Adhyaya 14

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्माहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोदशो ऽध्यायः नैमिषीया ऊचुः देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / उत्पत्तिं विस्तरात् सूत ब्रूहि वैवस्वते ऽन्तरे

Sa gayon nagwakas ang ikalabintatlong kabanata sa Unang Bahagi ng Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭmāhastrī Saṃhitā. Nagsalita ang mga pantas ng Naimiṣa: “O Sūta, isalaysay mo sa amin nang masinsinan ang pinagmulan ng mga deva, ng mga Dānava, ng mga Gandharva, ng mga Nāga, at ng mga Rākṣasa—sa loob ng Vaivasvata Manvantara.”

Verse 2

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः / किमकार्षोन्महाबुद्धे श्रोतुमिच्छाम सांप्रतम्

O Hari, si Daksha na anak ni Pracetas ay minsang isinumpa ni Shambhu (Shiva). O dakilang may isip, ano ang ginawa niya pagkaraan? Nais naming marinig ito ngayon.

Verse 3

सूत उवाच वक्ष्ये नारायणेनोक्तं पूर्वकल्पानुषङ्गिकम् / त्रिकालबद्धं पापघ्नं प्रजासर्गस्य विस्तरम्

Sinabi ni Sūta: Isasalaysay ko ang aral na winika ni Nārāyaṇa—kaugnay ng mga salaysay ng mga sinaunang kalpa—nakaugnay sa tatlong panahon, tagapuksa ng kasalanan, at naglalahad nang masinsin ng paglawak ng paglikha ng mga nilalang.

Verse 4

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः / विनिन्द्य पूर्ववैरेण गङ्गाद्वरे ऽयजद् भवम्

Ang haring Dakṣa, anak ni Prācetas, na noon ay isinumpa ni Śambhu (Śiva), ay nang maglaon—dala pa rin ng dating alitan at nagsasalita nang may paghamak—sumamba kay Bhava (Śiva) sa Gaṅgādvāra, ang pintuang-daan ng Ilog Gaṅgā.

Verse 5

देवाश्च सर्वे भागार्थमाहूता विष्णुना सह / सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुङ्गवाः

Ang lahat ng mga diyos, na tinipon ni Viṣṇu para sa kanilang nakatalagang bahagi, ay dumating; at kasama ng lahat ng mga muni, dumating din doon ang mga pinakadakilang rishi.

Verse 6

दृष्ट्वा देवकुलं कृत्स्नं शङ्करेण विनागतम् / दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

Nang makita ang buong kapulungan ng mga diyos na dumating na wala si Śaṅkara (Śiva), ang brahmin na rishi na si Dadhīci ay nagsalita kay Prācetasa (Dakṣa).

Verse 7

दधीच उवाच ब्रह्मादयः पिशाचान्ता यस्याज्ञानुविधायिनः / स देवः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

Sinabi ni Dadhīci: “Mula kay Brahmā at sa iba pang mga diyos hanggang sa mga piśāca, lahat ay sumusunod sa utos ng Kanya. Ang Diyos na iyon ay ngayo’y nahahayag bilang Rudra—kaya bakit hindi Siya sambahin ayon sa itinakdang tuntunin (vidhi)?”

Verse 8

दक्ष उवाच सर्वेष्वेव हि यज्ञेषु न भागः परिकल्पितः / न मन्त्रा भार्यया सार्धं शङ्करस्येति नेज्यते

Wika ni Dakṣa: “Sa lahat ng mga yajña, walang bahaging itinakda para kay Śaṅkara. Ni hindi rin siya dapat sambahin sa mga mantra kasama ang kanyang maybahay.”

Verse 9

विहस्य दक्षं कुपितो वचः प्राह महामुनिः / शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

Pagkaraan, ang dakilang muni—nakangiti ngunit nag-aalab sa galit—ay nagsalita kay Dakṣa; habang nakikinig ang lahat ng mga deva, siya mismo, na sagisag ng ganap na kaalaman, ang nagpahayag.

Verse 10

दधीच उवाच यतः प्रवृत्तिर्विश्वेषां यश्चास्य परमेश्वरः / संपूज्यते सर्वयज्ञैर्विदित्वा किल शङ्करः

Sinabi ni Dadhīci: “Yaong pinagmumulan ng pagkilos at paglaladlad ng lahat ng mga daigdig, at Siya ang Kataas-taasang Panginoon ng mga ito—kapag nakilala Siya nang gayon, tunay na sinasamba ng mga tao si Śaṅkara sa pamamagitan ng lahat ng yajña.”

Verse 11

न ह्यं शङ्करो रुद्रः संहर्ता तामसो हरः / नग्नः कपाली विकृतो विश्वात्मा नोपपद्यते

Sapagkat hindi Ako (lamang) si Śaṅkara bilang Rudra—ang tagapagwasak, ang tamasikong Hara. Ang Kaluluwang-Pangkalahatan ay hindi nararapat isipin bilang hubad, may dalang bungo, o may anyong baluktot.

Verse 12

ईश्वरो हि जगत्स्त्रष्टा प्रभुर्नारायणः स्वराट् / सत्त्वात्मको ऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

Sapagkat si Nārāyaṇa ang tunay na Panginoon—ang Lumikha ng sansinukob, ang Sariling-Hari na naghahari. Ang Bhagavān na yaon, na ang diwa ay sattva (kadalisayan at liwanag), ay sinasamba sa lahat ng ritwal at gawain.

Verse 13

दधीच उवाच किं त्वया भगवानेष सहस्त्रांशुर्न दृश्यते / सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

Wika ni Dadhīca: “Bakit hindi mo namamalas ang Mapalad na Ito, ang Araw na may sanlibong sinag? Siya ang Kataas-taasang Panginoon, na ang mismong diwa ay Panahon; Siya lamang ang iisang tagapag-urong at tagapagwasak ng lahat ng mga daigdig.”

Verse 14

यं गृणन्तीह विद्वांसो धार्मिका ब्रह्मवादिनः / सो ऽयं साक्षी तीव्ररोचिः कालात्मा शाङ्करीतनुः

Siya na inaawitan dito ng mga pantas—mga matuwid at mga tagapagturo ng Brahman—Siya nga ang Saksi, ang may matinding liwanag, ang Sarili bilang Panahon, na nagkatawang-anyo bilang Śaṅkara (Śiva).

Verse 15

एष रुद्रो महादेवः कपर्दे च घृणी हरः / आदित्यो भगवान् सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

Siya nga si Rudra, ang Mahādeva—si Kapardī (Panginoong may buhol-buhol na buhok), si Ghṛṇī (ang Nagniningning), at si Hara (ang Tagapag-alis). Siya rin si Āditya, ang Mapalad na Araw—si Sūrya mismo—si Nīlagrīva (asul ang lalamunan) at si Vilohita (ang lubhang mapulang Anyô).

Verse 16

संस्तूयते सहस्त्रांशुः सामगाध्वर्युहोतृभिः / पश्यैनं विश्वकर्माणं रुद्रमूर्ति त्रयीमयम्

Ang Araw na may sanlibong sinag ay pinupuri ng mga mang-aawit ng Sāman, ng mga paring Adhvaryu, at ng mga bumibigkas na Hotṛ. Masdan Siya—si Viśvakarman, ang humuhubog sa lahat—na ang anyo ay Rudra at binubuo ng Tatlong Veda.

Verse 17

दक्ष उवाच य एते द्वादशादित्या आगता यज्ञभागिनः / सर्वे सूर्या इति ज्ञेया न ह्यान्यो विद्यते रविः

Sinabi ni Dakṣa: “Ang labindalawang Āditya na dumating bilang may bahagi sa handog ng yajña ay dapat maunawaang pawang ‘Sūrya’ (Araw). Sapagkat tunay, walang ibang Ravi bukod sa Kanya.”

Verse 18

एवमुक्ते तु मुनयः समायाता दिदृक्षवः / बाढमित्यब्रुवन् वाक्यं तस्य साहाय्यकारिणः

Nang masabi iyon, ang mga muni—sabik na masaksihan mismo—ay nagtipon; at sumagot, “Gayon na nga,” pumayag sila sa kanyang pakiusap at naging mga katuwang niya.

Verse 19

तमसाविष्टमनसो न पश्यन्ति वृषध्वजम् / सहस्त्रशो ऽथ शतशो भूय एव विनिन्द्यते

Yaong ang isip ay sinakmal ng dilim (tamas) ay hindi nakakakita kay Vṛṣadhvaja—si Śiva, ang Panginoong may bandilang toro; sa halip, paulit-ulit, daan-daan at libu-libo, Siya’y nilalait.

Verse 20

निन्दन्तो वैदिकान् मन्त्रान् सर्वभूतपतिं हरम् / अपूजयन् दक्षवाक्यं मोहिता विष्णुमायया

Nalilinlang ng māyā ni Viṣṇu, nilalait nila ang mga mantrang Veda at hindi pinarangalan si Hara, ang Panginoon ng lahat ng nilalang; sa halip, sinunod nila ang salita ni Dakṣa at ipinagkait ang pagsamba.

Verse 21

देवाश्च सर्वे भागार्थमागता वासवादयः / नापश्यन् देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

Ang lahat ng mga deva—si Indra at iba pa—ay dumating upang kunin ang kanilang nakatakdang bahagi; ngunit wala silang nakitang ibang Kataas-taasang Panginoon maliban kay Nārāyaṇa, si Hari lamang.

Verse 22

हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः / पश्यतामेव सर्वेषां क्षणादन्तरधीयत

Si Hiraṇyagarbha—si Brahmā, ang Mapalad na Panginoon, ang pinakadakila sa mga nakakabatid ng Brahman—habang tinitingnan ng lahat, ay naglaho sa paningin sa isang iglap.

Verse 23

अन्तर्हिते भगवति दक्षो नारायणं हरिम् / रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम्

Nang maglaho sa paningin ang Mapalad na Panginoon, si Dakṣa mismo ay lumapit upang manangan kay Nārāyaṇa—Hari, ang banal na Tagapangalaga ng mga daigdig.

Verse 24

प्रवर्तयामास च तं यज्ञं दक्षो ऽथ निर्भयः / रक्षते भगवान् विष्णुः शरणागतरक्षकः

Pagkaraan, si Dakṣa, walang pangamba, ay pinasimulan ang handog na yajña; sapagkat ang Bhagavān Viṣṇu—tagapagtanggol ng mga dumudulog—ay tunay na nag-iingat sa lahat.

Verse 25

पुनः प्राह च तं दक्षं दधीचो भगवानृषिः / संप्रेक्ष्यर्षिगणान् देवान् सर्वान् वै ब्रह्मविद्विषः

Pagkaraan, muling nagsalita kay Dakṣa ang pinagpalang rishi na si Dadhīci; at pagtanaw sa lahat ng pangkat ng mga rishi at mga deva, kanyang hinarap ang mga kaaway ng Brahman, ang katotohanang Veda.

Verse 26

अपूज्यपूजने चैव पूज्यानां चाप्यपूजने / नरः पापमवाप्नोति महद् वै नात्र संशयः

Sa paggalang sa hindi karapat-dapat igalang, at sa hindi paggalang sa tunay na karapat-dapat igalang, ang tao’y nagkakamit ng malaking kasalanan—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 27

असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानना / दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः

Kung saan pinapaboran ang masasama at hinahamak ang mabubuti, doon agad bumabagsak ang kakila-kilabot na parusang itinakda ng mga deva.

Verse 28

एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिः शशापेश्वरविद्विषः / समागतान् ब्राह्मणांस्तान् दक्षसाहाय्यकारिणः

Pagkasabi nito, isinumpa ng pantas na Brahmana ang mga napopoot sa Panginoon—ang mga Brahmanang nagkatipon na dumating bilang mga katuwang ni Daksha.

Verse 29

यस्माद् बहिष्कृता वेदा भवद्भिः परमेश्वरः / विनिन्दितो महादेवः शङ्करो लोकवन्दितः

Sapagkat itinakwil ninyo ang Tatlong Veda at nilapastangan ang Kataas-taasang Panginoon—si Mahādeva Śaṅkara, ang Dakilang Diyos na sinasamba ng mga daigdig.

Verse 30

भविष्यध्वं त्रयीबाह्याः सर्वे ऽपीश्वरविद्विषः / निन्दन्तो ह्यैश्वरं मार्गं कुशास्त्रासक्तमानसाः

Kayong lahat ay magiging ‘nasa labas ng Tatlong Veda’—tunay ngang mga napopoot sa Panginoon—nilalait ang sariling landas ng Panginoon, na ang isip ay nakakapit sa mga maling kasulatan at mapanlinlang na aral.

Verse 31

मिथ्याधीतसमाचारा मिथ्याज्ञानप्रलापिनः / प्राप्य घोरं कलियुगं कलिजैः किल पीडिताः

Ang kanilang asal ay huhubugin ng huwad na pag-aaral, at sila’y magdadaldal tungkol sa peke na ‘kaalaman’. Pagpasok sa kakila-kilabot na Panahon ng Kali, tunay ngang pahihirapan sila ng mga isinilang mula kay Kali—mga puwersa at taong mapanira.

Verse 32

त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं गच्छध्वं नरकान् पुनः / भविष्यति हृषीकेशः स्वाश्रितो ऽपि पराङ्मुखः

Tinalikuran ang buong lakas na natamo sa pag-aayuno at pagkamapagtimpi, muli kayong tutungo sa mga daigdig ng impiyerno. Maging si Hṛṣīkeśa, Panginoon ng mga pandama, kahit inaangkin ninyong Siya ang kanlungan, ay tatalikod sa inyo.

Verse 33

एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिर्विरराम तपोनिधिः / जगाम मनसा रुद्रमशेषाघविनाशनम्

Pagkasabi nito, ang Brahmanang rishi—bukal ng matinding tapas—ay tumahimik; at sa isip ay lumapit siya kay Rudra, ang pumupuksa sa lahat ng kasalanan nang walang natitira.

Verse 34

एतस्मिन्नन्तरे देवी महादेवं महेश्वरम् / पतिं पशुपतिं देवं ज्ञात्वैतत् प्राह सर्वदृक्

Samantala, ang Diyosa—na nakakakita ng lahat—ay nakilala Siya bilang Mahādeva, Maheśvara, ang Panginoon, Paśupati, ang Diyos; at nang malaman ito, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 35

देव्युवाच दक्षो यज्ञेन यजते पिता मे पूर्वजन्मनि / विनिन्द्य भवतो भावमात्मानं चापि शङ्कर

Wika ng Diyosa: “Sa aking dating kapanganakan, ang aking ama na si Dakṣa ay nagsagawa ng yajña; at, O Śaṅkara, nilapastangan niya ang iyong banal na kalikasan, at pati ang sarili niya.”

Verse 36

देवाः सहर्षिभिश्चासंस्तत्र साहाय्यकारिणः / विनाशयाशु तं यज्ञं वरमेकं वृणोम्यहम्

Naroon doon ang mga deva kasama ang mga rishi bilang mga tumutulong. “Wasakin agad ang yajña na iyon; ito lamang ang iisang biyayang pinipili ko.”

Verse 37

एवं विज्ञापितो देव्या देवो देववरः प्रभुः / ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया

Nang mapakiusapan ng Diyosa nang gayon, ang Panginoon—pinakamataas sa mga deva—ay biglang lumikha kay Rudra, na may layuning wasakin ang yajña ni Dakṣa.

Verse 38

सहस्त्रशीर्षपादं च सहस्त्राक्षं महाभुजम् / सहस्त्रपाणिं दुर्धर्षं युगान्तानलसन्निभम्

Siya’y namamasdan na may sanlibong ulo at paa, sanlibong mata at makapangyarihang mga bisig; sanlibong kamay—di magagapi, nagliliyab na tila apoy sa wakas ng isang yugá.

Verse 39

दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्ष्यं शङ्खचक्रगदाधरम् / दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्

Nagpakita Siya na may nakapanghihilakbot na pangil, mahirap titigan; tangan ang kabibe, diskó at pamalo—may tungkod sa kamay—umuugong sa dakilang dagundong, may hawak na busog na Śārṅga, at pinalamutian ng banal na abo (vibhūti) bilang hiyas.

Verse 40

वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् / स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृताञ्जलिः

Siya’y nakilala bilang Vīrabhadra, puspos ng presensya at kapangyarihan ng Diyos ng mga diyos; at pagkapanganak na pagkapanganak, lumapit Siya nang may paggalang sa Panginoon ng mga deva, nakatayo na magkasalikop ang mga palad.

Verse 41

तमाह दक्षस्य मखं विनाशय शिवोस्त्विति / विनिन्द्य मां स यजते गङ्गाद्वारे गणेश्वर

Sinabi Niya sa akin, “Maging para kay Śiva—humayo at wasakin ang paghahandog ni Dakṣa.” Ngunit matapos niya akong laitin, ang taong iyon din ay sumasamba sa Gaṅgādvāra, O Panginoon ng mga Gaṇa.

Verse 42

ततो बन्धुप्रयुक्तेन सिंहेनैकेन लीलया / वीरभद्रेण दक्षस्य विनाशमगमत् क्रतुः

Pagkaraan, sa pamamagitan lamang ng isang leon—na ipinadala sa udyok ng mga kamag-anak—si Vīrabhadra, na wari’y naglalaro, ay naghatid sa paghahandog ni Dakṣa sa ganap na pagkapuksa.

Verse 43

मन्युना चोमया सृष्टा भद्रकाली महेश्वरी / तया च सार्धं वृषभं समारुह्य ययौ गणः

Mula sa poot at mula kay Umā ay sumilang si Bhadrakālī, ang Dakilang Diyosa. Kasama niya, ang hukbo ng mga Gaṇa ay sumakay sa toro at naglakbay.

Verse 44

अन्ये सहस्त्रशो रुद्रा निसृष्टास्तेन धीमता / रोमजा इति विख्यातास्तस्य साहाय्यकारिणः

Sa pamamagitan ng Marunong na Yaon, lumitaw din ang iba pang mga Rudra sa libu-libo; sila’y tanyag bilang ‘Romaja’ (isinilang mula sa balahibo), mga katuwang niya sa gawaing kosmiko.

Verse 45

शूलशक्तिगदाहस्ताष्टङ्कोपलकरास्तथा / कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश

May tangan silang, sibat, at pamalo sa kanilang mga kamay, at gayundin ay may hawak na pamalo at mga bato; sila’y tulad ni Rudra na apoy ng Panahon, umuungal hanggang umalingawngaw ang sampung dako.

Verse 46

सर्वे वृषासनारूढाः सभार्याश्चातिभीषणाः / समावृत्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति

Silang lahat ay nakasakay sa toro, kasama ang kanilang mga asawa at lubhang kakila-kilabot; pinalibutan nila ang pinakadakila sa mga Gaṇa at nagtungo sa paghahandog ni Dakṣa.

Verse 47

सर्वे शंप्राप्य तं देशं गङ्गाद्वारमिति श्रुतम् / ददृशुर्यज्ञदेशं तं दक्षस्यामिततेजसः

Nang marating nilang lahat ang pook na tinatawag na Gaṅgādvāra, nakita nila roon ang pook ng paghahandog ni Dakṣa, na may di-masukat na ningning.

Verse 48

देवाङ्गनासहस्त्राढ्यमप्सरोगीतनादितम् / वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभिनादितम्

Ang pook ay napuspos ng libo-libong dalagang makalangit, umaalingawngaw sa awit ng mga Apsara; sagana sa tunog ng vīṇā at plauta, at umuugong sa taimtim na pagbigkas ng mga banal na pananalita ng Veda.

Verse 49

दृष्ट्वा सहर्षिभिर्देवैः समासीनं प्रजापतिम् / उवाच भद्रया रुद्रैर्वोरभद्रः स्मयन्निव

Nang makita si Prajāpati na nakaupo sa kapulungan kasama ang mga rishi at mga diyos, si Vīrabhadra—kasama ang mga Rudra—ay nagsalita na wari’y nakangiti, taglay ang mahinahong kabaitan ngunit matatag na tindig.

Verse 50

वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः / भागाभिलप्सया प्राप्ता भागान् यच्छध्वमीप्सितान्

“Kami’y pawang lahat na mga tagasunod ni Śarva (Śiva), ang may di-masukat na kaningningan. Sa pagnanais ng aming nararapat na bahagi, kami’y dumating—ipagkaloob ninyo ang mga bahaging aming hinihiling.”

Verse 51

अथ चेत् कस्यचिदियमाज्ञा मुनिसुरोत्तमाः / भागो भवद्भ्यो देयस्तु नास्मभ्यमिति कथ्यताम् / तं ब्रूताज्ञापयति यो वेत्स्यामो हि वयं ततः

“Ngayon, O pinakadakila sa mga rishi at mga diyos, kung ito’y tunay na utos ng sinuman—na ‘ang bahagi ay dapat ibigay sa inyo, hindi sa amin’—sabihin ninyo kung sino ang nag-uutos nito. Kapag nalaman namin ang may kapangyarihan, kikilos kami ayon doon.”

Verse 52

एवमुक्ता गणेशेन प्रजापतिपुरः सराः / देवा ऊचुर्यज्ञभागे न च मन्त्रा इति प्रभुम्

Nang sa gayon ay masambit ni Gaṇeśa sa harap ng kapulungan ni Prajāpati, sinabi ng mga diyos sa Panginoon: “Sa usapin ng bahagi sa yajña, hindi ito pinahihintulutan ng mga mantra.”

Verse 53

मन्त्रा ऊचुः सुरान् यूयं तमोपहतचेतसः / ये नाध्वरस्य राजानं पूजयध्वं महेश्वरम्

Nagsalita ang mga Mantra sa mga diyos: “Ang inyong isip ay tinamaan ng dilim, sapagkat hindi ninyo sinasamba si Mahēśvara, ang hari at panginoon ng handog na adhvara.”

Verse 54

ईश्वरः सर्वभूतानां सर्वभूततनुर्हरः / पूज्यते सर्वयज्ञेषु सर्वाभ्युदसिद्धिदः

Si Īśvara, Panginoon ng lahat ng nilalang—si Hari na ginawang anyo ang mismong mga katawan ng lahat—ay sinasamba sa bawat yajña, sapagkat Siya ang nagkakaloob ng lahat ng kasaganaan at ng lahat ng siddhi, ang ganap na tagumpay sa espiritu.

Verse 55

एवमुक्ता अपीशानं मायया नष्टचेतसः / न मेनिरे ययुर्मन्त्रा देवान् मुक्त्वा स्वमालयम्

Bagaman gayon ang sinabi sa kanila, winasak ng Māyā ang kanilang pag-iisip at hindi nila nakilala si Īśāna. Kaya iniwan ng mga tagapagdala ng mantra ang mga diyos at umalis patungo sa sarili nilang tahanan.

Verse 56

ततः स रुद्रो भगवान् सभार्यः सगणेश्वरः / स्पृशन् कराभ्यां ब्रह्मर्षि दधीचं प्राह देवताः

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Rudra—kasama ang kanyang kabiyak at sinusundan ng mga panginoon ng kanyang mga gaṇa—ay hinipo si Brahmarṣi Dadhīci gamit ang dalawang kamay at nagsalita sa mga diyos.

Verse 57

मन्त्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः / यस्मात् प्रसह्य तस्माद् वो नाशयाम्यद्य गर्वितम्

“Kayong nalalasing sa pagmamataas ng lakas ay hindi tumanggap sa mga mantra bilang tunay na patunay. Kaya, matapos ko kayong pasukuin sa pamamagitan ng kapangyarihan, wawasakin ko ngayon ang inyong kayabangan.”

Verse 58

इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां ददाह गणपुङ्गवः / गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः

Pagkasabi nito, sinunog ng pinunong gaṇa ni Śiva ang bulwagang handog; at ang mga panginoon ng gaṇa, sa tindi ng galit, binunot ang mga haliging yūpa at inihagis palayo.

Verse 59

प्रस्तोत्रा सह होत्रा च अश्वं चैव गणेश्वराः / गृहीत्वा भीषणाः सर्वे गङ्गास्त्रोतसि चिक्षिपुः

Pagkatapos, ang mga Gaṇeśvara—nakapangingilabot ang anyo—ay sinunggaban ang kabayong handog, pati ang mga paring prastotṛ at hotṛ, at inihagis sila sa agos ng Ilog Gaṅgā.

Verse 60

वीरभद्रो ऽपि दीप्तात्मा शक्रस्योद्यच्छतः करम् / व्यष्टम्भयददीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्

Pagkaraan, si Vīrabhadra, maningning ang diwa, ay pinigil ang nakataas na kamay ni Śakra (Indra); at sa pusong di matinag, gayon din niyang sinupil ang mga kamay ng iba pang naninirahan sa langit.

Verse 61

भगस्य नेत्रे चोत्पाट्य करजाग्रेण लीलया / निहत्य मुष्टिना दन्तान् पूष्णश्चैवमपातयत्

Parang naglalaro lamang, dinukot niya sa dulo ng mga kuko ang mga mata ni Bhaga; at saka, sa isang suntok, binasag ang mga ngipin ni Pūṣan at ibinagsak siya nang gayon.

Verse 62

तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया / धर्षयामास बलवान् स्मयमानो गणेश्वरः

Gayon din, ang makapangyarihang Panginoon ng mga gaṇa (Gaṇeśvara), na nakangiti, ay dinagan at pinahiya ang diyos na si Candra (Buwan) sa pamamagitan ng hinlalaki ng kanyang paa, na wari’y laro lamang.

Verse 63

वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया / जघान मूर्ध्नि पादेन मुनीनपि मुनीश्वराः

Matapos putulin ang dalawang kamay ni Agni at, na wari’y paglalaro, punitin ang kanyang dila, ang panginoon sa gitna ng mga rishi ay tumapak pa sa ulo maging ng mga rishi.

Verse 64

तथा विष्णुं सहरुडं समायान्तं महाबलः / विव्याध निशेतैर्बाणैः स्तम्भयित्वा सुदर्शनम्

Pagkaraan, nang sumulong si Viṣṇu kasama si Garuḍa, ang mandirigmang makapangyarihan ay pinigil ang Sudarśana at tinuhog siya ng mga palasong matalas na parang labaha.

Verse 65

समालोक्य महाबाहुरागत्य गरुडो गणम् / जघान पक्षैः सहसा ननादाम्बुनिधिर्यथा

Nang makita ang pangkat, ang makapangyarihang si Garuḍa ay sumugod at sa isang iglap ay hinampas ang hukbo ng kanyang mga pakpak, umuungal na parang karagatan.

Verse 66

ततः सहस्त्रशो भद्रः ससर्ज गरुडान् स्वयम् / वैनतेयादभ्यधिकान् गरुडं ते प्रदुद्रुवुः

Pagkaraan, ang mapalad na Panginoon ay lumikha mismo ng libu-libong Garuḍa—mga Garuḍang higit pa kay Vainateya; at ang mga iyon ay rumagasa patungo kay Garuḍa (Vainateya).

Verse 67

तान् दृष्ट्वा गरुडो धीमान् पलायत महाजवः / विसृज्य माधवं वेगात् तदद्भुतमिवाभवत्

Nang makita sila, ang marunong na Garuḍa—kasingbilis ng malakas na unos—ay tumakas. Sa biglang pagdagsa ng kanyang bilis, nabitawan niya si Mādhava, at ang pangyayari’y naging tunay na kagila-gilalas.

Verse 68

अन्तर्हिते वैनतेये भगवान् पद्मसंभवः / आगत्य वारयामास वीरभद्रं च केशवम्

Nang maglaho sa paningin si Vainateya (Garuda), dumating ang Mapalad na Panginoong Padmasaṃbhava (Brahmā) at pinigil kapwa si Vīrabhadra at si Keśava (Viṣṇu).

Verse 69

प्रसादयामास च तं गौरवात् परमेष्ठिनः / संस्तूय भगवानीशः साम्बस्तत्रागमत् स्वयम्

At dahil sa paggalang sa Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin), sinikap niyang palugdan Siya; at matapos maghandog ng mga papuri, ang Mapalad na Panginoon—Sāmba—ay dumating doon nang Siya mismo.

Verse 70

वीक्ष्य देवाधिदेवं तं साम्बं सर्वगणैर्वृतम् / तुष्टाव भगवान् ब्रह्मा दक्षः सर्वे दिवौकसः

Nang makita ang Panginoon ng mga diyos—si Sāmba (Śiva)—na napalilibutan ng lahat ng kaniyang mga gaṇa, pinuri Siya ng kagalang-galang na Brahmā, kasama si Dakṣa at ang lahat ng nilalang sa langit.

Verse 71

विशेषात् पार्वतीं देवीमीश्वरार्धशरीरिणीम् / स्तोत्रैर्नानाविधैर्दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः

Lalo na si Dakṣa—yumukod na may magkadikit na palad—ay naghandog ng sari-saring himno upang purihin ang Diyosa Pārvatī, na nananahan bilang mismong kalahating katawan ni Īśvara (Ardhanārīśvara).

Verse 72

ततो भगवती देवी प्रहसन्ती महेश्वरम् / प्रसन्नमानसा रुद्रं वचः प्राह घृणानिधिः

Pagkaraan, ang Mapalad na Diyosa, na nakangiti, ay nagsalita kay Maheśvara. Taglay ang payapa at nalulugod na puso, nagsambit Siya ng mga salita kay Rudra—Siya na bukal ng habag.

Verse 73

त्वमेव जगतः स्त्रष्टा शासिता चैव रक्षकः / अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौकसः

Ikaw lamang ang Lumikha ng sansinukob—ang Tagapamahala at Tagapagtanggol nito. Maging si Dakṣa, ang bihasang panginoon sa mga nananahan sa langit, ay kailangang tumanggap ng biyaya mula sa Mapalad na Panginoon (Ikaw).

Verse 74

ततः प्रहस्य भगवान् कपर्दे नीललोहितः / उवाच प्रणतान् देवान् प्राचेतसमथो हरः

Pagkaraan, ngumiti ang Bhagavān—si Kapardin, Nīlalohita, Hara—kasama si Prācetasa, at nagsalita sa mga diyos na nakayukod sa pagpupugay.

Verse 75

गच्छध्वं देवताः सर्वाः प्रसन्नो भवतामहम् / संपूज्यः सर्वयज्ञेषु न निन्द्यो ऽहं विशेषतः

Umalis na kayo ngayon, kayong lahat na mga diyos; ako’y magiging kalugud-lugod sa inyo. Sa bawat handog na yajña, nararapat akong sambahin nang wasto, at hindi ako dapat libakin—lalo na.

Verse 76

त्वं चापि शृणु मे दक्ष वचनं सर्वरक्षणम् / त्यक्त्वा लोकैषणामेतां मद्भक्तो भव यत्नतः

At ikaw rin, O Dakṣa, pakinggan mo ang aking payo na nag-iingat sa lahat ng paraan: talikuran mo ang pagnanasa sa papuri ng daigdig, at magsikap kang maging deboto ko.

Verse 77

भविष्यसि गणेशानः कल्पान्ते ऽनुग्रहान्मम / तावत् तिष्ठ ममादेशात् स्वाधिकारेषु निर्वृतः

Sa aking biyaya, sa wakas ng kalpa ay magiging Panginoon ka ng mga Gaṇa (Gaṇeśa). Hanggang sa panahong iyon, ayon sa aking utos, manatili kang payapa at kuntento sa sariling saklaw ng iyong itinalagang kapangyarihan.

Verse 78

एवमुक्त्वा स भगवान् सपत्नीकः सहानुगः / अदर्शनमनुप्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः

Pagkasabi nito, ang Mapalad na Panginoon—kasama ang Kanyang kabiyak at mga tagasunod—ay naglaho sa paningin ni Dakṣa na maningning, na walang hanggan ang ningning.

Verse 79

अन्तर्हिते महादेवे शङ्करे पद्मसंभवः / व्याजहार स्वयं दक्षमशेषजगतो हितम्

Nang si Mahādeva Śaṅkara ay maglaho sa paningin, si Padmasaṃbhava (Brahmā) mismo ang nagsalita kay Dakṣa, para sa kapakanan ng buong daigdig.

Verse 80

ब्रह्मोवाच किं तवापगतो मोहः प्रसन्ने वृषभध्वजे / यदाचष्ट स्वयं देवः पालयैतदतन्द्रितः

Wika ni Brahmā: “O May Bandilang Toro, ngayo bang naglaho na ang iyong pagkalito sapagkat ikaw ay napayapa? Gaya ng ipinahayag ng Diyos mismo, hayaang ingatan niya ito nang walang tigil at walang kapabayaan.”

Verse 81

सर्वेषामेव भूतानां हृद्येष वसतीश्वरः / पश्यन्त्येनं ब्रह्मभूता विद्वांसो वेदवादिनः

Sa puso ng lahat ng nilalang ay nananahan ang Īśvara. Yaong mga naging Brahman—mga pantas na nakakabatid at nagpapaliwanag ng Veda—ay namamasdan Siya nang tuwiran.

Verse 82

स आत्मा सर्वभूतानां स बीजं परमा गतिः / स्तूयते वैदिकैर्मन्त्रैर्देवदेवो महेश्वरः

Siya ang Sarili ng lahat ng nilalang; Siya ang binhi (sanhi) at ang sukdulang hantungan. Si Mahādeva—si Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos—ay pinupuri sa mga mantra ng Veda.

Verse 83

तमर्चयति यो रुद्रं स्वात्मन्येकं सनातनम् / चेतसा भावयुक्तेन स याति परमं पदम्

Ang sinumang sumasamba kay Rudra—ang iisang Panginoong walang hanggan—sa loob ng sariling Sarili (Atman), na may isip na puspos ng bhakti at panloob na pagninilay, ay makaaabot sa kataas-taasang tahanan.

Verse 84

तस्मादनादिमध्यान्तं विज्ञाय परमेश्वरम् / कर्मणा मनसा वाचा समाराधय यत्नतः

Kaya nga, matapos makilala ang Parameśvara—ang Kataas-taasang Panginoon na walang simula, gitna, o wakas—sambahin Siya nang taimtim sa pamamagitan ng gawa, isip, at pananalita.

Verse 85

यत्नात् परिहरेशस्य निन्दामात्मविनाशनीम् / भवन्ति सर्वदोषाय निन्दकस्य क्रिया यतः

Dapat iwasan nang maingat ang paninirang-puri sa Īśa, sapagkat ang gayong paglibak ay sumisira sa sariling pagkatao. Dahil ang anumang gawain ng mapanlait ay nauuwi bilang sanhi ng lahat ng kapintasan.

Verse 86

यस्तवैष महायोगी रक्षको विष्णुरव्ययः / स देवदेवो भगवान् महादेवो न संशयः

Siya na tagapagtanggol mo—si Viṣṇu, ang di-nasisirang Dakilang Yogī—siya nga mismo ang Bhagavān Mahādeva, ang Diyos ng mga diyos; walang pag-aalinlangan.

Verse 87

मन्यन्ते ये जगद्योनिं विभिन्नं विष्णुमीश्वरात् / मोहादवेदनिष्ठत्वात् ते यान्ति नरकं नराः

Ang mga taong, dahil sa pagkalito at matibay na pananatili sa kamangmangan, ay inaakalang si Viṣṇu—ang sinapupunan at pinagmulan ng sanlibutan—ay iba kay Īśvara; sila’y napapasa-impiyerno.

Verse 88

वेदानुवर्तिनो रुद्रं देवं नारायणं तथा / एकीभावेन पश्यन्ति मुक्तिभाजो भवन्ति ते

Ang mga sumusunod sa Veda ay nakakakita kay Rudra at sa Panginoong Nārāyaṇa bilang iisang katotohanan; sila’y nagiging kabahagi ng moksha, ang paglaya.

Verse 89

यो विष्णुः स स्वयं रुद्रो यो रुद्रः स जनार्दनः / इति मत्वा यजेद् देवं स याति परमां गतिम्

Si Viṣṇu ay si Rudra rin; at si Rudra ay si Janārdana. Sa pagkaunawang ito, sambahin ang Banal na Diyos; ang sumasamba ay makaaabot sa pinakamataas na hantungan.

Verse 90

सृजत्येतज्जगत् सर्वं विष्णुस्तत् पश्यतीश्वरः / इत्थं जगत् सर्वमिदं रुद्रनारायणोद्भवम्

Nililikha ni Viṣṇu ang buong sansinukob na ito, at si Īśvara (Rudra) ang tumitingin at namamahala rito. Kaya ang lahat ng daigdig na ito’y nagmumula sa Rudra at Nārāyaṇa nang magkasama.

Verse 91

तस्मात् त्यक्त्वा हरेर्निन्दां विष्णावपि समाहितः / समाश्रयेन्महादेवं शरण्यं ब्रह्मवादिनाम्

Kaya talikdan ang paninirang-puri kay Hari; at kahit matatag ang debosyon kay Viṣṇu, magkanlong kay Mahādeva—ang tiyak na kanlungan ng mga nakakabatid at nagtuturo ng Brahman.

Verse 92

उपश्रुत्याथ वचनं विरिञ्चस्य प्रजापतिः / जगाम शरणं देवं गोपतिं कृत्तिवाससम्

Pagkarinig sa mga salita ni Viriñci (Brahmā), si Prajāpati ay nagtungo upang magkanlong sa Diyos—si Gopati, Panginoon ng mga nilalang—si Śiva, ang nagsusuot ng balat (Kṛttivāsa).

Verse 93

ये ऽन्ये शापाग्निनिर्दग्धा दधीचस्य महर्षयः / द्विषन्तो मोहिता देवं संबभूवुः कलिष्वथ

At yaong iba pang dakilang rishi na kaugnay ni Dadhīci—na tinupok ng apoy ng sumpa—ay nalito; sa pagkapoot sa Panginoon, sila’y nagtaglay ng ugali ng Panahong Kali.

Verse 94

त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं विप्राणां कुलसंभवाः / पूर्वसंस्कारमहात्म्याद् ब्रह्मणो वचनादिह

Ipinanganak sa mga angkan ng mga rishí na Brahmana, dito nila isinantabi ang kabuuan ng lakas ng kanilang tapa—dahil sa kadakilaan ng dating samskāra at sa pagsunod sa salita ni Brahmā.

Verse 95

मुक्तशापास्ततः सर्वे कल्पान्ते रौरवादिषु / निपात्यमानाः कालेन संप्राप्यादित्यवर्चसम् / ब्रह्माणं जगतामीशमनुज्ञाताः स्वयंभुवा

Pagkaraan, silang lahat ay napalaya sa sumpa; sa wakas ng kalpa—bagaman ibinabagsak ng Panahon sa mga impiyernong gaya ng Raurava—naabot nila ang ningning na tulad ng Araw, at sa pahintulot ng Swayambhū, narating nila si Brahmā, ang Panginoon ng mga daigdig.

Verse 96

समाराध्य तपोयोगादीशानं त्रिदशाधिपम् / भविष्यन्ति यथा पूर्वं शङ्करस्य प्रसादतः

Matapos sambahin nang wasto sa pamamagitan ng tapa at yoga si Īśāna—si Śiva, panginoon ng tapa at yoga, pinuno ng mga deva—sila’y magiging gaya ng dati, sa biyaya ni Śaṅkara.

Verse 97

एतद् वः कथितं सर्वं दक्षयज्ञनिषूदनम् / शृणुध्वं दक्षपुत्रीणां सर्वासां चैव संततिम्

Ito ang lahat ng aking isinalaysay sa inyo tungkol sa pagwasak sa yajña ni Dakṣa. Ngayon, pakinggan din ninyo ang lahi—ang sunod-sunod na salin—ng lahat ng anak na babae ni Dakṣa.