Prashna 1

Verse 1.1

सुकेशा च भारद्वाजः शैब्यश्च सत्यकामः सौर्यायणी च गार्ग्यः कौसल्यश्चाश्वलायनो भार्गवो वैदर्भिः कबन्धी कात्यायनस्ते हैते ब्रह्मपरा ब्रह्मनिष्ठाः परं ब्रह्मान्वेषमाणा एष ह वै तत्सर्वं वक्ष्यतीति ते ह समि...

సుకేశ భారద్వాజ, శిబి పుత్ర సత్యకామ, సూర్యవంశీయ గార్గ్య, కౌసల్య పుత్ర ఆశ్వలాయన, విదర్భ దేశీయ భార్గవ, కాత్యాయన పుత్ర కబంధి - ఈ అందరూ బ్రహ్మపరాయణులు, బ్రహ్మనిష్ఠులు, పరమ బ్రహ్మాన్ని అన్వేషిస్తూ సమిధలు చేతిలో తీసుకుని భగవంతుడైన పిప్పలాదుని సమీపించారు, ఇలా భావించి - 'ఇతనే మాకు సర్వం చెబుతాడు' అని.

Verse 1.2

तन् ह स ऋषिरुवच भूय एव तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संवत्सरं संवत्स्यथ यथाकामं प्रश्नान् पृच्छत यदि विज्ञास्यामः सर्वं ह वो वक्ष्याम इति ॥२॥

అప్పుడు ఆ ఋషి వారితో అన్నాడు - 'తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం మరియు శ్రద్ధతో మరొక సంవత్సరం ఇక్కడ నివసించండి. ఇష్టం వచ్చినట్లు ప్రశ్నలు అడగండి. నేను తెలుసుకోగలిగితే, మీకు సర్వం చెబుతాను.'

Verse 1.3

अथ कबन्धी कात्यायन उपेत्य पप्रच्छ । भगवन् कुतो ह वा इमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥३॥

అప్పుడు కబంధి కాత్యాయనుడు సమీపించి అడిగాడు - 'ఓ భగవంతుడా, ఈ సకల ప్రాణులు ఎక్కడ నుండి ఉద్భవిస్తారు?'

Verse 1.4

तस्मै स होवाच प्रजाकामो वै प्रजापतिः स तपोऽतप्यत स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते । रयिं च प्राणं चेत्येतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति ॥४॥

ఆయనకు ఇలా చెప్పారు: సంతాన కామనా ప్రజాపతి తపస్సు చేశాడు. తపస్సు చేసి రయి మరియు ప్రాణ అనే జంటను సృష్టించాడు, 'ఈ ఇద్దరూ వివిధ రకాలుగా నా సృష్టిని ఉత్పన్నం చేస్తారు' అని భావించాడు.

Verse 1.5

आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत् सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥५॥

ఆదిత్య నిశ్చయంగా ప్రాణ, చంద్రుడు రయి. ఈ సర్వము—మూర్తిమత్తు మరియు అమూర్తిమత్తు—రయి. కాబట్టి మూర్తియే రయి.

Verse 1.6

अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान् प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते । यद्दक्षिणां यत् प्रतीचीं यदुदीचीं यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत् सर्वं प्रकाशयति तेन सर्वान् प्राणान् रश्मिषु सन्नि...

ఇప్పుడు ఆదిత్య ఉదయించి తూర్పు దిశలోనికి ప్రవేశించినపుడు, దాని ద్వారా తూర్పు దిశ ప్రాణలను తన కిరణాలలో స్థాపిస్తుంది. దక్షిణ, పశ్చిమ, ఉత్తర, అధో, ఊర్ధ్వ మరియు మధ్య దిశలు—ఏది అంతా ప్రకాశిస్తుందో, దాని ద్వారా అన్ని ప్రాణలను తన కిరణాలలో స్థాపిస్తుంది.

Verse 1.7

स एष वैश्वानरो विश्वरूपः प्राणोऽग्निरुदयते । तदेतदृचाऽभ्युक्तम् ॥७॥

ఆ ఈ వైశ్వానర విశ్వరూప ప్రాణ అగ్ని రూపంలో ఉదయిస్తాడు. ఈ విషయం ఋగ్వేదంలో చెప్పబడింది.

Verse 1.8

विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥८॥

విశ్వరూప, సువర్ణమయ, సర్వజ్ఞ, పరమ శరణ్య, ఏక జ్యోతి తపించే, సహస్ర కిరణాలు గల, నూరు రూపాలలో వర్తించే—ఈ ప్రజల ప్రాణ ఉదయిస్తాడు, ఈ సూర్యుడు.

Verse 1.9

संवत्सरो वै प्रजापतिस्तस्यायने दक्षिणं चोत्तरं च । तद्ये ह वै तदिष्टापूर्ते कृतमित्युपासते ते चान्द्रमसमेव लोकमभिजयन्ते । त एव पुनरावर्तन्ते तस्मादेत ऋषयः प्रजाकामा दक्षिणं प्रतिपद्यन्ते । एष ह वै रयि...

సంవత్సరమే ప్రజాపతి; దానికి రెండు అయనాలు—దక్షిణం మరియు ఉత్తరం. దానిని ‘ఇష్ట-పూర్త కర్మలతో కలిగిన పుణ్యం’గా భావించి ఉపాసించే వారు చంద్రలోకాన్నే జయించి మళ్లీ తిరిగి వస్తారు. అందుకే ఈ ఋషులు, సంతానకామనతో, దక్షిణాయనాన్ని ఆశ్రయిస్తారు. ఇదే రయి—అంటే పితృయాన మార్గము.

Verse 1.10

अथोत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया विद्ययाऽऽत्मानमन्विष्यादित्यमभिजयन्ते । एतद्वै प्राणानामायतनमेतदमृतमभयमेतत् परायणमेतस्मान्न पुनरावर्तन्त इत्येष निरोधस्तदेष श्लोकः ॥१०॥

అథ ఉత్తర మార్గంలో తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, శ్రద్ధ, విద్య యందు ఆత్మను అన్వేషించి ఆదిత్యుని పొందుతారు. ఇది ప్రాణుల ఆయతనం, ఇది అమృతం, ఇది అభయం, ఇది పరాయణం. ఇందులనుండి తిరిగి రారు—ఇది నిరోధం. ఇది శ్లోకం.

Verse 1.11

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितमिति ॥११॥

పితరుని ఐదు పాదములు మరియు పన్నెండు రూపములు కలిగినవాడు ఆకాశముయొక్క ఉపరి భాగమున వర్షముతో ఉన్నాడని చెప్పుదురు. ఇతరులు సర్వదర్శి అయిన వాడు అధోభాగమున సప్తచక్ర, షడర చక్రముపై ఉన్నాడని చెప్పుదురు.

Verse 1.12

मासो वै प्रजापतिस्तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः शुक्लः प्रणस्तस्मादेत ऋषयः शुक्ल इष्टं कुर्वन्तीतर इतरस्मिन् ॥१२॥

మాసమే నిజానికి ప్రజాపతి. దాని కృష్ణపక్షమే రయి (పదార్థము), శుక్లపక్షము ప్రాణ. అందుచేత ఈ ఋషులు శుక్లపక్షమున యజ్ఞము చేయుదురు; ఇతరులు మరియొక (కృష్ణపక్ష) మున చేయుదురు.

Verse 1.13

अहोरात्रो वै प्रजापतिः। तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः। प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते। ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते॥१३॥

అహోరాత్రమే ప్రజాపతి. ఆయనలో దినము ప్రాణస్వరూపము, రాత్రి రయి (అన్నము/పదార్థము) స్వరూపము. పగలు రతితో సంయోగమగువారు ప్రాణాన్ని క్షయపరచుకొందురు; రాత్రి రతితో సంయోగమగుటయే నియతసంయమరూప బ్రహ్మచర్యము.

Verse 1.14

अन्नं वै प्रजापतिः। ततो ह वै तद्रेतः। तस्मादिमाः प्रजाः प्रजायन्त इति॥१४॥

అన్నమే ప్రజాపతి; దానినుండే రేతః (బీజము/సృజనతత్త్వము) ఉద్భవిస్తుంది. అందువల్ల దాని వల్లనే ఈ సమస్త ప్రజలు జన్మించుచున్నారు.

Verse 1.15

तद्ये ह वै तत्प्रजापतिव्रतं चरन्ति ते मिथुनमुत्पादयन्ते। तेषामेवैष ब्रह्मलोको येषां तपो ब्रह्मचर्यं येषु सत्यं प्रतिष्ठितम्॥१५॥

ఆ ప్రజాపతి వ్రతాన్ని ఆచరించువారు మిథునము (యుగ్మము/సంతతి)ను ఉత్పత్తి చేయుదురు. వారికే బ్రహ్మలోకము—యెవరిలో తపస్సు, బ్రహ్మచర్యము ఉన్నవో, యెవరిలో సత్యము స్థిరమై ఉన్నదో.

Verse 1.16

तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न माया चेति ॥१६॥

వారికి ఆ నిర్మలమైన బ్రహ్మలోకం లభిస్తుంది—వారిలో వంకరత, అసత్యం, మరియు మాయా ప్రవృత్తి ఏదీ ఉండదు।