Adhyaya 211: Methods for the Removal of Sin and the Eulogy of Prabodhinī Ekādaśī/Dvādaśī

Verse 1

पुनः पापनाशोपायवर्णनम् ॥ ऋषिपुत्र उवाच ॥ एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं धर्मराजस्य नारदः ॥ इदं भावेन भक्त्या च पुनर्वचनमब्रवीत् ॥

మళ్లీ పాపనాశానికి ఉపాయాల వర్ణనం. ఋషిపుత్రుడు అన్నాడు—ధర్మరాజుని శుభవాక్యాన్ని విని నారదుడు భావంతో, భక్తితో మళ్లీ ఈ మాటలు పలికాడు.

Verse 2

नारद उवाच ॥ समः सर्वेषु भूतेषु स्थावरेषु चरेषु च ॥ धर्मराज महाबाहो पितृतुल्यपराक्रम ॥

నారదుడు అన్నాడు—స్థావర, జంగమ సమస్త భూతాల పట్ల మీరు సమభావంతో ఉంటారు. ఓ ధర్మరాజా, మహాబాహో, పితృసమాన పరాక్రముడా.

Verse 3

ब्राह्मणानां हितार्थाय यदुक्तं मे प्रदक्षिणम् ॥ इदं श्रेयतमाख्यानं श्रुतं श्रुतपरं पदम् ॥

బ్రాహ్మణుల హితార్థంగా ప్రదక్షిణ విషయమై నాకు చెప్పబడినది—ఇది అత్యంత శ్రేయస్కరమైన ఆఖ్యానం; శ్రుతి-పరంపరలో పరమ ప్రామాణ్యమైన ఉపదేశంగా వినబడినది।

Verse 4

त्रयो वर्णा महाभाग यज्ञसामान्यभागिनः ॥ शूद्रा वेदपवित्रेभ्यो ब्राह्मणैस्तु बहिष्कृताः ॥

ఓ మహాభాగ! మూడు వర్ణాలు యజ్ఞంలోని సామాన్య భాగాలకు భాగస్వాములు; కానీ శూద్రులు వేదసంబంధ పవిత్రకర్మల నుండి బ్రాహ్మణులచే బహిష్కృతులు.

Verse 5

यथैव सर्वसमता तव भूतेषु मानद ॥ तथैव तेषामपि हि श्रेयो वाच्यं महामते ॥

ఓ మానద! నీవు సమస్త భూతాల పట్ల సంపూర్ణ సమత్వం చూపినట్లే, వారి పట్ల కూడా శ్రేయస్కరమైనది తప్పక చెప్పబడాలి, ఓ మహామతే।

Verse 6

यथा कर्म हितं वाक्यं शूद्राणामपि कथ्यताम् ॥ यम उवाच ॥ अहं ते कथयिष्यामि चातुर्वर्ण्यस्य नित्यशः ॥

శూద్రులకూ కర్మానుసారంగా హితకరమైన ఉపదేశం చెప్పబడాలి. యముడు అన్నాడు—నేను నీకు చాతుర్వర్ణ్యానికి సంబంధించిన నిత్య తత్త్వాన్ని నిరంతరం వివరిస్తాను।

Verse 7

यद्धितं धर्मयुक्तं च नित्यं भवति सुव्रत ॥ केवलं श्रुतिसंयोगाच्छ्रद्धया नियमेन च ॥

ఓ సువ్రత! హితకరమై ధర్మసమ్మతమైనది శ్రుతి-సంబంధం, శ్రద్ధ, నియమాచరణ వలన నిత్యంగా స్థిరమవుతుంది।

Verse 8

करोति पापनाशार्थमिदं वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ गावः पवित्रा मङ्गल्या देवानामपि देवताः ॥

పాపనాశార్థంగా ఈ కర్మ చేయబడుతుంది; నేను చెప్పుచున్నాను—వినుము. గోవులు పవిత్రములు, మంగళకరములు; దేవతలలోనూ దేవతలవలె పూజ్యులు.

Verse 9

यस्ताः शुश्रूषते भक्त्या स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ सौम्ये मुहूर्ते संयुक्ते पञ्चगव्यं तु यः पिबेत् ॥

భక్తితో ఆ గోవులను సేవించువాడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును. మరియు శుభమైన, సౌమ్యమైన, సమ్యక్‌ సంయోగమున్న ముహూర్తంలో పంచగవ్యము త్రాగువాడు…

Verse 10

सर्वतीर्थफलṃ प्राप्य स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ प्रस्रवेण च यः स्नायाद्रोहिण्यां मानवॆ द्विज ॥

సర్వతీర్థఫలమును పొందినవాడై వాడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును. మరియు రోహిణీ నక్షత్రంలో, ఓ మానవా, ఓ ద్విజా, ప్రస్రవముచే (ప్రవహించే ధారలో) స్నానము చేయువాడు…

Verse 11

सर्वपापकृतान्दोषान्दहत्याशु न संशयः ॥ धेनुस्तनाद्विनिष्क्रान्तां धारां क्षीरस्य यो नरः ॥

ఇది సమస్త పాపకృత దోషములను త్వరగా దహించును—సందేహము లేదు. ధేనువు స్తనమునుండి వెలువడిన పాలధారను యే నరుడు (గ్రహించి/ఉపయోగించి) ఉంటాడో…

Verse 12

शिरसा प्रतिगृह्णाति स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ ब्राह्मणस्तु सदा स्नातो भक्त्या परमया युतः ॥

శిరస్సు వంచి దానిని స్వీకరించువాడు పాపముల నుండి విముక్తుడగును. బ్రాహ్మణుడు సదా స్నానశుద్ధుడై, పరమభక్తితో యుక్తుడై ఆచరించును.

Verse 13

नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ उदयान्निःसृतं सूर्यं भक्त्या परमया युतः ॥

నియమంతో ఉండి నమస్కరించాలి; అతడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. ఉదయ సమయంలో ఉదయించిన సూర్యునికి పరమభక్తితో నమస్కరించాలి.

Verse 14

नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ दध्यक्षताञ्जलीभिस्तु त्रिभिः पूजयते शुचिः ॥

నియమంతో ఉండి నమస్కరించాలి; అతడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. శుచిగా ఉండి దధి-అక్షతాలను మూడు అంజలులతో పూజించాలి.

Verse 15

तस्य भानुः प्रसन्नश्च ह्यशुभं यत्समर्जितम् ॥ तस्य भानुः स संदह्य दूरीकुर्यात्सदा द्विज ॥

అతనిపై భానుడు ప్రసన్నుడవుతాడు; ఏ అశుభం కూడబెట్టబడిందో, అతని సూర్యుడు దానిని దహించి ఎల్లప్పుడూ దూరం చేస్తాడు, ఓ ద్విజా.

Verse 16

तावकं दधिमिश्रं तु पात्रे औदुम्बरे स्थितम् ॥ सोमाय पौर्णमास्यां हि दत्वा पापैः प्रमुच्यते ॥

ఉదుంబర పాత్రలో ఉంచిన దధి-మిశ్రిత ఆ నైవేద్యాన్ని పౌర్ణమాసి నాడు సోమునికి సమర్పిస్తే పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.

Verse 17

अरुन्धतीं बुधं चैव तथा सर्वान्महामुनीन् ॥ अभ्यर्च्य वेदविधिना तेभ्यो दत्त्वा च तावकम् ॥

అరుంధతీ, బుధుడు మరియు సమస్త మహామునులను వేదవిధాన ప్రకారం అభ్యర్చించి, వారికి కూడా ఆ నైవేద్యాన్ని ఇచ్చినచో (మనిషి) శుద్ధి పొందుతాడు.

Verse 18

एकाग्रमानसो भूत्वा यो नमस्येत्कृताञ्जलिः ॥ किल्बिषं तस्य वै सर्वं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

ఎవడు ఏకాగ్రచిత్తుడై అంజలి జోడించి నమస్కరిస్తాడో, అతని సమస్త కిల్బిషం (పాపదోషం) ఆ క్షణమే నశిస్తుంది।

Verse 19

विषुवेषु च योगेषु शुचिर्दत्त्वा पयो नरः ॥ तस्य जन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

విషువ దినాల్లోను, యోగముల పుణ్యకాలాల్లోను శుచిగా ఉండి పాలు దానం చేసిన నరుని జన్మకృత పాపం ఆ క్షణమే నశిస్తుంది।

Verse 20

प्राचीनीग्राङ्कुशान् कृत्वा स्थापयित्वा वृषं नरः ॥ द्विजैः सह नमस्कृत्य सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

ప్రాచీముఖంగా అంకుశసదృశ సూచకాలను ఏర్పాటు చేసి, వృషభాన్ని స్థాపించి, ద్విజులతో కలిసి నమస్కరించిన నరుడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 21

दक्षिणावर्तसव्येन कृत्वा प्राक्स्रोतसं नदीम् ॥ कृत्वा अभिषेकं विधिवत्ततः पापात्प्रमुच्यते ॥

దక్షిణావర్త విధానంతో (కుడివైపు పరిభ్రమణంగా) నదీ ప్రవాహాన్ని తూర్పుముఖంగా చేసి, నియమానుసారం అభిషేకం చేసిన తరువాత పాపం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 22

दक्षिणावर्तशङ्खेन कृत्वा चैव करे जलम् ॥ शिरसा तद्गृहीत्वा तु विप्रो हृष्टमनाः शुचिः ॥

దక్షిణావర్త శంఖంతో చేతిలో జలాన్ని తీసుకొని, దానిని శిరస్సుపై స్వీకరించి, శుచిగా హర్షితమనస్సుతో విప్రుడు (ఆ కర్మను) ఆచరిస్తాడు।

Verse 23

तस्य जन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ प्राक्स्रोतसं नदीं गत्वा नाभिमात्रजले स्थितः ॥

అతని జన్మనుండి కూడిన పాపం ఆ క్షణములోనే నశిస్తుంది. తూర్పు ప్రవాహమున్న నదికి వెళ్లి నాభి వరకు నీటిలో నిలుచును.

Verse 24

स्नात्वा कृष्णतिलैर्मिश्राः दद्यात्सप्ताञ्जलीर्नरः ॥ प्राणायामत्रयं कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥

స్నానం చేసి నల్ల నువ్వులతో కలిపిన జలాన్ని ఏడు అంజలులుగా అర్పించాలి. మూడు ప్రాణాయామాలు చేసి బ్రహ్మచారిగా, ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉండాలి.

Verse 25

यावज्जीवकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥ अच्छिद्रपद्मपत्रेण सर्वरत्नोदकेन तु ॥

జీవితకాలమంతా చేసిన పాపం ఆ క్షణములోనే నశిస్తుంది—రంధ్రంలేని పద్మపత్రంతో, ‘సర్వరత్నోదకం’ అని చెప్పబడే జలంతో.

Verse 26

त्रिधा यस्तु नरः स्नायात्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं मुने ॥

ఎవడు మూడు సార్లు స్నానం చేస్తాడో, అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు. ఇంకా, ఓ మునీ, గుహ్యములో గుహ్యతరమైన విషయాన్ని నీకు చెప్పుదును.

Verse 27

कार्त्तिकेऽमलपक्षे तु स्मृता ह्येकादशी तिथिः ॥ भुक्तिमुक्तिप्रदा या तु नाम्ना ख्याता प्रबोधिनी ॥

కార్త్తిక మాసంలోని శుద్ధ (అమల) పక్షంలో ఏకాదశీ తిథి స్మరణీయము. అది భుక్తి మరియు ముక్తి ప్రసాదించేది; ‘ప్రబోధినీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 28

ये उपोष्यन्ति विधिवन्नारायणपरायणाः ॥ न तेषामशुभं किञ्चिज्जन्मकोटिकृतं मुने ॥

విధివిధానంగా ఉపవాసం చేసి నారాయణపరాయణులైనవారికి, ఓ మునీ, కోటి జన్మలలో కూడిన అపశకునమూ ఏమాత్రం మిగలదు।

Verse 29

एकादशीं समाश्रित्य पुरा पृष्टो महेश्वरः ॥ वाराहरूपी धरया सर्वलोकहिताय वै ॥

ఏకాదశీ విషయమై పూర్వకాలంలో మహేశ్వరుని ప్రశ్నించారు; అలాగే ధర (భూమి) కూడా సమస్త లోకాల హితార్థంగా నిజంగా వరాహరూపుడైన భగవంతుని అడిగింది।

Verse 30

धरण्युवाच ॥ अस्मिन्कलियुगे घोरे नराः पापरताः प्रभो ॥ ब्रह्मस्वहरणे युक्ता तथा ब्राह्मणघातकाः ॥

ధర చెప్పింది—ఓ ప్రభూ, ఈ ఘోర కలియుగంలో మనుష్యులు పాపరతులై ఉన్నారు; వారు బ్రహ్మస్వం (పవిత్ర ధనం) దోచుటలో నిమగ్నులై, బ్రాహ్మణహంతకులుగా కూడా ఉన్నారు।

Verse 31

गुरुद्रोहरता देव मित्रद्रोहरतास्तथा ॥ स्वामिद्रोहरताश्चैव परदाराभिमर्शकाः ॥

ఓ దేవా, వారు గురుద్రోహులు, మిత్రద్రోహులు కూడా; స్వామిద్రోహులు, అలాగే పరస్త్రీలను అపవిత్రంగా తాకి అవమానించే వారు।

Verse 32

परद्रव्यापहरणे संसक्ताश्च सुरेश्वर ॥ अभक्ष्यभक्षणरता वेदब्राह्मणनिन्दकाः

ఓ సురేశ్వరా, వారు పరధనాన్ని అపహరించడంలో ఆసక్తులు; నిషిద్ధ భక్ష్యాన్ని భక్షించడంలో రతులు, అలాగే వేదమును మరియు బ్రాహ్మణులను నిందించే వారు।

Verse 33

दाम्भिका भिन्नमर्यादा नायमस्तीति वादिनः ॥ असत्प्रतिग्रहे सक्ता अगम्यागमने रताः

వారు దంభికులు, స్థాపితమైన మర్యాదా-సీమలను అతిక్రమించేవారు; “ఇది (ధర్మవ్యవస్థ) లేదు” అని వాదించేవారు; అనుచిత దానగ్రహణంలో ఆసక్తులు, గమనం నిషిద్ధమైనవారియందు గమనంలో రతులు.

Verse 34

एतैश्चान्यैश्च पापैश्च संसक्ता ये नरा विभो ॥ किमासाद्य गतिर्देव तेषां वद सुरेश्वर

హే విభో! ఈ మరియు ఇతర పాపాలలో చిక్కుకున్న మనుష్యులు—హే దేవా, ఏది పొందీ ఏ గతి పొందుతారు? హే సురేశ్వరా, చెప్పుము.

Verse 35

श्रीवराह उवाच ॥ साधु देवि महाभागे यत्पृष्टोऽहं वरानने ॥ रहस्यं ते प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया

శ్రీవరాహుడు పలికెను—హే మహాభాగ్యవతి దేవీ, హే వరాననే! నీవు శుభప్రశ్న అడిగితివి. లోకహితాన్ని కోరుతూ నేను నీకు ఒక రహస్యోపదేశాన్ని చెప్పుదును.

Verse 36

महापातकयुक्ता ये नराः सुकृतवर्जिताः ॥ तेषां मया हितार्थाय निर्मितं तच्छृणुष्व मे

మహాపాతకాలతో కూడి సుకృతరహితులైన మనుష్యుల హితార్థం నేను ఒక ఉపాయాన్ని స్థాపించితిని; దానిని నన్ను నుండి వినుము.

Verse 37

तामुपोष्य नरा भद्रे महापापरताश्च ये ॥ पुण्यपापविनिर्मुक्ता गच्छन्ति पदमव्ययम्

హే భద్రే! మహాపాపాలలో రతులైనవారైనా, ఆ (వ్రత/ఉపవాస)ాన్ని ఉపవాసంగా ఆచరించి పుణ్యపాపముల రెండింటినుండి విముక్తులై అవ్యయపదాన్ని పొందుదురు.

Verse 38

उपायोऽतः परो नान्यो विद्यते हि वसुन्धरे ॥ एकादशीं विना येन सर्वपापक्शयो भवेत्

హే వసుంధరా! దీనికన్నా పరమమైన ఉపాయం మరొకటి లేదు. ఏకాదశి తప్ప సమస్త పాపక్షయం కలిగించే సాధనం ఇంకొకటి కనిపించదు.

Verse 39

यथा शुक्ला तथा कृष्णा ह्युपोष्या सा प्रयत्नतः ॥ शुक्ला भक्तिप्रदा नित्यं कृष्णा मुक्तिं प्रयच्छति

శుక్లపక్ష ఏకాదశి ఎలా ఉంటుందో, అలాగే కృష్ణపక్ష ఏకాదశినీ కూడా శ్రమతో ఉపవాసంగా ఆచరించాలి. శుక్లా నిత్యం భక్తిని ఇస్తుంది; కృష్ణా ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 40

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्या द्वादशी सदा ॥ यदीच्छेद्वैष्णवं लोकं गन्तुं वै भूतधारिणि

అందువల్ల, హే భూతధారిణీ (భూమి)! వైష్ణవ లోకానికి వెళ్లాలని కోరితే, సర్వప్రయత్నంతో ఎల్లప్పుడూ ద్వాదశిని ఆచరించాలి.

Verse 41

मनसा वचसा चैव कर्मणा समुपार्जितम् ॥ पापं मासकृतं पुंसां दहत्येकादशी कृता

మనస్సు, వాక్కు, కర్మల ద్వారా మనుషులు ఒక నెలలో సంపాదించిన పాపం—ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించగానే దగ్ధమై నశిస్తుంది.

Verse 42

दहन्तीह पुराणानि भूयोभूयो वरानने ॥ न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं सम्प्राप्ते हरिवासरे

హే వరాననే! హరివాసరము (ఏకాదశి) వచ్చినప్పుడు మళ్లీ మళ్లీ చెప్పబడింది—భోజనం చేయకూడదు, చేయకూడదు; ఎందుకంటే ఆ సమయంలో తినడం వల్ల పురాణాలలో చెప్పబడిన పుణ్యాలు ఇక్కడ పునఃపునః దగ్ధమవుతాయి.

Verse 43

यदीच्छथ नराः गन्तुं तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं तदा केशववासरे

మనుష్యులు విష్ణువు యొక్క పరమ పదమునకు వెళ్లదలచితే, కేశవవాసరమున (పవిత్ర దినమున) భోజనం చేయరాదు, చేయరాదు।

Verse 44

ऊर्ध्वबाहुर्विरौम्येष प्रलापं मे शृणुष्व तम् ॥ आराधयस्व विश्वेशमेकादश्यामतन्द्रितः

నేను చేతులు పైకెత్తి ఈ ప్రకటన చేస్తున్నాను; నా మాట వినండి: ఏకాదశీనాడు అలసత్వం లేకుండా విశ్వేశ్వరుని ఆరాధించండి।

Verse 45

न शङ्खेन पिबेत्तोयं न हन्यान्मत्स्यसूकरौ ॥ एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोऽपि

శంఖంతో నీరు త్రాగరాదు; చేపలు, పందులను హతమార్చరాదు। ఏకాదశీనాడు—శుక్ల, కృష్ణ రెండు పక్షాలలోనూ—భోజనం చేయరాదు।

Verse 46

किं तेन न कृतं पापं दुर्वृत्तेनात्मघातिना ॥ एकादश्यां विशालाक्षि भुक्तं येन विजानता

ఓ విశాలాక్షీ! దుర్వృత్తుడైన, ఆత్మనాశకుడైన వాడు తెలిసికొని ఏకాదశీనాడు భోజనం చేస్తే, అతడు చేయని పాపం ఏది?

Verse 47

एकादशीं च यः शुक्लामसमर्थं उपोषितुम् ॥ तदा नक्तं प्रकर्तव्यं तथाऽयाचितमेव वा

శుక్లపక్ష ఏకాదశీనాడు ఉపవాసం చేయలేని వాడు, అప్పుడు నక్తవ్రతం ఆచరించాలి; లేక యాచించకుండా లభించినదే మాత్రమే స్వీకరించాలి।

Verse 48

एकभक्तेन दानेन कर्तव्यं द्वादशीव्रतम् ॥ न करोति यदा भूमे व्रतं वा दानमेव वा

ఒకసారి భోజనం చేసి దానంతో కూడిన ద్వాదశీ వ్రతం చేయవలెను. ఓ భూమీ, ఎవరైనా వ్రతమో దానమో ఏదీ చేయనప్పుడు—

Verse 49

एका सा द्वादशी पुण्या उपोष्या सा प्रबोधिनी ॥ तस्यामाराध्य विश्वेशं जगतामीश्वरश्वरम्

ఆ ఒక్క ద్వాదశీ పుణ్యప్రదం; ఆ రోజున ఉపవాసం చేయవలెను; అదే ప్రబోధినీ. ఆ రోజున లోకాధిపతులకధిపతి విశ్వేశ్వరుని ఆరాధించి—

Verse 50

प्राप्नोति सकलं चैतद्द्वादशद्वादशीफलम् ॥ पूर्वाभाद्रपदायोगे सैव या द्वादशी भवेत

ఆ ద్వాదశీ పూర్వాభాద్రపద నక్షత్రయోగంతో కలిసివచ్చినప్పుడు, మనిషి ఇవన్నీ—పన్నెండు ద్వాదశీల ఫలాన్ని—సంపాదిస్తాడు.

Verse 51

अतीव महती तस्यां सर्वं कृतमिहाक्षयम् ॥ उत्तराभाद्रसहिता यदि सैकादशी भवेत

ఆ సందర్భంలో మహిమ అత్యంత గొప్పది; ఇక్కడ చేసిన ప్రతిదీ అక్షయమవుతుంది—ఆ ఏకాదశీ ఉత్తరాభాద్రతో కలిసి వస్తే.

Verse 52

तदा कोटिगुणं पुण्यं केशवात् लभते फलम् ॥ सकृद्देवेऽर्च्चिते तस्यां लभते भूतधारिणि

అప్పుడు పుణ్యం కోటిగుణంగా వృద్ధి చెందుతుంది; కేశవుని నుండి దాని ఫలము లభిస్తుంది. ఓ భూతధారిణీ (భూమీ), ఆ రోజున దేవుని ఒక్కసారి ఆరాధించినా ఫలము పొందుతాడు.

Verse 53

यथा प्रबोधिनी पुण्या तथा यस्यां स्वपेद्धरिः ॥ उपोष्या हि महाभागे त्वनन्तफलदा हि सा

ప్రబోధినీ తిథి పుణ్యదాయకమైనట్లే, హరి శయనమని చెప్పబడే ఆ తిథి కూడా పుణ్యదాయకమే. ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఆ రోజున ఉపవాసం తప్పక ఆచరించాలి; అది అనంత ఫలప్రదం.

Verse 54

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन द्वादशीं समुपोषयेत् ॥ यदीच्छेत्तु विशालाक्षि शाश्वतीं गतिमात्मनः

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో ద్వాదశీ తిథిన ఉపవాసంగా సంపూర్ణంగా ఆచరించాలి. ఓ విశాలాక్షీ, ఎవడు తనకు శాశ్వత గతి/చిరస్థాయి గమ్యం కోరుకుంటాడో, అతనికి ఇదే మార్గం.

Verse 55

एकादशी सोमयुता कार्त्तिके मासि भामिनि ॥ उत्तराभाद्रसंयोगे अनन्तफलदा हि सा

ఓ భామినీ, కార్త్తిక మాసంలో ఏకాదశీ సోమవారంతో యుక్తమై, ఉత్తరాభాద్రపద నక్షత్ర సంయోగం కలిగినప్పుడు, ఆ వ్రతం నిజంగా అనంత ఫలప్రదం.

Verse 56

तस्यां यत्क्रियते भद्रे तदनन्तगुणं स्मृतम् ॥ एकादशी भौमयुता यदा स्याद्भूतधारिणि

ఓ భద్రే, ఆ సందర్భంలో ఏది చేసినా అది అనంతగుణ ఫలముగా స్మరించబడింది. ఓ భూతధారిణీ, ఏకాదశీ భౌమవారంతో (మంగళవారం) యుక్తమైనప్పుడు…

Verse 57

स्नात्वा देवे समभ्यर्च्य प्राप्नोति परमं फलम् ॥ प्राप्नोति सकलं चैव द्वादशद्वादशीफलम्

స్నానం చేసి దేవుని సమ్యకంగా ఆరాధించినవాడు పరమ ఫలాన్ని పొందుతాడు. అలాగే ద్వాదశ మరియు ద్వాదశీ వ్రతాలకు సంబంధించిన సంపూర్ణ ఫలమును కూడా పొందుతాడు.

Verse 58

जलपूर्णं तथा कुम्भं स्थापयित्वा विचक्षणः ॥ पञ्चरत्नसमोपेतं घृतपात्रयुतं तथा

జలంతో నిండిన కుంభాన్ని స్థాపించి, వివేకి సాధకుడు దానిని పంచరత్నాలతో యుక్తంగా, ఘృతపాత్రంతో కూడ సిద్ధం చేయాలి।

Verse 59

तस्योपरि न्यसेन्मत्स्यस्वरूपं तु जनार्दनम् ॥ निष्कमात्रसुवर्णेन घटितं तु वरानने

దాని మీద మత్స్యస్వరూపుడైన జనార్దనుని స్థాపించాలి। ఓ వరాననే, అది నిష్కమాత్ర బంగారంతో నిర్మితమైనదై ఉండాలి।

Verse 60

पञ्चामृतेन संस्नाप्य कुंकुमेन विलेपितम् ॥ पीतवस्त्रयुगच्छन्नं छत्रोपानद्युगान्वितम्

పంచామృతంతో స్నానం చేయించి కుంకుమతో లేపనం చేసి, పీతవస్త్రయుగలంతో కప్పి, ఛత్రం మరియు పాదుకాయుగలంతో కూడ యుక్తం చేయాలి।

Verse 61

पूजयेत् कमलैर्देवि मद्भक्तः संयतेन्द्रियः ॥ मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं च वामनम्

ఓ దేవి, ఇంద్రియనిగ్రహం కల నా భక్తుడు కమలాలతో మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామనులను పూజించాలి।

Verse 62

रामं रामं च कृष्णं च बुद्धं चैव च कल्किनम् ॥ एवं दशावतारांश्च पूजयेद्भक्तिसंयुतः ॥

భక్తితో రాముడు, పరశురాముడు, కృష్ణుడు, బుద్ధుడు మరియు కల్కిని—ఇలా దశావతారులను పూజించాలి।

Verse 63

रात्रौ चोत्थापनं कार्यं देवदेवस्य सुव्रते ॥ प्रभाते विमले स्नात्वा भक्त्या सम्पूज्य केशवम् ॥

హే సువ్రతే, రాత్రివేళ దేవదేవుని ఉత్థాపన విధి చేయవలెను. ప్రాతః శుద్ధస్నానం చేసి భక్తితో కేశవుని సంపూజించాలి.

Verse 64

अनेनैव विधानेन कुर्यादेकादशीव्रतम् ॥ तस्य पुण्यं भवेद्यत्तु तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ఇదే విధానంతో ఏకాదశీ వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. దానివల్ల కలిగే పుణ్యమేమిటో, హే వసుంధరా, వినుము.

Verse 65

पुष्पधूपादिनैवेद्यैः फलैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ततस्तु पूजयेद्विद्वानाचार्यं भक्तिसंयुतः ॥

పుష్పాలు, ధూపం, నైవేద్యం మరియు నానావిధ శుభఫలాలతో; అనంతరం భక్తిసహితుడైన విద్వాంసుడు ఆచార్యుని పూజించాలి.

Verse 66

अलङ्कारोपहारैश्च वस्त्राद्यैश्च स्वशक्तितः ॥ पूजयित्वा विधानेन तं देवं प्रतिपादयेत् ॥

అలంకారాలు, ఉపహారాలు, వస్త్రాదులు స్వశక్తి మేరకు; విధిగా పూజించి ఆ దేవుని నియమానుసారం ప్రతిపాదించాలి (సమర్పించాలి).

Verse 67

जगदादिर्जगद्रूपो जगदादिरनादिमान् ॥ जगदादिर्जगद्योनिः प्रीयतां मे जनार्दनः ॥

జగత్తుకు ఆదియైనవాడు, జగద్రూపుడైనవాడు; జగత్తుకు ఆదియైయుండి అనాదియైనవాడు; జగత్తుకు ఆదియు జగద్యోనియైనవాడు—ఆ జనార్దనుడు నాపై ప్రసన్నుడగుగాక.

Verse 68

यदि वक्त्रसहस्राणां सहस्राणि भवन्ति तैः ॥ सङ्ख्यातुं नैव शक्यन्ते प्रबोधिन्यास्तथा गुणाः ॥

వేల వేల నోళ్లు ఉన్నా, వాటితో కూడ ప్రబోధినీ యొక్క గుణమహిమలను పూర్తిగా లెక్కించటం సాధ్యం కాదు।

Verse 69

तथाप्युद्देशमात्रेण शक्त्या वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ चन्द्रतारार्कसङ्काशमधिष्ठायानुजीविभिः ॥

అయినప్పటికీ, సూచనమాత్రంగా నా శక్తి మేరకు వివరిస్తాను—విను. చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, సూర్యుని వంటి కాంతిమంత స్థితిని పొందుకొని, అనుచరులతో కలిసి అక్కడ నివసిస్తాడు।

Verse 70

सहैव यानमागच्छेन्मम लोकं वसुन्धरे ॥ ततः कल्पसहस्रान्ते सप्तद्वीपेश्वरो भवेत् ॥

ఓ వసుంధరా, దివ్య యానంతో కలిసి అతడు నా లోకానికి చేరుతాడు; ఆపై వెయ్యి కల్పాల అంతంలో సప్తద్వీపాల అధిపతిగా అవుతాడు।

Verse 71

आयुरारोग्यसम्पन्नो जन्मातीतो भवेत् ततः ॥ ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः ॥

ఆ తరువాత అతడు దీర్ఘాయుష్యము, ఆరోగ్యసంపత్తితో యుక్తుడై జన్మచక్రాన్ని అతిక్రమిస్తాడు. బ్రాహ్మణహంతకుడు, మద్యపానికుడు, దొంగ, గురుపత్నీ-శయ్యను లంఘించినవాడుకూడా (ఈ ఫల పరిధిలోనే).

Verse 72

पश्ये च धीमानधनोऽपि भक्त्या स्पृशेन्मनुष्यं इह चिन्त्यमानः॥ शृणोति भक्तस्य मतिं ददाति विकल्मषः सोऽपि दिवं प्रयाति॥

నేను చూస్తున్నాను—బుద్ధిమంతుడు పేదవాడైనా, ఇక్కడ భక్తితో స్మరించబడితే మనుష్యుడిచే స్పర్శింపబడి (సహాయం పొందగలడు). అతడు భక్తుని మాట విని బుద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు; కల్మషరహితుడై అతడూ స్వర్గస్థితిని పొందుతాడు।

Verse 73

दुःस्वप्नः प्रशममुपैति पठ्यमाने माहात्म्ये भवभयहारके नरस्य॥ यः कुर्याद्व्रतवरमेतदव्ययाया बोधिन्याः किमुत फलं तु तस्य वाच्यम्॥

భవభయాన్ని హరించే ఈ మహాత్మ్యాన్ని పఠించుచుండగా దుష్స్వప్నాలు శమించును. ఎవడు అవ్యయా బోధినీ యొక్క ఈ ఉత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరించునో, అతని ఫలము మరి ఏమని చెప్పగలం—అది అత్యంత అవర్ణనీయం.

Verse 74

ते धन्यास्ते कृतार्थाश्च तैरेव सुकृतं कृतम्॥ तैरात्मजन्म सफलं कृतं ये व्रतकाःरकाः॥

వారు ధన్యులు, వారు కృతార్థులు; వారివల్లనే సుకృతం సంపాదితమైంది. వ్రతాన్ని ఆచరించువారు తమ జన్మను సఫలముగా చేసుకున్నారు.

Verse 75

नारायणाच्युतानन्त वासुदेवेत यो नरः॥ सततं कीर्त्तयेद्भूमे याति मल्लयतां प्रिये॥

హే భూమీ! ‘నారాయణ, అచ్యుత, అనంత, వాసుదేవ’ అని ఎవరైతే సదా కీర్తించునో, వాడు, ప్రియమా, మల్లయతను పొందును.

Verse 76

किं पुनः श्रद्धया युक्तः पूजयेनमामनन्यधीः॥ गुरूपदिष्टमार्गेण याति मल्लयतां नरः॥

ఇంకెంత ఎక్కువగా—శ్రద్ధతో కూడి, అనన్యబుద్ధితో, గురువు ఉపదేశించిన మార్గమున నా పూజ చేయువాడు మల్లయతను పొందును.

Verse 77

तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः॥ प्रयाणं ये च कुर्वन्ति ते पूज्याः सततं सुरैः॥

ఆ యజ్ఞవరాహుడు, అపారతేజస్సు గల విష్ణువు ప్రయాణ సమయంలో విధిని నిర్వహించువారు దేవతలచేత కూడా సదా పూజ్యులు అవుతారు.

Verse 78

तस्मात् सुनियतैर्भाव्यं वैष्णवं मार्गमास्पदम्॥ दुर्ल्लभं वैष्णवत्वं हि त्रिषु लोकेषु सुन्दरी॥

కాబట్టి సుయమంతో ఉండి వైష్ణవ మార్గాన్ని ఆశ్రయించి దానినే ఆధారంగా చేసుకోవాలి. ఓ సుందరీ, మూడు లోకాలలో వైష్ణవత్వం నిజంగా దుర్లభం.

Verse 79

जन्मान्तरसहस्रेषु समाराध्य वृषध्वजम्॥ वैष्णवत्वं लभेत्कश्चित्सर्वपापक्शये सति॥

వేల జన్మాంతరాలలో వృషధ్వజుడు (శివుడు)ను సమ్యక్‌గా ఆరాధించి, సమస్త పాపక్షయం జరిగినప్పుడు మాత్రమే ఎవరో ఒకరు వైష్ణవత్వాన్ని పొందగలరు.

Verse 80

पापक्शयमवाप्नोति चेश्वराराधने कृते॥ ज्ञानमन्विच्छता रुद्रं पूजयेत्परमेश्वरम्॥

ఈశ్వరారాధన చేసినప్పుడు పాపక్షయం కలుగుతుంది. జ్ఞానాన్ని అన్వేషించేవాడు పరమేశ్వరుడైన రుద్రుని పూజించాలి.

Verse 81

संस्मृतः कीर्तितो वापि दृष्टः स्पृष्टोऽपि वा प्रिये॥ पुनाति भगवद्भक्तश्चाण्डालोऽपि यदृच्छया॥

ఓ ప్రియమా, భగవద్భక్తుడు—స్మరించబడినా, కీర్తించబడినా, దర్శించబడినా, స్పర్శించబడినా—పవిత్రం చేస్తాడు; యాదృచ్ఛికంగా ఎదురైన చాండాలుడైనా (భక్తుడైతే) శుద్ధిని కలిగిస్తాడు.

Verse 82

एतज्ज्ञात्वा तु विद्वद्भिः पूजनीयो जनार्दनः॥ वेदोक्तविधिना भद्रे आगमोक्तेन वा सुधीः॥

ఇది తెలుసుకొని పండితులు జనార్దనుని పూజించాలి—ఓ భద్రే, వేదోక్త విధానంతో గానీ లేదా ఆగమోక్త విధానంతో గానీ; ఇదే బుద్ధిమంతుల ఆచరణ.

Verse 83

यम उवाच॥ एतच्छ्रुत्वा महाभागा धरणी संहितव्रता॥ समाराध्य जगन्नाथं विधिना तल्लयङ्गता॥

యముడు పలికెను—ఇది విని మహాభాగ్యవతి ధరణి, వ్రతనిష్ఠతో, విధివిధానంగా జగన్నాథుని ఆరాధించి ఆయనలో లీనమైంది।

Verse 84

महापातकभागी स्यात्सुगतिं नाप्नुयात्क्वचित्॥ उपवासासमर्थानां तथैव पृथुलोचने॥

మనిషి మహాపాతకానికి భాగస్వామి అవుతాడు; ఎక్కడా సుగతిని పొందడు; హే విశాలనేత్రి, ఉపవాసం చేయలేని వారిగూర్చి కూడా ఇదే చెప్పబడింది।

Verse 85

अतो यत्नेन वै साध्यं वैष्णवत्वं विपश्चिता॥ ये वैष्णवा महात्मानो विष्णुपूजनतत्पराः॥

కాబట్టి, హే వివేకవంతుడా, యత్నంతో వైష్ణవత్వాన్ని సాధించాలి; విష్ణుపూజలో నిత్యం తత్పరులైన వైష్ణవ మహాత్ములు అటువంటివారు।

Verse 86

तेषां नैवास्त्ययं लोको यान्ति तत्परमं पदम्॥ ये सकृद्द्वादशीमेतामुपोष्यन्ति विधानतः॥

వారికి ఈ (సాధారణ) లోకమే అంతిమం కాదు; విధిపూర్వకంగా ఈ ద్వాదశీనాడు ఒక్కసారి అయినా ఉపవాసం చేసే వారు ఆ పరమపదాన్ని చేరుతారు।

Verse 87

प्रबोधनाख्यां सुधियस्ते यान्ति परमं पदम्॥ न यमं यातनादण्डान्नरकं न च किङ्करान्॥

ప్రబోధనా అనే (ద్వాదశీ)ని ఆచరించిన జ్ఞానులు పరమపదాన్ని చేరుతారు; వారు యముని, యాతనాదండాలను, నరకాన్ని, యమదూతలను కూడా ఎదుర్కొనరు।

Verse 88

पश्यन्ति द्विजशार्दूल इति सत्यं मयोदितम्॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं यथादृष्टं यथाश्रुतम्॥

“హే ద్విజశార్దూలా, వారు (ఇవేవీ) చూడరు”—ఇది నేను చెప్పిన సత్యం. నేను చూసినట్లు, విన్నట్లు అన్నీ నీకు వివరించాను।

Verse 89

कथितं मे महाभाग यत्त्वया परिपृच्छितम्॥ स्वयम्भुवा यथा प्रोक्तं गुह्याख्यानं महामुने॥

హే మహాభాగుడా, నీవు అడిగినదంతా నేను చెప్పాను—స్వయంభూ (బ్రహ్మ) చెప్పినట్లుగా ఈ గుహ్యాఖ్యానం, హే మహామునీ।

Verse 90

तत्ते सर्वं समासेन व्याख्यातं धर्मवत्सल॥

హే ధర్మవత్సలా, ఆ సమస్త విషయాన్ని నేను నీకు సంక్షేపంగా వివరించాను।

Verse 91

यावज्जीव कृतात्पापात्तत्क्षणादेव मुच्यते॥ लाङ्गूलेनोद्धृतं तोयं मूर्ध्ना गृह्णाति यो नरः॥

ఎవడు తోకతో పైకి ఎత్తబడిన నీటిని తన శిరస్సుపై స్వీకరిస్తాడో, అతడు జీవితమంతా చేసిన పాపం నుండి ఆ క్షణమే విముక్తుడవుతాడు।

Verse 92

द्विजं शुश्रूषते यस्तु तर्पयित्वातिभक्तितः ॥ नमस्येत्प्रयतो भूत्वा स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ఎవడు ద్విజుని (బ్రాహ్మణుని) భక్తితో సేవించి, అత్యంత భక్తితో తృప్తిపరచి, తరువాత నియమంతో నమస్కరిస్తాడో, అతడు పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 93

या सा विष्णोः परा मूर्तिरव्यक्तानेकरूपिणी ॥ सा क्षिप्ता मानुषे लोके द्वादशी मुनिपुङ्गव ॥

హే మునిపుంగవా! విష్ణువుని ఆ పరమ మూర్తి—అవ్యక్తమై అనేకరూపిణిగా—మనుష్యలోకంలో ‘ద్వాదశి’గా ప్రతిష్ఠింపబడింది.

Verse 94

या सा विष्णोः परा शक्तिरव्यक्तानेकरूपिणी ॥ सा मर्त्ये निर्मिता भूमे द्वादशीरूपधारिणी ॥

హే భూమీ! విష్ణువుని ఆ పరమ శక్తి—అవ్యక్తమై అనేకరూపిణిగా—మర్త్యలోకంలో ‘ద్వాదశి’ రూపం ధరించి నిర్మితమైంది.

Verse 95

स ब्रह्महा सुरापश्च स स्तेयी गुरुतल्पगः ॥ एकादश्यां तु यो भुङ्क्ते पक्षयोरुभयोऽपि ॥

ఉభయ పక్షాలలోనూ ఏకాదశి రోజున భోజనం చేసే వాడు బ్రహ్మహంత, సురాపాని, చోరుడు, గురుతల్పగుడని భావించబడతాడు.

Verse 96

शयने बोधने चैव हरेस्तु परिवर्तने ॥ उपोष्यैव विधानॆन नरो निर्मलतां व्रजेत् ॥

హరి శయనము, బోధనము మరియు పరివర్తన (పరివర్తనీ) సందర్భాలలో విధి ప్రకారం ఉపవాసం చేస్తే మనిషి నిర్మలతను పొందుతాడు.

Verse 97

पुष्पैर्धूपैस्तथा दीपनैवद्यैर्विविधैरपि ॥ सम्पूज्यैवमलङ्कारैर्विविधैरुपशोभितम् ॥

పుష్పాలు, ధూపం, దీపం, వివిధ నైవేద్యాలతో ఈ విధంగా సమ్యక్ పూజించి, నానావిధ అలంకారాలతో అలంకరించి (దేవుని) మరింత శోభింపజేయాలి.

Verse 98

पापान्येतानि सर्वाणि श्रवणेनैव नाशयेत् ॥

ఈ సమస్త పాపములు కేవలం శ్రవణమాత్రముననే నశించును।

Verse 99

मामाराध्य तथा याति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ वैष्णवा हि महाभागाः पुनन्ति सकलं जगत् ॥

నన్ను విధివిధానముగా ఆరాధించినవాడు విష్ణువుని పరమపదమును పొందును. వైష్ణవులు మహాభాగ్యులు; వారు సమస్త జగత్తును పవిత్రం చేస్తారు.