matapos itatag sa mga hibla ng lotus ng puso ang walang-bahaging Kataas-taasang Kalagayan, dapat pagnilayan si Vāsudeva—walang simula at walang wakas—ang dalisay na kaligayahan mismo, ang tanging malawak na kalangitan ng kamalayan na sumasaklaw sa lahat.

Verse 17

प्रसन्नो भगवान् विष्णुः शङ्खचक्रगदाधरः / आविर्बभूव योगात्मा देवमातुः पुरो हरिः

Nalugod ang Mapalad na Panginoong Vishnu—may hawak na kabibe, diskos, at pamalo—at si Hari, na ang diwa ay Yoga, ay nagpakita sa harap ng Ina ng mga deva.

Verse 18

दृष्ट्वा समागतं विष्णुमदितिर्भक्तिसंयुता / मेने कृतार्थमात्मानं तोषयामास केशवम्

Nang makita ni Aditi—puspos ng debosyon—na dumating si Vishnu sa harap niya, inakala niyang ganap na ang kanyang buhay; at sinikap niyang bigyang-lugod si Keshava.

Verse 19

अदितिरुवाच जयाशेषदुः खौघनाशैकहेतो जयानन्तमाहात्म्ययोगाभियुक्त / जयानादिमध्यान्तविज्ञानमूर्ते जयाशेषकल्पामलानन्दरूप

Wika ni Aditi: Tagumpay sa Iyo—Ikaw ang tanging sanhi ng pagwasak sa buong baha ng pagdurusa; tagumpay sa Iyo, na nakaugnay sa Yoga at sa walang-hanggang kadakilaan. Tagumpay sa Iyo, na ang anyo ay kamalayang ganap na nakaaalam sa simula, gitna, at wakas; tagumpay sa Iyo, na ang likas ay dalisay na kaligayahan sa lahat ng mga kalpa.

Verse 20

नमो विष्णवे कालरूपाय तुभ्यं नमो नारसिंहाय शेषाय तुभ्यम् / नमः कालरुद्राय संहारकर्त्रे नमो वासुदेवाय तुभ्यं नमस्ते

Pagpupugay sa Iyo, Vishnu, na ang mismong anyo ay Panahon. Pagpupugay sa Iyo bilang Narasiṃha, at sa Iyo bilang Śeṣa. Pagpupugay sa Iyo bilang Kāla-Rudra, tagapaghatid ng pagkalusaw. Pagpupugay sa Iyo bilang Vāsudeva—pagyukod ko sa Iyo.

Verse 21

नमो विश्वमायाविधानाय तुभ्यं नमो योगगम्याय सत्याय तुभ्यम् / नमो धर्मविज्ञाननिष्ठाय तुभ्यं नमस्ते वराहाय भूयो नमस्ते

Pagpupugay sa Iyo, Tagapag-ayos ng māyā ng sansinukob. Pagpupugay sa Iyo, ang Katotohanang naaabot sa pamamagitan ng Yoga. Pagpupugay sa Iyo, matatag sa dharma at sa espirituwal na pag-unawa. O Varāha, pagpupugay sa Iyo—muli at muli, pagpupugay.

Verse 22

नमस्ते सहस्त्रार्कचन्द्राभमूर्ते नमो वेदविज्ञानधर्माभिगम्य / नमो देवदेवादिदेवादिदेव प्रभो विश्वयोने ऽथ भूयो नमस्ते

Pagpupugay sa Iyo, na ang anyo ay nagniningning na tila sanlibong araw at sanlibong buwan. Pagpupugay sa Iyo, na naaabot sa pamamagitan ng Veda, ng tunay na kaalaman, at ng dharma. Pagpupugay sa Iyo—Diyos ng mga diyos, ang unang Diyos sa mga diyos. O Panginoon, sinapupunan at pinagmulan ng sansinukob—muli, pagpupugay sa Iyo.

Verse 23

नमः शंभवे सत्यनिष्ठाय तुभ्यं नमो हेतवे विश्वरूपाय तुभ्यम् / नमो योगपीठान्तरस्थाय तुभ्यं शिवायैकरूपाय भूयो नमस्ते

Pagpupugay sa Iyo, Śambhu, na matatag sa Katotohanan. Pagpupugay sa Iyo, ang sanhi at pinagmulan, na ang anyo ay ang buong sansinukob. Pagpupugay sa Iyo, na nananahan sa panloob na luklukan ng Yoga. Muli at muli, pagpupugay sa Iyo, Śiva—ang Iisa, di-nahahati ang likas.

Verse 24

एवं स भगवान् कृष्णो देवमात्रा जगन्मयः / तोषितश्छन्दयामास वरेण प्रहसन्निव

Kaya nga, ang Mapalad na Panginoong Kṛṣṇa—na ang sukat Niya ay ang mga deva at lumalaganap sa buong sansinukob—nang malugod, ay nagkaloob ng isang biyaya, na wari’y marahang ngumingiti.

Verse 25

प्रणम्य शिरसा भूमौ सा वब्रे वरमुत्तमम् / त्वामेव पुत्रं देवानां हिताय वरये वरम्

Yumukod na ang ulo sa lupa, siya’y pumili ng pinakamataas na biyaya: “Ikaw lamang ang pinipili kong maging anak; ang biyayang ito’y hinihiling ko para sa kapakanan ng mga deva.”

Verse 26

तथास्त्वित्याह भगवान् प्रपन्नजनवत्सलः / दत्त्वा वरानप्रमेयस्तत्रैवान्तरधीयत

“Mangyari nawa,” wika ng Bhagavān, na mahabagin sa mga sumisilong sa Kanya. Pagkaloob ng di-masusukat na mga biyaya, ang Walang-Hanggan ay naglaho sa mismong pook na iyon.

Verse 27

ततो बहुतिथे काले भगवन्तं जनार्दनम् / दधार गर्भं देवानां माता नारायणं स्वयम्

Pagkaraan ng mahabang panahon, ang Ina ng mga deva mismo ay nagdalang-tao sa sinapupunan ng Bhagavān Janārdana—si Nārāyaṇa sa Kanyang sariling anyo.

Verse 28

समाविष्टे हृषीकेशे देवमातुरथोदरम् / उत्पाता जज्ञिरे घोरा बलेर्वैरोचनेः पुरे

Nang pumasok si Hṛṣīkeśa sa sinapupunan ng Ina ng mga deva, sa lungsod ni Bali Vairocana ay sumibol ang mga kakila-kilabot na masamang palatandaan.

Verse 29

निरीक्ष्य सर्वानुत्पातान् दैत्येन्द्रो भयविह्वलः / प्रह्लादमसुरं वृद्धं प्रणम्याह पितामहम्

Nang makita ang lahat ng masasamang palatandaan, ang panginoon ng mga Daitya ay nayanig sa takot; yumukod siya sa matandang Asura na si Prahlāda at tinawag siyang “lolo,” saka nagsalita.

Verse 30

बलिरुवाच पितामह महाप्राज्ञ जायन्ते ऽस्मत्पुरे ऽधुना / किमुत्पाता भवेत् कार्यमस्माकं किंनिमित्तकाः

Wika ni Bali: “O Lolo, O dakilang pantas, ngayon ay may mga palatandaang lumilitaw sa aming lungsod. Anong uri ng mga pangitain ito? Ano ang dapat naming gawin, at ano ang pinagmulan nito?”

Verse 31

निशम्य तस्य वचनं चिरं ध्यात्वा महासुरः / नमस्कृत्य हृषीकेशमिदं वचनमब्रवीत्

Nang marinig ang kanyang mga salita, ang dakilang Asura ay nagmuni-muni nang matagal; saka yumukod kay Hṛṣīkeśa, ang Panginoon ng mga pandama, at nagsalita ng ganito.

Verse 32

प्रह्लाद उवाच यो यज्ञैरिज्यते विष्णुर्यस्य सर्वमिदं जगत् / दधारासुरनाशार्थं माता तं त्रिदिवौकसाम्

Sinabi ni Prahlāda: Ang Viṣṇu na sinasamba sa pamamagitan ng mga yajña, at sa Kanya nauukol ang buong sansinukob—ang Kanyang Ina ay nagluwal sa Kanya upang lipulin ang mga Asura at ingatan ang mga nananahan sa tatlong langit, ang mga Deva.

Verse 33

यस्मादभिन्नं सकलं भिद्यते यो ऽखिलादपि / स वासुदेवो देवानां मातुर्देहं समाविशत्

Mula sa Kanya, ang buo at di-nahahating kosmos ay nagmumukhang may pagkakaiba-iba; at Siya, bagama’t lampas sa lahat, ay lumalaganap sa lahat—ang Vāsudeva ring iyon ang pumasok sa katawan ng Ina ng mga Deva.

Verse 34

न यस्य देवा जानन्ति स्वरूपं परमार्थतः / स विष्णुरदितेर्देहं स्वेच्छयाद्य समाविशत्

Yaong ang tunay na kalikasan ay hindi nalalaman ng mga deva sa sukdulang katotohanan—ang mismong Viṣṇu na iyon, sa Kanyang malayang kalooban, ay ngayo’y pumasok sa katawan ni Aditi.

Verse 35

यस्माद् भवन्ति भूतानि यत्र संयान्ति संक्षयम् / सो ऽवतीर्णो महायोगी पुराणपुरुषो हरिः

Siya na pinagmumulan ng lahat ng nilalang, at sa Kanya rin sila nagbabalik sa pagkalusaw—Si Hari, ang Dakilang Yogin, ang Sinaunang Persona, ay bumaba sa gitna ng mga nilalang.

Verse 36

न यत्र विद्यते नामजात्यादिपरिकल्पना / सत्तामात्रात्मरूपो ऽसौ विष्णुरंशेन जायते

Kung saan walang paglikha ng isip tungkol sa pangalan, uri, at iba pa—doon ang Panginoon, na ang likas ay ang Sarili bilang dalisay na Pag-iral, ay nahahayag bilang isang aṃśa (bahagi/kapangyarihan) ni Viṣṇu.

Verse 37

यस्य सा जगतां माता शक्तिस्तद्धर्मधारिणी / माया भगवती लक्ष्मीः सो ऽवतीर्णो जनार्दनः

Siya na ang Kanyang Śakti ang Ina ng mga daigdig, tagapagdala ng Kanyang sariling dharma—siya ang banal na Māyā na si Diyosa Lakṣmī; ang mismong Janārdana ay bumaba bilang avatāra.

Verse 38

यस्य सा तामसी मूर्तिः शङ्करो राजसी तनुः / ब्रह्मा संजायते विष्णुरंशेनैकेन सत्त्वभृत्

Mula sa Kanya, ang anyong taglay ang tamas ay si Śaṅkara; ang katawang taglay ang rajas ay nagiging Brahmā; at si Viṣṇu, tagapagpanatili ng sattva, ay sumisibol mula sa iisang bahagi ng Kataas-taasan.

Verse 39

इत्थं विचिन्त्य गोविन्दं भक्तिनम्रेण चेतसा / तमेव गच्छ शरणं ततो यास्यसि निर्वृतिम्

Kaya nga, matapos pagnilayan si Govinda nang may pusong mapagpakumbaba sa debosyon, lumapit at kumupkop sa Kanya lamang; at saka mo matatamo ang kapayapaan at ganap na kasiyahan.

Verse 40

ततः प्रह्लादवचनाद् बलिर्वैरोचनिर्हरिम् / जगाम शरणं विश्वं पालयामास धर्मतः

Pagkaraan, ayon sa payo ni Prahlāda, si Bali—anak ni Virocana—ay lumapit kay Hari bilang kanlungan; at sa pagtindig sa Dharma, kanyang pinangalagaan ang buong daigdig.

Verse 41

काले प्राप्ते महाविष्णुं देवानां हर्षवर्धनम् / असूत कश्यपाच्चैनं देवमातादितिः स्वयम्

Nang dumating ang itinakdang panahon, si Aditi—ina ng mga deva—ay siya mismo, sa pamamagitan ni Kaśyapa, nagsilang kay Mahāviṣṇu, ang nagpapalago ng kagalakan ng mga deva.

Verse 42

चतुर्भुजं विशालाक्षं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् / नीलमेघप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्

Magnilay sa Kanya: apat ang bisig, malalawak ang mga mata, at may tatak na Śrīvatsa sa dibdib—nagniningning na tila maitim na ulap-ulan, marilag at napapalamutian ng Śrī (Lakṣmī).

Verse 43

उपतस्थुः सुराः सर्वे सिद्धाः साध्याश्च चारणाः / उपेन्द्रमिन्द्रप्रमुखा ब्रह्मा चर्षिगमैर्वृतः

Lahat ng mga deva ay lumapit upang maglingkod kay Upendra (Viṣṇu). Ang mga Siddha, Sādhya, at Cāraṇa ay tumindig din sa paglilingkod; at si Indra kasama ang iba pang mga pinuno, gayundin si Brahmā na napalilibutan ng mga rishi, ay lumapit sa Kanya.

Verse 44

कृतोपनयनो वेदानध्यैष्ट भगवान् हरिः / समाचारं भरद्वाजात् त्रिलोकाय प्रदर्शयन्

Matapos isagawa ang ritong upanayana, pinag-aralan ng Mapalad na Panginoong Hari ang mga Veda; at mula kay Bharadvāja ay natutuhan Niya ang wastong asal, na Kanyang ipinamalas sa tatlong daigdig.

Verse 45

एवं हि लौकिकं मार्गं प्रदर्शयति स प्रभुः / स यत् प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते

Kaya nga, ipinakikita ng Panginoong Makapangyarihan ang wastong landas ng pamumuhay sa daigdig; anumang pamantayang itinatag Niya bilang ganap na batayan, iyon ang sinusundan ng mga tao.

Verse 46

ततः कालेन मतिमान् बलिर्वैरोचनिः स्वयम् / यज्ञैर्यज्ञेश्वरं विष्णुमर्चयामास सर्वगम्

Pagkaraan, sa takdang panahon, ang marunong na si Bali—anak ni Virocana—ay personal na sumamba sa laganap-sa-lahat na Viṣṇu, ang Panginoon ng mga yajña, sa pamamagitan ng mga handog na sakripisyo.

Verse 47

ब्राह्मणान् पूजयामास दत्त्वा बहुतरं धनम् / ब्रह्मर्षयः समाजग्मुर्यज्ञवाटं महात्मनः

Pinarangalan niya ang mga Brāhmaṇa sa pagbibigay ng saganang kayamanan; at nagtipon ang mga Brahmarṣi sa bakuran ng yajña ng dakilang-loob na iyon.

Verse 48

विज्ञाय विष्णुर्भगवान् भरद्वाजप्रचोदितः / आस्थाय वामनं रूपं यज्ञदेशमथागमत्

Nang maunawaan ng Mapalad na Panginoong Viṣṇu ang pangyayari, at sa pag-uudyok ni Bharadvāja, tinanggap Niya ang anyong Vāmana at dumating sa pook ng yajña.

Verse 49

कृष्णाजिनोपवीताङ्ग आषाढेन विराजितः / ब्राह्मणो जटिलो वेदानुद्गिरन् भस्ममण्डितः

Isang Brāhmaṇa ang nagpakita sa ningning ng mahigpit na tapa: may suot na sagradong sinulid, balabal na balat ng itim na antilope, nagniningning sa hawak na tungkod, may buhol-buhol na buhok, pinapalamutian ng banal na abo, at walang tigil sa pagbigkas ng mga Veda.

Verse 50

संप्राप्यासुरराजस्य समीपं भिक्षुको हरिः / स्वपादैर्विमितं देशमयाचत बलिं त्रिभिः

Paglapit sa hari ng mga Asura, si Hari—na nag-anyong pulubing banal—ay humiling kay Bali ng lupang masusukat ng sarili niyang mga paa, sa tatlong hakbang.

Verse 51

प्रक्षाल्य चरणौ विष्णोर्बलिर्भासमन्वितः / आचामयित्वा भृङ्गारमादाय स्वर्णनिर्मितम्

Hinugasan ni Bali ang mga paa ng Panginoong Viṣṇu, at nagningning sa debosyon; saka siya nagsagawa ng ācamana, at kinuha ang gintong sisidlang-tubig (bhṛṅgāra) upang ipagpatuloy ang ritwal.

Verse 52

दास्ये तवेदं भवते पदत्रयं प्रीणातु देवो हरिरव्ययाकृतिः / विचिन्त्य देवस्य कराग्रपल्लवे निपातयामास जलं सुशीतलम्

“Iniaalay ko sa paglilingkod ang tatlong hakbang na ito sa iyong mga paa; nawa’y malugod ang Panginoong Hari, na may anyong di-nasisira.” Pagkaraang magnilay, marahan niyang ibinuhos ang napakalamig na tubig sa maseselang dulo ng mga daliri ng Panginoon.

Verse 53

विचक्रमे पृथिवीमेष एता- मथान्तरिक्षं दिवमादिदेवः / व्यपेतरागं दितिजेश्वरं तं प्रकर्तुकामः शरणं प्रपन्नम्

Ang Sinaunang Diyos (Vāmana–Viṣṇu) ay humakbang sa ibabaw ng daigdig na ito, saka sa kalagitnaang dako (himpapawid), at pagkatapos sa kalangitan—upang wakasan ang panginoon ng mga Dānava na si Bali, na wala nang pagnanasa at, sa paghahanap ng kanlungan, ay sumuko sa Kanya.

Verse 54

आक्रम्य लोकत्रयमीशपादः प्राजापत्याद् ब्रह्मलोकं जगाम / प्रणेमुरादित्यसहस्त्रकल्पं ये तत्र लोके निवसन्ति सिद्धाः

Matapos tawirin ang tatlong daigdig, ang Panginoon—na ang Kanyang mga paa ay may kapangyarihang hari—ay naglakbay mula sa daigdig ni Prajāpati patungo sa kaharian ni Brahmā. Doon, ang mga Siddha na nananahan sa mundong iyon ay yumukod at nagpatirapa sa Kanya, ang Walang-Hanggan, na kasingliwanag ng sanlibong araw at ang panahon ay sinusukat sa mga kalpa.

Verse 55

अथोपतस्थे भगवाननादिः पितामहास्तोषयामास विष्णुम् / भित्त्वा तदण्डस्य कपालमूर्ध्वं जगाम दिव्यावरणानि भूयः

Pagkaraan, ang Bhagavān na walang pasimula ay sinamba nang nararapat; at si Pitāmaha (Brahmā) ay nagpuri upang bigyang-lugod si Panginoong Viṣṇu. Nang mabiyak ang itaas na “bungo” na simboryo ng kosmikong itlog, muli Siyang nagpatuloy, tumatawid sa mga banal na balot na sapin ng sansinukob.

Verse 56

अथाण्डभेदान्निपपात शीतलं महाजलं तत् पुण्यकृद्भिश्चजुष्टम् / प्रवर्तते चापि सरिद्वरा तदा गङ्गेत्युक्ता ब्रह्मणा व्योमसंस्था

Pagkatapos, nang mabiyak ang kosmikong itlog, bumagsak ang napakalawak at malamig na tubig—minamahal at dinarayo ng mga gumagawa ng kabutihan. Noon, nagsimulang umagos ang pinakadakilang ilog; nakalagay sa kalangitan, tinawag siya ni Brahmā na “Gaṅgā”.

Verse 57

गत्वा महान्तं प्रकृतिं प्रधानं ब्रह्माणमेकं पुरुषं स्वबीजम् / अतिष्ठदीशस्य पदं तदव्ययं दृष्ट्वा देवास्तत्र तत्र स्तुवन्ति

Nang malampasan ang Mahat, Prakṛti, at Pradhāna, at makilala ang iisang Brahman—ang nag-iisang Puruṣa na sanhi ng sarili (ang binhi ay nasa Kanya rin)—Siya’y nanatili sa di-nasisirang kalagayan ng Panginoon. Pagkakita sa kataas-taasang kalagayang iyon, ang mga diyos doon at sa lahat ng dako ay umaawit ng mga papuri.

Verse 58

आलोक्य तं पुरुषं विश्वकायं महान् बलिर्भक्तियोगेन विष्णुम् / ननाम नारायणमेकमव्ययं स्वचेतसा यं प्रणमन्ति देवाः

Nang masdan ang Puruṣa na sumasaklaw sa lahat, na ang Kanyang katawan ay ang sansinukob—si Viṣṇu—ang dakilang Bali ay yumukod sa pamamagitan ng yoga ng debosyon. Sa sariling panloob na diwa, sinamba niya ang iisang di-nasisirang Nārāyaṇa, na maging ang mga diyos ay nagpapatirapa sa paggalang.

Verse 59

तमब्रवीद् भगवानादिकर्ता भूत्वा पुनर्वामनो वासुदेवः / ममैव दैत्याधिपते ऽधुनेदं लोकत्रयं भवता भावदत्तम्

Pagkaraan, nagsalita ang Mapalad na Panginoon, ang sinaunang Manlilikha—si Vāsudeva na muling naging Vāmana: “O panginoon ng mga Daitya, ngayo’y ang tatlong daigdig ay tunay na ipinagkaloob mo sa Akin, nang may ganap na layon at debosyon.”

Verse 60

प्रणम्य मूर्ध्ना पुनरेव दैत्यो निपातयामास जलं कराग्रे / दास्ये तवात्मानमनन्तधाम्ने त्रिविक्रमायामितविक्रमाय

Muling yumukod ang Daitya, idinampi ang ulo, at ibinuhos ang tubig mula sa dulo ng kamay (sa ritwal ng pag-aalay) at nagpahayag: “Ipinauubaya ko ang aking sarili sa paglilingkod sa Iyo—O Trivikrama, na may walang-hanggang tahanan at di-masukat na hakbang.”

Verse 61

प्रगृह्य सूनोरपि संप्रदत्तं प्रह्लादसूनोरथ शङ्खपाणिः / जगाद दैत्यं जगदन्तरात्मा पातालमूलं प्रविशेति भूयः

Pagkaraan, si Śaṅkhapāṇi (Viṣṇu), ang Panloob na Sarili ng sansinukob, ay tinanggap maging ang inihandog ng anak, at sinabi sa Daitya—anak ni Prahlāda: “Muling pumasok hanggang sa pinakaugat ng Pātāla, ang daigdig sa ilalim.”

Verse 62

समास्यतां भवता तत्र नित्यं भुक्त्वा भोगान् देवतानामलभ्यान् / ध्यायस्व मां सततं भक्तियोगात् प्रवेक्ष्यसे कल्पदाहे पुनर्माम्

“Manahan ka roon magpakailanman, at tamasahin ang mga kaligayahang di man lamang naaabot ng mga deva. Ngunit sa yoga ng debosyon, magnilay sa Akin sa lahat ng oras; at kapag ang kapanahunan ay matupok sa apoy ng kosmikong pagkalipol, muli kang papasok sa Akin.”

Verse 63

उक्त्वैवं दैत्यसिंहं तं विष्णुः सत्यपराक्रमः / पुरन्दराय त्रैलोक्यं ददौ विष्णुरुरुक्रमः

Matapos kausapin nang gayon ang “leon sa mga Daitya,” si Viṣṇu—na ang tapang ay tapat at di-nagmamaliw—ay ibinalik ang paghahari sa tatlong daigdig kay Purandara (Indra), ang Panginoong malawak ang hakbang.

Verse 64

संस्तुवन्ति महायोगं सिद्धा देवर्षिकिन्नराः / ब्रह्मा शक्रो ऽथ भगवान् रुद्रादित्यमरुद्गणाः

Inaawit ng mga Siddha, ng mga banal na rishi ng langit, at ng mga Kinnara ang Dakilang Yoga; gayundin sina Brahmā, Śakra (Indra), ang Bhagavān, at ang mga pangkat ng Rudra, Āditya, at Marut ay nagpupuri rin.

Verse 65

कृत्वैतदद्भुतं कर्म विष्णुर्वामनरूपधृक् / पश्यतामेव सर्वेषां तत्रैवान्तरधीयत

Matapos gawin ang kamangha-manghang gawaing ito, si Viṣṇu—na nag-anyong Vāmana—ay naglaho roon mismo, habang ang lahat ay nakatingin.

Verse 66

सो ऽपि दैत्यवरः श्रीमान् पातालं प्राप चोदितः / प्रह्लादेनासुरवरैर्विष्णुना विष्णुतत्परः

Ang maringal na pinakamainam sa mga Daitya ay napilit ding bumaba sa Pātāla—sa udyok ni Prahlāda, ng mga pinuno sa mga Asura, at ni Viṣṇu—na ang isip ay lubos na nakatuon kay Viṣṇu.

Verse 67

अपृच्छद् विष्णुमाहात्मयं भक्तियोगमनुत्तमम् / पूजाविधानं प्रह्लादं तदाहासौ चकार सः

Nagtanong siya tungkol sa kadakilaan ni Viṣṇu, tungkol sa walang kapantay na bhakti-yoga, at tungkol sa wastong paraan ng pagsamba; at si Prahlāda mismo ang nagsalaysay nito—at ginawa niya ang ayon sa itinuro.

Verse 68

अथ रथचरणासिशङ्खपाणिं सरसिजोलचनमीशमप्रमेयम् / शरणमुपपयौ स भावयोगात् प्रणतगतिं प्रणिधाय कर्मयोगम्

Pagkaraan, sa pamamagitan ng bhāva-yoga (mapagdebosyong pagninilay), siya’y lumapit upang magkubli sa di-masukat na Īśvara—may matang-lotus, may hawak na kabibe at espada, na ang mga paa’y nasa karwahe—na itinakda ang landas sa mapagpakumbabang pagpapatirapa at pinatatag ang sarili sa karma-yoga (pagkilos na iniaalay).

Verse 69

एष वः कथितो विप्रा वामनस्य पराक्रमः / स देवकार्याणि सदा करोति पुरुषोत्तमः

Kaya nga, O mga brāhmaṇa, naisalaysay na sa inyo ang kagitingan ni Vāmana. Ang Kataas-taasang Persona (Puruṣottama) ay laging tumutupad sa mga gawain ng mga deva.