Verse 11

Ekakshara

Sanskrit (Devanagari)

त्वं स्त्री पुमांस्त्वं च कुमार एकस्त्वं वै कुमारी ह्यथ भूस्त्वमेव । त्वमेव धाता वरुणश्च राजा त्वं वत्सरोऽग्न्यर्यम एव सर्वम् ॥११॥

Padapatha (Word Split)

त्वम् । स्त्री । पुमान् । त्वम् । च । कुमारः । एकः । त्वम् । वै । कुमारी । हि । अथ । भूः । त्वम् । एव । त्वम् । एव । धाता । वरुणः । च । राजा । त्वम् । वत्सरः । अग्नि-आर्यमः । एव । सर्वम् ।

IAST Transliteration

tvaṃ strī pumāṃs tvaṃ ca kumāra ekas tvaṃ vai kumārī hy atha bhūs tvam eva | tvam eva dhātā varuṇaś ca rājā tvaṃ vatsaro 'gny aryama eva sarvam ||11||

Translation

నీవు స్త్రీవు, నీవు పురుషుడు, నీవే ఏకైక కుమారుడు. నీవే కన్య, మరల నీవే భూమి. నీవే ధాత (ధారకుడు), వరుణరాజు కూడా నీవే. నీవే సంవత్సరము, నీవే అగ్ని మరియు ఆర్యమ—నిజంగా సమస్తమూ నీవే॥११॥

Academic Translation

You are woman; you are man; and you are the one youth. You indeed are the maiden; and then you are the earth—you alone. You alone are the Sustainer; and Varuṇa the king; you are the year; you are Agni and Aryaman—indeed, you are all.

Verse Context

• Sarvātmatva (Brahman/Ātman as all), nondual immanence beyond gender, role, and cosmic function
• Mahavakya: Resonates with ‘sarvaṃ khalv idaṃ brahma’ and supports ‘tat tvam asi’ by dissolving distinctions into one reality present as all beings and powers
• Atharva
• Chandas: Mixed/late Upaniṣadic anuṣṭubh-like śloka (non-strict)