Adhyaya 6
Shashtha SkandhaAdhyaya 645 Verses

Adhyaya 6

Dakṣa’s Daughters, Cosmic Lineages, and the Population of the Three Worlds

Ipinagpapatuloy mula sa pamamahalang moral ni Yamarāja tungo sa kosmikong pangangasiwa (visarga), isinalaysay ni Śukadeva na sa kahilingan ni Brahmā, si Prajāpati Dakṣa (Prācetasa) ay nagkaanak ng animnapung anak na babae kay Asiknī at ipinakasal sila upang maging mga daluyan ng pangalawang paglikha. Sampu sa mga anak na babae ay napangasawa ni Dharmarāja (Yamarāja), at mula rito lumitaw ang mga lahi gaya ng Mauhūrtika at ang walong Vasu; inilalarawan ng kabanata ang kanilang mga kabiyak at supling, kabilang ang mga tanyag na tulad nina Upendra (Jayanta) at Viśvakarmā, at binabanggit ang mga pagpapalawak ng Kataas-taasang Panginoon (hal. Śiśumāra). Pagkaraan, tumutungo ang salaysay sa iba pang prajāpati—Aṅgirā at Kṛśāśva—at sa mga asawa ni Kaśyapa (Vinatā, Kadrū, atbp.), na nagbunga kina Garuḍa, Aruṇa, mga ahas, mga ibon, at mga tipaklong. Ipinaliliwanag din ang sumpa sa diyos-buwan at ang kanyang pagbawi, saka inililista ang pangunahing mga asawa ni Kaśyapa (Aditi, Diti, Danu, atbp.) at ang mga uri ng nilalang na nagmula sa kanila, na nagtatapos sa pagbubukas ng angkan ni Aditi at sa konteksto ng kapanganakan ni Viśvarūpa. Inihahanda nito ang susunod na kabanata tungkol sa mga inapo ni Aditi at sa pag-igting ng deva–asura na kaugnay ng pagkapari at kapangyarihan.

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच तत: प्राचेतसोऽसिक्‍न्यामनुनीत: स्वयम्भुवा । षष्टिं सञ्जनयामास दुहितृ: पितृवत्सला: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Mahal na Hari, pagkaraan nito, sa kahilingan ni Brahmā na Svayambhū, si Prajāpati Dakṣa na tinatawag na Prācetasa ay nagkaanak ng animnapung dalaga sa sinapupunan ng kanyang asawang si Asiknī; silang lahat ay puspos ng pagmamahal sa kanilang ama.

Verse 2

दश धर्माय कायादाद्द्विषट्त्रिणव चेन्दवे । भूताङ्गिर:कृशाश्वेभ्यो द्वे द्वे तार्क्ष्याय चापरा: ॥ २ ॥

Ipinagkaloob niya ang sampung anak na babae kay Dharmarāja (Yamarāja), labintatlo kay Kaśyapa, dalawampu’t pito sa diyos ng buwan, at tig-dalawa kina Aṅgirā, Kṛśāśva at Bhūta; ang natitirang apat ay ibinigay din kay Kaśyapa.

Verse 3

नामधेयान्यमूषां त्वं सापत्यानां च मे श‍ृणु । यासां प्रसूतिप्रसवैर्लोका आपूरितास्त्रय: ॥ ३ ॥

Ngayon pakinggan mo mula sa akin ang mga pangalan ng lahat ng mga dalagang iyon at ng kanilang mga supling, na sa pamamagitan ng kanilang pagsilang at pagdami ng lahi ay napuno ang tatlong daigdig.

Verse 4

भानुर्लम्बा ककुद्यामिर्विश्वा साध्या मरुत्वती । वसुर्मुहूर्ता सङ्कल्पा धर्मपत्‍न्य: सुताञ्शृणु ॥ ४ ॥

Ang sampung anak na babae na ibinigay kay Dharmarāja (Yamarāja) ay pinangalanang Bhānu, Lambā, Kakud, Yāmī, Viśvā, Sādhyā, Marutvatī, Vasu, Muhūrtā, at Saṅkalpā. Ngayon pakinggan mo ang mga pangalan ng kanilang mga anak na lalaki.

Verse 5

भानोस्तु देवऋषभ इन्द्रसेनस्ततो नृप । विद्योत आसील्लम्बायास्ततश्च स्तनयित्नव: ॥ ५ ॥

O Hari, mula sa sinapupunan ni Bhānu ay isinilang ang anak na lalaking si Deva-ṛṣabha, at mula sa kanya ay nagmula si Indrasena. Mula sa sinapupunan ni Lambā ay isinilang si Vidyota; mula sa kanya nagmula ang lahat ng ulap na may kulog.

Verse 6

ककुद: सङ्कटस्तस्य कीकटस्तनयो यत: । भुवो दुर्गाणि यामेय: स्वर्गो नन्दिस्ततोऽभवत् ॥ ६ ॥

Mula sa sinapupunan ni Kakud ay isinilang ang anak na si Saṅkaṭa; ang anak niya ay si Kīkaṭa. Mula kay Kīkaṭa ay lumitaw ang mga diyos na tinawag na Durgā. Mula kay Yāmī ay isinilang si Svarga, at mula kay Svarga ay si Nandi.

Verse 7

विश्वेदेवास्तु विश्वाया अप्रजांस्तान् प्रचक्षते । साध्योगणश्च साध्याया अर्थसिद्धिस्तु तत्सुत: ॥ ७ ॥

Ang mga anak ni Viśvā ay tinawag na Viśvadeva, at sinasabing wala silang naging supling. Mula sa sinapupunan ni Sādhyā ay isinilang ang pangkat na Sādhyas, at ang anak nila ay si Arthasiddhi.

Verse 8

मरुत्वांश्च जयन्तश्च मरुत्वत्या बभूवतु: । जयन्तो वासुदेवांश उपेन्द्र इति यं विदु: ॥ ८ ॥

Mula sa sinapupunan ni Marutvatī ay isinilang ang dalawang anak na sina Marutvān at Jayanta. Si Jayanta ay isang pagpapalawak ng Panginoong Vāsudeva at kilala bilang Upendra.

Verse 9

मौहूर्तिका देवगणा मुहूर्तायाश्च जज्ञिरे । ये वै फलं प्रयच्छन्ति भूतानां स्वस्वकालजम् ॥ ९ ॥

Mula sa sinapupunan ni Muhūrtā ay isinilang ang mga diyos na tinawag na Mauhūrtika. Ipinagkakaloob nila sa mga nilalang ang bunga ng gawa ayon sa kani-kanilang panahon.

Verse 10

सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्प: काम: सङ्कल्पज: स्मृत: । वसवोऽष्टौ वसो: पुत्रास्तेषां नामानि मे श‍ृणु ॥ १० ॥ द्रोण: प्राणो ध्रुवोऽर्कोऽग्निर्दोषो वास्तुर्विभावसु: । द्रोणस्याभिमते: पत्‍न्या हर्षशोकभयादय: ॥ ११ ॥

Ang anak ni Saṅkalpā ay tinawag na Saṅkalpa, at mula sa kanya isinilang si Kāma (pagnanasa). Ang mga anak ni Vasu ay kilala bilang walong Vasu: Droṇa, Prāṇa, Dhruva, Arka, Agni, Doṣa, Vāstu, at Vibhāvasu. Mula kay Abhimati, asawa ni Droṇa, isinilang sina Harṣa, Śoka, Bhaya, at iba pa.

Verse 11

सङ्कल्पायास्तु सङ्कल्प: काम: सङ्कल्पज: स्मृत: । वसवोऽष्टौ वसो: पुत्रास्तेषां नामानि मे श‍ृणु ॥ १० ॥ द्रोण: प्राणो ध्रुवोऽर्कोऽग्निर्दोषो वास्तुर्विभावसु: । द्रोणस्याभिमते: पत्‍न्या हर्षशोकभयादय: ॥ ११ ॥

Ang anak ni Saṅkalpā ay nakilala bilang Saṅkalpa, at mula sa kanya isinilang si Kāma, ang pagnanasa. Ang mga anak ni Vasu ay tinawag na walong Vasu: Droṇa, Prāṇa, Dhruva, Arka, Agni, Doṣa, Vāstu, at Vibhāvasu. Mula kay Abhimati, asawa ni Droṇa, isinilang sina Harṣa, Śoka, Bhaya, at iba pa.

Verse 12

प्राणस्योर्जस्वती भार्या सह आयु: पुरोजव: । ध्रुवस्य भार्या धरणिरसूत विविधा: पुर: ॥ १२ ॥

Si Ūrjasvatī, asawa ni Prāṇa, ay nagsilang ng tatlong anak na lalaki: Saha, Āyus, at Purojava. Ang asawa ni Dhruva ay si Dharaṇī; mula sa kanyang sinapupunan ay lumitaw ang iba’t ibang mga pura, mga lungsod.

Verse 13

अर्कस्य वासना भार्या पुत्रास्तर्षादय: स्मृता: । अग्नेर्भार्या वसोर्धारा पुत्रा द्रविणकादय: ॥ १३ ॥

Mula sa sinapupunan ni Vāsanā, asawa ni Arka, ay lumabas ang maraming anak na lalaki na pinangungunahan ni Tarṣa. Si Dhārā, asawa ng Vasu na si Agni, ay nagsilang din ng maraming anak na lalaki na pinangungunahan ni Draviṇaka.

Verse 14

स्कन्दश्च कृत्तिकापुत्रो ये विशाखादयस्तत: । दोषस्य शर्वरीपुत्र: शिशुमारो हरे: कला ॥ १४ ॥

Mula kay Kṛttikā, isa pang asawa ni Agni, isinilang si Skanda (Kārttikeya), na ang mga anak ay pinangungunahan ni Viśākha. Mula kay Śarvarī, asawa ng Vasu na si Doṣa, isinilang ang anak na si Śiśumāra, isang bahagyang pagpapahayag (kalā) ni Śrī Hari.

Verse 15

वास्तोराङ्गिरसीपुत्रो विश्वकर्माकृतीपति: । ततो मनुश्चाक्षुषोऽभूद् विश्वे साध्या मनो: सुता: ॥ १५ ॥

Mula kay Āṅgirasī, asawa ng Vasu na si Vāstu, isinilang si Viśvakarmā, ang dakilang arkitekto. Naging asawa ni Ākṛtī si Viśvakarmā, at mula sa kanila isinilang ang Manu na si Cākṣuṣa. Ang mga anak ni Manu ay nakilala bilang Viśvadeva at Sādhya.

Verse 16

विभावसोरसूतोषा व्युष्टं रोचिषमातपम् । पञ्चयामोऽथ भूतानि येन जाग्रति कर्मसु ॥ १६ ॥

Si Uṣā, asawa ni Vibhāvasu, ay nagsilang ng tatlong anak na lalaki: Vyuṣṭa, Rociṣa, at Ātapa. Mula kay Ātapa ay lumitaw si Pañcayāma, ang mga yugto ng araw, na gumigising sa lahat ng nilalang sa mga gawaing makamundo.

Verse 17

सरूपासूत भूतस्य भार्या रुद्रांश्च कोटिश: । रैवतोऽजो भवो भीमो वाम उग्रो वृषाकपि: ॥ १७ ॥ अजैकपादहिर्ब्रध्नो बहुरूपो महानिति । रुद्रस्य पार्षदाश्चान्ये घोरा: प्रेतविनायका: ॥ १८ ॥

Si Sarūpā, asawa ni Bhūta, ay nagsilang ng sampung milyong Rudra. Sa kanila, ang labing-isang pangunahing Rudra ay sina Raivata, Aja, Bhava, Bhīma, Vāma, Ugra, Vṛṣākapi, at iba pa.

Verse 18

सरूपासूत भूतस्य भार्या रुद्रांश्च कोटिश: । रैवतोऽजो भवो भीमो वाम उग्रो वृषाकपि: ॥ १७ ॥ अजैकपादहिर्ब्रध्नो बहुरूपो महानिति । रुद्रस्य पार्षदाश्चान्ये घोरा: प्रेतविनायका: ॥ १८ ॥

Sina Ajaikapāt, Ahirbradhna, Bahurūpa, at Mahān ay kabilang din sa mga pangunahing Rudra. Ang iba pang nakatatakot na kasama ni Rudra—mga preta at vināyaka—ay isinilang mula sa isa pang asawa ni Bhūta.

Verse 19

प्रजापतेरङ्गिरस: स्वधा पत्नी पितृनथ । अथर्वाङ्गिरसं वेदं पुत्रत्वे चाकरोत् सती ॥ १९ ॥

Ang prajāpati na si Aṅgirā ay may dalawang asawa: Svadhā at Satī. Tinanggap ni Svadhā ang mga Pitṛ bilang mga anak, at tinanggap ni Satī ang Veda na Atharvāṅgirasa bilang anak.

Verse 20

कृशाश्वोऽर्चिषि भार्यायां धूमकेतुमजीजनत् । धिषणायां वेदशिरो देवलं वयुनं मनुम् ॥ २० ॥

Si Kṛśāśva ay may dalawang asawa, sina Arcis at Dhiṣaṇā. Kay Arcis ay isinilang si Dhūmaketu, at kay Dhiṣaṇā ay isinilang ang apat na anak na lalaki: Vedaśirā, Devala, Vayuna, at Manu.

Verse 21

तार्क्ष्यस्य विनता कद्रू: पतङ्गी यामिनीति च । पतङ्गय‍सूत पतगान्यामिनी शलभानथ ॥ २१ ॥ सुपर्णासूत गरुडं साक्षाद् यज्ञेशवाहनम् । सूर्यसूतमनूरुं च कद्रूर्नागाननेकश: ॥ २२ ॥

Si Kaśyapa, na tinatawag ding Tārkṣya, ay may apat na asawa—Vinatā (Suparṇā), Kadrū, Pataṅgī, at Yāminī. Si Pataṅgī ay nagsilang ng sari-saring uri ng mga ibon, at si Yāminī ay nagsilang ng mga tipaklong (śalabha). Si Vinatā (Suparṇā) ay nagsilang kay Garuḍa, sasakyan ni Śrī Viṣṇu, at kay Aruṇa (Anūru), ang tagapagmaneho ng karwahe ng diyos ng araw. Si Kadrū ay nagsilang ng iba’t ibang uri ng mga nāga (banal na ahas).

Verse 22

तार्क्ष्यस्य विनता कद्रू: पतङ्गी यामिनीति च । पतङ्गय‍सूत पतगान्यामिनी शलभानथ ॥ २१ ॥ सुपर्णासूत गरुडं साक्षाद् यज्ञेशवाहनम् । सूर्यसूतमनूरुं च कद्रूर्नागाननेकश: ॥ २२ ॥

Si Kaśyapa, na tinatawag ding Tārkṣya, ay may apat na asawa—Vinatā (Suparṇā), Kadrū, Pataṅgī, at Yāminī. Si Pataṅgī ay nagsilang ng sari-saring uri ng mga ibon, at si Yāminī ay nagsilang ng mga tipaklong (śalabha). Si Vinatā (Suparṇā) ay nagsilang kay Garuḍa, sasakyan ni Śrī Viṣṇu, at kay Aruṇa (Anūru), ang tagapagmaneho ng karwahe ng diyos ng araw. Si Kadrū ay nagsilang ng iba’t ibang uri ng mga nāga (banal na ahas).

Verse 23

कृत्तिकादीनि नक्षत्राणीन्दो: पत्‍न्यस्तु भारत । दक्षशापात् सोऽनपत्यस्तासु यक्ष्मग्रहार्दित: ॥ २३ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, pinakamainam sa mga Bhārata! Ang mga konstelasyong gaya ng Kṛttikā ay pawang mga asawa ng diyos ng buwan. Ngunit dahil sa sumpa ni Prajāpati Dakṣa, ang buwan ay tinamaan ng sakit na unti-unting sumisira (yakṣmā) at naging walang supling; kaya hindi siya nakapagkaanak sa alinman sa kanyang mga asawa.

Verse 24

पुन: प्रसाद्य तं सोम: कला लेभे क्षये दिता: । श‍ृणु नामानि लोकानां मातृणां शङ्कराणि च ॥ २४ ॥ अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूतमिदं जगत् । अदितिर्दितिर्दनु: काष्ठा अरिष्टा सुरसा इला ॥ २५ ॥ मुनि: क्रोधवशा ताम्रा सुरभि: सरमा तिमि: । तिमेर्यादोगणा आसन् श्वापदा: सरमासुता: ॥ २६ ॥

Pagkaraan nito, si Soma (diyos ng buwan) ay nagpahinahon kay Prajāpati Dakṣa sa magagalang na pananalita at muling nabawi ang mga bahagi ng liwanag na nawala dahil sa sakit. Sa madilim na kalahati ng buwan, humihina ang ningning ng buwan, at sa maliwanag na kalahati ay muling nahahayag; gayunman, hindi pa rin siya nagkaanak. O Mahārāja Parīkṣit, pakinggan ngayon ang mga mapalad na pangalan ng mga asawa ni Kaśyapa, na mula sa kanilang sinapupunan ay nagmula ang karamihan ng nilalang sa sansinukob: Aditi, Diti, Danu, Kāṣṭhā, Ariṣṭā, Surasā, Ilā, Muni, Krodhavaśā, Tāmrā, Surabhi, Saramā, at Timi. Mula kay Timi isinilang ang lahat ng nilalang sa tubig, at mula kay Saramā isinilang ang mababangis na hayop gaya ng leon at tigre.

Verse 25

पुन: प्रसाद्य तं सोम: कला लेभे क्षये दिता: । श‍ृणु नामानि लोकानां मातृणां शङ्कराणि च ॥ २४ ॥ अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूतमिदं जगत् । अदितिर्दितिर्दनु: काष्ठा अरिष्टा सुरसा इला ॥ २५ ॥ मुनि: क्रोधवशा ताम्रा सुरभि: सरमा तिमि: । तिमेर्यादोगणा आसन् श्वापदा: सरमासुता: ॥ २६ ॥

Pagkaraan nito, si Soma (diyos ng buwan) ay nagpahinahon kay Prajāpati Dakṣa sa magagalang na pananalita at muling nabawi ang mga bahagi ng liwanag na nawala dahil sa sakit. Sa madilim na kalahati ng buwan, humihina ang ningning ng buwan, at sa maliwanag na kalahati ay muling nahahayag; gayunman, hindi pa rin siya nagkaanak. O Mahārāja Parīkṣit, pakinggan ngayon ang mga mapalad na pangalan ng mga asawa ni Kaśyapa, na mula sa kanilang sinapupunan ay nagmula ang karamihan ng nilalang sa sansinukob: Aditi, Diti, Danu, Kāṣṭhā, Ariṣṭā, Surasā, Ilā, Muni, Krodhavaśā, Tāmrā, Surabhi, Saramā, at Timi. Mula kay Timi isinilang ang lahat ng nilalang sa tubig, at mula kay Saramā isinilang ang mababangis na hayop gaya ng leon at tigre.

Verse 26

पुन: प्रसाद्य तं सोम: कला लेभे क्षये दिता: । श‍ृणु नामानि लोकानां मातृणां शङ्कराणि च ॥ २४ ॥ अथ कश्यपपत्नीनां यत्प्रसूतमिदं जगत् । अदितिर्दितिर्दनु: काष्ठा अरिष्टा सुरसा इला ॥ २५ ॥ मुनि: क्रोधवशा ताम्रा सुरभि: सरमा तिमि: । तिमेर्यादोगणा आसन् श्वापदा: सरमासुता: ॥ २६ ॥

Pagkaraan nito, si Soma, ang hari ng buwan, ay pinayapa si Prajāpati Dakṣa sa magagalang at matatamis na salita at muling nabawi ang mga bahagi ng liwanag na nawala dahil sa karamdaman; gayunman, hindi pa rin siya nagkaanak. Sa madilim na kalahati ng buwan humihina ang ningning, at sa maliwanag na kalahati ay muling nahahayag. O Haring Parīkṣit, pakinggan mo ngayon ang mga pangalan ng mga asawa ni Kaśyapa, na mula sa kanilang sinapupunan nagmula ang mga nilalang ng buong sansinukob. Sila ay: Aditi, Diti, Danu, Kāṣṭhā, Ariṣṭā, Surasā, Ilā, Muni, Krodhavaśā, Tāmrā, Surabhi, Saramā, at Timi. Mula kay Timi isinilang ang mga nilalang sa tubig, at mula kay Saramā ang mababangis na hayop gaya ng leon at tigre.

Verse 27

सुरभेर्महिषा गावो ये चान्ये द्विशफा नृप । ताम्राया: श्येनगृध्राद्या मुनेरप्सरसां गणा: ॥ २७ ॥

O Haring Parīkṣit, mula sa sinapupunan ni Surabhi isinilang ang kalabaw, baka, at iba pang hayop na may hati ang kuko. Mula kay Tāmrā isinilang ang mga agila, buwitre, at iba pang malalaking ibong mandaragit; at mula kay Muni isinilang ang mga pangkat ng apsarā, mga diwata ng langit.

Verse 28

दन्दशूकादय: सर्पा राजन् क्रोधवशात्मजा: । इलाया भूरुहा: सर्वे यातुधानाश्च सौरसा: ॥ २८ ॥

O hari, ang mga anak ni Krodhavaśā ay ang mga ahas na tinatawag na dandaśūka, pati iba pang ahas at mga lamok at insekto. Mula sa sinapupunan ni Ilā isinilang ang lahat ng baging, puno, at halaman. Mula kay Surasā isinilang ang mga yātudhāna—mga rākṣasa at masasamang espiritu.

Verse 29

अरिष्टायास्तु गन्धर्वा: काष्ठाया द्विशफेतरा: । सुता दनोरेकषष्टिस्तेषां प्राधानिकाञ् श‍ृणु ॥ २९ ॥ द्विमूर्धा शम्बरोऽरिष्टो हयग्रीवो विभावसु: । अयोमुख: शङ्कुशिरा: स्वर्भानु: कपिलोऽरुण: ॥ ३० ॥ पुलोमा वृषपर्वा च एकचक्रोऽनुतापन: । धूम्रकेशो विरूपाक्षो विप्रचित्तिश्च दुर्जय: ॥ ३१ ॥

Mula sa sinapupunan ni Ariṣṭā isinilang ang mga Gandharva, at mula kay Kāṣṭhā isinilang ang mga hayop na hindi hati ang kuko, gaya ng kabayo. O hari, mula kay Danu isinilang ang animnapu’t isang anak na lalaki; sa kanila, ang labing-walo na pinakamahalaga ay: Dvimūrdhā, Śambara, Ariṣṭa, Hayagrīva, Vibhāvasu, Ayomukha, Śaṅkuśirā, Svarbhānu, Kapila, Aruṇa, Pulomā, Vṛṣaparvā, Ekacakra, Anutāpana, Dhūmrakeśa, Virūpākṣa, Vipracitti, at Durjaya.

Verse 30

अरिष्टायास्तु गन्धर्वा: काष्ठाया द्विशफेतरा: । सुता दनोरेकषष्टिस्तेषां प्राधानिकाञ् श‍ृणु ॥ २९ ॥ द्विमूर्धा शम्बरोऽरिष्टो हयग्रीवो विभावसु: । अयोमुख: शङ्कुशिरा: स्वर्भानु: कपिलोऽरुण: ॥ ३० ॥ पुलोमा वृषपर्वा च एकचक्रोऽनुतापन: । धूम्रकेशो विरूपाक्षो विप्रचित्तिश्च दुर्जय: ॥ ३१ ॥

Mula sa sinapupunan ni Ariṣṭā isinilang ang mga Gandharva, at mula kay Kāṣṭhā isinilang ang mga hayop na hindi hati ang kuko, gaya ng kabayo. O hari, mula kay Danu isinilang ang animnapu’t isang anak na lalaki; sa kanila, ang labing-walo na pinakamahalaga ay: Dvimūrdhā, Śambara, Ariṣṭa, Hayagrīva, Vibhāvasu, Ayomukha, Śaṅkuśirā, Svarbhānu, Kapila, Aruṇa, Pulomā, Vṛṣaparvā, Ekacakra, Anutāpana, Dhūmrakeśa, Virūpākṣa, Vipracitti, at Durjaya.

Verse 31

अरिष्टायास्तु गन्धर्वा: काष्ठाया द्विशफेतरा: । सुता दनोरेकषष्टिस्तेषां प्राधानिकाञ् श‍ृणु ॥ २९ ॥ द्विमूर्धा शम्बरोऽरिष्टो हयग्रीवो विभावसु: । अयोमुख: शङ्कुशिरा: स्वर्भानु: कपिलोऽरुण: ॥ ३० ॥ पुलोमा वृषपर्वा च एकचक्रोऽनुतापन: । धूम्रकेशो विरूपाक्षो विप्रचित्तिश्च दुर्जय: ॥ ३१ ॥

Mula sa sinapupunan ni Ariṣṭā ay isinilang ang mga Gandharva, at mula sa sinapupunan ni Kāṣṭhā ay isinilang ang mga hayop na hindi hati ang kuko, gaya ng kabayo. O Hari, mula kay Danu ay may animnapu’t isang anak na lalaki; sa kanila, ang labing-walong pangunahing ito ay: Dvimūrdhā, Śambara, Ariṣṭa, Hayagrīva, Vibhāvasu, Ayomukha, Śaṅkuśirā, Svarbhānu, Kapila, Aruṇa, Pulomā, Vṛṣaparvā, Ekacakra, Anutāpana, Dhūmrakeśa, Virūpākṣa, Vipracitti, at Durjaya.

Verse 32

स्वर्भानो: सुप्रभां कन्यामुवाह नमुचि: किल । वृषपर्वणस्तु शर्मिष्ठां ययातिर्नाहुषो बली ॥ ३२ ॥

Si Suprabhā, anak na babae ni Svarbhānu, ay pinakasalan ni Namuci. At si Śarmiṣṭhā, anak ni Vṛṣaparvā, ay ibinigay sa makapangyarihang Haring Yayāti, anak ni Nahuṣa.

Verse 33

वैश्वानरसुता याश्च चतस्रश्चारुदर्शना: । उपदानवी हयशिरा पुलोमा कालका तथा ॥ ३३ ॥ उपदानवीं हिरण्याक्ष: क्रतुर्हयशिरां नृप । पुलोमां कालकां च द्वे वैश्वानरसुते तु क: ॥ ३४ ॥ उपयेमेऽथ भगवान् कश्यपो ब्रह्मचोदित: । पौलोमा: कालकेयाश्च दानवा युद्धशालिन: ॥ ३५ ॥ तयो: षष्टिसहस्राणि यज्ञघ्नांस्ते पितु: पिता । जघान स्वर्गतो राजन्नेक इन्द्रप्रियङ्कर: ॥ ३६ ॥

Si Vaiśvānara, anak ni Danu, ay may apat na napakagandang anak na babae: Upadānavī, Hayaśirā, Pulomā, at Kālakā. O Hari, si Upadānavī ay pinakasalan ni Hiraṇyākṣa at si Hayaśirā ay pinakasalan ni Kratu. Pagkaraan, sa utos ni Brahmā, pinakasalan ni Prajāpati Kaśyapa sina Pulomā at Kālakā. Mula sa sinapupunan ng dalawang asawang ito ay isinilang ang animnapung libong anak na lalaki, pinamumunuan ni Nivātakavaca, na tinawag na mga Pauloma at Kālakeya; sila’y malalakas, bihasa sa digmaan, at naglalayong gambalain ang mga yajña ng mga dakilang ṛṣi. Mahal na Hari, nang pumaroon sa mga langit ang iyong ninunong si Arjuna, siya lamang ang pumatay sa kanilang lahat; kaya’t si Indra ay labis na naging mapagpala at mapagmahal sa kanya.

Verse 34

वैश्वानरसुता याश्च चतस्रश्चारुदर्शना: । उपदानवी हयशिरा पुलोमा कालका तथा ॥ ३३ ॥ उपदानवीं हिरण्याक्ष: क्रतुर्हयशिरां नृप । पुलोमां कालकां च द्वे वैश्वानरसुते तु क: ॥ ३४ ॥ उपयेमेऽथ भगवान् कश्यपो ब्रह्मचोदित: । पौलोमा: कालकेयाश्च दानवा युद्धशालिन: ॥ ३५ ॥ तयो: षष्टिसहस्राणि यज्ञघ्नांस्ते पितु: पिता । जघान स्वर्गतो राजन्नेक इन्द्रप्रियङ्कर: ॥ ३६ ॥

Si Vaiśvānara, anak ni Danu, ay may apat na napakagandang anak na babae: Upadānavī, Hayaśirā, Pulomā, at Kālakā. O Hari, si Upadānavī ay pinakasalan ni Hiraṇyākṣa at si Hayaśirā ay pinakasalan ni Kratu. Pagkaraan, sa utos ni Brahmā, pinakasalan ni Prajāpati Kaśyapa sina Pulomā at Kālakā. Mula sa sinapupunan ng dalawang asawang ito ay isinilang ang animnapung libong anak na lalaki, pinamumunuan ni Nivātakavaca, na tinawag na mga Pauloma at Kālakeya; sila’y malalakas, bihasa sa digmaan, at naglalayong gambalain ang mga yajña ng mga dakilang ṛṣi. Mahal na Hari, nang pumaroon sa mga langit ang iyong ninunong si Arjuna, siya lamang ang pumatay sa kanilang lahat; kaya’t si Indra ay labis na naging mapagpala at mapagmahal sa kanya.

Verse 35

वैश्वानरसुता याश्च चतस्रश्चारुदर्शना: । उपदानवी हयशिरा पुलोमा कालका तथा ॥ ३३ ॥ उपदानवीं हिरण्याक्ष: क्रतुर्हयशिरां नृप । पुलोमां कालकां च द्वे वैश्वानरसुते तु क: ॥ ३४ ॥ उपयेमेऽथ भगवान् कश्यपो ब्रह्मचोदित: । पौलोमा: कालकेयाश्च दानवा युद्धशालिन: ॥ ३५ ॥ तयो: षष्टिसहस्राणि यज्ञघ्नांस्ते पितु: पिता । जघान स्वर्गतो राजन्नेक इन्द्रप्रियङ्कर: ॥ ३६ ॥

Si Vaiśvānara, anak ni Danu, ay may apat na napakagandang anak na babae: Upadānavī, Hayaśirā, Pulomā, at Kālakā. O Hari, si Upadānavī ay pinakasalan ni Hiraṇyākṣa at si Hayaśirā ay pinakasalan ni Kratu. Pagkaraan, sa utos ni Brahmā, pinakasalan ni Prajāpati Kaśyapa sina Pulomā at Kālakā. Mula sa sinapupunan ng dalawang asawang ito ay isinilang ang animnapung libong anak na lalaki, pinamumunuan ni Nivātakavaca, na tinawag na mga Pauloma at Kālakeya; sila’y malalakas, bihasa sa digmaan, at naglalayong gambalain ang mga yajña ng mga dakilang ṛṣi. Mahal na Hari, nang pumaroon sa mga langit ang iyong ninunong si Arjuna, siya lamang ang pumatay sa kanilang lahat; kaya’t si Indra ay labis na naging mapagpala at mapagmahal sa kanya.

Verse 36

वैश्वानरसुता याश्च चतस्रश्चारुदर्शना: । उपदानवी हयशिरा पुलोमा कालका तथा ॥ ३३ ॥ उपदानवीं हिरण्याक्ष: क्रतुर्हयशिरां नृप । पुलोमां कालकां च द्वे वैश्वानरसुते तु क: ॥ ३४ ॥ उपयेमेऽथ भगवान् कश्यपो ब्रह्मचोदित: । पौलोमा: कालकेयाश्च दानवा युद्धशालिन: ॥ ३५ ॥ तयो: षष्टिसहस्राणि यज्ञघ्नांस्ते पितु: पिता । जघान स्वर्गतो राजन्नेक इन्द्रप्रियङ्कर: ॥ ३६ ॥

Si Vaiśvānara, anak ni Danu, ay may apat na magagandang anak na babae: Upadānavī, Hayaśirā, Pulomā, at Kālakā. Pinakasalan ni Hiraṇyākṣa si Upadānavī, at pinakasalan ni Kratu si Hayaśirā. Pagkaraan, sa utos ni Brahmā, pinakasalan ni Prajāpati Kaśyapa sina Pulomā at Kālakā. Mula sa kanilang sinapupunan isinilang ang animnapung libong anak na lalaki, tinawag na Pauloma at Kālakeya—malalakas at bihasa sa digmaan, na sumisira sa mga yajña ng mga dakilang rishi. O Hari, nang umakyat sa langit ang iyong ninunong si Arjuna, mag-isa niyang nilipol ang lahat ng mga demonyong iyon; kaya labis na kinalugdan siya ni Indra.

Verse 37

विप्रचित्ति: सिंहिकायां शतं चैकमजीजनत् । राहुज्येष्ठं केतुशतं ग्रहत्वं य उपागता: ॥ ३७ ॥

Si Vipracitti ay nagkaanak ng isang daan at isa sa kanyang asawang si Siṁhikā. Ang panganay ay si Rāhu, at ang natitirang isang daan ay tinatawag na Ketu. Lahat sila’y nagkamit ng katayuang gaya ng mga makapangyarihang planeta.

Verse 38

अथात: श्रूयतां वंशो योऽदितेरनुपूर्वश: । यत्र नारायणो देव: स्वांशेनावातरद्विभु: ॥ ३८ ॥ विवस्वानर्यमा पूषा त्वष्टाथ सविता भग: । धाता विधाता वरुणो मित्र: शत्रु उरुक्रम: ॥ ३९ ॥

Ngayon ay pakinggan ang lahi ni Aditi ayon sa pagkakasunod; sa angkang ito bumaba ang makapangyarihang Diyos na Nārāyaṇa sa pamamagitan ng Kanyang sariling bahagi. Ang mga anak na lalaki ni Aditi ay: Vivasvān, Aryamā, Pūṣā, Tvaṣṭā, Savitā, Bhaga, Dhātā, Vidhātā, Varuṇa, Mitra, Śatru, at Urukrama.

Verse 39

अथात: श्रूयतां वंशो योऽदितेरनुपूर्वश: । यत्र नारायणो देव: स्वांशेनावातरद्विभु: ॥ ३८ ॥ विवस्वानर्यमा पूषा त्वष्टाथ सविता भग: । धाता विधाता वरुणो मित्र: शत्रु उरुक्रम: ॥ ३९ ॥

Ngayon ay pakinggan ang angkan ni Aditi ayon sa pagkakasunod; sa angkang ito bumaba si Nārāyaṇa sa pamamagitan ng Kanyang sariling bahagi. Ang mga anak ni Aditi ay: Vivasvān, Aryamā, Pūṣā, Tvaṣṭā, Savitā, Bhaga, Dhātā, Vidhātā, Varuṇa, Mitra, Śatru, at Urukrama.

Verse 40

विवस्वत: श्राद्धदेवं संज्ञासूयत वै मनुम् । मिथुनं च महाभागा यमं देवं यमीं तथा । सैव भूत्वाथ वडवा नासत्यौ सुषुवे भुवि ॥ ४० ॥

Si Saṁjñā, asawa ni Vivasvān na diyos ng Araw, ay nagsilang kay Manu na tinawag na Śrāddhadeva. Ang mapalad na ina ring iyon ay nagsilang ng kambal na sina Yama-deva at Yamī (Ilog Yamunā). Pagkaraan, si Yamī, na gumala sa lupa sa anyo ng isang babaeng kabayo, ay nagsilang sa dalawang Aśvinī-kumāra na kilala bilang Nāsatya.

Verse 41

छाया शनैश्चरं लेभे सावर्णिं च मनुं तत: । कन्यां च तपतीं या वै वव्रे संवरणं पतिम् ॥ ४१ ॥

Si Chāyā, isa pang asawa ng diyos na Araw, ay nagsilang ng dalawang anak na lalaki na sina Śanaiścara at Sāvarṇi Manu, at isang anak na babae na si Tapatī na nag-asawa kay Saṁvaraṇa.

Verse 42

अर्यम्णो मातृका पत्नी तयोश्चर्षणय: सुता: । यत्र वै मानुषी जातिर्ब्रह्मणा चोपकल्पिता ॥ ४२ ॥

Mula sa sinapupunan ni Mātṛkā, asawa ni Aryamā, isinilang ang maraming marurunong na carṣaṇaya; sa kanila, nilikha ni Brahmā ang lahing tao na may kakayahang magsuri ng sarili.

Verse 43

पूषानपत्य: पिष्टादो भग्नदन्तोऽभवत्पुरा । योऽसौ दक्षाय कुपितं जहास विवृतद्विज: ॥ ४३ ॥

Walang anak na lalaki si Pūṣā. Noong magalit si Śiva kay Dakṣa, tumawa si Pūṣā habang ipinapakita ang mga ngipin; kaya nalagas ang kanyang mga ngipin at nabuhay siya sa pagkain ng giniling na harina lamang.

Verse 44

त्वष्टुर्दैत्यात्मजा भार्या रचना नाम कन्यका । सन्निवेशस्तयोर्जज्ञे विश्वरूपश्च वीर्यवान् ॥ ४४ ॥

Si Racanā, anak na babae ng mga Daitya, ay naging asawa ni Prajāpati Tvaṣṭā. Sa bisa ng kanyang binhi, isinilang sa sinapupunan niya ang dalawang makapangyarihang anak na sina Sanniveśa at Viśvarūpa.

Verse 45

तं वव्रिरे सुरगणा स्वस्रीयं द्विषतामपि । विमतेन परित्यक्ता गुरुणाङ्गिरसेन यत् ॥ ४५ ॥

Bagaman si Viśvarūpa ay anak ng anak na babae ng mga Daitya, ang walang hanggang kaaway ng mga deva, tinanggap pa rin siya ng mga deva bilang kanilang pari ayon sa utos ni Brahmā nang sila’y iwan ng kanilang gurong si Bṛhaspati dahil sa kanilang kawalang-galang.

Frequently Asked Questions

The detail is a visarga map: marriages function as sanctioned channels of secondary creation, showing how cosmic population, administrative deities, and species-lines arise under Brahmā’s plan. The Bhāgavata frames genealogy not as mere history but as a theological chart of how the Lord’s order manifests through prajāpatis and their networks.

The eight Vasus—Droṇa, Prāṇa, Dhruva, Arka, Agni, Doṣa, Vāstu, and Vibhāvasu—represent elemental and functional powers within universal maintenance. Their family lines (e.g., Viśvakarmā from Vāstu; Skanda from Agni) illustrate how specialized cosmic roles (architecture, time divisions, leadership of devas) emerge within dharmic creation.

The curse episode explains the moon’s cyclical waxing and waning and simultaneously transitions the narrative from Dakṣa’s immediate marital distributions to Kaśyapa’s broader progenitive network. It anchors cosmological observation (lunar phases) in moral causality (Dakṣa’s curse) while keeping the focus on population dynamics.

Aditi’s sons include Vivasvān, Aryamā, Pūṣā, Tvaṣṭā, Savitā, Bhaga, Dhātā, Vidhātā, Varuṇa, Mitra, Śatru, and Urukrama. This Āditya line is crucial because it is a primary deva lineage through which the Supreme Lord’s plenary expansion is described as descending, and it sets the stage for conflicts and resolutions involving devas, asuras, and priestly authority (e.g., Viśvarūpa).