Varaha Purana 124.35: Adhyaya 124, Shloka 35

Ritual Observances Aligned with the Seasons

Seasonal Devotional Procedure

Devanagari script

संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः ।। इत्युक्तो भगवांस्तत्र प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 124.35

Transliteration

saṁsārasya na gacchet kena karmaprabhāvataḥ || ity ukto bhagavāṁs tatra pratyuvāca vasundharām ||

Translation

కర్మప్రభావం వల్ల ఏ విధంగా సంసారంలో ప్రవేశించడు? అని అడగగా, అక్కడ భగవాన్ వసుంధరికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• संसारस्य: of saṁsāra / of worldly existence
• संसारस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), षष्ठी-विभक्ति (Gen. 6), एकवचन (sg)

• न: not
• न: Pratiṣedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• गच्छेत्: should go / would go
• गच्छेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन (sg), परस्मैपदम्

• केन: by what?
• केन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया-विभक्ति (Instr. 3), एकवचन (sg); प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• कर्म-प्रभावतः: due to the power/effect of karma
• कर्म-प्रभावतः: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कर्म (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), पञ्चमी-विभक्ति (Abl. 5), एकवचन (sg); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः; अव्ययीभावार्थे हेतौ/कारणे ‘-तः’ (ablatival)

• इति: thus
• इति: Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थ-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• उक्तः: having been addressed/said to
• उक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• प्रत्युवाच: replied
• प्रत्युवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-उप-√वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन (sg), परस्मैपदम्

• वसुन्धराम्: Vasundharā / Earth
• वसुन्धराम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसुन्धरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्ति (Acc. 2), एकवचन (sg)

Speaker

Narrator (transition line identifying Varāha’s reply)

Tags

• Purāṇic Literature
• Narrative Framing
• Sanskrit Poetics (simple narrative)
• Mokṣa Discourse

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It marks the formal shift from inquiry to authoritative response, a standard compositional device in Purāṇic didactic dialogues.

Which geographic location is identified?

Vasundharā is a personification of Earth rather than a specific geographic site.

What is the primary ethical instruction?

The verse sets up the ethical-soteriological problem—escaping saṁsāra—by locating it in the causal framework of karma.