Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 72
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
वराहे ऽस्मिन्दश द्वौ च षण्डामर्कान्तगाः स्मृताः / नामतस्तु समासेन शृणुध्वं तान्विवक्षतः
Transliteration
varāhe 'smindaśa dvau ca ṣaṇḍāmarkāntagāḥ smṛtāḥ / nāmatastu samāsena śṛṇudhvaṃ tānvivakṣataḥ
Translation
Sa Varaha-kalpa na ito, sinasabi sa alaala ng mga banal na kasulatan na may labindalawang tinatawag na “Ṣaṇḍāmārkānta”. Pakinggan ninyo nang maikli ang kanilang mga pangalan, ayon sa aking sasabihin.
Word by Word
वराहेin the Varāha (kalpa/section)
वराहे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुं, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, अव्ययवत्/अविकारी प्रयोग; ‘द्वौ’ इत्यनेन सह संख्या-निर्देशः
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), द्विवचन; संख्या-निर्देशः
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक निपात (conjunction)
षण्डामर्कान्तगाःthose reaching up to the end of Ṣaṇḍa and Amarka (i.e., the set so called)
षण्डामर्कान्तगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootषण्ड + अमर्क + अन्तग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; समासः—(षण्डामर्क) + अन्तग = ‘षण्डामर्कयोः अन्तं गच्छन्ति/अन्ते गता इति’ (determinative)
स्मृताःare said/are remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘स्मृत’ = ‘said/remembered’
नामतःby name / as to names
नामतः:
Hetu/Prakara (हेतु/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootनामतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अवधारणार्थक निपात (particle)
समासेनin brief / by summary
समासेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
शृणुध्वम्hear (you all)
शृणुध्वम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन
विवक्षतःof (me) who wishes to speak
विवक्षतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootवि + वच् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘विवक्षत्’ = ‘wishing to speak’