Varaha Purana 94.44: Adhyaya 94, Shloka 44

The Birth of Mahiṣāsura and the Goddess’s Victory as Mahīṣamardinī

Devanagari script

एवं वर्षसहस्राणि दश तस्य तया सह । दिव्यानि विगतानि स्युर्युध्यतस्तस्य शोभने । बभ्राम सकलं त्वाजौ ब्रह्माण्डं भीतमानसम् ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 94.44

Transliteration

evaṁ varṣasahasrāṇi daśa tasya tayā saha | divyāni vigatāni syur yudhyatas tasya śobhane | babhrāma sakalaṁ tv ājau brahmāṇḍaṁ bhītamānasam ||

Translation

హే శోభనే! ఆమెతో కలిసి యుద్ధం చేస్తూ అతనికి పదివేల దివ్య సంవత్సరాలు గడిచెను; ఆ సమరంలో భయాక్రాంతమనస్సుతో సమస్త బ్రహ్మాండం తూలిపోయెను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• वर्ष-सहस्राणि: thousands of years
• वर्ष-सहस्राणि: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; बहुवचन (neuter nom/acc plural)

• दश: ten
• दश: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषण; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया बहुवचनार्थे (numeral ‘ten’ qualifying varṣasahasrāṇi)

• तस्य: of him
• तस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी विभक्ति; एकवचन (genitive singular)

• तया: with her
• तया: Sahakāraka (सहकारक)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (instrumental singular)

• सह: together with
• सह: Sahārtha (सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक उपपद (postposition meaning ‘with’)

• दिव्यानि: divine
• दिव्यानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; बहुवचन (agreeing with varṣasahasrāṇi)

• विगतानि: elapsed / passed
• विगतानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-गम् (धातु) → विगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति; बहुवचन

• स्युः: would be
• स्युः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष; बहुवचन

• युध्यतः: of (him) fighting
• युध्यतः: Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: युध् (धातु) → युध्यत् (शतृ-कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन (genitive singular)

• तस्य: of him
• तस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी विभक्ति; एकवचन

• शोभने: O Śobhane (beautiful one)
• शोभने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन/सप्तमी विभक्ति; एकवचन (addressing ‘O Śobhane’)

• बभ्राम: wandered / roamed
• बभ्राम: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: लिट् (perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• सकलम्: entire
• सकलम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (qualifying brahmāṇḍam)

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha-nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: ‘but/indeed’)

• आजौ: in battle
• आजौ: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन (locative singular)

• ब्रह्माण्डम्: the universe / cosmic egg
• ब्रह्माण्डम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन

• भीत-मानसम्: with frightened mind / terrified
• भीत-मानसम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (qualifying brahmāṇḍam)

Speaker

Varāha (default dialogue framework; explicit speaker not marked in this verse)

Tags

• Purāṇic Narrative
• Classical Literature
• Śākta Traditions
• Vaiṣṇavism

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It illustrates a common Purāṇic narrative technique: expressing mythic events through vast cosmic time (divine years) and universe-scale imagery (brahmāṇḍa), reflecting early medieval Sanskrit literary cosmology.

Which geographic location is identified?

No specific geographic location is named in this verse; the setting is the battlefield (ājau) framed at a cosmic scale (brahmāṇḍa).

What is the primary ethical instruction?

Rather than a direct moral injunction, the verse emphasizes the gravity of disorder (cosmic fear) during prolonged conflict, a recurring Purāṇic motif that frames the restoration of stability as culturally valuable.