
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Nagsisimula ang adhyaya sa paglalathala ng talaan: ipinakikilala ni Sūta ang mga banal na nilalang na nag-anyong tao sa angkan ng Vṛṣṇi—Saṃkarṣaṇa, Vāsudeva, Pradyumna, Sāṃba, at Aniruddha—na tahasang tinatawag na vaṃśa-vīra (mga bayani ng lahi). Lumalawak ang tala sa pagbanggit ng mga iginagalang na saksi at kalahok (Saptarṣi, Kubera, Nārada, Dhanvantari, Mahādeva, at si Viṣṇu kasama ang mga kasunod na diyos), na nagpapahiwatig ng isang sagradong kapulungan para sa salaysay ng talaangkanan. Pagkaraan, lumilipat ang usapan sa mga tanong na teolohikal: bakit paulit-ulit na nagpapakita si Viṣṇu sa daigdig ng tao, bakit pinipili ang kapaligirang brahmin–kṣatriya, at paano nagagawa ng Tagapamahala ng kosmos na maging pastol ng baka (gopatva), pumasok sa sinapupunan, at gayunma’y manatiling tagapagtatag ng kaayusan ng mundo (halimbawa ng Trivikrama/Vāmana). Sa gayon, pinagsasama ng kabanata ang maayos na pag-enumerate ng lahi at ang mga tanong hinggil sa avatāra upang ipaliwanag ang makataong paglapit ng Kataas-taasang Diyos sa kasaysayang purāṇiko.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपदे वृष्णिवंशानुकीर्त्तनं नामैकसप्ततितमो ऽध्यायः // ७१// सूत उवाच मनुष्यप्रकृतीन्देवान्कीर्त्यमानान्निबोधत / संकर्षणो वासुदेवः प्रद्युम्नः सांब एव च
Ganito sa Sri Brahmanda Mahapurana, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vayu, ang ika-71 kabanata na tinatawag na ‘Pagpupuri sa angkan ng Vrishni’. Wika ni Suta: pakinggan ang mga diyos na may likas na tao na pinupuri—Sankarshana, Vasudeva, Pradyumna, at Samba.
Verse 2
अनिरुद्धश्च पञ्चैते वंशवीराः प्रकीर्त्तिताः / सप्तर्ष्यः कुबेरश्च यज्ञे मणिवरस्तथा
Kasama ni Aniruddha, ang limang ito ay pinupuri bilang mga bayani ng angkan; gayundin ang Saptarshi, si Kubera, at si Manivara sa yajña.
Verse 3
शालूकिर्नारदश्चैव विद्वान्धन्वन्तरिश्तथा / नन्दिनश्च महादेवः सालकायन एव च / आदिदेव स्तदा विष्णुरेभिश्च सह दैवतैः
Si Śālūki, si Nārada, at ang marunong na si Dhanvantari; si Nandin, si Mahādeva, at si Sālakāyana; at ang Ādideva na si Viṣṇu kasama ng mga diyos na iyon.
Verse 4
ऋषय ऊचुः विष्णुः किमर्थं संभूतः स्मृताः संभूतयः कति / भविष्याः कति चान्ये च प्रादुर्भावा महात्मनः
Sinabi ng mga rishi: “Bakit nagkatawang-tao si Viṣṇu? Ilan ang mga paglitaw na naaalala sa smṛti? Ilan pa ang darating, at anu-ano pang ibang pagpapakita ng dakilang Mahātmā?”
Verse 5
ब्रह्मक्षत्रेषु शस्तेषु किमर्थमिह जायते / पुनः पुनर्मनुष्येषु तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम्
Sa mga dakilang Brahmin at Kshatriya, bakit Siya isinisilang dito? At bakit Siya paulit-ulit na dumarating sa mga tao—ipaliwanag mo sa amin na nagtatanong.
Verse 6
विस्तरेणैव सर्वाणि कर्माणि रिपुघातिनः
Isalaysay nang masinsinan ang lahat ng gawa ng Tagapagpuksa ng kaaway.
Verse 7
श्रोतुमिच्छामहे सम्यग्वद कृष्णस्य धीमतः / कर्मणामानुपूर्वीं च प्रादुर्भावाश्च ये प्रभो
O Panginoon, nais naming marinig nang malinaw ang sunod-sunod na mga gawa ni Sri Krishna na marunong, at ang lahat ng Kanyang mga pagpapakita; ipahayag mo, mahal na Guro.
Verse 8
या वास्य प्रकृतिस्तात तां चास्मान्वक्तुमर्हसि / कथं स भगवान्विष्णुः सुरेष्वरिनिषूदनः
O ama, ipahayag mo rin sa amin ang Kanyang likas na kalikasan (prakriti); at paano ang Bhagavan Vishnu, tagapaglipol ng mga kaaway ng mga deva, (nagkatawang-tao)?
Verse 9
वसुदेवकुले धीमान्वासुदेवत्वमागतः / अमरैरावृतं पुण्यं पुण्यकृद्भिरलङ्कृतम्
Ang marunong na iyon ay lumitaw sa angkan ni Vasudeva at naging Vasudeva; ang banal na dako ay napalilibutan ng mga imortal at pinalamutian ng mga gumagawa ng kabutihan.
Verse 10
देवलोकं किमुत्सृज्य मर्त्यलोकमिहागतः / देवमानुषयोर्नेता धातुर्यः प्रसवो हरिः
Bakit Niya iniwan ang devaloka at dumating sa daigdig ng mga mortal? Siya si Hari, pinuno ng mga deva at tao, at maging sanhi ng paglikha ni Dhata.
Verse 11
किमर्थं दिव्यमात्मानं मानुष्ये समवेशयत् / यश्चक्रं वर्त्तयत्येको मनुष्याणां मनोमयम्
Bakit Niya isinama ang Kanyang banal na Sarili sa kalagayang-tao? Siya lamang ang nagpapaikot sa gulong ng isip ng mga tao.
Verse 12
मानुष्ये स कथं बुद्धिं चक्रे चक्रभृतां वरः / गोपायन यः कुरुते जगतः सर्वकालिकम्
Sa anyong tao, paano hinubog ng Pinakamataas na Panginoon na may hawak na chakra ang gayong karunungan, Siya na nag-iingat sa sanlibutan magpakailanman?
Verse 13
स कथं गां गतो विष्णुर्गोपत्वमकरोत्प्रभुः / महाभूतानि भूतात्मा यो दधार चकार ह
Paano naparito sa lupa si Vishnu, ang Panginoon, at tinanggap ang pagiging pastol? Siya ang Kaluluwa ng mga nilalang na nagtatangan sa mga dakilang elemento.
Verse 14
श्रीगर्भः स कथं गर्भे स्त्रिया भूचरया वृतः / येन लोकान्क्रमैर्जित्वा सश्रीकास्त्रिदशाः कृताः
Paano napalibutan ang Sri-garbha sa sinapupunan ng isang babaeng namumuhay sa lupa—Siya na sunod-sunod na nagwagi sa mga daigdig at nagbigay ng karangalan sa mga diyos?
Verse 15
स्थापिता जगतो मार्गास्त्रिक्रमं वपुराहृतम् / ददौ जितां वसुमतीं सुराणां सुरसत्तमः
Itinatag ang mga landas ng sanlibutan; nahayag ang banal na anyo ni Trikrama. Ang pinakadakila sa mga diyos ay ibinigay sa mga diyos ang lupang napagtagumpayan.
Verse 16
येन सैंहं वपुः कृत्वा द्विधाकृत्वा च तत्पुनः / पूर्वदैत्यो महावीर्यो हिरण्यकशिपुर्हतः
Sa pamamagitan Niya na nag-anyong leon at muling pinilas sa dalawa—napatay si Hiranyakashipu, ang makapangyarihang asura noong unang panahon.
Verse 17
यः पुरा ह्यनलो भूत्वा त्वौर्वः संवर्त्तको विभुः / पातालस्थोर्ऽणवगतः पपौ तोयमयं हविः
Siya na noong una’y naging apoy, ang makapangyarihang Aurva na tagapagwakas; bumaba sa karagatang nasa Pātāla at ininom ang handog na anyong tubig.
Verse 18
सहस्रचरणं देवं सहस्रांशुं सहस्रशः / सहस्रशिरसं देवं यमाहुर्वै युगे युगे
Ang Diyos na may sanlibong paa, sanlibong sinag, at sanlibong ulo—ganyan Siya tinatawag sa bawat yuga.
Verse 19
नाभ्यरण्यां समुद्भूतं यस्य पैतामहं गृहम् / एकार्णवगते लोके तत्पङ्कजमपङ्कजम्
Yaong ang tahanan ng Pitāmaha (Brahmā) ay sumibol mula sa gubat ng pusod; nang ang daigdig ay nalusaw sa iisang karagatan, ang lotus na iyon ay nanatiling dalisay, walang putik.
Verse 20
येन ते निहता दैत्याः संग्रामे तारकामये / सर्वदेवमयं कृत्वा सर्वायुधधरं वपुः
Sa digmaang Tārakāmaya, ginawa Niya ang anyo na kinasasaklawan ng lahat ng mga deva at may tangan ng lahat ng sandata, at pinuksa ang mga daitya.
Verse 21
महाबलेन वोत्सिक्तः कालनेमिर्निपातितः / उत्तरांशे समुद्रस्य क्षीरोदस्यामृतोदधेः / यः शेतेशश्वतं योगमाच्छाद्य तिमिरं महत्
Ang Kālanemi na nagmataas dahil sa dakilang lakas ay ibinagsak; sa hilagang bahagi ng dagat Kṣīroda, ang karagatang amṛta, Siya’y nakahimlay sa walang hanggang yoga, tinatakpan ang dakilang dilim.
Verse 22
सुरारणीगर्भमधत्त दिव्यं तपःप्रकर्षाददितिः पुरायम् / शक्रं च यो दैत्यगणं च रूद्धं गर्भावमानेन भृशं चकार ह
Noong unang panahon, dahil sa tindi ng kanyang tapas, dinala ni Aditi ang banal na sinapupunan ng Surāraṇī; dahil sa paglapastangan sa pagbubuntis, mahigpit niyang pinigil si Śakra (Indra) at ang pangkat ng mga Daitya.
Verse 23
पदानि यो लोकपदानि कृत्वा चकार दैत्यान्सलिलेशयांस्तान् / कृत्वा च देवांस्त्रिदिवस्य देवांश्चक्रे सुरेशं पुरुहूतमेव
Siya ang nagtatag ng mga hakbang ng kaayusan ng daigdig at ginawa ang mga Daitya na mahimlay sa tubig; at ginawa ang mga deva bilang mga diyos ng Tridiva, at itinalaga si Puruhūta Indra bilang panginoon ng mga Sura.
Verse 24
गार्हपत्येन विधिना अन्वाहार्येण कर्मणा
Ayon sa ritwal ng apoy na Gārhapatya at ayon sa gawaing Anvāhārya, alinsunod sa śāstra.
Verse 25
अग्निमाहवनीयं च वेदीं चैव कुशं स्रुवम् / प्रोक्षणीयं श्रुतं चैव आवभृथ्यं तथैव च
Inihanda niya ang apoy na Āhavanīya, ang vedi, ang damong kuśa, at ang sandok na sruva; pati ang tubig na pangwisik (prokṣaṇīya), ang pagbigkas ng mantra (śruta), at ang pangwakas na paliligo (āvabhṛthya).
Verse 26
अथर्षींश्चैव यश्चक्रे हव्यभागप्रदान्मखे / हव्यादांश्च सुरांश्चक्रे कव्यादांश्च पितॄनपि / भोगार्थं यज्ञविधिना यो यज्ञो यज्ञकर्मणि
Siya na sa yajña, sa pagbibigay ng bahagi ng havya, ay nag-ayos ng mga Ṛṣi; ginawa ang mga Sura na tumatanggap ng havya at ang mga Pitṛ na tumatanggap ng kavya; at ang yajña na isinasagawa ayon sa tuntunin upang matamo ang bunga sa gawaing yajña—siya iyon.
Verse 27
यूपान्समित्स्रुवं सोमं पवित्रं परिधीनपि / यज्ञियानि च द्रव्याणि यज्ञियांश्च तथानलान्
Ang mga haliging yūpa, mga panggatong na samidh, sandok na panghandog, Soma, panlinis na pavitra at mga paridhi—gayundin ang mga bagay na angkop sa yajña at ang mga apoy ng yajña.
Verse 28
सदस्यान्यजमानांश्च ह्यश्वमेधान्क्रतुत्तमान् / विचित्रान्राजसूयदीन्पारमेष्ठ्येन कर्मणा
Ang mga sadasya, ang mga yajamāna, at ang pinakadakilang Aśvamedha; pati ang sari-saring Rājasūya at iba pa—lahat ay sa pamamagitan ng gawaing Pārameṣṭhya.
Verse 29
उद्गात्रादींश्च यः कृत्वा यज्ञांल्लोकाननुक्रमम् / क्षणा निमेषाः काष्ठाश्च कलास्त्रैकाल्यमेव च
Yaong nagtatag ng mga pari gaya ng Udgātā, inayos ang pagkakasunod ng mga yajña at mga daigdig; at itinakda ang kṣaṇa, nimeṣa, kāṣṭhā, kalā at ang tatlong panahon.
Verse 30
मुहूर्त्तास्तिथयो मासा दिनं संवत्सरं तथा / ऋतवः कालयोगाश्च प्रमाणं त्रिविधं त्रिषु
Ang muhūrta, tithi, buwan, araw at taon; pati mga panahon at pagsasanib ng panahon—ito ang tatlong uri ng sukat sa tatlong daigdig.
Verse 31
आयुः क्षेत्राण्यथ बलं क्षणं यद्रूपसौष्ठवम् / मेधावित्वं च शौर्यं च शास्त्रस्येव च पारणम्
Ang haba ng buhay, mga lupain, lakas, at ang sandaling may kagandahan ng anyo; talino at katapangan, at pati ang debosyonal na pagbigkas ng śāstra.
Verse 32
त्रयो वर्णास्त्रयो लोकास्त्रैविद्यं पावकास्त्रयः / त्रैकाल्यं त्रीणि कर्माणि तिस्रो मात्रा गुणास्त्रयः
Tatlong varna, tatlong loka, tri-vidya at tatlong banal na apoy; tri-kala, tatlong karma, tatlong matra at tatlong guna.
Verse 33
सृष्टा लोकेश्वराश्चैव येन येन च कर्मणा / सर्वभूतगणाः सृष्टाः सर्वभूतगणात्मना
Sa pamamagitan ng iba’t ibang gawa, nilikha ang mga panginoon ng mga daigdig; at ng Siya na Atman ng lahat ng nilalang, nilikha rin ang lahat ng pangkat ng mga nilalang.
Verse 34
क्षणं संधाय पूर्वेण योगेन रमते च यः / गतागतानां यो नेता सर्वत्र विविधेश्वरः
Siya na sa isang saglit ay nag-uugnay sa naunang yoga at nananahan sa ligaya; Siya ang pinuno ng pagdating at pag-alis, ang Panginoong may sari-saring anyo sa lahat ng dako.
Verse 35
यो गतिर्द्धर्मयुक्तानामगतिः पापकर्मणाम् / चातुर्वर्ण्यस्य प्रभवश्चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता
Siya ang landas ng mga nakaugnay sa dharma, at ang kawalan ng landas ng mga gumagawa ng masamang karma; Siya ang pinagmulan at tagapangalaga ng caturvarnya.
Verse 36
चातुर्विद्यस्य यो वेत्ता चातुराशम्यसंश्रयः / दिगन्तरं नभो भूमिरापो वायुर्विभावसुः
Siya ang nakaaalam ng catur-vidya at kanlungan ng apat na ashrama; Siya rin ang lawak ng mga dako, langit, lupa, tubig, hangin, at Vibhavasu—ang nagniningas na apoy.
Verse 37
चन्द्रसूर्यद्वयं ज्योतिर्युगेशाः क्षणदाचराः / यः परं श्रुयते देवो यः परं श्रूयते तपः
Ang dobleng liwanag ng buwan at araw; Panginoon ng mga yuga, na nakalilibot sa isang kisap. Siya ang pinakabanal na Diyos na binabanggit sa śruti, at Siya rin ang pinakadakilang tapa.
Verse 38
यः परं तमसः प्राहुर्यः परं परमात्मवान् / आदित्यादिस्तु यो देवो यश्च दैत्यान्तको विभुः
Siya ang sinasabing lampas sa dilim (tamas), ang Kataas-taasang Paramatman. Siya ang unang Diyos ng mga Aditya, at ang makapangyarihang tagapagpuksa ng mga daitya.
Verse 39
युगान्तेष्वन्तको यश्च यश्च लोकान्तकान्तकः / सेतुर्यो लोकसेतूनां मेधो यो मध्यकर्मणाम्
Siya ang Antaka sa wakas ng mga yuga, at Siya rin ang pumupuksa sa pumupuksa ng mga daigdig. Siya ang tulay ng lahat ng tulay ng sanlibutan, at Siya ang talinong gumagabay sa mga gawaing nasa gitna.
Verse 40
वेद्यो यो वेदविदुषां प्रभुर्यः प्रभवात्मनाम् / सोमभूतस्तु भूतानामग्निभूतो ऽग्निवर्चसाम्
Siya ang dapat makilala ng mga pantas sa Veda, at Siya ang Panginoon ng mga nilalang na may kapangyarihang pinagmulan. Sa mga nilalang Siya ay Soma, at sa mga nagliliwanag na tulad ng apoy Siya ay Agni.
Verse 41
मनुष्याणां मनुर्भूतस्तपोभूतस्तपस्विनाम् / विनयो नयतृप्तानां तेजस्तेजस्विनामपि
Para sa mga tao Siya ay nagiging Manu; para sa mga asceta Siya ay nagiging tapas. Para sa mga nasisiyahan sa naya at dharma Siya ay kababaang-loob, at para sa mga maningning Siya ay tejas din.
Verse 42
विग्रहो विग्रहाणां यो गतिर्गतिमतामपि / आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः
Siya ang anyo ng lahat ng anyo at ang sukdulang hantungan ng mga gumagalaw; mula sa ākāśa sumibol ang vāyu, mula sa vāyu ang prāṇa, at mula sa prāṇa nahayag si Hutāśana (Agni).
Verse 43
देवा हुताशनप्राणाः प्राणो ऽग्नेर्मधुसूदनः / रसाच्छोणितसंभूतिः शोणितान्मासमुच्यते
Ang mga deva ang prāṇa ni Hutāśana (Agni), at ang prāṇa ni Agni ay si Madhusūdana (Viṣṇu). Mula sa rasa sumisilang ang śoṇita (dugo), at mula sa śoṇita tinatawag na māṃsa (laman).
Verse 44
मांसात्त मेदसो जन्म मेदसो ऽस्थि निरुच्यते / अस्य्नो मज्जा समभवन्मज्जातः शुक्रसंभवः
Mula sa māṃsa (laman) isinisilang ang medas (taba), at mula sa medas tinatawag na asthi (buto). Mula sa asthi lumilitaw ang majjā (utak-buto), at mula sa majjā nagmumula ang śukra (binhi).
Verse 45
शुक्राद्गर्भः समाभव द्रसमूलेन कर्मणा / तत्रापां प्रथमावापः स सौम्यो राशिरुच्यते
Mula sa śukra nabubuo ang garbha sa pamamagitan ng karmang may ugat sa rasa. Doon nagaganap ang unang pagsasanib ng sangkap na tubig; iyon ang tinatawag na saumya na rāśi (kay Soma).
Verse 46
गर्भो ऽश्मसंभवो ज्ञेयो द्वितीयो राशिरुच्यते / शुक्रं सोमात्मकं विद्यादार्त्तवं पावकात्मकम्
Dapat malaman na ang garbha ay nagmumula sa aśma (tigas na gaya ng bato); ito ang tinatawag na ikalawang rāśi. Unawain na ang śukra ay may likas na Soma, at ang ārtava (regla) ay may likas na Pāvaka (Agni).
Verse 47
भावौ रसानुगावेतौ वीर्ये च शशिपावकौ / कफवर्गे भवेच्छुक्रं पित्तवर्गे च शोणितम्
Ang bhāva at rasa ay sinasabing magkatuwang; sa vīrya naroon ang anyo ng buwan at apoy. Sa pangkat ng kapha lumilitaw ang śukra, at sa pangkat ng pitta ang śoṇita (dugo).
Verse 48
कफस्य त्दृदयं स्थानं नाभ्यां पित्तं प्रतिष्ठितम् / देहस्य मध्ये त्दृदयं स्थानं तु मनसः स्मृतम्
Ang kapha ay may tahanan sa puso, at sa pusod naman nakalagay ang pitta. Ang pusong nasa gitna ng katawan ay inaalala ring tahanan ng manas (isip).
Verse 49
नाभिश्चोदर संस्था तु तत्र देवो हुताशनः / मनः प्रजापतिर्ज्ञेयः कफः सोमो विभाव्यते
Ang pusod ay nasa loob ng tiyan; doon nananahan ang diyos na Hutāśana (Agni). Ang manas ay dapat kilalaning Prajāpati, at ang kapha ay ituring na Soma.
Verse 50
पित्तमग्निः स्मृतो ह्येतदग्नीषोमात्मकं जगत् / एवं प्रवर्त्तिते गर्भे वृत्ते कर्कन्धुसंनिभे
Ang pitta ay inaalala bilang apoy; ang sanlibutan ay may likas na Agni at Soma. Sa gayon umuusad ang sinapupunan, bilog na gaya ng bungang karkandhu (jujube).
Verse 51
वायुः प्रवेशनं चक्रे संगतः परमात्मना / स पञ्चधा शरीरस्थो विद्यते वर्द्धयेत्पुनः
Pumasok ang vāyu (sa sinapupunan) na kaisa ng Paramātman. Ang vāyu ay nananahan sa katawan sa limang anyo at muling nagpapalago.
Verse 52
प्राणापानौ समानश्च ह्युदानो व्यान एव च / प्राणो ऽस्य परमात्मानं वर्द्धयन्परिवर्त्तते
Ang prāṇa, apāna, samāna, udāna at vyāna—lahat ng ito; ang prāṇa ang patuloy na umiikot, pinalalago ang diwa ng Paramātman sa kanya.
Verse 53
अपानः पश्चिमं कायमु दानो ऽर्द्धं शरीरिणः / व्यानो व्यानीयते येन समानः सर्वसंधिषु
Ang apāna ay nasa bahaging kanluran/likod ng katawan; ang udāna sa kalahati ng may katawan; ang vyāna ang nagpapalaganap ng galaw sa lahat ng dako; at ang samāna ay nasa lahat ng dugtungan.
Verse 54
भूतावाप्तिस्ततस्तस्य जायतेन्द्रियगोचरा / पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
Pagkatapos nito, nagkakaroon siya ng pagdatal sa mga elementong nasasaklaw ng pandama: lupa, hangin, ākāśa (eter), tubig, at ang ikalima—tejas, liwanag/apoy.
Verse 55
सर्वेद्रियनिविष्टास्ते स्वस्वयोगं प्रचक्रिरे / पार्थिवं देहमाहुस्तु प्राणात्मानं च मारुतम्
Sila’y pumapasok sa lahat ng pandama at isinasagawa ang kani-kaniyang tungkulin; ang katawan ay tinatawag na pang-lupa, at ang prāṇa-ātman ay tinatawag na māruta—may likas na hangin.
Verse 56
छिद्राण्याकाशयोनीनि जलात्स्रावः प्रवर्त्तते / ज्योतिश्चक्षुषि कोष्ठो ऽस्मात्तेषां यन्नामतः स्मृतम्
Ang mga butas ay may pinagmulan sa ākāśa; mula sa tubig nagmumula ang pag-agos ng mga likido; at sa mata ay may tejas, liwanag—kaya’t ang kanilang mga pangalan ay inaalala nang ganito.
Verse 57
संग्राह्य विषयांश्चैव यस्य वीर्यात्प्रवर्तिताः / इत्येतान्पुरुषः सर्वान्सृजत्येकः सनातनः
Sa lakas ng Kanyang kapangyarihan, maging ang mga bagay na maaaring danasin ay kumikilos; ang iisang walang-hanggang Purusha ang lumilikha ng lahat.
Verse 58
नैधने ऽस्मिन्कथं लोके नरत्वं विष्णुरागतः / एष नः संशयो धीमन्नेष वै विस्मयो महान्
O marunong, paano dumating si Vishnu sa mundong ito na panandalian at nag-anyong tao? Ito ang aming pag-aalinlangan; tunay na dakilang kababalaghan.
Verse 59
कथं गतिर्गतिमतामापन्नो मानुषीं तनुम् / श्रोतुमिच्छामहे विष्णोः कर्माणि च यथाक्रमम्
Paano tinanggap ni Vishnu, ang sukdulang hantungan ng mga naglalakbay, ang katawang-tao? Nais naming marinig ang mga gawa ni Vishnu ayon sa pagkakasunod.
Verse 60
आश्चर्यं परमं विष्णुर्वेदैर्देवश्चै कथ्यते / विष्णोरुत्पत्तिमाश्चय कथयस्व महामते
Sa mga Veda, si Vishnu ay tinatawag na sukdulang kababalaghan at Diyos. O dakilang pantas, isalaysay ang kamangha-manghang paglitaw ni Vishnu.
Verse 61
एतदाश्चर्यमाख्यातं कथ्यतां वै सुखावहम् / प्रख्यातबलवीर्यस्य प्रादुर्भावन्महात्मनः / कर्मणाश्चर्यभूतस्य विष्णोः सत्त्वमिहोच्यते
Isalaysay ang kababalaghang ito na tunay na nagdudulot ng ginhawa. Dito inilalarawan ang paglitaw ng Mahatma na tanyag sa lakas at tapang, at ang dalisay na kalikasan ni Vishnu na kahanga-hanga sa Kanyang mga gawa.
Verse 62
सूत उवाच अहं वः कीर्त्तयिष्यामि प्रादुर्भावं महात्मनः
Wika ni Suta—Isasalaysay ko sa inyo ang banal na paglitaw ng dakilang Mahatma.
Verse 63
यथा बभूव भगवान्मानुषेषु महातपाः / भृगुस्त्रीवधदोषेण भृगुशापेन मानुषे
Kung paanong ang Bhagavan, ang dakilang mapagpenitensya, ay napasa mga tao—dahil sa kasalanang pagpatay sa babae ni Bhrigu, sa sumpa ni Bhrigu, sa anyong-tao.
Verse 64
जायते च युगान्तेषु देवकार्यार्थसिद्धये / तस्य दिव्यां तनुं विष्णोर्गदतो मे निबोधत
Sa dulo ng mga yuga, Siya’y isinisilang upang matupad ang gawain ng mga deva; pakinggan ninyo ang aking pagsasalaysay tungkol sa banal na katawan ni Vishnu.
Verse 65
युगधर्मे परावृत्ते काले च शिथिले प्रभुः / कर्त्तुं धर्मव्यवस्थानं जायते मानुषेष्विह / भृगोः शापनिमित्तेन देवासुरकृतेन च
Kapag ang dharma ng yuga ay nalilihis at ang panahon ay humihina, ang Panginoon ay isinisilang sa mga tao upang itatag ang kaayusan ng Dharma—dahil sa sumpa ni Bhrigu at dahil din sa mga pangyayaring dulot ng mga deva at asura.
Verse 66
ऋषय ऊचुः कथं देवासुरकृते तद्व्याहारमवाप्तवान् / एतद्वेदितुमिच्छामो वृत्तं देवासुरं कथम्
Sinabi ng mga rishi—Paano naganap ang pangyayaring iyon dahil sa ginawa ng mga deva at asura? Nais naming malaman kung paano ang naging salaysay ng deva-asura.
Verse 67
सूत उवाच देवासुरं यथावृत्तं ब्रुवतस्तन्निबोधत
Wika ni Suta: pakinggan ninyo mula sa akin ang salaysay kung paano naganap ang sa mga deva at asura.
Verse 68
हिरण्यकशिपुर्दैत्यस्त्रैलोक्यं प्राक्प्रशासति / बलिनाधिष्ठितं राज्यं पुनर्लोकत्रये क्रमात्
Noon, ang daitya na si Hiranyakasipu ang namuno sa tatlong daigdig; pagkaraan, unti-unti sa tatlong loka ay naitatag ang kahariang pinamunuan ni Bali.
Verse 69
सख्यमासीत्परं तेषां देवानामसुरैः सह / युगाख्या दश संपूर्णा ह्यासीदव्याहतं जगत्
Noon, may dakilang pagkakaibigan ang mga deva at asura; natapos ang sampung panahong tinatawag na yuga, at ang daigdig ay nanatiling walang hadlang.
Verse 70
निदेशस्थायिनश्चैव तयोर्देवासुराभवन् / बद्धे बलौ विवादो ऽथ संप्रवृत्तः सुदारुणः
Sila, mga deva at asura, ay nanatili sa utos ng dalawang panig; ngunit nang maigapos si Bali, sumiklab ang isang napakabangis na pagtatalo.
Verse 71
देवासुराणां च तदा घोरः क्षयकरो महान् / तेषां द्वीपनिमित्तं वै संग्रामा बहवो ऽभवेन्
Noon ay nagkaroon ng kakila-kilabot, dakila, at mapanirang sagupaan ng mga deva at asura; dahil sa mga pulo, maraming digmaan ang naganap.
Verse 72
वराहे ऽस्मिन्दश द्वौ च षण्डामर्कान्तगाः स्मृताः / नामतस्तु समासेन शृणुध्वं तान्विवक्षतः
Sa Varaha-kalpa na ito, sinasabi sa alaala ng mga banal na kasulatan na may labindalawang tinatawag na “Ṣaṇḍāmārkānta”. Pakinggan ninyo nang maikli ang kanilang mga pangalan, ayon sa aking sasabihin.
Verse 73
प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयश्चापि वामनः / तृतीयः स तु वाराहश्चतुर्थो ऽमृतमन्थनः
Ang una ay Narasiṃha, ang ikalawa ay Vāmana; ang ikatlo ay Varāha, at ang ikaapat ay ang “Pagkakalog ng Amṛta” (Amṛta-manthana).
Verse 74
संग्रामः पञ्चमश्चैव सुघोरस्तारकामयः / षष्ठो ह्याडीबकस्तेषां सप्तमस्त्रैपुरः स्मृतः
Ang ikalima ay “Saṃgrāma,” lubhang kakila-kilabot at may kaugnayan kay Tārakā; ang ikaanim ay “Āḍībaka,” at ang ikapito ay “Traipura.”
Verse 75
अन्धकारो ऽष्टमस्तेषां ध्वजश्च नवमः स्मृतः / वार्त्रश्च दशमो घोरस्ततो हालाहलः स्मृतः
Ang ikawalo ay “Andhakāra,” at ang ikasiyam ay “Dhvaja.” Ang ikasampu ay “Vārtra,” lubhang kakila-kilabot; at pagkatapos ay “Hālāhala.”
Verse 76
स्मृतो द्वादशकस्तेषां घोरः कोलाहलो ऽपरः / हिरण्यकशिपुर्दैत्यो नरसिंहेन सूदितः
Ito ang pangkat na labindalawa na inaalala; at may isa pang “Kolāhala” na kakila-kilabot. Ang daitya na si Hiraṇyakaśipu ay pinuksa ni Narasiṃha.
Verse 77
वामनेन बलिर्बद्धस्त्रैलोक्याक्रमणे कृते / हिरण्याक्षो हतो द्वन्द्वे प्रतिवादे च दैवते
Si Vāmana, matapos sakupin ang tatlong daigdig, ay iginapos si Bali; at si Hiraṇyākṣa ay napatay sa tunggaliang labanan sa pagtutol sa mga deva.
Verse 78
महाबलो महासत्त्वः संग्रामेष्वपराजितः / दंष्ट्रया तु वराहेण स दैत्यस्तु द्विधाकृतः
Ang daitya na napakalakas at dakila ang loob, di matalo sa digmaan, ay hinati ng Varāha sa dalawa sa pamamagitan ng Kanyang pangil.
Verse 79
प्रह्लादो निर्जितो युद्धे इन्द्रेणामृतमन्थने / विरोचनस्तु प्राह्लादिर्नित्यमिन्द्रवधोद्यतः
Sa digmaan noong paghalò ng amrita, tinalo ni Indra si Prahlāda; at si Virocana, anak ni Prahlāda, ay laging handang pumatay kay Indra.
Verse 80
इन्द्रेणैव स विक्रम्य निहतस्तारकामये / भवादवध्यतां प्राप्य विशेषास्त्रादिभिस्तु यः
Sa digmaang Tārakāmaya, si Indra mismo ang nagpakita ng tapang at pumatay sa kanya; at yaong tumanggap ng biyayang ‘di-mapapatay mula kay Bhava (Śiva) ay napuksa rin sa mga natatanging sandata.
Verse 81
स जंभो निहतः षष्ठे शक्राविष्टेन विष्णुना / अशक्नुवत्सु देवेषु परं सोढुमदैवतम्
Sa ikaanim na (labanan), napatay si Jambha ng Viṣṇu na sumanib kay Śakra; sapagkat hindi nakayanan ng mga deva ang sukdulang lakas ng mga daitya.
Verse 82
निहता दानवाः सर्वे त्रिपुरे त्र्यंबकेण तु / अथ दैत्याः सुराश्चैव राक्षसास्त्वन्धकारिके
Sa Tripura, pinuksa ni Tryambaka (Shiva) ang lahat ng Danava. Pagkaraan, sa digmaang nababalot ng dilim, dumating din ang mga Daitya, mga deva, at mga Rakshasa.
Verse 83
जिता देवमनुष्येस्ते पितृभिश्चैव संगताः / सवृत्रान्दानवांश्चैव संगतान्कृत्स्नशश्च तान्
Ang mga deva at tao, kasama ang mga Pitri, ay nagwagi laban sa kanila; at ang lahat ng nagtipong Danava, pati si Vritra, ay lubusang napasuko.
Verse 84
जघ्ने विष्णुसहायेन महेन्द्रस्तेन वर्द्धितः / हतो ध्वजे महेन्द्रेण मयाछत्रश्च योगवित्
Sa tulong ni Vishnu, si Mahendra na pinalakas niya ay pumatay sa kanila. Sa hampas ng watawat ni Mahendra, napatay rin si Mayachhatra, ang bihasa sa yoga.
Verse 85
ध्वजलक्षं समाविश्य विप्रचित्तिः महानुजः / दैत्यांश्च दानवांश्चैव संहतान्कृत्स्नशश्च तान्
Pumasok sa pinagtutuunan ng watawat si Vipracitti na makapangyarihan, at lubusang tinalo ang lahat ng nagtipong Daitya at Danava.
Verse 86
जयद्धालाहले सर्वैर्देवैः परिवृतो वृषा / रजिः कोलाहले सर्वान्दैत्यान्परिवृतो ऽजयत्
Sa gitna ng sigaw ng tagumpay at ugong na parang halahala, nagwagi si Vrisha na napalilibutan ng mga deva. At sa kaguluhan, si Raji na napalilibutan ng mga Daitya ay nanaig din sa lahat.
Verse 87
यज्ञस्यावभृथे जित्वा षण्डामकारै तु दैवतैः / एते देवासुरा वृत्ताः संग्रामा द्वादशैव तु
Matapos magwagi sa avabhṛtha ng yajña sa tulong ng mga diyos na tinawag na Ṣaṇḍāmākāra, naganap ang labindalawang digmaan ng mga deva at asura.
Verse 88
सुरासुरक्षयकराः प्रजाना मशिवश्च ह / हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ
Ang mga digmaang iyon ay nagdulot ng pagkapuksa sa mga deva at asura at naging masamang palatandaan sa mga tao; si Hiraṇyakaśipu na hari ay namayani sa loob ng isang arbuda na taon.
Verse 89
तथा शतसहस्राणि ह्यधिकानि द्विसफतिः / अशीतिश्च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरो ऽभवत्
Gayundin, sa dagdag na pitumpu’t dalawa at walumpung libong taon, siya ay naging panginoon ng tatlong daigdig.
Verse 90
पारंपर्येण राजा तु बलिर्वर्षार्बुधं पुनः / षष्टिश्चैव सहस्राणि त्रिंशच्च नियुतानि च
Sa pagmamana ng paghahari, si Haring Bali ay muling naghari sa loob ng isang arbuda na taon, dagdag pa ang animnapung libo at tatlumpung niyuta (laksa).
Verse 91
बले राज्याधिकारस्तु यावत्कालं बभूव ह / प्रह्लादो निर्जितो ऽभूच्च तावत्कालं सहासुरैः
Habang hawak ni Bali ang karapatang maghari, sa gayong panahon din si Prahlāda ay nanatiling napasuko, kasama ang mga asura.
Verse 92
इन्द्रास्त्रयस्ते विख्याता ह्यसुराणां महौ जसः / दैत्यसंस्थमिदं सर्वमासीद्दशयुगं किल
Ang mga Indrāstra mo ay tanyag, na nagpapasuko kahit sa makapangyarihang mga Asura. Sinasabi na ang buong daigdig na ito ay napasailalim sa mga Daitya sa loob ng sampung yuga.
Verse 93
अशपत्तु ततः शुक्रो राष्ट्रं दशयुगं पुनः / त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेन्द्रो ह्यभ्ययाद्बलेः
Pagkaraan, isinumpa ni Śukra ang kaharian muli sa loob ng sampung yuga. At si Mahendra ay sumalakay kay Bali sa lakas; ang tatlong daigdig noon ay payapa at di nababagabag.
Verse 94
प्रह्लादस्य हृते तस्मिंस्त्रैलोक्ये कालपर्ययात् / पर्यायेणैव संप्राप्तं त्रैलोक्यं पाकशासनम्
Para sa kapakanan ni Prahlāda, dahil sa pag-ikot ng panahon, ang paghahari sa tatlong daigdig ay nagpalit-palit at sa wakas ay napunta kay Pākaśāsana (Indra).
Verse 95
ततो ऽसुरान्परित्यज्य यज्ञो देवानुपागमत् / यज्ञे देवानथ गते काव्यं ते ह्यसुरां ब्रुवन्
Pagkatapos, iniwan ng Yajña ang mga Asura at lumapit sa mga Deva. Nang mapunta ang Yajña sa mga Deva, nagsalita si Kāvya (Śukra) sa mga Asura.
Verse 96
किं तन्नो मिषतां राष्ट्रं त्यक्त्वा यज्ञः सुरान्गतः / स्थातुं न शक्रुमो ह्यद्य प्रविशाम रसातलम्
Sa harap mismo natin, iniwan ng Yajña ang ating kaharian at napunta sa mga Sura. Ngayon ay hindi na tayo makatatagal; pumasok tayo sa Rasātala.
Verse 97
एवमुक्तो ऽब्रवीदेतान्विषण्णः सांत्वयन्गिरा / माभैष्ट धारयिष्यामि तेजसा स्वेन वः सुराः
Matapos pagsabihan ng ganito, bagaman siya ay nalulumbay, siya ay nagsalita sa kanila na umaaliw sa pamamagitan ng mga salita: 'Huwag matakot, O mga Sura, aalalayan ko kayo gamit ang aking sariling kapangyarihan.'
Verse 98
वृष्टिरोषधयश्चैव रसा वस्तु च यत्परम् / कृत्स्नानि ह्यपि तिष्ठन्तु पापस्तेषां सुरेषु वै
Hayaan ang ulan, mga halamang gamot, mga katas, at anumang pinakamataas na bagay—hayaan ang lahat ng mga ito ay manatili; hayaan ang kasamaan nila ay mapunta sa mga Sura.
Verse 99
युष्मदर्थं प्रदास्यामि तत्सर्व धार्यते मया / ततो देवासुरान्दृष्ट्वा धृतान्काव्येन धीमता
Para sa inyong kapakanan, ibibigay ko ang lahat ng hawak ko. Pagkatapos, nang makita ang mga Deva at Asura na inaalalayan ng matalinong si Kavya...
Verse 100
अमन्त्रयंस्तदा ते वै संविघ्ना विजिगीषया / एष काव्य इदं सर्वं व्यावर्त्तयति नो बलात्
Pagkatapos sila, na nababagabag at nagnanais na manakop, ay nagsanggunian: 'Ang Kavya na ito ay pilit na ibinabalik ang lahat ng ito (ang ating pagsisikap).'
Verse 101
साधु गच्छामहे तूर्णं यावन्नाप्याययेत्तु तान् / प्रसह्य हत्वा शिष्टांस्तु पातालं प्रापयामहे
Mabuti, tayo ay humayo nang mabilis bago niya sila mapalakas muli. Matapos patayin ang mga natitira sa pamamagitan ng dahas, ipadala natin sila sa Patala.
Verse 102
ततो देवास्तु संरब्धा दानवानभिसृत्य वै / जघ्नुस्तैर्वध्यमानास्ते काव्यमेवाभिदुद्रुवुः
Pagkaraan, nag-alab sa galit ang mga diyos, sinalakay ang mga Danava at pinuksa sila; ang mga Danava na pinapatay ay tumakbo patungo kay Kavya (Shukracharya).
Verse 103
ततः काव्यस्तु तान्दृष्ट्वा तूर्णं देवैरभिद्रुतान् / समारक्षत संत्रस्तान्देवेभ्यस्तान्दितेः सुतान्
Pagkatapos, nang makita ni Kavya na hinahabol sila ng mga diyos, agad niyang pinangalagaan ang mga anak ni Diti na takót, laban sa mga diyos.
Verse 104
काव्यो दृष्ट्वा स्थितान्देवांस्तत्र दैवमचिन्तयत् / तानुवाच ततो ध्यात्वा पूर्ववृत्तमनुस्मरन्
Nang makita ni Kavya ang mga diyos na nakatayo roon, inisip niya ang hatol ng tadhana; saka siya nagmuni-muni, inalala ang nagdaan, at nagsalita sa kanila.
Verse 105
त्रैलोक्यं विजितं सर्वं वामनेन त्रिभिःक्रमैः / बलिर्बद्धो हतो जंभो निहतश्च विरोचनः
Sa tatlong hakbang ni Vamana, napasuko ang buong tatlong daigdig; si Bali ay iginapos, si Jambha ay napatay, at si Virochana ay napuksa rin.
Verse 106
महासुरा द्वादशसु संग्रामेषु सुरैर्हताः / तैस्तैरुपायैर्भूयिष्ठा निहता ये प्रधानतः
Sa labindalawang digmaan, napatay ng mga diyos ang mga dakilang asura; lalo na ang mga pinuno, karamihan ay napuksa sa iba’t ibang paraan.
Verse 107
किञ्चिच्छिष्टास्तु वै यूयं युद्धे स्वल्पे तु वै स्वयम् / नीतिं वो हि विधास्यामि कालः कश्चित्प्रतीक्ष्यताम्
Kayo’y may kaunting natira matapos ang munting digmaan. Itatatag ko para sa inyo ang nīti, ang wastong patakaran; maghintay muna ng ilang sandali.
Verse 108
यास्याम्यहं महादेवं मन्त्रार्थे विजयाय च / अग्निमाप्याययेद्धोता मेत्रैरेष दहिष्यति
Pupunta ako kay Mahadeva para sa layon ng mantra at para sa tagumpay. Palakasin ng hota ang apoy; ang apoy na ito’y mag-aalab sa bisa ng aking mga mantra.
Verse 109
ततो यास्याम्यहं देवं मन्त्रार्थे नीललोहितम् / युष्माननुग्रहीष्यामि पुनः पश्चादिहागतः
Pagkatapos, pupunta ako sa diyos na Nīlalohita para sa layon ng mantra. Sa aking pagbabalik dito, pagkaraan, pagkakalooban ko kayo ng biyaya.
Verse 110
यूयं तपश्चरध्वं वै संवृता वल्कलैर्वने / न वै देवा वाधिष्यन्ति यावदागमनं मम
Mag-tapasya kayo sa gubat, nakabalot sa kasuotang balat ng puno. Hanggang sa aking pagbabalik, hindi kayo gagambalain ng mga diyos.
Verse 111
अप्रतीपांस्ततो मन्त्रान्देवात्प्राप्य महेश्वरात् / योत्स्यामहे पुनर्देवांस्ततः प्राप्स्यथ वै जयम्
Pagkaraan, matapos matamo mula kay Maheshvara ang mga mantrang di-mapipigil, makikipagdigma tayong muli sa mga diyos; at doon ay tiyak ninyong makakamtan ang tagumpay.
Verse 112
ततस्ते कृतसंवादा देवानूचुस्ततो ऽसुराः / न्यस्तशस्त्रा वयं सर्वे लोकान्यूयं क्रमन्तु वै
Pagkatapos ng usapan, sinabi ng mga asura sa mga deva: “Inilapag na naming lahat ang mga sandata; kayo’y tunay na maglakbay sa mga daigdig.”
Verse 113
वयं तपश्चरिष्यामः संवृत्ता वल्कलैर्वने / प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा सत्यानुव्यात्दृतं तु तत्
Magsasagawa kami ng tapasya sa gubat na nakasuot ng balat-kahoy; nang marinig ang salita ni Prahlada, tumibay kami sa pagsunod sa katotohanan.
Verse 114
ततो देवा न्यवर्त्तन्त विज्वरा मुदिताश्च ह / न्यस्तशस्त्रेषु दैत्येषु स्वान्वै जग्मुर्यथागतान्
Pagkaraan, ang mga deva ay nagbalik na masaya at walang pangamba; nang mailapag ng mga daitya ang sandata, umuwi ang mga deva sa kani-kanilang tahanan gaya ng pagdating nila.
Verse 115
ततस्तानब्रवीत्काव्यः कञ्चित्कालं प्रतीक्ष्यताम् / निरुत्सुकास्तपोयुक्ताः कालः कार्यार्थसाधकः
Pagkatapos ay sinabi ni Kāvya (Śukrācārya) sa kanila: “Maghintay muna nang ilang panahon; huwag maging sabik, manatiling nakatuon sa tapasya, sapagkat ang panahon ang tumutupad sa layon.”
Verse 116
पितुर्ममाश्रमस्था वै संप्रतीक्षत दानवाः / स संदिश्यसुरान्काव्यो महोदेवं प्रपद्य च
O mga dānava, manatili sa āśrama ng aking ama at maghintay; si Kāvya, matapos magpadala ng mensahe sa mga deva, ay sumilong kay Mahādeva.
Verse 117
प्रणम्यैवमुवाचायं जगत्प्रभवमीश्वरम् / मन्त्रानिच्छामि हे देव ये न संति बृहस्पतौ
Pagkatapos yumukod at magbigay-galang, sinabi niya sa Panginoon na pinagmulan ng sanlibutan: “O Deva, ninanais ko ang mga mantra na wala kay Bṛhaspati.”
Verse 118
पराभवाय देवानामसुरेष्वभयावहान् / एवमुक्तो ऽब्रवीद्देवो मन्त्रानिच्छसि वै द्विज
Para sa tagumpay ng mga deva at upang magdulot ng pangamba sa mga asura— nang masabi iyon, sinabi ng Diyos: “O dvija, nais mo nga ba ang mga mantra?”
Verse 119
व्रतं चर मयोद्दिष्टं ब्रह्मचारी समाहितः / पूर्मं वर्षसहस्रं वै कुण्डधूममवाक्शिराः
Isagawa ang vrata na itinuro ko; maging brahmacārī at manatiling nakatuon. Una, sa loob ng isang libong taon, manatili sa usok ng kundha na nakayuko ang ulo.
Verse 120
यदि पास्यति भद्रं ते मत्तो मन्त्रमवाप्स्यसि / तथोक्तो देवदेवेन स शुक्रस्तु महातपाः
Kung magagawa mo ito—nawa’y mapasa iyo ang kabutihan—kung gayon ay matatamo mo ang mantra mula sa akin. Nang sabihin ito ng Devadeva, si Śukra na dakilang asceta…
Verse 121
पादौ संस्पृश्य देवस्य बाढमित्यभाषत / व्रतं चराम्यहं देव यथोद्दिष्टो ऽस्मि वैप्रभो
Hinipo niya ang mga paa ng Diyos at sinabi: “Tunay nga. O Deva, O Panginoon, isasagawa ko ang vrata ayon sa iyong itinakda.”
Verse 122
ततो नियुक्तो देवेन कुण्डधारो ऽस्य धूमकृत् / असुराणां हितार्थाय तस्मिञ्छुक्रे गते तदा
Pagkaraan, sa utos ng diyos, si Kuṇḍadhāra na tagapaglikha ng usok ay kumilos para sa kapakinabangan ng mga asura, nang si Śukra ay umalis noon.
Verse 123
मन्त्रार्थं तत्र वसति ब्रह्म चर्यं महेश्वरे / तद्बुद्ध्वा नीतिपूर्वं तु राष्ट्रं न्यस्तं तदासुरैः
Dahil sa layon ng mantra, naninirahan siya roon na may panatang brahmacarya sa harap ni Maheśvara; nang maunawaan ito, ipinagkatiwala ng mga asura ang kaharian ayon sa wastong pamamahala.
Verse 124
तस्मिञ्छिद्रे तदामर्षाद्देवास्तान्समभिद्रवन् / प्रगृहीतायुधाः सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः
Nang makita ang siwang na iyon, dahil sa poot ay sumugod ang mga diyos sa kanila; lahat ay may hawak na sandata, at si Bṛhaspati ang nangunguna.
Verse 125
दृष्ट्वासुरगणा देवान्प्रगृहीतायुधान्पुनः / उत्पेतुः सहसा सर्वे संत्रस्तास्ते ततो ऽभवन्
Nang makita ng mga asura ang mga diyos na muling may sandata, bigla silang nagsitalunan; at mula noon sila’y nanginig sa takot.
Verse 126
न्यस्ते शस्त्रे ऽभये दत्ते ह्याचार्ये व्रतमास्थिते / संत्यज्य समयं देवास्ते सपत्नजिघांसवः
Nang naibaba na ang mga sandata, naibigay na ang katiyakang walang takot, at ang ācārya ay nasa panatang vrata, gayon pa man, ang mga diyos na ibig pumatay sa kaaway ay tinalikuran ang kasunduan.
Verse 127
अनाचार्यास्तु भद्रं वो विश्वस्तास्तपसे स्थिताः / चीरवल्काजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
O mapalad, nawa’y maging mabuti sa inyo; kahit walang guro, matatag kami sa pag-aayuno at pagninilay na may pananampalataya. Suot namin ang magaspang na tela, balat ng punò at balat ng hayop; walang pagkapit sa gawaing-mundo at walang pag-aari.
Verse 128
रणे विजेतुं देवान्वै न शक्ष्यामः कथञ्चन / अयुद्धेन प्रपद्यामः शरणं काव्यमातरम्
Sa digmaan, hindi namin kailanman magagapi ang mga deva. Kaya nang walang pakikipaglaban, kami’y susuko at hihingi ng kanlungan sa Ina ng tula (Sarasvati).
Verse 129
प्रापद्यन्त ततो भीतास्तया चैव तदाभयम् / दत्तं तेषां तु भीतानां दैत्यानामभयार्थिनाम्
Pagkaraan, ang mga natakot ay lumapit at sumilong sa kanya; at noon din, ipinagkaloob niya ang “abhaya” sa mga daitya na humihingi ng kaligtasan mula sa takot.
Verse 130
तया चाभ्युपपन्नांस्तान्दृष्ट्वा देवास्तदासुरान् / अभिजघ्नुः प्रसह्यैतान्विचार्य च बलाबलम्
Nang makita ng mga deva ang mga asura na nasa ilalim ng kanyang pag-ampon, sinuri nila ang lakas at kahinaan at saka sila nilusob at pinuksa nang sapilitan.
Verse 131
तत स्तान्वध्यमानांस्तु देवैर्दृष्ट्वासुरांस्तदा / देवी क्रुद्धाब्रवीदेनाननिन्द्रत्वं करोम्यहम्
Nang makita ng Diyosa na pinapatay ng mga deva ang mga asura, nag-alab ang kanyang galit at sinabi: “Aalisan ko sila ng indratva—ng pagiging Indra.”
Verse 132
संस्तभ्य शीघ्रं संरंभादिन्द्रं साभ्यचरत्ततः / ततः संस्तंभितं दृष्ट्वा शक्रं देवास्तु मूढवत्
Pagkaraan, sa bugso ng galit, mabilis niyang sinalakay si Indra. Nang makita si Śakra na tila napako, ang mga diyos ay natigilan na parang nalito.
Verse 133
व्यद्रवन्त ततो भीता दृष्ट्वा शक्रं वशीकृतम् / गतेषु सुरसंघेषु विष्मुरिन्द्रमभाषत
Nang makita nilang napasailalim si Śakra, tumakas sila sa takot. Pagkaalis ng mga pangkat ng mga diyos, nagsalita si Viṣmu kay Indra.
Verse 134
मां त्वं प्रविश भद्रं ते नेष्यामि त्वां सुरेश्वर / एवमुक्तस्ततो विष्णुः प्रविवेश पुरन्दरः
Sinabi niya, “Pagpalain ka; pumasok ka sa loob ko, O Panginoon ng mga diyos, dadalhin kita.” Pagkasabi nito, si Purandara ay pumasok kay Viṣṇu.
Verse 135
विष्मुना रक्षितं दृष्ट्वा देवी क्रुद्धा वचो ऽवदत् / एषा त्वां विष्णुना सार्द्ध दहामि मघवन्बलात्
Nang makita niyang pinangangalagaan ni Viṣmu, nagalit ang Diyosa at nagsabi: “O Maghavan, susunugin kita kasama si Viṣṇu sa pamamagitan ng lakas.”
Verse 136
मिषता सर्वभूतानां दृश्यतां मे तपोबलम् / तयाभिभूतौ तौ देवाविन्द्राविष्णू जजल्पतुः
Sa harap ng lahat ng nilalang, sinabi niya: “Masdan ang lakas ng aking tapasya!” Sa gayon ay napasailalim ang dalawa; kaya sina Indra at Viṣṇu, ang dalawang diyos, ay nag-usap sa isa’t isa.
Verse 137
कथं मुच्येव सहितौ विष्णुरिन्द्रमभाषत / इन्द्रो ऽब्रवीज्जहि ह्येनां यावन्नो न दहे द्विभो
Tinanong ni Vishnu si Indra, 'Paano tayong dalawa makakaligtas?' Sumagot si Indra, 'Patayin mo siya, O Panginoon, bago niya tayo sunugin.'
Verse 138
विशेषेणाभिभूतो ऽहमिमां तज्जहि माचिरम् / ततः समीक्ष्य तां विष्णुः स्त्रीवधं कर्त्तुमास्थितः
'Ako ay lubos na nadaig niya, kaya patayin mo siya nang walang pagkaantala.' Pagkatapos, pagkakita sa kanya, nagpasya si Vishnu na isagawa ang pagpatay sa babae.
Verse 139
अभिध्याय ततश्शक्रमापन्नं सत्वरं प्रभुः / तस्याः संत्वरमाणायाः शीघ्रङ्कारी मुरारिहा
Sa pag-iisip kay Indra na nasa panganib, ang Panginoon ay kumilos nang mabilis. Habang siya ay nagmamadali, ang Pumatay kay Mura (Vishnu) ay kumilos nang mas mabilis.
Verse 140
त्रिधा विष्णुस्ततो देवः क्रूरं बुद्ध्वा चिकीर्षितम् / क्रुद्धस्तदस्त्रमाविध्य शिरश्चिच्छेद माधवः
Pagkatapos ang Panginoong Vishnu, napagtatanto ang kanyang malupit na hangarin, ay nagalit. Inihagis ni Madhava ang kanyang sandata at pinutol ang kanyang ulo.
Verse 141
तं दृष्ट्वा स्त्रीवधं घोरं चुकोप भृगुरीश्वरः / ततो ऽभिशप्तो भृगुणा विष्णुर्भार्यावधे तदा
Sa pagkakita sa kakila-kilabot na pagpatay sa babae, ang makapangyarihang si Bhrigu ay nagalit. Pagkatapos ay isinumpa ni Bhrigu si Vishnu dahil sa pagpatay sa kanyang asawa.
Verse 142
यस्मात्ते जानता धर्ममवध्या स्त्री निषूदिता / तस्मात्त्वं सप्तकृत्वो वै मनुष्येषु प्रपद्यसे
Sapagkat alam mo ang dharma ngunit pinaslang mo ang babaeng di dapat patayin; kaya pitong ulit kang isisilang sa mga tao.
Verse 143
ततस्तेनाभिशापेन नष्टे धर्मे पुनः पुनः / सर्वलोक हितार्थाय जायते मानुषेष्विह
Dahil sa sumpang iyon, paulit-ulit na nawawala ang dharma; ngunit para sa kapakanan ng lahat ng daigdig, siya’y isinisilang dito sa mga tao.
Verse 144
अनुव्याहृत्य विष्मुं स तदादाय शिरः स्वयम् / समानीय ततः काये समायोज्येदमब्रवीत्
Sa pagbigkas ng pangalan ni Vishnu, siya mismo ang kumuha sa ulong iyon; saka dinala sa katawan, pinagdugtong, at nagsalita nang ganito.
Verse 145
एतां त्वां विष्णुना सत्यं हतां संजीवयाम्यहम् / यदि कृत्स्नो मया धर्मश्चरितो ज्ञायते ऽपि वा
O Diyosa, sa pagsaksi ni Vishnu, tunay kong bubuhayin kang muli—ikaw na pinaslang—kung ang ganap na dharma ay aking naisagawa at ito’y nalalaman.
Verse 146
तेन सत्येन जीवस्व यदि सत्यं ब्रवीम्यहम् / सत्याभिव्यहृतात्तस्य देवी संजीविता तदा
Mabuhay ka sa bisa ng katotohanang iyon, kung ako’y nagsasabi ng totoo; nang mabigkas niya ang salitang totoo, ang Diyosa’y muling nabuhay noon din.
Verse 147
तदा तां प्रोक्ष्य शीताभिरद्भिर्जीवेति सो ऽब्रवीत् / ततस्तां सर्वभूतानां दृष्ट्वा सुप्तोत्थितामिव
Pagkaraan, winisikan niya ng malamig na tubig at sinabi, “Mabuhay ka.” Pagdaka’y nakita siya ng lahat ng nilalang na tila nagising mula sa pagkakatulog, at namangha.
Verse 148
साधुसाध्वित्यदृश्यानां वाचस्ताः सस्वनुर्दिशः / दृष्ट्वा संजीवितामेवं देवीं तां भृगुणा तदा
Ang mga tinig ng di-nakikita ay umalingawngaw sa lahat ng dako: “Sādhu, sādhu.” Noon, nakita ni Bhṛgu ang Diyosa na muling nabuhay nang gayon.
Verse 149
मिषतां सर्वभूतानां तदद्भुतमिवाभवत् / असंभ्रान्तेन भृगुणा पत्नी संजीवितां ततः
Sa harap ng lahat ng nilalang na nakatingin, iyon ay tila isang himala. Noon, si Bhṛgu na di-nayanig ay muling nagbigay-buhay sa kanyang asawa.
Verse 150
दृष्ट्वा शक्रो न लेभे ऽथ शर्म काव्यभयात्ततः / प्रजागरे ततश्चेन्द्रो जयन्तीमात्मनः सुताम्
Nang makita iyon, si Śakra (Indra) ay hindi nakatagpo ng kapayapaan dahil sa takot kay Kāvyā. Pagkaraan, si Indra ay nagbantay na gising para sa kanyang anak na si Jayantī.
Verse 151
प्रोवाच मतिमान्वाक्यं स्वां कन्यां पाकशासनः / एष काव्यो ह्यनिन्द्राय चरते दारुणं तपः
Si Pākaśāsana (Indra) ay nagsalita nang may dunong sa kanyang anak na babae: “Ang Kāvyā na ito ay nagsasagawa ng mabagsik na pag-aayuno at tapa upang ipahamak si Indra.”
Verse 152
तेनाहं व्याकुलः पुत्रि कृतो धृतिमना दृढम् / गच्छ संभावयस्वैनं श्रमापनयनैः शुभे
O anak, dahil doon ako’y labis na nabagabag, bagaman pinatatag ko ang aking pagtitimpi. O mapalad, humayo ka at parangalan siya sa mga pag-aasikasong nag-aalis ng pagod.
Verse 153
तैस्तैर्मनो ऽनुकूलैश्च ह्युपचारैरतद्रिता / देवी सारीन्द्रदुहिता जयन्ती शुभचारिणी
Sa iba’t ibang pag-aasikasong kaaya-aya sa loob, nang walang katamaran, ang Diyosa na si Jayanti—anak ni Sarindra—na may mabuting asal, ay masigasig na naglingkod.
Verse 154
सुस्वरूपधरागात्तं दुर्वहं व्रतमास्थितम् / पित्रा यथोक्तं वाक्यं सा काव्ये कृतवती तदा
Taglay ang magandang anyo, tinanggap niya ang mabigat na panatang iyon; at ang salita ng ama, noon din ay tinupad niya, maging sa anyong tula.
Verse 155
गीर्भिश्चैवानुकूलाभिः स्तुवन्ती वल्गुभाषिणी / गात्रसंवाहनैः काले सेवमाना त्वचासुखैः
Sa mga salitang kaaya-aya ay nagpupuri siya, matamis magsalita; at sa tamang oras ay minamasahe ang katawan, naglilingkod sa mga haplos na nagbibigay-ginhawa sa balat.
Verse 156
शुश्रूषन्त्यनुकूला च उवास बहुलाः समाः / पूर्णं धूमव्रते चापि घोरे वर्षसहस्रके
Sa masunuring paglilingkod, nanahan siya roon sa maraming taon; at maging sa mabigat na Dhuma-vrata, natapos niya ang ganap na isang libong taon.
Verse 157
वरेण च्छन्दयामास काव्यं प्रीतो ऽभवस्तदा / एवं व्रतं त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केन चित्
Sa pagbibigay ng biyaya, kanyang pinasaya si Kāvya at noon siya’y lubhang nalugod. Ang ganitong panata ay ikaw lamang ang tumupad; wala nang iba.
Verse 158
तस्मात्त्वं तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / तेजसा वापि विबुधान्सर्वानभिभविष्यसि
Kaya nga, sa pamamagitan ng tapa, talino, kaalamang śruti, lakas at ningning (tejas), malalampasan mo ang lahat ng mga diyos.
Verse 159
यच्च किञ्चिन्ममब्रह्म विद्यते भृगुनन्दन / सांग च सरहस्यं च यज्ञोपनिषदस्तथा
O anak ng angkan ni Bhṛgu, anumang Brahma-vidyā na nasa akin—kasama ang mga sangkap nito, kasama ang mga lihim, at pati ang aral na Upaniṣad hinggil sa yajña—
Verse 160
प्रतिभाति ते सर्वं तद्वाच्यं तु न कस्यचित् / सर्वाभिभावी तेन त्वं द्विजश्रेष्ठो भविष्यसि
Lahat ay malinaw na nahahayag sa iyo, ngunit hindi ito dapat sabihin kaninuman. Dahil dito, malalampasan mo ang lahat at magiging pinakadakila sa mga dvija.
Verse 161
एवं दत्त्वा वरं तस्यै भार्गवाय भवः पुनः / प्रजेशत्वं धनेशत्वमवध्यत्वं च वै ददौ
Matapos magbigay ng ganitong biyaya, muling ipinagkaloob ni Bhava (Śiva) kay Bhārgava ang pagka-panginoon ng mga nilalang, pagka-panginoon ng yaman, at ang pagiging di-mapapatay.
Verse 162
एतांल्लब्ध्वा वरान्काव्यः संप्रहृष्टतनूरुहः / हर्षात्प्रादुर्बभौ तस्य दिव्यं स्तोत्रं महेशितुः
Nang matamo ang mga biyayang iyon, si Kavya ay napuspos ng galak hanggang mangilabot ang balahibo. Sa tuwa, lumitaw mula sa kanya ang banal na himno para kay Maheshvara.
Verse 163
तदा तिर्यक्स्थितस्त्वेवं तुष्टुवे नीललोहितम् / नमो ऽस्तु शितिकण्ठाय सुराद्याय सुवर्चसे
Noon, nakatayo siyang pahilis at nagpuri kay Nīlalohita: “Pagpupugay kay Śitikaṇṭha, ang pinagmulan ng mga deva, ang puspos ng dakilang liwanag.”
Verse 164
लेलिहानाय लेह्याय वत्सराय जगत्पते / कपर्दिने ह्यूर्द्ध्वरोम्णे हर्यक्षवरदाय च
Pagpupugay sa Siya na dumidila at sa karapat-dapat dilaan, ang anyo ng Taon, Panginoon ng sanlibutan; sa Kapardin, may balahibong nakatayo, at tagapagkaloob ng biyaya kay Haryakṣa.
Verse 165
संस्तुताय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे / उष्णीषिणे सुवक्त्राय सहस्राक्षाय मीढुषे
Pagpupugay sa Karapat-dapat purihin, ang banal na tirtha, ang Diyos ng mga diyos, ang mabilis; sa may putong, may magandang mukha, may sanlibong mata, at sa tagapagkaloob ng ulan.
Verse 166
वसुरेताय रुद्राय तपसे चीरवाससे / निस्वाय मुक्तकेशाय सेनान्ये रोहिताय च
Pagpupugay kay Rudra na may ningning ng Vasu, sa anyo ng tapas, sa nagsusuot ng kasuotang balat-kahoy; sa Nisva, may buhok na nakalugay, sa pinunong-mandirigma, at kay Rohita.
Verse 167
कवये राजवृद्धाय तक्षकक्रीडनाय च / गिरिशायार्कनेत्राय यतये चाज्यपाय च
Sumasamba ako sa Kanya na banal na makata, tagapagpalago ng hari, nalulugod sa paglalaro kay Takṣaka, si Girīśa na may matang gaya ng araw, ang ermitanyo, at tumatanggap ng banal na ghee.
Verse 168
सुवृत्ताय सुहस्ताय धन्विने भार्गवाय च / सहस्रबाहवे चैव सहस्रामलचक्षुषे
Sumasamba ako sa Kanya na may mabuting asal, may marangal na mga kamay, ang mamamanang Bhārgava; may sanlibong bisig at sanlibong dalisay na mata.
Verse 169
सहस्रकुक्षये चैव सहस्रचरणाय च / सहस्रशिरसे चैव बहुरूपाय वेधसे
Sumasamba ako kay Vedhas na may sanlibong tiyan, sanlibong paa, sanlibong ulo, at nag-aanyong maraming anyo.
Verse 170
भवाय विश्वरूपाय श्वेताय पुरुषाय च / निषङ्गिणे कवचिने सूक्ष्माय क्षपणाय च
Sumasamba ako kay Bhava na may anyong sansinukob, ang Puting Purusha; may sandata at baluti, napakapino, at tagapagpawi ng dilim.
Verse 171
ताम्राय चैव भीमाय उग्राय च शिवाय च / महादेवाय सर्वाय विश्वरूपशिवाय च
Sumasamba ako sa Kanya na kulay tanso, kakila-kilabot at maringal, mabagsik, at si Śiva na mapagpala; kay Mahādeva, ang Lahat, at si Śiva na may anyong sansinukob.
Verse 172
हिरण्याय वसिष्ठाय वर्षाय मध्यमाय च / धाम्ने चैव पिशङ्गाय पिङ्गलायारुणाय च
Pagpupugay sa may gintong anyo, kay Vasiṣṭha, Varṣa at Madhyama; at sa Dhāman, Piśaṅga, Piṅgala at Aruṇa.
Verse 173
पिनाकिने चेषुमते चित्राय रोहिताय च / दुन्दुभ्यायैकपादाय अर्हाय बुद्धये तथा / मृगव्याधाय सर्वाय स्थाणवे भीषणाय च
Pagpupugay sa may hawak ng Pināka, sa may mga palaso, sa Kamangha-mangha, kay Rohita; sa Dundubhi, sa Isang-Paa, sa Karapat-dapat sambahin, sa Karunungan; sa Mangangaso ng usa, sa Lahat, kay Sthāṇu at sa Nakapanghihilakbot.
Verse 174
बहुरूपाय चोग्राय त्रिनेत्रायेश्वराय च / कपिलोयैकवीराय मृत्यवे त्र्यंबकाय च
Pagpupugay sa may maraming anyo, sa Marahas, sa Tatlong-Mata, sa Īśvara; kay Kapila, sa Nag-iisang Bayani, kay Mṛtyu at kay Tryambaka.
Verse 175
वास्तोष्पते पिनाकाय शङ्कराय शिवाय च / आरण्याय गृहस्थाय यतिने बह्मचारिणे
Pagpupugay kay Vāstoṣpati, sa may hawak ng Pināka, kay Śaṅkara at Śiva; sa nananahan sa gubat, sa may-bahay, sa yati at sa brahmacārī.
Verse 176
सांख्याय चैव योगाय ध्यानिने दीक्षिताय च / अन्तर्हिताय सर्वाय तप्याय व्यापिने तथा
Pagpupugay sa Sāṃkhya at Yoga, sa Mapagnilay at sa Nadiyikṣāhan; sa Nakatagong nasa loob, sa Lahat, kay Tapyā at sa Lumalaganap sa lahat.
Verse 177
बुद्धाय चैव शुद्धाय मुक्ताय केवलाय च / रोधसे चैकितानाय ब्रह्मिष्ठाय महार्षये
Pagpupugay sa May anyo ng Karunungan, sa Dalisay, sa Malaya, sa Nag-iisa; at kay Rōdhasa, na iisang-diwas, ang dakilang rishi na matatag sa Brahman.
Verse 178
चतुष्पादाय मेध्याय वर्मिणे शीघ्रगाय च / शिखण्डिने कपालाय दण्डिने विश्वमेधसे
Pagpupugay sa may apat na paa, sa dalisay, sa may baluti, at sa mabilis; sa may suklay na tuktok, sa may hawak na bungo, sa may tungkod, at sa may dunong na sumasaklaw sa daigdig.
Verse 179
अप्रतीताय दीप्ताय भास्कराय सुमेधसे / क्रूराय विकृतायैव बीभत्साय शिवाय च
Pagpupugay sa di-masaklaw, sa nagliliwanag, na tulad ng araw, sa may dakilang dunong; at sa marahas, sa kakaiba, sa nakapanghihilakbot, at sa Śiva na mapagpala.
Verse 180
शुचये परिधानाय सद्योजाताय मृत्यवे / पिशिताशाय शर्वाय मेघाय वैद्युताय च
Pagpupugay sa dalisay, sa may kasuotan, sa biglang sumilang, at sa anyo ng Kamatayan; sa Piśitāśa, sa Śarva, na gaya ng ulap at kidlat.
Verse 181
दक्षाय च जघन्याय लोकानामीश्वराय च / अनामयाय चेध्माय हिरण्यायैकचक्षुषे
Pagpupugay sa bihasa, sa nasa pinakahuli at pinakamababa, sa Panginoon ng mga daigdig; sa walang karamdaman, sa anyo ng panggatong na handog, sa ginintuang, at sa may iisang mata.
Verse 182
श्रेष्ठाय वामदेवाय ईशानाय च धीमते / महाकल्पाय दीप्ताय रोदनाय हसाय च
Pagpupugay sa Pinakamataas na Vāmadeva, sa Īśāna na marunong; sa Nagliliwanag na Mahākalpa, sa anyo ng pag-iyak at pagtawa, ako’y sumasamba.
Verse 183
दृढधन्विने कवचिने रथिने च वरूथिने / भृगुनाथाय शुक्राय गह्वरिष्ठाय धीमते
Pagpupugay sa may matibay na pana, nakabaluti, sakay ng karwaheng-digma at tagapagtanggol; sa Śukra, Panginoon ng Bhṛgu, nananahan sa kailaliman, ang marunong.
Verse 184
अमोघाय प्रशान्ताय सदा विप्रप्रियाय च / दिग्वासः कृत्तिवासाय भगघ्नाय नमो ऽस्तु ते
Pagpupugay sa Di-Nabibigo, sa Mapayapa, laging minamahal ng mga brāhmaṇa; sa Nakadamit ng mga dako, Kṛttivāsa, tagapuksa ng bhaga—nawa’y tanggapin ang aking pagyuko.
Verse 185
पशूनां पतये चैव भूतानां पतये नमः / प्रभवे ऋग्यजुःसाम्ने स्वाहायै च सुधाय च
Pagpupugay sa Panginoon ng mga hayop at Panginoon ng mga bhūta; sa Pinagmulan ng Ṛg-Yajus-Sāma, sa anyong Svāhā at Sudhā, ako’y sumasamba.
Verse 186
वषट्कारतमायैव तुभ्यं मन्त्रात्मने नमः / स्रष्ट्रे धात्रे तथा कर्त्रे हर्त्रे च क्षपणाय च
Pagpupugay sa Iyo na anyong Vaṣaṭkāra, ang Diwa ng mantra; sa Lumikha, Tagapagtaguyod, Tagagawa, Tagapag-alis, at Tagapagpawi, ako’y sumasamba.
Verse 187
भूतभव्यभवेशाय तुभ्यं कर्मात्मने नमः / वसवे चैव साध्याय रुद्रादित्याश्विनाय च
Sumasamba ako sa Iyo, Panginoon ng nakaraan, kasalukuyan at hinaharap, na siyang anyo ng karma. Pagpupugay rin sa mga Vasu, Sadhya, Rudra, Aditya at mga Ashvin.
Verse 188
विश्वाय मरुते चैव तुभ्यं देवात्मने नमः / अग्नीषोमविधिज्ञाय पशुमन्त्रौ षधाय च
Sumasamba ako sa Iyo, na diwa ng mga diyos, kasama ang mga Vishvadeva at Marut. Pagpupugay sa Nakaaalam ng ritwal ng Agni-Soma, at sa anyo ng mga mantra ng handog na hayop at ng mga banal na halamang-gamot.
Verse 189
दक्षिणावभृथायैव तुभ्यं यज्ञात्मने नमः / तपसे चैव सत्याय त्यागाय च शमाय च
Sumasamba ako sa Iyo, na anyo ng yajña kasama ang daksina at ang pagligong avabhṛtha. Pagpupugay din sa tapa, katotohanan, pagtalikod sa pag-aangkin, at kapayapaan ng loob.
Verse 190
अहिंसायाथ लोभाय सुवेषायानिशाय च / सर्वभूतात्प्रभूताय तुभ्यं योगात्मने नमः
Sumasamba ako sa Iyo na nagpapakita bilang ahimsa, gayundin bilang kasakiman, bilang maringal na kasuotan, at bilang gabi. Ikaw na higit sa lahat ng nilalang, anyo ng yoga, sa Iyo ako yumuyuko.
Verse 191
पृथिव्यै चान्तरिक्षाय महासे त्रिदिवाय च / जनस्तपाय सत्याय तुभ्यं लोकात्मने नमः
Pagpupugay sa Prithvi, Antariksha, Mahas at Tridiva. Sumasamba ako sa Iyo, Kaluluwa ng lahat ng mga loka, na nananahan bilang Jana, Tapa at Satya-loka.
Verse 192
अव्यक्तायाथ महते भूतायैवेन्द्रियाय च / तन्मात्रायाथ महते तुभ्यं तत्त्वात्मने नमः
Sumasamba ako sa Iyo, na Avyakta, Mahat, Bhuta, Indriya at Tanmatra—Ikaw ang dakilang Tattva-Atma.
Verse 193
नित्याय चाप्यलिङ्गाय सूक्ष्माय चेतराय च / शुद्धाय विभवे चैव तुभ्यं नित्यात्मने नमः
Pagpupugay sa Iyo, ang walang-hanggan, walang tanda, maselan at higit sa lahat; dalisay at makapangyarihan—Ikaw ang walang hanggang Atman.
Verse 194
नमस्ते त्रिषु लोकेषु स्वरन्तेषु भुवादिषु / सत्यान्तमहराद्येषु चतुर्षु च नमो ऽस्तु ते
Sa tatlong loka, sa mga daigdig mula Svarga at iba pa, at sa apat na antas mula Satya hanggang Maharloka—sumasamba ako sa Iyo.
Verse 195
नामस्तोत्रे मया ह्यस्मिन्यदसद्व्याहृतं प्रभो / मद्भक्त इतिब्रह्मण्य सर्वं तत्क्षन्तुमर्हसि
O Panginoon, kung may nasabi akong di nararapat sa nama-stotra na ito, O tagapangalaga ng mga Brahmana, patawarin Mo ang lahat, sapagkat ako’y Iyong deboto.
The Vṛṣṇi/Yādava-associated lineage is foregrounded through the named vaṃśa-vīras—Saṃkarṣaṇa, Vāsudeva, Pradyumna, Sāṃba, and Aniruddha—serving as a structured entry into the Kṛṣṇa-centered clan register.
The ṛṣis ask why the supreme Viṣṇu repeatedly assumes human birth—entering a womb, adopting social roles (including cowherd life), and appearing among praised brahmin-kṣatriya contexts—despite being the cosmic regulator.
It supplies a doctrinal contrast: the same deity who establishes cosmic pathways as Trivikrama is also capable of intimate human embodiment, thereby legitimizing Kṛṣṇa’s historical-līlā as continuous with universal sovereignty.