Sukta 12
Rishi: Atharvanic tradition (hymn-level attribution varies by anukramaṇī; commonly Atharvan/Angiras-type)
Devata: Śam/Śānti (personified well-being; pacificatory power rather than a single theonym)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires pada-count confirmation against a metrical padapāṭha edition)
บทสวดรักษา–ระงับนี้มีสี่คาถา มุ่งขจัดโรคที่กระจายทั่วกาย (โดยเฉพาะยักษฺมะ/โรคซูบผอม) อาการปวดศีรษะ ไอ และความปวดร้าวฉีกที่แขนขาและข้อต่อ โดยอัญเชิญพลังชำระล้างดุจพายุ พร้อมทั้งฤทธิ์ฟื้นฟูของพืชสมุนไพรและภูเขา บทสวดลงท้ายด้วยถ้อยคำ “ศมฺ” (ความผาสุก/สันติ) อย่างครอบคลุม แจกจ่ายความเป็นอยู่ดีไปยังส่วนบนและส่วนล่าง สี่อวัยวะ และทั่วทั้งร่างกาย อานุภาพของบทสวดอยู่ที่การระบุโรคภัยอย่างแม่นยำ ขับไล่มันในฐานะผู้รุกราน และผนึกผู้ป่วยด้วยความครบถ้วนสมบูรณ์ของกายทั้งมวล
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मनाशनम्। ज॒रा॒यु॒जः प्र॑थ॒म उ॒स्रियो॒ वृषा॒ वात॑भ्रजा स्त॒नय॑न्नेति वृ॒ष्ट्या। स नो॑ मृडाति त॒न्व ऋजु॒गो रु॒जन् य एक॒मोज॑स्त्रे॒धा वि॑चक्र॒मे
ผู้ทำลาย Yakṣma (โรคซูบผอม/โรคเสื่อมกำลัง): ผู้เกิดจากรก ผู้เป็นปฐมและยอดยิ่ง โคผู้สีแดง—วาบวับดุจลม กึกก้องดุจฟ้าร้อง—ย่างมาพร้อมสายฝน. ขอเขาโปรดเมตตาต่อกายนี้ของเรา ผู้ดำเนินตรง ผู้บดขยี้(โรค) ผู้ก้าวแผ่ไปสามประการด้วยกำลังอันเดียว.
Mantra 2
अङ्गे॑ अङ्गे शो॒चिषा॑ शिश्रिया॒णं न॑म॒स्यन्त॑स्त्वा ह॒विषा॑ विधेम । अ॒ङ्कान्त्स॑म॒ङ्कान् ह॒विषा॑ विधेम॒ यो अग्र॑भी॒त् पर्वा॑स्या॒ ग्रभी॑ता
อวัยวะแล้วอวัยวะเล่า เปลวไฟอันชำระให้บริสุทธิ์ได้ตั้งมั่นอยู่บนท่าน; เราทั้งหลายกราบนอบน้อม และจักบำเรอท่านด้วยเครื่องบูชา (havis). เงื่อนงำอันคดงอ และการรัดรึงอันแน่นหนา เราจักคลายด้วยเครื่องบูชา—ผู้ฉวยจับ ผู้ที่ฉวยจับข้อต่อทั้งหลาย ผู้กำไว้แน่นนั้น.
Mantra 3
मु॒ञ्च शी॑र्ष॒क्त्या उ॒त का॒स ए॑नं॒ परु॑ष्परुरावि॒वेशा॒ यो अ॑स्य । यो अ॑भ्र॒जा वा॑त॒जा यश्च॒ शुष्मो॒ वन॒स्पती॑न्त्सचतां॒ पर्व॑तांश्च
จงปลดเขาจากอาการปวดศีรษะ และจากอาการไอด้วย—ผู้ซึ่งความปวดร้าวดุจฉีกขาดแห่งอวัยวะได้แทรกเข้าไปและครอบงำเขา. สิ่งใดเกิดจากเมฆ สิ่งใดเกิดจากลม และกระแสโรคอันดุเดือด (śuṣma)—ขอเหล่าเจ้าแห่งพงไพร คือพืชยา จงเข้าช่วย และขอภูเขาทั้งหลายด้วยเถิด.
Mantra 4
शं मे॒ पर॑स्मै॒ गात्रा॑य॒ शम॒स्त्वव॑राय मे । शं मे॑ च॒तुर्भ्यो॒ अङ्गे॑भ्यः॒ शम॑स्तु त॒न्वे॒३मम॑
ขอความผาสุกจงมีแก่แขนขาส่วนบนของข้าพเจ้า; ขอความผาสุกจงมีแก่ส่วนล่างของข้าพเจ้า. ขอความผาสุกจงมีแก่สี่อวัยวะของข้าพเจ้า; ขอความผาสุกจงมีแก่กายนี้ของข้าพเจ้า.
Frequently Asked Questions
Yakṣma is a wasting, draining illness category in Vedic medicine—often linked with chronic weakness and consumptive symptoms. The hymn treats it as something to be crushed and expelled, not merely endured.
Plants (vanaspati) are invoked as living medicines, and mountains symbolize the strong source-place of herbs and firm vitality. Together they represent concentrated natural healing power assisting the mantra’s expulsion of disease.
It functions as a closing seal: the reciter mentally or physically “assigns” well-being to upper parts, lower parts, the four limbs, and the whole body. This completes the rite by stabilizing health after the expulsion requests.
Ask anything about Sukta 12 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.