Adhyaya 73

Verse 1

अऑरड..2 #23. | हि 7 मु त्रिसप्ततितमो< ध्याय: ऋतुपर्णका कुण्डिनपुरमें प्रवेश

พรหทัศวะกล่าวว่า “โอ้ ยุธิษฐิระ ครั้นแล้วเมื่อยามเย็นใกล้มา พระเจ้า ฤตุปัรณะ ผู้ทรงเดชสัตย์ ก็เสด็จถึงแคว้นวิทรภะ ชาวเมืองจึงกราบทูลข่าวนั้นแด่พระราชาภีมะ”

Verse 2

स भीमवचनाद्‌ू राजा कुण्डिनं प्राविशत्‌ पुरम्‌ । नादयन्‌ रथघोषेण सर्वा: स विदिशों दिश:

พรหทัศวะกล่าวว่า “ตามพระดำรัสของพระราชาภีมะ พระเจ้า ฤตุปัรณะ จึงเสด็จเข้าสู่เมืองกุณฑินะ และด้วยเสียงกึกก้องแห่งราชรถ ก็ทำให้ทิศทั้งปวงและทิศย่อยสะท้านสะเทือน”

Verse 3

ततस्तं रथनिर्घोष॑ नलाश्चास्तत्र शुश्रुव॒ुः श्रुत्वा तु समहृष्यन्त पुरेव नलसंनिधौ

แล้ว ณ ที่นั้น เหล่าผู้คนของพระนลได้ยินเสียงกึกก้องครืนครั่นแห่งราชรถนั้น ครั้นได้ยินแล้ว ต่างปลาบปลื้มยินดีและฮึกเหิมขึ้นดังเช่นกาลก่อน เมื่อได้อยู่ใกล้ชิดพระราชานล

Verse 4

दमयन्ती तु शुश्राव रथघोष॑ नलस्य तम्‌ | यथा मेघस्य नदतो गम्भीरं जलदागमे,दमयन्तीने भी नलके रथकी वह घर्घराहट सुनी, मानो वर्षाकालमें गरजते हुए मेघोंका गम्भीर घोष सुनायी देता हो

ท้าวทมยันตีได้ยินเสียงครืนครั่นแห่งราชรถของพระนล กังวานลึกดุจเสียงเมฆคำรามเมื่อฤดูฝนกำลังมาเยือน

Verse 5

परं विस्मयमापन्ना श्रुत्वा नादं महास्वनम्‌ | नलेन संगृहीतेषु पुरेव नलवाजिषु । सदृशं रथनिर्घोषं मेने भौमी तथा हया:

ครั้นได้ยินเสียงอันกึกก้องดุจฟ้าร้องนั้น ท้าวทมยันตีก็ตกตะลึงยิ่งนัก นางสำคัญว่าเป็นเสียงครืนครั่นแห่งราชรถเช่นกาลก่อน เมื่อพระนลทรงกุมบังเหียนม้าชั้นเลิศด้วยพระองค์เอง และแม้เหล่าม้าก็ดูประหนึ่งรู้จำเสียงคุ้นเคยนั้นได้

Verse 6

प्रासादस्थाश्ष शिखिन: शालास्थाश्रैव वारणा: । हयाश्व शुश्रुवुस्तस्य रथघोष॑ महीपते:,महलपर बैठे हुए मयूरों, गजशालामें बँधे हुए गजराजों और अश्वशालाके अअश्रोंने राजाके रथका वह अद्भुत घोष सुना

แม้เหล่านกยูงที่เกาะอยู่บนเฉลียงปราสาท ช้างใหญ่ที่ผูกไว้ในโรงช้าง และม้าในคอกม้า ก็ยังได้ยินเสียงครืนครั่นอันน่าอัศจรรย์แห่งราชรถของพระมหากษัตริย์นั้น

Verse 7

तच्छुत्वा रथनिर्घोषं वारणा: शिखिनस्तथा । प्रणेदुरुन्मुखा राजन्‌ मेघनाद इवोत्सुका:

ข้าแต่พระราชา ครั้นได้ยินเสียงครืนครั่นแห่งราชรถนั้นแล้ว ทั้งช้างและนกยูงต่างเงยหน้าขึ้นร้องด้วยความกระตือรือร้น ดุจเมื่อได้ยินเสียงเมฆคำราม

Verse 8

दमयन्त्युवाच यथासौ रथनिर्घोष: पूरयज्निव मेदिनीम्‌ । ममाह्नवादयते चेतो नल एष महीपति:

ทมยันตีรำพึงในใจว่า “โอ้! เสียงกึกก้องแห่งรถศึกนั้นประหนึ่งเติมเต็มแผ่นดินทั้งผืน และยิ่งทำให้ดวงใจของข้าพเจ้าปีติพร้อมทั้งเรียกหา—ย่อมเป็นพระราชานลเองที่เสด็จมาถึงแล้ว”

Verse 9

अद्य चन्द्राभवक्‍त्र तं न पश्यामि नलं यदि । असंख्येयगुणं वीरं॑ विनड्क्षयामि न संशय:

“หากวันนี้ข้าพเจ้าไม่ได้เห็นนล—วีรบุรุษผู้เปี่ยมคุณธรรมเหลือคณา ผู้มีพักตร์ดุจจันทร์—ข้าพเจ้าจักยุติชีวิตเสีย ณ วันนี้เอง ข้อนี้ปราศจากข้อกังขา”

Verse 10

यदि वै तस्य वीरस्य बाह्दोनच्याहमन्तरम्‌ । प्रविशामि सुखस्पर्श न भविष्याम्यसंशयम्‌

“หากวันนี้ข้าพเจ้าไม่อาจเข้าไปอยู่ท่ามกลางวงแขนทั้งสองของวีรนล—ซึ่งสัมผัสนั้นช่างรื่นรมย์ยิ่ง—ข้าพเจ้าก็จักมิอาจดำรงชีวิตอยู่ได้เป็นแน่”

Verse 11

यदि मां मेघनिर्घोषो नोपगच्छति नैषध: । अद्य चामीकरप्रख्य॑ प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्‌

“หากนล เจ้าแห่งนิษธะ ผู้มีสุรเสียงก้องลึกดุจเมฆคำราม มิได้เสด็จมาหาข้าพเจ้าในวันนี้ ข้าพเจ้าจักก้าวเข้าสู่เพลิงที่ลุกโชน ส่องประกายดุจทอง ณ วันนี้เอง”

Verse 12

यदि मां सिंहविक्रान्तो मत्तवारणविक्रम: । नाभिगच्छति राजेन्द्रो विनड्क्ष्यामि न संशय:

“หากพระราชานล ผู้ก้าวย่างดุจสิงห์ และทรงเดชดุจช้างตกมัน มิได้เสด็จมาหาข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจักยุติชีวิตในวันนี้เอง—ปราศจากข้อกังขา”

Verse 13

न स्मराम्यनृतं किंचिन्न स्मराम्यपकारताम्‌ | न च पर्युषितं वाक्यं स्वैरेष्वपि कदाचन

พราหมณ์พฤหทัศวะกล่าวว่า “เรามิได้ระลึกได้เลยว่าเคยกล่าวเท็จแม้สักน้อย; มิได้ระลึกได้เลยว่าเคยทำร้ายผู้ใด; และมิได้ระลึกได้เลยว่าเคยผิดคำ—ไม่เคยเลย แม้ในยามหยอกล้ออย่างไร้กังวลก็ตาม”

Verse 14

प्रभु: क्षमावान्‌ वीरश्न दाता चाप्यधिको नृपैः । रहो<नीचानुवर्ती च क्लीबवन्मम नैषध:

พฤหทัศวะกล่าวว่า “นลแห่งไนษธะของเรานั้นเป็นนายแท้—อดทน อภัยได้ กล้าหาญ และใจกว้าง ยิ่งกว่ากษัตริย์ทั้งหลาย แต่บัดนี้กลับเที่ยวไปอย่างลับ ๆ ตามหลังคนต่ำต้อย ดำรงตนประหนึ่งชายไร้สมรรถภาพ”

Verse 15

मेरे निषधराज नल शक्तिशाली, क्षमाशील, वीर, दाता, सब राजाओंसे श्रेष्ठ, एकान्तमें भी नीच कर्मसे दूर रहनेवाले तथा परायी स्त्रीके लिये नपुंसकतुल्य हैं ।।

พฤหทัศวะกล่าวว่า “นล กษัตริย์แห่งนิษธะของเรานั้นทรงพลัง อดทน กล้าหาญ และใจกว้าง—ประเสริฐยิ่งในหมู่กษัตริย์ แม้อยู่ลำพังพระองค์ก็ห่างไกลจากการกระทำอันต่ำช้า และต่อภรรยาของผู้อื่นก็ประหนึ่งผู้ไร้ความใคร่ ครั้นเราระลึกถึงคุณความดีของพระองค์และภักดีอยู่ทั้งกลางวันกลางคืน หัวใจนี้เมื่อปราศจากผู้เป็นที่รัก ก็เหมือนถูกฉีกขาดด้วยทุกข์แห่งการพลัดพราก”

Verse 16

एवं विलपमाना सा नष्ट्संज्ञेव भारत | आरुरोह महद्‌ वेश्म पुण्यश्लोकदिदृक्षया,भारत! इस प्रकार विलाप करती हुई दमयन्ती अचेत-सी हो गयी। वह पुण्यश्लोक नलके दर्शनकी इच्छासे ऊँचे महलकी छतपर जा चढ़ी

โอ ภารตะ! ครั้นนางคร่ำครวญอยู่อย่างนั้น ก็ประหนึ่งสิ้นสติไป ด้วยความปรารถนาจะได้เห็นปุณยศฺโลกนล นางจึงขึ้นไปยังยอดคฤหาสน์อันสูงใหญ่

Verse 17

ततो मध्यमकक्षायां ददर्श रथमास्थितम्‌ । ऋतुपर्ण महीपालं सहवाष्णेयबाहुकम्‌,वहाँसे उसने देखा, वार्ष्णेय और बाहुकके साथ रथपर बैठे हुए महाराज ऋतुपर्ण मध्यम कक्षा (परकोटे)-में पहुँच गये हैं

แล้วนางก็เห็นพระฤตุปรรณะ ผู้ครองแผ่นดิน ประทับบนราชรถอยู่ในลานชั้นกลาง โดยมีวารษเณยะและพาหุกอยู่เคียงข้าง

Verse 18

ततो<वतीर्य वार्ष्णेयो बाहुकश्व रथोत्तमात्‌ । हयांस्तानवमुच्याथ स्थापयामास वै रथम्‌,तदनन्तर वार्ष्णेय और बाहुकने उस उत्तम रथसे उतरकर घोड़े खोल दिये और रथको एक जगह खड़ा कर दिया

แล้ววารฺษเณยะและพาหุกะก็ลงจากรถศึกอันประเสริฐนั้น ปลดเทียมม้าออก แล้วตั้งรถไว้ ณ ที่หนึ่งอย่างมั่นคง

Verse 19

सो<वतीर्य रथोपस्थादृतुपर्णो नराधिप: । उपतस्थे महाराजं भीम॑ भीमपराक्रमम्‌,इसके बाद राजा ऋतुपर्ण रथके पिछले भागसे उतरकर भयानक पराक्रमी महाराज भीमसे मिले

ต่อจากนั้น พระฤตุปรรณะผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ เสด็จลงจากส่วนท้ายของรถ แล้วเข้าไปเฝ้ามหาราชภีม ผู้มีเดชานุภาพน่าเกรงขาม

Verse 20

त॑ भीम: प्रतिजग्राह पूजया परया ततः । स तेन पूजितो राज्ञा ऋतुपर्णो नराधिप:,तदनन्तर भीमने बड़े आदर-सत्कारके साथ उन्हें अपनाया और राजा ऋतुपर्णका भलीभाँति आदर-सत्कार किया

ครั้นแล้ว ภีมก็รับเสด็จด้วยการบูชาและอาคันตุกธรรมอย่างยิ่ง ครั้นได้รับการถวายเกียรติจากพระราชาเช่นนั้น พระฤตุปรรณะผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ก็ได้รับความเคารพสมควร

Verse 21

स तत्र कुण्डिने रम्ये वसमानो महीपतिः: । न च किंचित्‌ तदापश्यत्‌ प्रेक्षमाणो मुहुर्मुहुः । स तु राज्ञा समागम्य विदर्भपतिना तदा

เมื่อประทับอยู่ ณ เมืองกุณฑินอันรื่นรมย์ พระราชานั้นก็ทอดพระเนตรซ้ำแล้วซ้ำเล่า แต่ในกาลนั้นกลับไม่เห็นสิ่งใดเลย ครั้นแล้วเมื่อได้เข้าเฝ้าพระราชาแห่งวิทรรภะ ก็ทรงดำเนินการต่อไปตามควรแก่เหตุ

Verse 22

कि कार्य स्वागत ते<स्तु राज्ञा पृष्ट: स भारत,भरतनन्दन युधिष्ठिर! विदर्भराजने स्वागत-पूर्वक ऋतुपर्णसे पूछा--“आपके यहाँ पधारनेका क्‍या कारण है?”

โอ ภารตะ! พระราชาทรงต้อนรับตามสมควรแล้วตรัสถามว่า “ท่านมาด้วยกิจอันใด?”

Verse 23

नाभिजज्ञे स नृपतिर्दुहित्रर्थे समागतम्‌ । ऋतुपर्णोडपि राजा स धीमान्‌ सत्यपराक्रम:

พรหทัศวะกล่าวว่า—พระราชามิได้ทรงรู้ว่าแขกผู้มาเยือนนั้นมาด้วยเหตุแห่งพระธิดา และพระเจ้า ฤตุปรณะ ก็ทรงเป็นกษัตริย์ผู้มีปัญญาเฉียบแหลม; พระวีรภาพของพระองค์ตั้งมั่นอยู่ในสัจจะ—พลังของพระองค์ปรากฏทั้งในอำนาจและในความซื่อตรง

Verse 24

राजानं राजपुत्रं वा न सम पश्यति कंचन । नैव स्वयंवरकथां न च विप्रसमागमम्‌

พรหทัศวะกล่าวว่า—เขามิได้เห็นทั้งกษัตริย์หรือราชกุมารผู้ใดเลย; ไม่มีถ้อยคำเรื่องสวยัมวร และไม่มีการชุมนุมของพราหมณ์ ครั้นเห็นนิมิตดังนั้น พระเจ้าโกศลจึงใคร่ครวญในพระทัย แล้วตรัสแก่กษัตริย์แห่งวิทรภะว่า “ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้ามาเพื่อถวายความเคารพแด่พระองค์”

Verse 25

ततो व्यगणयद्‌ राजा मनसा कोसलाधिप: । आगतोडस्मीत्युवाचैनं भवन्‍तमभिवादक:

แล้วพระเจ้าโกศลทรงใคร่ครวญในพระทัย และตรัสแก่กษัตริย์แห่งวิทรภะด้วยถ้อยคำสุภาพว่า “ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้ามาเพื่อถวายความเคารพแด่พระองค์”

Verse 26

राजापि च स्मयन्‌ भीमो मनसा समचिन्तयन्‌ । अधिकं योजनशतं तस्यागमनकारणम्‌

พรหทัศวะกล่าวว่า—ครั้นได้ฟังดังนั้น พระราชาภีมะทรงแย้มสรวลและใคร่ครวญในพระทัยว่า “เขาเดินทางข้ามหมู่บ้านมากมาย มาจากไกลกว่าร้อยโยชน์ แต่กลับกล่าวว่าธุระเป็นเพียงเรื่องเล็กน้อย แล้วเหตุแท้จริงแห่งการมาของเขาคืออะไรเล่า? เรามิอาจหยั่งรู้ได้โดยชัดแจ้ง”

Verse 27

ग्रामान्‌ बहूनतिक्रम्य नाध्यगच्छद्‌ यथातथम्‌ | अल्पकार्य विनिर्दिष्टं तस्यागमनकारणम्‌

พรหทัศวะกล่าวว่า—แม้จะผ่านหมู่บ้านมากมาย เขาก็มิอาจหยั่งรู้เรื่องนั้นตามความเป็นจริงได้ แม้จะกล่าวว่าเหตุแห่งการมานั้นเป็นธุระเล็กน้อย แต่เหตุแท้จริงแห่งการมาของเขาก็มิอาจรู้ได้โดยแน่ชัด

Verse 28

पश्चादुदर्के ज्ञास्यामि कारणं यद्‌ भविष्यति । नैतदेवं स नृपतिस्तं सत्कृत्य व्यसर्जयत्‌

“เอาเถิด ไม่ว่าเหตุใดก็ตาม เราจะรู้ในภายหลัง; เหตุที่เขากล่าวมานี้มิใช่เหตุเดียวแห่งการมาของเขา” ครั้นทรงดำริดังนี้ พระราชาจึงต้อนรับด้วยเกียรติยศ แล้วส่งให้ไปพักผ่อน

Verse 29

विश्राम्यतामित्युवाच क्लान्तोडसीति पुन: पुनः । स सत्कृतः प्रह्ृष्टात्मा प्रीतः प्रीतेन पार्थिव:

ท่านกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่า—“ขอจงพักเถิด ท่านคงเหนื่อยล้าแล้ว” ครั้นพระราชาแห่งวิทรภะต้อนรับด้วยความยินดีและให้เกียรติอย่างสมควร พระทัยของพระเจ้า ฤตุปารณะ ก็ปลาบปลื้มยิ่งนัก

Verse 30

राजप्रेष्यैरनुगतो दिष्टं वेश्म समाविशत्‌ । ऋतुपर्णे गते राजन्‌ वाष्णेयसहिते नृपे

เขาไปพร้อมเหล่าข้าราชบริพาร แล้วเข้าเรือนพักที่จัดไว้ให้เพื่อพักผ่อน. ข้าแต่พระราชา ครั้นพระเจ้า ฤตุปารณะ เสด็จไปพร้อมวารษ์เณยะแล้ว พาหุกะก็ไปยังโรงรถด้วยตนเอง; ปลดม้าจากเทียม ดูแลตามกฎแห่งวิชาอัศวศาสตร์ ปลอบโยนด้วยถ้อยคำอ่อนโยน แล้วจึงไปนั่ง ณ ส่วนท้ายของรถศึก

Verse 31

बाहुको रथमादाय रथशालामुपागमत्‌ । स मोचयित्वा तानश्चानुपचर्य च शास्त्रत:

พาหุกะนำรถศึกไปยังโรงรถ แล้วปลดม้าออกจากเทียม จากนั้นดูแลตามระเบียบแห่งคัมภีร์

Verse 32

दमयन्त्यपि शोकार्ता दृष्टवा भाज़ासुरिं नृपम्‌,दमयन्ती भी शोकसे आतुर हो राजा ऋतुपर्ण, सूतपुत्र वार्ष्णेय तथा पूर्वोक्त बाहुकको देखकर सोचने लगी--“यह किसके रथकी घर्घराहट सुनायी पड़ती थी

ท้าวดมยันตีผู้ถูกความโศกครอบงำ ครั้นเห็นพระเจ้า ฤตุปารณะ พร้อมวารษ์เณยะบุตรสารถี และพาหุกะดังที่กล่าวแล้ว ก็รำพึงในใจว่า “เสียงครืนครั่นแห่งรถศึกนี้เป็นของผู้ใดกัน?”

Verse 33

सूतपुत्रं च वाष्णेयं बाहुकं च तथाविधम्‌ । चिन्तयामास वैदर्भी कस्यैष रथनि:स्वन:

เมื่อเห็นบุตรสารถีวารษเณยะ เจ้าชายแห่งวงศ์วฤษณิ และบาหุกในอาภรณ์เช่นเดิม นางทมยันตีแห่งวิทรภะก็ครุ่นคิดว่า “เสียงกึกก้องแห่งรถศึกนี้เป็นของผู้ใด?”

Verse 34

नलस्येव महानासीज्ञ च पश्यामि नैषधम्‌ । वार्ष्णेयेन भवेन्नूनं विद्या सैवोपशिक्षिता

“เสียงก้องลึกนี้ช่างเหมือนรถศึกของพระนล แต่ในหมู่ผู้มาถึงกลับไม่เห็นพระนล เจ้าแห่งนิษธะเลย แน่แท้ว่า วารษเณยะย่อมได้รับการสอนวิชาอัศวศาสตร์เช่นเดียวกัน”

Verse 35

तेनाद्य रथनिर्घोषो नलस्येव महानभूत्‌ । आहोस्विदृतुपर्णोडपि यथा राजा नलस्तथा । यथायं रथनिर्घोषो नैषधस्येव लक्ष्यते

“เพราะเหตุนั้น วันนี้เสียงกึกก้องแห่งรถศึกจึงยิ่งใหญ่ดุจของพระนล หรือว่าพระฤตุปัรณะก็เป็นดังพระนลแล้วหรือ? เพราะเสียงรถศึกนี้ชวนให้จำได้ราวกับเป็นของกษัตริย์แห่งนิษธะ”

Verse 36

एवं सा तर्कयित्वा तु दमयन्ती विशाम्पते । दूतीं प्रस्थापयामास नैषधान्वेषणे शुभा,युधिष्ठिर! इस प्रकार विचार करके शुभलक्षणा दमयन्तीने नलका पता लगानेके लिये अपनी दूतीको भेजा

ครั้นนางทมยันตีตรึกตรองดังนี้แล้ว ข้าแต่เจ้าแห่งปวงชน นางผู้มีลักษณะเป็นมงคลก็ส่งนางทูตออกไปสืบเสาะพระนล กษัตริย์แห่งนิษธะ

Verse 73

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि नलोपाख्यानपर्वणि ऋतुपर्णस्य भीमपुरप्रवेशे त्रिसप्ततितमो5ध्याय:

ดังนี้ ในศรีมหาภารตะ วนปรวะ ในตอนนโลปาขยานะ บทว่าด้วยการเสด็จเข้าสู่ภีมปุระของพระฤตุปัรณะ บทที่เจ็ดสิบสาม จบลงเพียงนี้

Verse 216

अकस्मात्‌ सहसा प्राप्तं स्त्रीमन्त्रं न सम विन्दति । भूपाल ऋतुपर्ण रमणीय कुण्डिनपुरमें ठहर गये। उन्हें बार-बार देखनेपर भी वहाँ (स्वयंवर-जैसी) कोई चीज नहीं दिखायी दी। वे विदर्भनरेशसे मिलकर सहसा इस बातको न जान सके कि यह स्त्रियोंकी अकस्मात्‌ गुप्त मन्त्रणामात्र थी

พฤหทัศวะกล่าวว่า “คำปรึกษาลับของสตรีซึ่งมาถึงโดยฉับพลันและเร่งร้อนนั้น ยากจะเข้าใจความหมายอันแท้จริงได้โดยง่าย พระราชาฤตุปรรณะประทับอยู่ ณ นครกุณฑินอันรื่นรมย์ แม้ทอดพระเนตรซ้ำแล้วซ้ำเล่า ก็ไม่ทรงเห็นสิ่งใดที่คล้ายพิธีสวยัมวรหรือมหรสพสาธารณะประการใด ครั้นได้เข้าเฝ้าพระราชาแห่งวิทรภะแล้ว ก็ยังมิอาจหยั่งรู้ได้ในทันที—แท้จริงแล้วเป็นเพียงการปรึกษาลับของสตรีที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันเท่านั้น”

Verse 316

स्वयं चैतान्‌ समाश्वास्य रथोपस्थ उपाविशत्‌ | फिर वे राजसेवकोंके साथ गये और बताये हुए भवनमें विश्रामके लिये प्रवेश किया। राजन! वार्ष्णेयसहित ऋतुपर्णके चले जानेपर बाहुक रथ लेकर रथशालामें गया। उसने उन घोड़ोंको खोल दिया और अश्वशास्त्रकी विधिके अनुसार उनकी परिचर्या करनेके बाद घोड़ोंको पुचकारकर उन्हें धीरज देनेके पश्चात्‌ वह स्वयं भी रथके पिछले भागमें जा बैठा

เขาปลอบประโลมม้าเหล่านั้นด้วยตนเอง แล้วจึงนั่งลงบนแท่นด้านหลังของรถศึก ข้าแต่พระราชา! ครั้นฤตุปรรณะเสด็จไปยังเรือนพักพร้อมด้วยวารษเณยะแล้ว พาหุกะนำรถศึกไปยังโรงรถ เขาปลดม้าออก และปรนนิบัติตามระเบียบแห่งอัศวศาสตร์ ครั้นลูบไล้ปลอบโยนให้ม้าสงบใจแล้ว เขาจึงไปนั่ง ณ ส่วนท้ายของรถศึกด้วยตนเอง