Sukta 7
Rishi: Atharvanic tradition (often associated with Bhṛgu/Angiras lineages in herb materials; exact anukramaṇī assignment varies)
Devata: Oṣadhayaḥ (Herbs) personified
Chandas: Mixed meters in the hymn per tradition; this verse commonly treated as a lyric in a triṣṭubh/jagatī-family environment, but exact chandas should be verified against padapāṭha/anukramaṇī.
อาถรรพเวท 8.7 เป็นโอษธิสูคตะที่ครอบคลุม เรียกชุมนุมหมู่พืชสมุนไพรทั้งมวล—จำแนกตามสี รูปทรง และลักษณะการเจริญเติบโต—ให้มาประกอบกันเป็นผู้เยียวยาที่มีชีวิตรายล้อมผู้ป่วย บทสวดวอนขอให้สมุนไพรทั้งหลายระดมวีรยะ (พลังฤทธิ์/ความแรง) ร่วมกันเพื่อขับไล่ยักษฺมะ (โรคซูบผอม/ความเสื่อมโทรมแบบบริโภค) และ “ยก” ผู้ทุกข์ให้พ้นจากพันธนาการแห่งอันตรายซ้อนชั้น รวมถึงบ่วงแห่งความตายและความผิดด่างพร้อยดุจมลทิน พลังของบทสวดอยู่ที่การมองการเยียวยาเป็นองค์รวมของมนตร์–ยา: ถ้อยคำอัญเชิญรวบรวม ปลุกเร้า และชี้นำพลังรักษาของพืชไปสู่การปลดปล่อยและการฟื้นคืน
Mantras
Mantra 1
ओषधयः। १२ पञ्चपदा विराडतिशक्वरी, १४ उपरिष्टान्निचृद् बृहती, २६ निचृत्, २८ भुरिक्। या ब॒भ्रवो॒ याश्च॑ शु॒क्रा रोहि॑णीरु॒त पृश्न॑यः । असि॑क्नीः कृ॒ष्णा ओष॑धीः॒ सर्वा॑ अ॒च्छाव॑दामसि
โอสถทั้งหลายเอ๋ย—ทั้งที่สีน้ำตาล ทั้งที่ขาวส่องประกาย ทั้งที่แดงโรหิณี ทั้งที่มีลายด่าง; ทั้งที่มืด ทั้งที่ดำ—โอพืชสมุนไพรผู้เยียวยาทั้งปวง เรากล่าวแก่ท่านทั้งหลาย เชิญให้เข้ามาใกล้เถิด.
Mantra 2
त्राय॑न्तामि॒मं पुरु॑षं॒ यक्ष्मा॑द् दे॒वेषि॑ता॒दधि॑ । यासां॒ द्यौष्पि॒ता पृ॑थि॒वी मा॒ता स॑मु॒द्रो मूलं॑ वी॒रुधां॑ ब॒भूव॑
ขอสมุนไพรเหล่านั้นจงคุ้มครองบุรุษผู้นี้ให้พ้นจากยักษฺมะ (yakṣma) โรคที่เทพเจ้าทรงส่งมาเถิด—สมุนไพรเหล่านั้นมีฟ้าเป็นบิดา มีแผ่นดินเป็นมารดา และมีน้ำน่านสมุทรเป็นรากและต้นกำเนิดแห่งพืชเถาวัลย์ทั้งหลาย.
Mantra 3
आपो॒ अग्रं दि॒व्या ओष॑धयः । तास्ते॒ यक्ष्म॑मेन॒स्य॑१मङ्गा॑दङ्गादनीनशन्
น้ำทั้งหลายเป็นเบื้องแรก; สมุนไพรทั้งหลายเป็นทิพย์. สมุนไพรเหล่านั้นเพื่อท่าน ได้ขับไล่ยักษฺมะ (yakṣma) อันปนเปื้อนบาป ออกจากอวัยวะแล้วอวัยวะเล่า.
Mantra 4
प्र॒स्तृ॒ण॒ती स्त॒म्बिनी॒रेक॑शुङ्गाः प्रतन्व॒तीरोष॑धी॒रा व॑दामि । अं॒शु॒मतीः॑ का॒ण्डिनी॒र्या विशा॑खा॒ ह्वया॑मि ते वी॒रुधो॑ वैश्वदे॒वीरु॒ग्राः पु॑रुष॒जीव॑नीः ॥४ यद् वः॒ सहः॑ सहमाना वी॒र्यं॑१यच्च॑ वो॒ बल॑म्। तेने॒मम॒स्माद् यक्ष्मा॒त् पुरु॑षं मुञ्चतौषधी॒रथो॑ कृणोमि भेष॒जम्
ข้าพเจ้ากล่าวแก่เหล่าสมุนไพร: ผู้แผ่คลุมไปทั่ว ผู้มีลำต้น ผู้มีรวงเดี่ยว ผู้ยืดขยายออกกว้างไกล. ข้าพเจ้าเรียกหาผู้มีรัศมี ผู้เป็นปล้องเป็นข้อ ผู้แตกกิ่งก้านมาก—โอ้พืชทั้งหลาย ผู้เป็นของเหล่าเทพทั้งปวง (Vaiśvadevī) ผู้ดุเดือด ผู้ธำรงชีวิตมนุษย์. ฤทธิ์ที่ชนะได้ของพวกท่าน ความกล้า และกำลังของพวกท่าน—ด้วยสิ่งนั้น โอ้สมุนไพรทั้งหลาย จงปลดมนุษย์ผู้นี้จากยักษฺมะ (yakṣma, โรคซูบผอม/วัณโรค) แล้วข้าพเจ้าจักกระทำให้เป็นยา (bhaiṣajya).
Mantra 5
जी॒व॒लां न॑घारि॒षां जी॑व॒न्तीमोष॑धीम॒हम्। अ॒रु॒न्ध॒तीमु॒न्नय॑न्तीं पु॒ष्पां मधु॑मतीमि॒ह हु॑वे॒ऽस्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ข้าพเจ้าขออัญเชิญโอสถผู้ประทานชีวิต ผู้ไม่ก่ออันตราย ผู้ยังมีชีวิต—อรุณธตี (Arundhatī) ผู้ชักนำให้สูงขึ้น ผู้มีดอกบาน ผู้หวานดุจน้ำผึ้ง—ข้าพเจ้าเรียกนาง ณ ที่นี้ เพื่อให้ชายผู้นี้มีความคุ้มครองปลอดภัย ไม่ถูกทำร้าย
Mantra 6
इ॒हा य॑न्तु॒ प्रचे॑तसो मे॒दिनी॒र्वच॑सो॒ मम॑ । यथे॒मं पा॒रया॑मसि॒ पुरु॑षं दुरि॒तादधि॑
ขอถ้อยคำของข้าพเจ้า—ถ้อยคำอันรู้แจ้งและให้ความอุดมสมบูรณ์—จงมาถึง ณ ที่นี้ เพื่อให้เราพาชายผู้นี้ข้ามพ้นไปโดยสวัสดี ให้ห่างจากความทุกข์เข็ญ
Mantra 7
अ॒ग्नेर्घा॒सो अ॒पां गर्भो॒ या रोह॑न्ति॒ पुन॑र्णवाः । ध्रु॒वाः स॒हस्र॑नाम्नीर्भेष॒जीः स॒न्त्वाभृ॑ताः
เป็นอาหารของอัคนี (Agni) เป็นครรภ์แห่งสายน้ำ—เหล่าผู้เจริญงอกงาม ผู้ฟื้นคืนเสมอ คือ ปุนรนวา (Punarnavā). ขอเหล่าโอสถผู้เยียวยา ผู้มั่นคง ผู้มีนามนับพัน จงถูกอัญเชิญมาที่นี่
Mantra 8
अ॒वको॑ल्बा उ॒दका॑त्मान॒ ओष॑धयः । व्यृऽषन्तु दुरि॒तं ती॑क्ष्णशृ॒ङ्ग्यः
โอสถอวโกฬพา (Avakolbā) ผู้มีแก่นแท้แห่งน้ำ—ผู้มีเขาแหลมคม—ขอจงกวาดล้างทุกข์ภัยและเคราะห์ร้ายให้สิ้นไป.
Mantra 9
उ॒न्मु॒ञ्चन्ती॑र्विवरु॒णा उ॒ग्रा या वि॑ष॒दूष॑णीः । अथो॑ बलास॒नाश॑नीः कृत्या॒दूष॑णीश्च॒ यास्ता इ॒हा य॒न्त्वोष॑धीः
โอสถทั้งหลายผู้คลายพันธะ ผู้แก้เครื่องผูกอย่างกว้างขวาง ผู้เกรี้ยวกราด—ผู้ทำลายพิษและทำให้พิษเสื่อมสิ้น; ทั้งผู้ฆ่า balāsa (โรคเสมหะ) และผู้ทำให้ kṛtyā (มนตร์ร้าย/ไสย) เสื่อม—ขอให้โอสถเหล่านั้นมาถึง ณ ที่นี้เถิด.
Mantra 10
अ॒प॒क्री॒ताः सही॑यसीर्वी॒रुधो॒ या अ॒भिष्टु॑ताः । त्राय॑न्ताम॒स्मिन् ग्रामे॒ गामश्वं॒ पुरु॑षं प॒शुम्
พืชทั้งหลายผู้ถูกไถ่ซื้อออกไปและยิ่งทรงพลัง—ผู้ได้รับการสรรเสริญโดยชอบธรรม—ขอให้ท่านทั้งหลายคุ้มครองในหมู่บ้านนี้ซึ่งโค ม้า มนุษย์ และสัตว์เลี้ยงทั้งปวงเถิด.
Mantra 11
मधु॑मन्मू॑लं म॑धुमद॑ग्रमासाम्म॑धुमन्म॑ध्यं वीरु॑धां बभूव । मधु॑मत् प॒र्णं मधु॑म॒त् पुष्प॑मासां॒ मधोः॒ संभक्ता अ॒मृत॑स्य भ॒क्षो घृ॒तमन्नं॑ दुह्रतां॒ गोपु॑रोगवम्
รากของท่านทั้งหลายหวานดุจน้ำผึ้ง ยอดก็หวานดุจน้ำผึ้ง; ส่วนกลางแห่งพืชทั้งหลายก็เจริญเป็นความหวานดุจน้ำผึ้ง. ใบหวานดุจน้ำผึ้ง ดอกหวานดุจน้ำผึ้ง; ผู้ร่วมแบ่งความหวาน เป็นภักษาแห่งอมฤต—ขอให้ท่านทั้งหลายหลั่ง ghṛta (เนยใส) และอาหารหล่อเลี้ยง เป็นผู้นำโค เพื่อความมั่งคั่งแห่งฝูงโค.
Mantra 12
याव॑तीः किय॑तीश्चे॒माः पृ॑थि॒व्यामध्योष॑धीः । ता मा॑ सहस्रप॒र्ण्योऽ मृ॒त्योर्मु॑ञ्च॒न्त्वंह॑सः
ไม่ว่าเหล่าสมุนไพรทั้งหลายบนแผ่นดินนี้จะมีมากเพียงใด จะมีเท่าใดก็ตาม—ขอสมุนไพร “พันใบ” (sahasraparṇī) เหล่านั้นจงปลดปล่อยข้าพเจ้าจากความคับแค้น จากความตาย จากบาปและเคราะห์ร้ายเถิด
Mantra 13
वैया॑घ्रो म॒णिर्वी॒रुधां॒ त्राय॑मानोऽभिशस्ति॒पाः । अमी॑वाः॒ सर्वा॒ रक्षां॒स्यप॑ ह॒न्त्वधि॑ दू॒रम॒स्मत्
เครื่องรางดุจเสือ—แก้วมณีแห่งเหล่าสมุนไพร—ผู้คุ้มครอง ผู้ปัดเป่าคำสาปและถ้อยคำร้าย; ขอให้มันจงฟาดฟันขับไล่โรคทั้งปวง และภูตผีรากษสทั้งปวง ให้ไกลจากพวกเรา
Mantra 14
सिं॒हस्ये॑व स्त॒नथोः॒ सं वि॑जन्ते॒ऽग्नेरि॑व विजन्त॒ आभृ॑ताभ्यः । गवां॒ यक्ष्मः॒ पुरु॑षाणां वी॒रुद्भि॒रति॑नुत्तो ना॒व्याऽएतु स्रो॒त्याः
ดุจเมื่อเสียงคำรามของสิงห์ดังขึ้นแล้วเขาทั้งหลายก็แตกกระเจิง ดุจถูกฤทธิ์แห่งอัคนี (Agni) ขับไล่ออกไปจากหมู่โอสถที่รวบรวมไว้. ยักษมะ (yákṣma) แห่งโค และยักษมะแห่งมนุษย์—ถูกพืชโอสถทั้งหลายผลักไสจนสิ้น—ขอให้มันลงเรือจากไป สู่สายน้ำที่ไหลรุดและลำธารที่กำลังวิ่งไป.
Mantra 15
मु॒मु॒चा॒ना ओष॑धयो॒ऽग्नेर्वै॑श्वान॒रादधि॑ । भूमिं॑ संतन्व॒तीरि॑त॒ यासां॒ राजा॒ वन॒स्पतिः॑
หมู่โอสถทั้งหลายถูกปลดปล่อย (จากพันธนาการ) ออกมา จากอัคนี (Agni) จากไวศวานระ (Vaiśvānara) ทั้งหลายแผ่ตนลงบนแผ่นดิน—จงออกไปเถิด—ผู้เป็นราชาแห่งพวกเจ้า คือเจ้าแห่งพฤกษา (Vanaspati)
Mantra 16
या रोह॑न्त्याङ्गिर॒सीः पर्व॑तेषु स॒मेषु॑ च । ता नः॒ पय॑स्वतीः शि॒वा ओष॑धीः सन्तु॒ शं हृ॒दे
โอสถทั้งหลายผู้กำเนิดจากอางคิรส (Āṅgirasa) ที่งอกขึ้นทั้งบนภูเขาและบนที่ราบ ขอให้โอสถเหล่านั้นซึ่งมีน้ำเลี้ยงดุจน้ำนม เป็นมงคลและเกื้อกูล จงเป็นของเรา เพื่อความสวัสดีแก่ดวงใจ
Mantra 17
याश्चा॒हं वेद॑ वी॒रुधो॒ याश्च॒ पश्या॑मि॒ चक्षु॑षा । अज्ञा॑ता जानी॒मश्च॒ या यासु॑ वि॒द्म च॒ संभृ॑तम्
พืชเถาและพรรณไม้ (vīrudh) ที่ข้าพเจ้ารู้ และที่ข้าพเจ้าเห็นด้วยตา; ทั้งที่ยังไม่รู้ชื่อแต่เราก็ยังจำแนกได้; และเหล่าที่เรารู้ว่าในนั้นมีคลังที่สั่งสมไว้ (เดชคุณและสรรพคุณยา)—
Mantra 18
सर्वाः॑ सम॒ग्रा ओष॑धी॒र्बोध॑न्तु॒ वच॑सो॒ मम॑ । यथे॒मं पा॒रया॑मसि॒ पुरु॑षं दुरि॒तादधि॑
ขอให้โอสถทั้งปวง (โอษธิ) อันครบถ้วนสมบูรณ์ จงตื่นขึ้นด้วยวาจาของข้า เพื่อที่เราจะพาชายผู้นี้ข้ามพ้นไปโดยสวัสดี ให้ห่างจากความคับขันและความชั่วร้าย.
Mantra 19
अ॒श्व॒त्थो द॒र्भो वी॒रुधां॒ सोमो॒ राजा॒मृतं॑ ह॒विः । व्री॒हिर्यव॑श्च भेष॒जौ दि॒वस्पु॒त्रावम॑र्त्यौ
อัศวัตถะ (Aśvattha) และดัรภะ (Darbha) และโสมะ (Soma) ผู้เป็นราชาแห่งพืชทั้งหลาย—อมฤตเป็นเครื่องบูชา. อีกทั้งข้าวและข้าวบาร์เลย์เป็นยาคู่หนึ่ง เป็นบุตรแห่งสวรรค์ เป็นอมตะ.
Mantra 20
उज्जि॑हीध्वे स्त॒नय॑त्यभि॒क्रन्द॑त्योषधीः । य॒दा वः॑ पृश्निमातरः प॒र्जन्यो॒ रेत॒साव॑ति
โอ้เหล่าสมุนไพร จงผุดงอกขึ้นเถิด เมื่อฟ้าร้อง เมื่อเสียงคำรามกึกก้องเหนือพวกเจ้า—เมื่อปัรชัญญะ (Parjanya) รดหลั่งด้วยน้ำแห่งเมล็ดพันธุ์แก่พวกเจ้า ผู้มีมารดาเป็นผู้ด่างพร้อย.
Mantra 21
तस्या॒मृत॑स्ये॒मं बलं॒ पुरु॑षं पाययामसि । अथो॑ कृणोमि भेष॒जं यथा स॑च्छ॒तहा॑यनः
ด้วยพลังแห่งอมฤตนั้น เราให้บุรุษผู้นี้ดื่มกำลังนั้น; และเราจัดเตรียมยารักษา เพื่อให้เขามีอายุครบหนึ่งร้อยปี.
Mantra 22
व॒रा॒हो वे॑द वी॒रुधं॑ नकु॒लो वे॑द भेष॒जीम्। स॒र्पा ग॑न्ध॒र्वा या वि॒दुस्ता अ॒स्मा अव॑से हुवे
หมูป่ารู้จักพืชสมุนไพร; พังพอนรู้จักยารักษา. สิ่งที่เหล่างูและคันธรรพะ (Gandharva) รู้—ข้าพเจ้าขออัญเชิญสิ่งนั้นมา เพื่อเกื้อกูลชายผู้นี้.
Mantra 23
याः सु॑प॒र्णा आ॑ङ्गिर॒सीर्दि॒व्या या र॒घतो॑ वि॒दुः । वयां॑सि हं॒सा या वि॒दुर्याश्च॒ सर्वे॑ पत॒त्रिणः॑ । मृ॒गा या वि॒दुरोष॑धी॒स्ता अ॒स्मा अव॑से हुवे
สิ่งที่ผู้มีปีกงาม ผู้สืบสายอังคิรส (Āṅgirasa) ผู้เป็นทิพย์ และผู้ว่องไวได้รู้—สิ่งที่นกทั้งหลาย หงส์ (hamsa) ได้รู้ และที่สัตว์มีปีกทั้งปวงได้รู้; สิ่งที่สัตว์ป่ารู้เกี่ยวกับสมุนไพร—ข้าพเจ้าขออัญเชิญสิ่งนั้นมา เพื่อเกื้อกูลชายผู้นี้.
Mantra 24
याव॑तीना॒मोष॑धीनां॒ गा॑वः प्रा॒श्नन्त्य॒घ्न्या याव॑तीनामजा॒वयः॑ । ताव॑ती॒स्तुभ्य॒मोष॑धीः॒ शर्म॑ यच्छ॒न्त्वाभृ॑ताः
โอสถรักษาทั้งหลายมีมากเพียงใดที่โคเพศเมียผู้ไม่ควรถูกล่วงละเมิดกินเป็นอาหาร และมากเพียงใดที่แพะกับแกะเล็มกิน—โอสถทั้งหลายเท่านั้นที่อัญเชิญมาที่นี่ ขอจงประทานความคุ้มครองและความร่มเย็นแก่ท่าน.
Mantra 25
याव॑तीषु मनु॒ष्याऽ भेष॒जं भि॒षजो॑ वि॒दुः । ताव॑तीर्वि॒श्वभे॑षजी॒रा भ॑रामि॒ त्वाम॒भि
ในหมู่มนุษย์ หมอยารู้จักยารักษามากเพียงใด—ข้าก็นำยาทั้งปวงอันรักษาได้ทั่วถึงนั้นมาที่นี่ แล้วประพรม/ทาลงบนท่าน.
Mantra 26
पुष्प॑वतीः प्र॒सूम॑तीः फ॒लिनी॑रफ॒ला उ॒त। सं॒मा॒तर॑ इव दुह्राम॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
เหล่าผู้มีดอก ผู้แตกหนาอุดม ผู้มีผล และแม้ผู้ไร้ผล—ดุจมารดาทั้งหลายมารวมกัน ขอให้เราบีบคั้นน้ำนมจากพวกนางเพื่อชายผู้นี้ เพื่อความคุ้มครองอันไม่บกพร่อง.
Mantra 27
उत् त्वा॑हार्षं॒ पञ्च॑शला॒दथो॒ दश॑शलादु॒त। अथो॑ य॒मस्य॒ पड्वी॑शा॒द् विश्व॑स्माद् देवकिल्बि॒षात्
เรายกเจ้าขึ้นจากบ่วงห้าชั้น และจากบ่วงสิบชั้นด้วย; ยิ่งกว่านั้น จากเครื่องผูกของยมะ (Yama) จากความผิดทั้งปวงที่เทพก่อให้เกิด.
Frequently Asked Questions
It is a bhaiṣajya (healing) hymn used to summon medicinal herbs as divine helpers, especially to remove yakṣma (wasting/consumption-type illness) and restore strength.
The color and form catalog is a ritual way of saying “all herbs without exception,” ensuring the healer calls every available medicinal power—creepers, stalked plants, single-spiked, many-branched, and more.
Besides curing disease, the hymn seeks complete deliverance: freedom from death’s noose imagery (Yama’s bond) and from pollution-like guilt or offence (devakilbiṣa) believed to sustain misfortune or illness.
Ask anything about Sukta 7 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
