Varaha Purana 113.47: Adhyaya 113, Shloka 47

Hymn to Varāha and Pṛthivī’s Inquiry

Prelude to the Sanatkumāra Dialogue

Devanagari script

वेदानां सामवेदोऽसि साङ्गोपाङ्गो महाव्रतः॥ गर्जनं वर्षणं चासि त्वं वेधा अनृतानृते

Sanskrit recitationVaraha Purana 113.47

Transliteration

vedānāṃ sāmavedo 'si sāṅgopāṅgo mahāvrataḥ || garjanaṃ varṣaṇaṃ cāsi tvaṃ vedhā anṛtānṛte

Translation

వేదములలో నీవే సామవేదము, అంగోపాంగములతో మహావ్రతస్వరూపము. నీవే గర్జనము, నీవే వర్షణము; నీవే విధాత—సత్యమూ అసత్యమూ (నియమించువాడు).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वेदानाम्: of the Vedas
• वेदानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, बहुवचन, षष्ठी (Genitive)

• सामवेदः: Sāma-veda
• सामवेदः: Pradhāna-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: साम-वेद (प्रातिपदिक); सामन् (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘साम्नः वेदः’), पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• असि: are
• असि: Kriyā (क्रिया/Verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• साङ्गोपाङ्गः: with limbs and subsidiary limbs (complete with auxiliaries)
• साङ्गोपाङ्गः: Pradhāna-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स-अङ्ग-उप-अङ्ग (प्रातिपदिक); स (सहित) + अङ्ग + उपाङ्ग
• Form: तत्पुरुष-समास (सह/सहितार्थे), पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• महाव्रतः: of great vow / great observance
• महाव्रतः: Pradhāna-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: महा-व्रत (प्रातिपदिक); महा + व्रत
• Form: कर्मधारय-समास, पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• गर्जनम्: roaring
• गर्जनम्: Pradhāna-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गर्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• वर्षणम्: raining / showering
• वर्षणम्: Pradhāna-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• असि: are
• असि: Kriyā (क्रिया/Verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), एकवचन, प्रथमा (Nominative)

• वेधाः: Creator / Ordainer (Vedhā)
• वेधाः: Pradhāna-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वेधस्/वेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (Nominative); नाम (epithet)

• अनृत: in falsehood
• अनृत: Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: अनृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (7th case/Locative); द्वन्द्व-युग्मे ‘अनृतानृते’ इति समाहार-स्थाने

• अनृते: in untruth
• अनृते: Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: अनृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (Locative); यमक-प्रयोग (repetition for emphasis)

Speaker

Pṛthivī (default dialogue framework; address to Varāha/Viṣṇu)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Cosmology
• History of Vedic Reception
• Sanskrit Philology

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It demonstrates Purāṇic appropriation of Vedic authority (naming Sāmaveda) while also linking sacred sound and natural cycles (rain), important for understanding cultural conceptions of ecology and ritual efficacy.

Which geographic location is identified?

No geographic location is specified; the verse addresses textual tradition (Veda) and natural phenomena (rain).

What is the primary ethical instruction?

No explicit injunction is stated; however, invoking rain as a cosmic function underscores the cultural value placed on sustaining life systems, indirectly supporting stewardship themes.