Ekakshara

Verse 1

एकाक्षरं त्वक्षरेऽत्रास्ति सोमे सुषुम्नायां चेह दृढी स एकः । त्वं विश्वभूर्भूतपतिः पुराणः पर्जन्य एको भुवनस्य गोप्ता ॥१॥

ఇక్కడ అక్షరమైన అవినాశిలో ఏకాక్షర తత్త్వం నిహితమై ఉంది; సోమలోను, ఈ సుషుమ్నా నాడిలోను ఆ ఏకుడు దృఢంగా ప్రతిష్ఠితుడు. నీవే విశ్వకర్త, భూతపతి, పురాతనుడు; వర్షదాత ఏకుడవై జగత్తు రక్షకుడవు॥१॥

Verse 2

विश्वे निमग्नपदवीः कवीनां त्वं जातवेदो भुवनस्य नाथः । अजातमग्रे स हिरण्यरेता यज्ञैस्त्वमेवैकविभुः पुराणः ॥२॥

కవీశ్వరులు లీనమయ్యే మార్గాలన్నీ నీవే; హే జాతవేదా, నీవే భువననాథుడు. ఆదిలో అజన్ముడైన ఆ ఏకుడు హిరణ్యరేతస్సు; యజ్ఞముల ద్వారా నీవే ఏకైక సర్వవ్యాపి పురాతన ప్రభువుగా ఆరాధింపబడుతావు॥२॥

Verse 3

प्राणः प्रसूतिर्भुवनस्य योनिर्व्याप्तं त्वया एकपदेन विश्वम् । त्वं विश्वभूर्योनिपारः स्वगर्भे कुमार एको विशिखः सुधन्वा ॥३॥

నీవే ప్రాణము, ప్రసూతి, భువనయోని; నీ ఒక్క పాదంతోనే సమస్త విశ్వం వ్యాపించబడింది. నీవే విశ్వకర్త, యోని-కారణాతీతుడు; నీ స్వగర్భములో నీవే ఏక కుమారుడు—శరరహితుడు, సుధన్వుడు॥३॥

Verse 4

वितत्य बाणं तरुणार्कवर्णं व्योमान्तरे भासि हिरण्यगर्भः । भासा त्वया व्योम्नि कृतः सुतार्क्ष्य-स्तवं वै कुमारस्त्वमरिष्टनेमिः ॥४॥

తరుణ సూర్యవర్ణమైన బాణాన్ని విస్తరించి నీవు ఆకాశమధ్యంలో హిరణ్యగర్భుడిగా ప్రకాశిస్తున్నావు. నీ కాంతిచేత గగనం దీప్తమవుతుంది; నీవే కుమారుడు, నీవే అరిష్టనేమి॥४॥

Verse 5

त्वं वज्रभृद्भूतपतिस्त्वमेव । कामः प्रजानां निहितोऽसि सोमे । स्वाहा स्वधा यच्च वषट् करोति रुद्रः पशूनां गुहया निमग्नः ॥५॥

నీవే వజ్రధారి; నీవే భూతపతి. హే సోమా, ప్రాణులలో నిక్షిప్తమైన కామము నీవే. స్వాహా, స్వధా మరియు ‘వషట్’ చేయునది కూడా నీవే; పశువుల రుద్రుడవై హృదయగుహలో నిమగ్నుడవు॥५॥

Verse 6

धाता विधाता पवनः सुपर्णो विष्णुर्वराहो रजनी रहश्च । भूतं भविष्यत्प्रभवः क्रियाश्च । कालः क्रमस्त्वं परमाक्षरं च ॥६॥

నీవే ధాతా, విధాతా, పవనము, సుపర్ణము; నీవే విష్ణువు, వరాహుడు; రజనీ మరియు రహస్యమూ నీవే. భూతము, భవిష్యత్తుకు కారణమూ, క్రియలూ నీవే; కాలము, క్రమము నీవే—పరమ అక్షరమూ నీవే॥६॥

Verse 7

ऋचो यजूंषि प्रसवन्ति वक्त्रात् सामानि सम्राड् वसुवन्तरिक्षम् । त्वं यज्ञनेता हुतभुग् विभुश्च रुद्रास्तथा दैत्यगणा वसुश्च ॥७॥

నీ ముఖమునుండి ఋక్‌ఋచలు, యజుఃసూత్రాలు ప్రవహిస్తాయి; సామగానములు కూడ. ఓ సమ్రాట్, నీవే వసువు, నీవే అంతరిక్షము. నీవే యజ్ఞనేత, హవిభుక్, సర్వవ్యాపి; నీవే రుద్రగణములు, అలాగే దైత్యగణములు మరియు వసుగణములూ॥७॥

Verse 8

स एष देवोऽम्बरगश्च चक्रे अन्येऽभ्यधिष्ठेत तमो निरुन्ध्यः । हिरण्मयं यस्य विभाति सर्वं व्योमान्तरे रश्मिमिवांशुनाभिः ॥८॥

ఆకాశంలో సంచరించే ఈ దేవుడే ఇదంతా ఏర్పరచెను; ఇతరులపై అధిష్ఠానమై చీకటిని నిరోధించుచున్నాడు. ఎవరి హిరణ్మయ తేజస్సు సమస్తాన్ని ప్రకాశింపజేస్తుందో—వ्योమాంతరంలో—అంశునాభులతో రశ్మివలె॥८॥

Verse 9

स सर्ववेत्ता भुवनस्य गोप्ता ताभिः प्रजानां निहिता जनानाम् । प्रोता त्वमोता विचितिः क्रमाणां प्रजापतिश्छन्दमयो विगर्भः ॥९॥

ఆయనే సర్వవేత్త, లోకరక్షకుడు; ఆ శక్తులచేత ప్రజల సంతతి స్థాపితమైయుంది. ఆయన సర్వత్ర ప్రోతుడై, అంతర్యామిగా ఓతప్రోతుడై ఉన్నాడు; క్రమాల వివేచనాత్మక వ్యవస్థ. ఆయన ప్రజాపతి, ఛందోమయుడు, విగర్భుడు॥९॥

Verse 10

सामैश्चिदन्तो विरजश्च बाहूं हिरण्मयं वेदविदां वरिष्ठम् । यमध्वरे ब्रह्मविदः स्तुवन्ति सामैर्यजुर्भिः क्रतुभिस्त्वमेव ॥१०॥

సామగానాలతో అంతరంగంలో ఉన్న నిర్మల పరతత్త్వాన్ని స్తుతిస్తారు; స్వర్ణమయ భుజములు గలవాడవు, వేదవిదులలో శ్రేష్ఠుడవు. యజ్ఞంలో బ్రహ్మవిదులు సామములతో, యజుర్మంత్రాలతో, క్రతుకర్మలతో నిన్ను స్తుతిస్తారు—ఆ తత్త్వం నీవే॥१०॥

Verse 11

त्वं स्त्री पुमांस्त्वं च कुमार एकस्त्वं वै कुमारी ह्यथ भूस्त्वमेव । त्वमेव धाता वरुणश्च राजा त्वं वत्सरोऽग्न्यर्यम एव सर्वम् ॥११॥

నీవు స్త్రీవు, నీవు పురుషుడు, నీవే ఏకైక కుమారుడు. నీవే కన్య, మరల నీవే భూమి. నీవే ధాత (ధారకుడు), వరుణరాజు కూడా నీవే. నీవే సంవత్సరము, నీవే అగ్ని మరియు ఆర్యమ—నిజంగా సమస్తమూ నీవే॥११॥

Verse 12

मित्रः सुपर्णश्चन्द्र इन्द्रो रुद्रस्त्वष्टा विष्णुः सविता गोपतिस्त्वम् । त्वं विष्णुर्भूतानि तु त्रासि दैत्यांस्त्वयावृतं जगदुद्भवगर्भः ॥१२॥

నీవు మిత్రుడు, నీవు సుపర్ణుడు; నీవే చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు, త్వష్టా; విష్ణువు, సవితా, గోపతి (పశువుల అధిపతి) కూడా నీవే. నీవు విష్ణురూపుడై భూతజాతిని రక్షిస్తావు, దైత్యులను నిరోధిస్తావు; నీతోనే జగత్తు ఆవరించబడింది—ఉద్భవానికి గర్భమూ నీవే॥१२॥

Verse 13

त्वं भूर्भुवः स्वस्त्वं हि स्वयंभूरथ विश्वतोमुखः । य एवं नित्यं वेदयते गुहाशयं प्रभुं पुराणं सर्वभूतं हिरण्मयम् । हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान् बुद्धिमतीत्य तिष्ठतीत्युपनिषत् ॥१३॥

నీవే భూః, భువః, స్వః; నీవే స్వయంభూ, విశ్వతోముఖుడు—సర్వదిక్కులలో సర్వత్ర వ్యాపించినవాడు. ఈ విధంగా నిత్యం హృదయ-గుహలో నివసించే ప్రభువు—పురాతనుడు, సమస్త భూతాల ఆధారం, హిరణ్మయ ప్రకాశమయుడు—అని యెవడు తెలుసుకొనునో, వాడు బుద్ధిమంతుల పరమగతిని పొందించి బుద్ధిమంతుడై అందులోనే స్థిరమగును—ఇది ఉపనిషత్తు॥१३॥