Varaha Purana 211.39: Adhyaya 211, Shloka 39

Methods for the Removal of Sin and the Eulogy of Prabodhinī Ekādaśī/Dvādaśī

Devanagari script

यथा शुक्ला तथा कृष्णा ह्युपोष्या सा प्रयत्नतः ॥ शुक्ला भक्तिप्रदा नित्यं कृष्णा मुक्तिं प्रयच्छति

Recitation with translationVaraha Purana 211.39

Transliteration

yathā śuklā tathā kṛṣṇā hy upoṣyā sā prayatnataḥ | śuklā bhaktipradā nityaṁ kṛṣṇā muktiṁ prayacchati ||

Translation

శుక్లపక్ష ఏకాదశి ఎలా ఉంటుందో, అలాగే కృష్ణపక్ష ఏకాదశినీ కూడా శ్రమతో ఉపవాసంగా ఆచరించాలి. శుక్లా నిత్యం భక్తిని ఇస్తుంది; కృష్ణా ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यथा: as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमान/यथार्थक (as/just as)

• शुक्ला: the bright (fortnight Ekādaśī)
• शुक्ला: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (शुक्ल-एकादशी)

• तथा: so/likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूपे (so/likewise)

• कृष्णा: the dark (fortnight Ekādaśī)
• कृष्णा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (कृष्ण-एकादशी)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (indeed)

• उपोष्या: should be observed (by fasting)
• उपोष्या: Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: उप-उष् (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उपोषितव्या’ = to be fasted/observed

• सा: that (Ekādaśī)
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रयत्नतः: with effort/earnestly
• प्रयत्नतः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रयत्नतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘with effort/earnestly’

• शुक्ला: the bright (Ekādaśī)
• शुक्ला: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भक्तिप्रदा: bestowing devotion
• भक्तिप्रदा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति-प्रदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: ‘भक्तिं प्रददाति’ → भक्ति + प्रदा (उपपद-तत्पुरुष)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावे प्रयोगः/क्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)

• कृष्णा: the dark (Ekādaśī)
• कृष्णा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रयच्छति: grants
• प्रयच्छति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Purāṇic Literature
• Vaiṣṇava vrata traditions
• Hindu lunar calendar

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It highlights how lunar-calendar observances were systematized and given differentiated spiritual aims (bhakti/mukti) in Purāṇic devotional culture.

Which geographic location is identified?

No geographic location is named in this verse.

What is the primary ethical instruction?

Consistency and disciplined effort in observance are emphasized, linking practice to cultivated devotion and liberation-oriented ideals.