Adhyaya 12

Verse 1

सूत उवाच नमो धर्माय महते नम: कृष्णाय वेधसे । ब्रह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान् वक्ष्ये सनातनान् ॥ १ ॥

Sinabi ni Sūta: Pagpupugay sa dakilang dharma—ang paglilingkod na bhakti; pagpupugay kay Panginoong Kṛṣṇa, ang Kataas-taasang Lumikha; at matapos magbigay-galang sa mga brāhmaṇa, ilalarawan ko ngayon ang walang hanggang mga simulain ng dharma.

Verse 2

एतद् व: कथितं विप्रा विष्णोश्चरितमद्भ‍ुतम् । भवद्भ‍िर्यदहं पृष्टो नराणां पुरुषोचितम् ॥ २ ॥

O mga vipra, ayon sa inyong itinatanong sa akin, isinalaysay ko sa inyo ang kamangha-manghang mga gawain ni Panginoong Viṣṇu. Ang pakikinig sa ganitong mga salaysay ang tunay na angkop na gawain ng isang taong tunay na tao.

Verse 3

अत्र सङ्कीर्तित: साक्षात् सर्वपापहरो हरि: । नारायणो हृषीकेशो भगवान् सात्वतां पति: ॥ ३ ॥

Sa aklat na ito ay ganap na niluluwalhati ang mismong Hari, na nag-aalis ng lahat ng bunga ng kasalanan ng Kanyang mga bhakta. Ang Panginoon ay pinupuri bilang Nārāyaṇa, Hṛṣīkeśa, at ang Bhagavān na Panginoon ng mga Sātvata.

Verse 4

अत्र ब्रह्म परं गुह्यं जगत: प्रभवाप्ययम् । ज्ञानं च तदुपाख्यानं प्रोक्तं विज्ञानसंयुतम् ॥ ४ ॥

Inilalarawan dito ang lihim na hiwaga ng Kataas-taasang Brahman, ang pinagmumulan ng paglikha at pagkalusaw ng sansinukob. Ipinapahayag din ang banal na kaalaman tungkol sa Kanya, ang paraan ng pagsasanay, at ang transendental na pagsasakatuparan na nakakamtan.

Verse 5

भक्तियोग: समाख्यातो वैराग्यं च तदाश्रयम् । पारीक्षितमुपाख्यानं नारदाख्यानमेव च ॥ ५ ॥

Isinasalaysay dito ang bhakti-yoga at ang kaakibat nitong vairagya, ang pagkalas sa pagkapit sa mundo. Ikinukuwento rin ang kasaysayan ni Mahārāja Parīkṣit at ang salaysay tungkol kay Nārada.

Verse 6

प्रायोपवेशो राजर्षेर्विप्रशापात् परीक्षित: । शुकस्य ब्रह्मर्षभस्य संवादश्च परीक्षित: ॥ ६ ॥

Isinasalaysay din ang pag-upo ni Haring banal na Parīkṣit sa prāyopaveśa—pag-aayuno hanggang kamatayan—dahil sa sumpa ng anak ng isang brāhmaṇa. Nariyan din ang mga pag-uusap nina Parīkṣit at Śukadeva Gosvāmī, ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa.

Verse 7

योगधारणयोत्क्रान्ति: संवादो नारदाजयो: । अवतारानुगीतं च सर्ग: प्राधानिकोऽग्रत: ॥ ७ ॥

Ipinaliliwanag ng Bhāgavatam kung paano makakamit ang paglaya sa oras ng kamatayan sa pamamagitan ng matatag na dhāraṇā sa yoga. Nariyan din ang talakayan nina Nārada at Brahmā, ang pagbanggit ng mga avatāra ng Kataas-taasang Panginoon, at ang paglalarawan ng paglikha ng sansinukob nang sunod-sunod mula sa di-nahahayag na pradhāna.

Verse 8

विदुरोद्धवसंवाद: क्षत्तृमैत्रेययोस्तत: । पुराणसंहिताप्रश्न‍ो महापुरुषसंस्थिति: ॥ ८ ॥

Isinasalaysay din ng kasulatang ito ang mga pag-uusap ni Vidura kay Uddhava at pagkatapos kay Maitreya. Nariyan ang mga tanong tungkol sa nilalaman ng Purāṇa na ito, at kung paano sa panahon ng pralaya ang paglikha ay tinatapos at muling iniipon sa loob ng katawan ng Mahāpuruṣa, ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 9

तत: प्राकृतिक: सर्ग: सप्त वैकृतिकाश्च ये । ततो ब्रह्माण्डसम्भूतिर्वैराज: पुरुषो यत: ॥ ९ ॥

Pagkaraan, inilalarawan ang paglikha na dulot ng pag-uga ng mga guṇa ng materyal na kalikasan, ang pitong yugto ng pagbabago ng mga sangkap, at ang pagbuo ng “itlog ng sansinukob” (brahmāṇḍa), na pinagmumulan ng anyong pangkalahatan ng Kataas-taasang Panginoon—ang Virāṭ (Vairāja) Puruṣa—na lubos na ipinaliwanag.

Verse 10

कालस्य स्थूलसूक्ष्मस्य गति: पद्मसमुद्भ‍व: । भुव उद्धरणेऽम्भोधेर्हिरण्याक्षवधो यथा ॥ १० ॥

Kabilang din sa mga paksa ang magaspang at maselang paggalaw ng panahon, ang pagsilang ng lotus mula sa pusod ni Garbhodakaśāyī Viṣṇu, at ang pagpaslang kay Hiraṇyākṣa nang iahon ang daigdig mula sa Karagatang Garbhodaka.

Verse 11

ऊर्ध्वतिर्यगवाक्सर्गो रुद्रसर्गस्तथैव च । अर्धनारीश्वरस्याथ यत: स्वायम्भुवो मनु: ॥ ११ ॥

Inilalarawan din ng Bhāgavatam ang paglikha ng mga diyos, hayop, at mga lahing asura; ang pagsilang ni Panginoong Rudra; at ang paglitaw ni Svāyambhuva Manu mula sa Īśvara na Ardhanārīśvara (kalahating lalaki, kalahating babae).

Verse 12

शतरूपा च या स्त्रीणामाद्या प्रकृतिरुत्तमा । सन्तानो धर्मपत्नीनां कर्दमस्य प्रजापते: ॥ १२ ॥

Isinasalaysay din ang paglitaw ng unang babae, si Śatarūpā—ang marangal na kabiyak ni Manu—at ang mga supling ng mga banal na asawa ni Prajāpati Kardama.

Verse 13

अवतारो भगवत: कपिलस्य महात्मन: । देवहूत्याश्च संवाद: कपिलेन च धीमता ॥ १३ ॥

Inilalarawan ng Bhāgavatam ang pagkakatawang-tao ng Bhagavān bilang dakilang pantas na si Kapila, at itinatala ang pag-uusap ng lubhang marunong na Kapila at ng Kanyang ina, si Devahūti.

Verse 14

नवब्रह्मसमुत्पत्तिर्दक्षयज्ञविनाशनम् । ध्रुवस्य चरितं पश्चात्पृथो: प्राचीनबर्हिष: ॥ १४ ॥ नारदस्य च संवादस्तत: प्रैयव्रतं द्विजा: । नाभेस्ततोऽनु चरितमृषभस्य भरतस्य च ॥ १५ ॥

Dito isinasalaysay ang lahi ng siyam na dakilang brāhmaṇa, ang pagwasak sa yajña ni Dakṣa, at ang kasaysayan ni Dhruva Mahārāja; kasunod ang mga salaysay nina Haring Pṛthu at Haring Prācīnabarhi, ang pag-uusap nina Prācīnabarhi at Nārada, at ang buhay ni Mahārāja Priyavrata. Pagkaraan, O mga brāhmaṇa, isinasalaysay din ng Bhāgavatam ang mga katangian at gawain nina Haring Nābhi, Panginoong Ṛṣabha, at Haring Bharata.

Verse 15

नवब्रह्मसमुत्पत्तिर्दक्षयज्ञविनाशनम् । ध्रुवस्य चरितं पश्चात्पृथो: प्राचीनबर्हिष: ॥ १४ ॥ नारदस्य च संवादस्तत: प्रैयव्रतं द्विजा: । नाभेस्ततोऽनु चरितमृषभस्य भरतस्य च ॥ १५ ॥

Dito isinasalaysay ang lahi ng siyam na dakilang brāhmaṇa, ang pagwasak sa yajña ni Dakṣa, at ang kasaysayan ni Dhruva Mahārāja; kasunod ang mga salaysay nina Haring Pṛthu at Haring Prācīnabarhi, ang pag-uusap nina Prācīnabarhi at Nārada, at ang buhay ni Mahārāja Priyavrata. Pagkaraan, O mga brāhmaṇa, isinasalaysay din ng Bhāgavatam ang mga katangian at gawain nina Haring Nābhi, Panginoong Ṛṣabha, at Haring Bharata.

Verse 16

द्वीपवर्षसमुद्राणां गिरिनद्युपवर्णनम् । ज्योतिश्चक्रस्य संस्थानं पातालनरकस्थिति: ॥ १६ ॥

Inilalarawan ng Bhāgavatam nang masinsinan ang mga kontinente, mga rehiyon, mga karagatan, mga bundok, at mga ilog ng daigdig. Inilalahad din ang kaayusan ng kalangitan at ang mga kalagayan sa mga daigdig sa ilalim ng lupa at sa impiyerno.

Verse 17

दक्षजन्म प्रचेतोभ्यस्तत्पुत्रीणां च सन्तति: । यतो देवासुरनरास्तिर्यङ्‌नगखगादय: ॥ १७ ॥

Isinasalaysay rin ang muling pagsilang ni Prajāpati Dakṣa bilang anak ng mga Pracetās, at ang lahi ng mga anak na babae ni Dakṣa—na pinagmulan ng mga uri ng mga deva, asura, tao, hayop, ahas, ibon, at iba pa—lahat ng ito ay inilarawan dito.

Verse 18

त्वाष्ट्रस्य जन्म निधनं पुत्रयोश्च दितेर्द्विजा: । दैत्येश्वरस्य चरितं प्रह्लादस्य महात्मन: ॥ १८ ॥

O mga dvija, isinasalaysay rin ang kapanganakan at kamatayan ni Vṛtrāsura, at ang kapanganakan at kamatayan ng mga anak ni Diti—sina Hiraṇyākṣa at Hiraṇyakaśipu—gayundin ang kasaysayan ni Prahlāda, ang dakilang kaluluwang pinakadakila sa lahi ni Diti.

Verse 19

मन्वन्तरानुकथनं गजेन्द्रस्य विमोक्षणम् । मन्वन्तरावताराश्च विष्णोर्हयशिरादय: ॥ १९ ॥

Isinasalaysay din ang paghahari ng bawat Manu, ang paglaya ni Gajendra, at ang mga natatanging pagkakatawang-tao ni Panginoong Viṣṇu sa bawat manvantara, gaya ni Hayaśīrṣa at iba pa.

Verse 20

कौर्मं मात्स्यं नारसिंहं वामनं च जगत्पते: । क्षीरोदमथनं तद्वदमृतार्थे दिवौकसाम् ॥ २० ॥

Isinasalaysay din ng Bhāgavatam ang paglitaw ng Panginoon ng sansinukob bilang Kūrma, Matsya, Narasiṁha at Vāmana, at ang pag-ikot ng Karagatang Gatas ng mga deva upang makamtan ang amṛta.

Verse 21

देवासुरमहायुद्धं राजवंशानुकीर्तनम् । इक्ष्वाकुजन्म तद्वंश: सुद्युम्नस्य महात्मन: ॥ २१ ॥

Nasa aklat na ito ang salaysay ng dakilang digmaan ng mga deva at asura, ang maayos na pagbanggit ng mga dinastiya ng mga hari, at ang mga kuwento tungkol sa kapanganakan ni Ikṣvāku, ang kanyang angkan, at ang angkan ng banal na si Sudyumna.

Verse 22

इलोपाख्यानमत्रोक्तं तारोपाख्यानमेव च । सूर्यवंशानुकथनं शशादाद्या नृगादय: ॥ २२ ॥

Dito rin isinalaysay ang kasaysayan ni Ilā at ni Tārā, at ang paglalarawan ng mga inapo ng dinastiyang Solar, kabilang ang mga haring tulad nina Śaśāda at Nṛga.

Verse 23

सौकन्यं चाथ शर्याते: ककुत्स्थस्य च धीमत: । खट्‌वाङ्गस्य च मान्धातु: सौभरे: सगरस्य च ॥ २३ ॥

Isinasalaysay din ang mga kasaysayan nina Sukanyā, Śaryāti, ang matalinong Kakutstha, Khaṭvāṅga, Māndhātā, Saubhari, at Sagara.

Verse 24

रामस्य कोशलेन्द्रस्य चरितं किल्बिषापहम् । निमेरङ्गपरित्यागो जनकानां च सम्भव: ॥ २४ ॥

Isinasalaysay ng Śrīmad-Bhāgavatam ang banal na mga gawain ni Bhagavān Śrī Rāmacandra, hari ng Kośala, na nag-aalis ng kasalanan. Binabanggit din kung paano iniwan ni Haring Nimi ang kanyang katawan at ang paglitaw ng angkan ni Haring Janaka.

Verse 25

रामस्य भार्गवेन्द्रस्य नि:क्षत्रीकरणं भुव: । ऐलस्य सोमवंशस्य ययातेर्नहुषस्य च ॥ २५ ॥ दौष्मन्तेर्भरतस्यापि शान्तनोस्तत्सुतस्य च । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशोऽनुकीर्तित: ॥ २६ ॥

Inilalarawan ng Śrīmad-Bhāgavatam kung paanong si Bhagavān Paraśurāma, ang pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu, ay nilipol ang mga kṣatriya sa ibabaw ng daigdig. Isinasalaysay din nito ang buhay ng mararangal na hari sa dinastiyang Soma—Aila, Yayāti, Nahuṣa, Bharata na anak ni Duṣmanta, Śāntanu at ang anak niyang si Bhīṣma—at pinupuri rin ang dakilang angkan ni Yadu na itinatag ni Yadu, panganay ni Yayāti.

Verse 26

रामस्य भार्गवेन्द्रस्य नि:क्षत्रीकरणं भुव: । ऐलस्य सोमवंशस्य ययातेर्नहुषस्य च ॥ २५ ॥ दौष्मन्तेर्भरतस्यापि शान्तनोस्तत्सुतस्य च । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशोऽनुकीर्तित: ॥ २६ ॥

Inilalarawan ng Śrīmad-Bhāgavatam kung paanong si Bhagavān Paraśurāma, ang pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu, ay nilipol ang mga kṣatriya sa ibabaw ng daigdig. Isinasalaysay din nito ang buhay ng mararangal na hari sa dinastiyang Soma—Aila, Yayāti, Nahuṣa, Bharata na anak ni Duṣmanta, Śāntanu at ang anak niyang si Bhīṣma—at pinupuri rin ang dakilang angkan ni Yadu na itinatag ni Yadu, panganay ni Yayāti.

Verse 27

यत्रावतीर्णो भगवान् कृष्णाख्यो जगदीश्वर: । वसुदेवगृहे जन्म ततो वृद्धिश्च गोकुले ॥ २७ ॥

Inilalarawan nang detalyado kung paanong si Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, ang Panginoon ng sansinukob, ay bumaba sa angkan ni Yadu; kung paanong Siya’y isinilang sa tahanan ni Vasudeva; at kung paanong Siya’y lumaki sa Gokula.

Verse 28

तस्य कर्माण्यपाराणि कीर्तितान्यसुरद्विष: । पूतनासुपय:पानं शकटोच्चाटनं शिशो: ॥ २८ ॥ तृणावर्तस्य निष्पेषस्तथैव बकवत्सयो: । अघासुरवधो धात्रा वत्सपालावगूहनम् ॥ २९ ॥

Pinupuri rin ang di-mabilang na lila ni Śrī Kṛṣṇa, kaaway ng mga asura—ang pagsipsip Niya sa hininga-buhay ni Pūtanā kasama ng gatas sa dibdib, ang pagwasak sa kariton, ang pagdurog kay Tṛṇāvarta, ang pagpatay kina Bakāsura at Vatsāsura, ang paglipol kay Aghāsura, at ang lila nang itago ni Dhātā Brahmā ang mga guya at mga kaibigang pastol sa isang yungib.

Verse 29

तस्य कर्माण्यपाराणि कीर्तितान्यसुरद्विष: । पूतनासुपय:पानं शकटोच्चाटनं शिशो: ॥ २८ ॥ तृणावर्तस्य निष्पेषस्तथैव बकवत्सयो: । अघासुरवधो धात्रा वत्सपालावगूहनम् ॥ २९ ॥

Pinupuri rin ang di-mabilang na mga lila ni Śrī Kṛṣṇa, kaaway ng mga asura: ang pagsipsip Niya sa buhay ni Pūtanā kasama ng gatas, ang pagbasag sa kariton, ang pagdurog kay Tṛṇāvarta, ang pagpatay kina Bakāsura, Vatsāsura at Aghāsura, at ang lila nang itago ni Brahmā ang mga guya at mga kaibigang pastol sa yungib.

Verse 30

धेनुकस्य सहभ्रातु: प्रलम्बस्य च सङ्‍क्षय: । गोपानां च परित्राणं दावाग्ने: परिसर्पत: ॥ ३० ॥

Isinasalaysay ng Bhāgavatam kung paanong pinuksa nina Śrī Kṛṣṇa at Śrī Balarāma si Dhenukāsura at ang kanyang mga kasama, kung paanong winasak ni Śrī Balarāma si Pralambāsura, at kung paanong iniligtas ni Śrī Kṛṣṇa ang mga batang pastol mula sa nagngangalit na apoy sa gubat na pumaligid sa kanila.

Verse 31

दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥

Isinalaysay nang masinsin: ang pagpapasuko sa ahas na Kāliya; ang pagliligtas kay Nanda Mahārāja mula sa dambuhalang ahas; ang mahihigpit na panata ng mga dalagang gopī na ikinalugod ni Acyuta; ang awa sa mga asawa ng mga brāhmaṇa at ang pagsisisi ng mga brāhmaṇa; ang pag-angat sa Bundok Govardhana at ang pagsamba at abhiṣeka nina Indra at ng bakang Surabhi; ang mga lila sa gabi kasama ang mga gopī; at ang pagpatay kina Śaṅkhacūḍa, Ariṣṭa at Keśī na hangal na mga demonyo.

Verse 32

दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥

Isinalaysay nang masinsin: ang pagpapasuko sa ahas na Kāliya; ang pagliligtas kay Nanda Mahārāja mula sa dambuhalang ahas; ang mahihigpit na panata ng mga dalagang gopī na ikinalugod ni Acyuta; ang awa sa mga asawa ng mga brāhmaṇa at ang pagsisisi ng mga brāhmaṇa; ang pag-angat sa Bundok Govardhana at ang pagsamba at abhiṣeka nina Indra at ng bakang Surabhi; ang mga lila sa gabi kasama ang mga gopī; at ang pagpatay kina Śaṅkhacūḍa, Ariṣṭa at Keśī na hangal na mga demonyo.

Verse 33

दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥

Isinalaysay nang masinsin: ang pagpapasuko sa ahas na Kāliya; ang pagliligtas kay Nanda Mahārāja mula sa dambuhalang ahas; ang mahihigpit na panata ng mga dalagang gopī na ikinalugod ni Acyuta; ang awa sa mga asawa ng mga brāhmaṇa at ang pagsisisi ng mga brāhmaṇa; ang pag-angat sa Bundok Govardhana at ang pagsamba at abhiṣeka nina Indra at ng bakang Surabhi; ang mga lila sa gabi kasama ang mga gopī; at ang pagpatay kina Śaṅkhacūḍa, Ariṣṭa at Keśī na hangal na mga demonyo.

Verse 34

अक्रूरागमनं पश्चात् प्रस्थानं रामकृष्णयो: । व्रजस्त्रीणां विलापश्च मथुरालोकनं तत: ॥ ३४ ॥

Inilalarawan ng Bhāgavatam ang pagdating ni Akrūra, ang kasunod na pag-alis nina Śrī Kṛṣṇa at Balarāma mula sa Vraja, ang panaghoy ng mga gopī, at pagkatapos ay ang pagdalaw sa Mathurā.

Verse 35

गजमुष्टिकचाणूरकंसादीनां तथा वध: । मृतस्यानयनं सूनो: पुन: सान्दीपनेर्गुरो: ॥ ३५ ॥

Isinasalaysay din ang pagpatay sa elepanteng Kuvalayāpīḍa, sa mga mandirigmang Muṣṭika at Cāṇūra, at kay Kaṁsa at iba pang asura; gayundin kung paano ibinalik ni Kṛṣṇa ang namatay na anak ng Kanyang guro na si Sāndīpani Muni.

Verse 36

मथुरायां निवसता यदुचक्रस्य यत्प्रियम् । कृतमुद्धवरामाभ्यां युतेन हरिणा द्विजा: ॥ ३६ ॥

O mga brāhmaṇa, isinasalaysay ng kasulatang ito kung paanong si Bhagavān Hari, habang naninirahan sa Mathurā kasama sina Uddhava at Balarāma, ay nagsagawa ng mga līlā upang pasayahin ang angkan ng Yadu.

Verse 37

जरासन्धसमानीतसैन्यस्य बहुशो वध: । घातनं यवनेन्द्रस्य कुशस्थल्या निवेशनम् ॥ ३७ ॥

Inilalarawan din ang paulit-ulit na paglipol sa maraming hukbong dinala ni Jarāsandha, ang pagpatay sa haring dayuhan na si Kālayavana, at ang pagtatatag ng lungsod ng Dvārakā sa Kuśasthalī.

Verse 38

आदानं पारिजातस्य सुधर्माया: सुरालयात् । रुक्‍मिण्या हरणं युद्धे प्रमथ्य द्विषतो हरे: ॥ ३८ ॥

Inilalarawan din ng akdang ito kung paanong dinala ng Panginoong Kṛṣṇa mula sa langit ang punong pārijāta at ang bulwagang Sudharmā, at kung paanong inangkin Niya si Rukmiṇī matapos talunin ang lahat ng Kanyang mga karibal sa digmaan.

Verse 39

हरस्य जृम्भणं युद्धे बाणस्य भुजकृन्तनम् । प्राग्ज्योतिषपतिं हत्वा कन्यानां हरणं च यत् ॥ ३९ ॥

Isinasalaysay dito: sa digmaan laban kay Bāṇāsura, pinanaig ni Śrī Kṛṣṇa si Śiva sa pagpapahikab; pinutol Niya ang mga bisig ni Bāṇāsura; pinaslang ang pinuno ng Prāgjyotiṣapura at iniligtas ang mga prinsesang bihag doon.

Verse 40

चैद्यपौण्ड्रकशाल्वानां दन्तवक्रस्य दुर्मते: । शम्बरो द्विविद: पीठो मुर: पञ्चजनादय: ॥ ४० ॥ माहात्म्यं च वधस्तेषां वाराणस्याश्च दाहनम् । भारावतरणं भूमेर्निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ ४१ ॥

Dito inilalarawan ang kapangyarihan at pagkamatay ng hari ng Cedi, ni Pauṇḍraka, ni Śālva, ng hangal na si Dantavakra, pati nina Śambara, Dvivida, Pīṭha, Mura, Pañcajana at iba pang asura; gayundin ang pagkatupok ng Vārāṇasī. Isinasalaysay din ng Bhāgavatam kung paanong pinagaan ni Śrī Kṛṣṇa ang bigat ng daigdig sa pamamagitan ng mga Pāṇḍava sa digmaan ng Kurukṣetra.

Verse 41

चैद्यपौण्ड्रकशाल्वानां दन्तवक्रस्य दुर्मते: । शम्बरो द्विविद: पीठो मुर: पञ्चजनादय: ॥ ४० ॥ माहात्म्यं च वधस्तेषां वाराणस्याश्च दाहनम् । भारावतरणं भूमेर्निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ ४१ ॥

Dito inilalarawan ang kapangyarihan at pagkamatay ng hari ng Cedi, ni Pauṇḍraka, ni Śālva, ng hangal na si Dantavakra, pati nina Śambara, Dvivida, Pīṭha, Mura, Pañcajana at iba pang asura; gayundin ang pagkatupok ng Vārāṇasī. Isinasalaysay din ng Bhāgavatam kung paanong pinagaan ni Śrī Kṛṣṇa ang bigat ng daigdig sa pamamagitan ng mga Pāṇḍava sa digmaan ng Kurukṣetra.

Verse 42

विप्रशापापदेशेन संहार: स्वकुलस्य च । उद्धवस्य च संवादो वसुदेवस्य चाद्भ‍ुत: ॥ ४२ ॥ यत्रात्मविद्या ह्यखिला प्रोक्ता धर्मविनिर्णय: । ततो मर्त्यपरित्याग आत्मयोगानुभावत: ॥ ४३ ॥

Dito isinasalaysay kung paanong, sa pagdadahilan ng sumpa ng mga brāhmaṇa, winakasan ng Panginoon ang Kanyang sariling angkan; ang kahanga-hangang pag-uusap ni Vasudeva kay Nārada; at ang di-pangkaraniwang diyalogo nina Uddhava at Kṛṣṇa, na ganap na naglalahad ng kaalaman sa sarili at nagpapasya sa mga tuntunin ng dharma. Pagkaraan, sa bisa ng Kanyang sariling yogic na kapangyarihan, iniwan ni Śrī Kṛṣṇa ang mundong mortal—lahat ay isinalaysay sa Bhāgavatam.

Verse 43

विप्रशापापदेशेन संहार: स्वकुलस्य च । उद्धवस्य च संवादो वसुदेवस्य चाद्भ‍ुत: ॥ ४२ ॥ यत्रात्मविद्या ह्यखिला प्रोक्ता धर्मविनिर्णय: । ततो मर्त्यपरित्याग आत्मयोगानुभावत: ॥ ४३ ॥

Dito isinasalaysay kung paanong, sa pagdadahilan ng sumpa ng mga brāhmaṇa, winakasan ng Panginoon ang Kanyang sariling angkan; ang kahanga-hangang pag-uusap ni Vasudeva kay Nārada; at ang di-pangkaraniwang diyalogo nina Uddhava at Kṛṣṇa, na ganap na naglalahad ng kaalaman sa sarili at nagpapasya sa mga tuntunin ng dharma. Pagkaraan, sa bisa ng Kanyang sariling yogic na kapangyarihan, iniwan ni Śrī Kṛṣṇa ang mundong mortal—lahat ay isinalaysay sa Bhāgavatam.

Verse 44

युगलक्षणवृत्तिश्च कलौ नृणामुपप्लव: । चतुर्विधश्च प्रलय उत्पत्तिस्त्रिविधा तथा ॥ ४४ ॥

Inilalarawan din ng akdang ito ang mga katangian at asal ng tao sa bawat yuga, ang kaguluhan sa Kali-yuga, ang apat na uri ng pralaya, at ang tatlong uri ng paglikha.

Verse 45

देहत्यागश्च राजर्षेर्विष्णुरातस्य धीमत: । शाखाप्रणयनमृषेर्मार्कण्डेयस्य सत्कथा । महापुरुषविन्यास: सूर्यस्य जगदात्मन: ॥ ४५ ॥

Nariyan din ang pagpanaw ng marunong at banal na haring Viṣṇurāta (Parīkṣit), ang paliwanag kung paano pinalaganap ni Vyāsadeva ang mga sangay ng Veda, ang banal na salaysay tungkol kay Ṛṣi Mārkaṇḍeya, at ang masusing paglalarawan ng anyong pangsansinukob ng Panginoon at ng Kanyang anyo bilang araw, ang kaluluwa ng daigdig.

Verse 46

इति चोक्तं द्विजश्रेष्ठा यत्पृष्टोऽहमिहास्मि व: । लीलावतारकर्माणि कीर्तितानीह सर्वश: ॥ ४६ ॥

O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, ang inyong itinanong ay naipaliwanag ko rito nang wasto. Sa akdang ito, ang mga gawain ng mga līlā-avatāra ng Panginoon ay lubos na pinapurihan.

Verse 47

पतित: स्खलितश्चार्त: क्षुत्त्वा वा विवशो गृणन् । हरये नम इत्युच्चैर्मुच्यते सर्वपातकात् ॥ ४७ ॥

Kahit sa pagbagsak, pagdulas, pagdurusa, o pagbahing, kung ang isang tao ay di-sinasadyang sumigaw nang malakas, “Pagpupugay kay Hari!”, siya’y napapalaya sa lahat ng bunga ng kasalanan.

Verse 48

सङ्कीर्त्यमानो भगवाननन्त: श्रुतानुभावो व्यसनं हि पुंसाम् । प्रविश्य चित्तं विधुनोत्यशेषं यथा तमोऽर्कोऽभ्रमिवातिवात: ॥ ४८ ॥

Kapag ang Walang-Hanggang Panginoon ay wastong niluluwalhati sa saṅkīrtana, o kahit marinig lamang ang Kanyang kapangyarihan, Siya mismo’y pumapasok sa puso at nililinis ang lahat ng kasawian, gaya ng araw na nag-aalis ng dilim o ng malakas na hangin na nagtataboy ng ulap.

Verse 49

मृषा गिरस्ता ह्यसतीरसत्कथा न कथ्यते यद् भगवानधोक्षज: । तदेव सत्यं तदुहैव मङ्गलं तदेव पुण्यं भगवद्गुणोदयम् ॥ ४९ ॥

Ang mga salitang hindi naglalarawan sa Bhagavān Adhokṣaja at tumatalakay lamang sa panandaliang bagay ay huwad at walang saysay. Ang mga salitang naghahayag ng mga banal na katangian ng Kataas-taasang Panginoon lamang ang tunay, mapalad, at mapagpala.

Verse 50

तदेव रम्यं रुचिरं नवं नवं तदेव शश्वन्मनसो महोत्सवम् । तदेव शोकार्णवशोषणं नृणां यदुत्तम:श्लोकयशोऽनुगीयते ॥ ५० ॥

Ang pag-awit ng kaluwalhatian ng Uttamaḥśloka ay kaakit-akit, masarap pakinggan, at laging sariwa. Ito ang walang hanggang pagdiriwang ng isipan at pinatutuyo ang dagat ng dalamhati ng tao.

Verse 51

न यद् वचश्चित्रपदं हरेर्यशो जगत्पवित्रं प्रगृणीत कर्हिचित् । तद् ध्वाङ्‍क्षतीर्थं न तु हंससेवितं यत्राच्युतस्तत्र हि साधवोऽमला: ॥ ५१ ॥

Ang pananalita, gaano man kaganda ang pagkakabuo, kung hindi kailanman pumupuri sa kaluwalhatian ni Hari na nagpapabanal sa sanlibutan, ay parang pook-dambana ng mga uwak, hindi dinarayo ng mga hamsa. Kung saan naroon si Acyuta, naroon ang malilinis na sadhu.

Verse 52

तद्वाग्विसर्गो जनताघसम्प्लवो यस्मिन् प्रतिश्लोकमबद्धवत्यपि । नामान्यनन्तस्य यशोऽङ्कितानि य- च्छृण्वन्ति गायन्ति गृणन्ति साधव: ॥ ५२ ॥

Sa kabilang banda, ang panitikang may tatak ng mga pangalan at kaluwalhatian ng Walang-Hanggan (Ananta), kahit hindi ganap ang pagkakabuo ng bawat taludtod, ay isang ibang paglikha na parang baha na naghuhugas ng kasalanan ng mga tao. Ito’y pinakikinggan, inaawit, at tinatanggap ng mga dalisay na sadhu.

Verse 53

नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् । कुत: पुन: शश्वदभद्रमीश्वरे न ह्यर्पितं कर्म यदप्यनुत्तमम् ॥ ५३ ॥

Kahit ang naiṣkarmya, kung walang damdamin para kay Acyuta, ay hindi marikit; at ang dalisay na kaalaman ay hindi rin nagniningning kung walang bhava sa Panginoon. Kaya ano ang silbi ng gawa, gaano man ito kahusay, kung hindi iniaalay sa Īśvara?

Verse 54

यश:श्रियामेव परिश्रम: परो वर्णाश्रमाचारतप:श्रुतादिषु । अविस्मृति: श्रीधरपादपद्मयो- र्गुणानुवादश्रवणादरादिभि: ॥ ५४ ॥

Ang malaking pagsisikap sa mga tungkulin ng varṇāśrama, pag-aayuno at pakikinig sa Veda ay kadalasang nauuwi lamang sa makamundong katanyagan at karangyaan. Ngunit sa paggalang at taimtim na pakikinig sa pagbigkas ng mga banal na katangian ni Śrīdhara, asawa ni Lakṣmī, nakakamit ang di-malilimutang pag-alaala sa Kanyang mga paang-loto.

Verse 55

अविस्मृति: कृष्णपदारविन्दयो: क्षिणोत्यभद्राणि च शं तनोति । सत्त्वस्य शुद्धिं परमात्मभक्तिं ज्ञानं च विज्ञानविरागयुक्तम् ॥ ५५ ॥

Ang di-malilimutang pag-alaala sa mga paang-loto ni Kṛṣṇa ay pumupuksa sa lahat ng di-mabuti at nagbibigay ng pinakamataas na kabutihan. Nililinis nito ang puso, ipinagkakaloob ang bhakti sa Paramātmā, at ang kaalamang may kasamang pagsasakatuparan at paglayo sa pagnanasa.

Verse 56

यूयं द्विजाग्र्या बत भूरिभागा यच्छश्वदात्मन्यखिलात्मभूतम् । नारायणं देवमदेवमीश- मजस्रभावा भजताविवेश्य ॥ ५६ ॥

O pinakadakilang mga brāhmaṇa, tunay kayong napakapalad sapagkat naitahan na ninyo sa puso si Śrī Nārāyaṇa—ang Kataas-taasang Panginoon, ang pinakamataas na Tagapamahala, ang Huling Kaluluwa ng lahat ng umiiral, at wala nang ibang diyos na hihigit sa Kanya. Dahil sa inyong di-nalilihis na pag-ibig, sambahin ninyo Siya.

Verse 57

अहं च संस्मारित आत्मतत्त्वं श्रुतं पुरा मे परमर्षिवक्त्रात् । प्रायोपवेशे नृपते: परीक्षित: सदस्यृषीणां महतां च श‍ृण्वताम् ॥ ५७ ॥

Ako rin ngayon ay ganap na naalalahanan ng agham ng katotohanan tungkol sa Diyos, na dati kong narinig mula sa bibig ng dakilang pantas na Śukadeva Gosvāmī. Nang si Haring Parīkṣit ay nakaupo sa pag-aayuno hanggang kamatayan, naroon ako sa kapulungan ng mga dakilang ṛṣi na nakikinig sa kanyang pagsasalita.

Verse 58

एतद्व: कथितं विप्रा: कथनीयोरुकर्मण: । माहात्म्यं वासुदेवस्य सर्वाशुभविनाशनम् ॥ ५८ ॥

O mga vipra, ganito ko inilahad sa inyo ang kaluwalhatian ni Vāsudeva, na ang Kanyang pambihirang mga gawa ay lubos na karapat-dapat purihin. Ang salaysay na ito ay pumupuksa sa lahat ng di-mabuti.

Verse 59

य एतत् श्रावयेन्नित्यं यामक्षणमनन्यधी: । श्लोकमेकं तदर्धं वा पादं पादार्धमेव वा । श्रद्धावान् योऽनुश‍ृणुयात् पुनात्यात्मानमेव स: ॥ ५९ ॥

Ang sinumang may di-nalilihis na pagtuon na laging bumibigkas ng Bhāgavatam na ito sa bawat sandali, at ang sinumang may pananampalatayang nakikinig kahit isang taludtod, kalahati, isang linya o kalahating linya—tiyak na nililinis ang sarili niyang kaluluwa.

Verse 60

द्वादश्यामेकादश्यां वा श‍ृण्वन्नायुष्यवान्भवेत् । पठत्यनश्न‍न् प्रयतस्पूतो भवति पातकात् ॥ ६० ॥

Ang sinumang nakikinig sa Bhāgavatam na ito sa araw ng Ekādaśī o Dvādaśī ay pinagkakalooban ng mahabang buhay; at ang sinumang bumibigkas nito nang maingat habang nag-aayuno ay nalilinis mula sa lahat ng bunga ng kasalanan.

Verse 61

पुष्करे मथुरायां च द्वारवत्यां यतात्मवान् । उपोष्य संहितामेतां पठित्वा मुच्यते भयात् ॥ ६१ ॥

Sa Puṣkara, Mathurā, o Dvārakā, ang sinumang nagpipigil ng isip, nag-aayuno, at nag-aaral/nagbabasa ng saṁhitā na ito ay mapapalaya sa lahat ng takot.

Verse 62

देवता मुनय: सिद्धा: पितरो मनवो नृपा: । यच्छन्ति कामान् गृणत: श‍ृण्वतो यस्य कीर्तनात् ॥ ६२ ॥

Sa taong lumuluwalhati sa Purāṇa na ito sa pamamagitan ng pag-awit o pakikinig, ang mga diyos, mga muni, mga Siddha, mga Pitṛ, mga Manu, at mga hari sa lupa ay nagkakaloob ng lahat ng ninanais.

Verse 63

ऋचो यजूंषि सामानि द्विजोऽधीत्यानुविन्दते । मधुकुल्या घृतकुल्या: पय:कुल्याश्च तत्फलम् ॥ ६३ ॥

Ang bunga na nakukuha ng isang dvija sa pag-aaral ng mga himno ng Ṛg, Yajur, at Sāma Veda, ay siya ring bunga ng pag-aaral ng Bhāgavatam—na wari’y tinatamasa ang mga ilog ng pulot, ghee, at gatas.

Verse 64

पुराणसंहितामेतामधीत्य प्रयतो द्विज: । प्रोक्तं भगवता यत्तु तत्पदं परमं व्रजेत् ॥ ६४ ॥

Ang isang brahmana na masikap na nagbabasa ng buod na ito ng mga Purana ay makararating sa sukdulang hantungan na inilarawan mismo ng Bhagavan.

Verse 65

विप्रोऽधीत्याप्नुयात् प्रज्ञां राजन्योदधिमेखलाम् । वैश्यो निधिपतित्वं च शूद्र: शुध्येत पातकात् ॥ ६५ ॥

Sa pag-aaral ng Śrīmad-Bhāgavatam, ang brahmana ay nagkakamit ng matatag na talino sa bhakti; ang hari ay nakakamit ng kapangyarihan sa lupa; ang vaisya ay nakakakuha ng malaking kayamanan; at ang sudra ay nalilinis mula sa bunga ng kasalanan.

Verse 66

कलिमलसंहतिकालनोऽखिलेशो हरिरितरत्र न गीयते ह्यभीक्ष्णम् । इह तु पुनर्भगवानशेषमूर्ति: परिपठितोऽनुपदं कथाप्रसङ्गै: ॥ ६६ ॥

Si Hari, ang Kataas-taasang Tagapamahala na pumupuksa sa naipong kasalanan ng Kali-yuga, ay hindi palaging niluluwalhati sa ibang mga aklat; ngunit sa Śrīmad-Bhāgavatam na ito, ang Bhagavan—sa Kanyang di-mabilang na mga anyong personal—ay masagana at walang patid na inilalarawan sa iba’t ibang salaysay.

Verse 67

तमहमजमनन्तमात्मतत्त्वं जगदुदयस्थितिसंयमात्मशक्तिम् । द्युपतिभिरजशक्रशङ्कराद्यै- र्दुरवसितस्तवमच्युतं नतोऽस्मि ॥ ६७ ॥

Ako’y yumuyuko sa walang-silang at walang-hanggang Kataas-taasang Kaluluwa, na sa Kanyang sariling mga lakas nagaganap ang paglikha, pagpapanatili, at pagwawakas ng sansinukob; maging sina Brahma, Indra, Shankara at iba pang panginoon ng langit ay di maabot ang kaluwalhatian ng di-nagkakamaling Acyuta.

Verse 68

उपचितनवशक्तिभि: स्व आत्म- न्युपरचितस्थिरजङ्गमालयाय । भगवत उपलब्धिमात्रधाम्ने सुरऋषभाय नम: सनातनाय ॥ ६८ ॥

Iniaalay ko ang aking pagyuko sa Bhagavan na walang hanggan, pinuno ng mga diyos; na sa pag-unlad ng Kanyang siyam na lakas na materyal ay inayos sa loob ng Kanyang sarili ang tahanan ng lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw; at na laging nananatili sa dalisay at transendental na kamalayan.

Verse 69

स्वसुखनिभृतचेतास्तद्वय‍ुदस्तान्यभावो- ऽप्यजितरुचिरलीलाकृष्टसारस्तदीयम् । व्यतनुत कृपया यस्तत्त्वदीपं पुराणं तमखिलवृजिनघ्नं व्याससूनुं नतोऽस्मि ॥ ६९ ॥

Ako’y nagpupugay at yumuyuko sa aking gurong espirituwal, si Śukadeva Gosvāmī, anak ni Vyāsadeva, na pumupuksa sa lahat ng kasawian sa sansinukob. Bagama’t sa simula’y nalubog siya sa ligaya ng pagkaunawa sa Brahman at namuhay sa pag-iisa, tinalikuran ang ibang kamalayan, nahila ang kanyang puso ng kaaya-aya at matamis na mga lila ni Panginoong Śrī Kṛṣṇa; kaya sa habag ay ipinahayag niya ang pinakamataas na Purāṇa, ang Śrīmad-Bhāgavatam, ilaw ng ganap na katotohanan.