Sukta 20
Rishi: To be resolved via Anukramaṇī for AVŚ 6.20 (not provided in excerpt).
Devata: Takman (Fever), with yakṣma as the targeted affliction.
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like expansion (requires metrical verification; the verse is longer than standard Anuṣṭubh).
AVŚ 6.20 เป็นบทสรรเสริญทักมัน (ไข้) แบบกระชับ ว่าด้วยการรักษาไข้และโรคซูบซีด (ยักษฺมะ) โดยมองเป็นอำนาจที่มีบุคลาธิษฐาน ซึ่งสามารถปลอบประโลม เรียกชื่อ และขับไล่ได้ บทนี้ผสานเจตนาการเยียวยากับมโนทัศน์อภิจาริกะอย่างอ่อน คือการ “ผันส่ง” ให้ความร้อนไข้ละจากผู้ป่วยแล้วไปหา ‘อวรตะ’ (ผู้ที่อยู่นอกวิถีแห่งพรต/ระเบียบวินัย) ขณะที่เรือนชานยึดความคุ้มครองด้วยการกระทำคารวะซ้ำ ๆ ด้วยคำว่า นโม (นอบน้อม)
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मनाशनम्। अ॒ग्नेरि॑वास्य॒ दह॑त एति शु॒ष्मिण॑ उ॒तेव॑ म॒त्तो वि॒लप॒न्नपा॑यति । अ॒न्यम॒स्मदि॑च्छतु॒ कं चि॑दव्र॒तस्तपु॑र्वधाय॒ नमो॑ अस्तु त॒क्मने॑
(นี่คือ) ผู้ทำลายโรคซูบผอม. มันออกไปจากผู้อันแรงกล้า ดุจไฟที่เผาไหม้; และดุจคนเมาที่คร่ำครวญแล้วถอย มันก็ถอยห่างไป. ขอให้มันไปแสวงหาผู้อื่นที่ไม่ใช่เรา—ผู้ใดก็ตาม แม้ผู้ไร้ปฏิญาณ—เพื่อให้ความร้อนแห่งไข้เข้าทำร้ายเขา. ขอนอบน้อมแด่ ตักมัน (Takman, ไข้/ความร้อนแห่งโรค).
Mantra 2
नमो॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु त॒क्मने॒ नमो॒ राज्ञे॒ वरु॑णाय॒ त्विषी॑मते । नमो॑ दि॒वे नमः॑ पृथि॒व्यै नम॒ ओष॑धीभ्यः
ขอนอบน้อมแด่รุทระ (Rudra); ขอนอบน้อมแด่ทักมัน (Takman) คือไข้. ขอนอบน้อมแด่พระราชา แด่วรุณะ (Varuṇa) ผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่. ขอนอบน้อมแด่ฟ้า ขอนอบน้อมแด่แผ่นดิน ขอนอบน้อมแด่โอษธี (Oṣadhi) คือพืชสมุนไพรทั้งหลาย.
Mantra 3
अ॒यं यो अ॑भिशोचयि॒ष्णुर्विश्वा॑ रू॒पाणि॒ हरि॑ता कृ॒णोषि॑ । तस्मै॑ तेऽरु॒णाय॑ ब॒भ्रवे॒ नमः॑ कृणोमि॒ वन्या॑य त॒क्मने॑
ไข้นี้ ผู้เผาไหม้ ทำให้รูปทั้งปวงกลายเป็นสีเหลืองหม่น; ข้าขอนอบน้อมแด่ท่าน ผู้แดงเรื่อ ผู้สีน้ำตาล—ขอนอบน้อมแด่ไข้ผู้กำเนิดจากพงไพร.
Frequently Asked Questions
It addresses takman (fever) together with yakṣma (wasting/consumptive sickness), aiming to drive the affliction out and prevent its return.
That line reflects a common Atharvanic “turning away/transfer” strategy: the disease is commanded to leave the patient and be redirected away from the ritually ordered household.
The hymn offers homage to the plants as empowered healers; it sacralizes herbal treatment by placing it under cosmic protection (Heaven–Earth) and divine oversight (Rudra/Varuṇa).
Ask anything about Sukta 20 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
