Atmabodha

Verse 1.1

ॐ प्रत्यगानन्दं ब्रह्मपुरुषं प्रणवस्वरूपम् अकार उकार मकार इति त्र्यक्षरं प्रणवं तदेतद् ओमिति। यम् उक्त्वा मुच्यते योगी जन्मसंसारबन्धनात्। ॐ नमो नारायणाय शङ्खचक्रगदाधराय। तस्मात् ॐ नमो नारायणायेति मन्त...

ఓం—అంతర్ముఖ ఆనందస్వరూపమైన బ్రహ్మపురుషుడు, ప్రణవస్వరూపుడు. అ, ఉ, మ అనే త్ర్యక్షరమే ప్రణవం; అదే ‘ఓం’. దీనిని ఉచ్చరించి జపించిన యోగి జన్మ-సంసార బంధనమునుండి విముక్తుడగును. ‘ఓం నమో నారాయణాయ, శంఖచక్రగదాధరాయ నమః.’ కనుక ‘ఓం నమో నారాయణాయ’ మంత్రోపాసకుడు వైకుంఠధామమును పొందును॥

Verse 1.2

अथ यदिदं ब्रह्मपुरं पुण्डरीकं तस्मात् तडिताभमात्रं दीपवत् प्रकाशम्॥२॥

ఇప్పుడు ఈ ‘బ్రహ్మపురం’ పద్మమువంటిది; అందులో మెరుపు వంటి స్వల్ప కాంతితో, దీపంలా ప్రకాశించే జ్యోతి ఉంది॥

Verse 1.3

ब्रह्मण्यो देवकीपुत्रो ब्रह्मण्यो मधुसूदनः। ब्रह्मण्यः पुण्डरीकाक्षो ब्रह्मण्यो विष्णुरच्युतः॥३॥

దేవకీపుత్రుడు బ్రహ్మనిష్ఠుడు; మధుసూదనుడు బ్రహ్మనిష్ఠుడు. పుండరీకాక్షుడు బ్రహ్మనిష్ఠుడు; విష్ణువు—అచ్యుతుడు—కూడా బ్రహ్మనిష్ఠుడే॥

Verse 1.4

सर्वभूतस्थमेकं नारायणं कारणपुरुषम् अकारणं परं ब्रह्म ओम्॥४॥

సర్వభూతములలో నివసించే ఏక నారాయణుడు—కారణపురుషుడు, అయినా అకారణుడు—పరబ్రహ్మ—ఓం॥

Verse 1.6

हृत्पद्ममध्ये सर्वं यत्तत्प्रज्ञाने प्रतिष्ठितम्। प्रज्ञानेत्रो लोकः प्रज्ञा प्रतिष्ठा प्रज्ञानं ब्रह्म॥६॥

హృదయపద్మమధ్యమున ఉన్న సమస్తమూ ప్రజ్ఞానములో (చైతన్యములో) ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. లోకమునకు నేత్రము ప్రజ్ఞానమే; ప్రజ్ఞానే ఆధారం; ప్రజ్ఞానమే బ్రహ్మ॥

Verse 1.7

स एतेन प्रज्ञेनात्मनास्माल्लोकादुत्क्रम्यामुष्मिन्स्वर्गे लोके सर्वान्कामानाप्त्वाऽमृतः समभवद् अमृतः समभवत्॥७॥

అతడు ఈ ప్రజ్ఞామయ ఆత్మచేత ఈ లోకమును విడిచి, ఆ స్వర్గలోకమునకు చేరి, సమస్త కోరికలను పొందిన తరువాత అమృతుడయ్యెను—నిశ్చయంగా అమృతుడయ్యెను।

Verse 1.8

यत्र ज्योतिरजस्रं यस्मिँल्लोकेऽभ्यर्हितम् । तस्मिन्मां देहि स्वमानमृते लोकेऽक्षतेऽच्युते लोकेऽक्षतेऽमृतत्वं च गच्छत्योँ नमः॥८॥

ఎక్కడ జ్యోతి నిరంతరం ప్రకాశించుచున్నదో, ఏ లోకమున అది యథోచితంగా గౌరవింపబడుచున్నదో, ఆ లోకమున నన్ను స్థాపించుము; నాకు నా స్వమానం (యథోచిత స్థితి) ప్రసాదించుము—అక్షయ, అచ్యుత, అమృత లోకమున నేను అమృతత్వమును పొందుదును. ఓం నమః।

Verse 2.1

प्रगलितनिजमायोऽहं निस्तुलदृशिरूपवस्तुमात्रोऽहम् । अस्तमिताहन्तोऽहं प्रगलितजगदीशजीवभेदोऽहम्॥१॥

నేను నా స్వమాయ కరిగిపోయినవాడను; నేను అతుల్య దర్శన-స్వరూపమైన చైతన్య తత్త్వమాత్రుడను. నాలో అహంకారం అస్తమించింది; నాలో జగత్, ఈశ్వర, జీవ భేదం లయమైంది।

Verse 2.2

प्रत्यगभिन्नपरोऽहं विध्वस्ताशेषविधिनिषेधोऽहम् । समुदस्ताश्रमितोऽहं प्रविततसुखपूर्णसंविदेवाहम्॥२॥

నేను ప్రత్యగాత్మతో అభిన్నమైన పరముడను; నాలో సమస్త విధి-నిషేధాలు ధ్వంసమయ్యాయి. నేను అన్ని ఆశ్రమ పరిమితులను అధిగమించాను; విస్తారానందంతో నిండిన సంవిత్ (చైతన్యము) మాత్రమే నేనే।

Verse 2.3

साक्ष्यहमनपेक्षोऽहं निजमहिम्नि संस्थितोऽहमचलोऽहम् । अजरोऽहमव्ययोऽहं पक्षविपक्षादिभेदविधुरोऽहम्॥३॥

నేను సాక్షిని, నిరపేక్షుడను. నేను నా మహిమలో స్థితుడను, అచలుడను. నేను అజరుడను, అవ్యయుడను. నేను పక్ష-విపక్షాది భేదముల నుండి విముక్తుడను।

Verse 2.4

अवबोधैकरसोऽहं मोक्षानन्दैकसिन्धुरेवाहम् । सूक्ष्मोऽहमक्षरोऽहं विगलितगुणजालकेवलात्माऽहम् ॥४॥

నేను అవబోధమనే ఏకరస స్వరూపం; నేనే మోక్షానందమనే ఏకైక మహాసముద్రం. నేను సూక్ష్ముడు, నేను అక్షరుడు; గుణజాలం లయమై—నేను కేవల ఆత్మనే।

Verse 2.5

निस्त्रैगुण्यपदोऽहं कुक्षिस्थानेकलोककलनोऽहम् । कूटस्थचेतनोऽहं निष्क्रियधामाहमप्रतर्क्योऽहम् ॥५॥

నేను త్రిగుణాతీత స్థానం; అంతర్భాగంలో ఉన్న ఏకలోకాన్ని కల్పించువాడు నేనే. నేను కూటస్థ చైతన్యం; నేను నిష్క్రియ ధామం, తర్కాతీతుడను।

Verse 2.6

एकोऽहमविकलोऽहं निर्मलनिर्वाणमूर्तिरेवाहम् । निरवयोऽहमजोऽहं केवलसन्मात्रसारभूतोऽहम् ॥६॥

నేను ఏకుడు, అవికలుడు; నేనే నిర్మల నిర్వాణమూర్తి. నేను నిరవయవుడు, అజుడు; నేను కేవల సత్‌మాత్ర సారస్వరూపుడను।

Verse 2.7

निरवधिनिजबोधोऽहं शुभतरभावोऽहमप्रभेद्योऽहम् । विभुरहमनवद्योऽहं निरवधिनिःसीमतत्त्वमात्रोऽहम् ॥७॥

నేను పరిమితిలేని స్వబోధం; నేను అత్యంత శుభ స్వభావం; నేను అభేద్యుడు. నేను విభువు, నిర్దోషుడు; నేను మాత్రమే తత్త్వం—సీమలేని అనంతం।

Verse 2.8

वेद्योऽहमगमास्तैराराध्योऽहं सकलभुवनहृद्योऽहम् । परमानन्दघनोऽहं परमानन्दैकभूमरूपोऽहम् ॥८॥

నేను జ్ఞేయుడు; ఆగమాలచే ఆరాధ్యుడు; సమస్త భువనాల హృదయానికి ప్రియుడు. నేను పరమానందఘనము; నేను పరమానందమే రూపమైన ఏకైక విస్తార భూమి।

Verse 2.9

शुद्धोऽहमद्वयोऽहं सन्ततभावोऽहमादिशून्योऽहम् । शमितान्तत्रितयोऽहं बद्धो मुक्तोऽहमद्भुतात्माहम् ॥९॥

నేను శుద్ధుడను; నేను అద్వయుడను. నేను నిరంతర, అవికార సత్‌స్వరూపుడను; నేను ఆదిరహితుడను. నా అంతఃకరణ త్రయం శాంతించెను. నేను బద్ధుడనని అనిపించినా, నేను ముక్తుడను—నేను అద్భుతాత్మను.

Verse 2.10

शुद्धोऽहमान्तरोऽहं शाश्वतविज्ञानसमरसात्माहम् । शोधितपरतत्त्वोऽहं बोधानन्दैकमूर्तिरेवाहम् ॥१०॥

నేను శుద్ధుడను; నేను అంతరాత్మను. నేను శాశ్వత విజ్ఞాన-చైతన్య సమరస సారస్వరూపుడను. అధ్యాసశుద్ధమైన పరతత్త్వం నేనే. బోధ-ఆనందాల ఏకమూర్తి నేనే.

Verse 2.11

विवेकयुक्तिबुद्ध्याहं जानाम्यात्मानमद्वयम् । तथापि बन्धमोक्षादिव्यवहारः प्रतीयते ॥११॥

వివేకం, యుక్తితో యుక్తమైన బుద్ధిచేత నేను ఆత్మను అద్వయమని తెలుసుకొంటాను. అయినా బంధం, మోక్షం మొదలైన వ్యవహారం అనుభూతిలో కనిపిస్తుంది.

Verse 2.12

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् । प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत्...

నా దృష్టిలో ప్రపంచం నివృత్తమైనా అది ఎల్లప్పుడూ సత్యంలా కనిపిస్తుంది; తాడులో పాము భ్రమించినట్లే—నిజంగా బ్రహ్మసత్తా మాత్రమే. అదే ప్రపంచాధారంగా నిలుస్తుంది; కాబట్టి జగత్తు పరమార్థంగా సత్యం కాదు. ఇక్షురసంతో వ్యాప్తమైన చక్కెరలాగా, నేను అద్వయ బ్రహ్మస్వరూపంగా త్రిలోకమంతా వ్యాపించి ఉన్నాను. బ్రహ్మ నుండి కీటకము వరకు జీవులు నాలో కల్పితాలు—సముద్రంలోని తరంగాల వలె. నేను ఆనందస్వరూపుడను; అందువల్ల విషయసుఖ వాంఛ నాలో కలగకూడదు, సంపన్నునికి దారిద్ర్యాశ లేనట్లే. అమృతాన్ని చూసిన జ్ఞాని విషాన్ని వదులుతాడు; ఆత్మను చూసి నేను అనాత్మను వదులుతాను. ఘటాన్ని ప్రకాశింపజేసే సూర్యుడు ఘటనాశంతో నశించడు; దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే సాక్షి దేహనాశంతో నశించడు. నాకు బంధమూ లేదు, మోక్షమూ లేదు; శాస్త్రమూ లేదు, గురువూ లేదు—ఇవి మాయలోని వికాసాలు మాత్రమే; నేను మాయాతీత అద్వయుడను.

Verse 2.13

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् । प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत्...

ఇక్కడ చెప్పిన సమగ్రార్థం—ప్రపంచం నివృత్తమైనా సత్యంలా కనిపిస్తుంది; తాడు-పాము భ్రమలాగా నిజంగా బ్రహ్మసత్తా మాత్రమే సత్యం, జగత్తు దానిపై ఆధారపడినా పరమార్థంగా సత్యం కాదు. నేను అద్వయ బ్రహ్మస్వరూపంగా త్రిలోకవ్యాపి; సమస్త జీవులు నాలో తరంగాలవలె కల్పితాలు. నేను ఆనందస్వరూపుడను కాబట్టి విషయవాంఛ లేదు; ఆత్మదర్శనంతో అనాత్మత్యాగం. సాక్షి దేహనాశంలోనూ నశించడు. బంధ-మోక్షం, శాస్త్ర-గురు అన్నీ మాయలోనే; నేను మాయాతీత అద్వయుడను.

Verse 2.14

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् । प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि ॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत...

జ్ఞానంతో ప్రపంచం నివృత్తమైనా అది నాకు ఎల్లప్పుడూ సత్యంలా కనిపిస్తుంది; తాడులో సర్పభ్రమంలాగా, నిజంగా బ్రహ్మసత్త మాత్రమే సత్యం. జగత్తు ఆ బ్రహ్మాధారరూపంగా మాత్రమే ప్రత్యక్షమవుతుంది; అందువల్ల తత్త్వతః అది లేదు. చెరకు రసంతో వ్యాప్తమైన చక్కెరలాగా, అద్వయ బ్రహ్మరూపంగా నేను త్రిలోకమంతా వ్యాపించి ఉన్నాను. బ్రహ్మ నుండి కీటకము వరకు సమస్త ప్రాణులు నాలోనే కల్పితాలు—సముద్రంలోని తరంగాలు, బుడగలు వంటి వికారాల వలె. తరంగంలో ఉన్న నీటిని సముద్రం వేరుగా కోరనట్లే, ఆనందస్వరూపమైన నాలో విషయసుఖాభిలాష కలగకూడదు. సంపన్నునికి దారిద్ర్యాశ లేనట్లే, బ్రహ్మానందంలో నిమగ్నుడికి విషయాశ పుట్టదు. విషమును, అమృతమును చూసి జ్ఞాని విషాన్ని విడిచినట్లే, ఆత్మను తెలిసి నేను అనాత్మాభిమానాన్ని త్యజిస్తున్నాను. ఘటాన్ని ప్రకాశింపజేసే సూర్యుడు ఘటనాశంతో నశించడు; దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే సాక్షి దేహనాశంతో నశించడు. నాకు బంధమూ లేదు, మోక్షమూ లేదు; శాస్త్రమూ లేదు, గురువూ లేదు—ఇవి మాయావికాసాలు మాత్రమే; నేను మాయాతీతుడను, అద్వయుడను.

Verse 2.15

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् । प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि ॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत...

ప్రపంచం జ్ఞానంతో నివృత్తమైనా అది సత్యంలా కనిపిస్తుంది; తాడు-సర్పభ్రమంలాగా పరమార్థంగా బ్రహ్మసత్త మాత్రమే సత్యం, జగత్తు దానిపై ఆధారపడిన దృశ్యమాత్రం. చెరకు రసంతో వ్యాప్తమైన చక్కెరలాగా, అద్వయ బ్రహ్మరూపంగా నేను త్రిలోకవ్యాపిని. బ్రహ్మ నుండి కీటకము వరకు సమస్త ప్రాణులు నాలోనే కల్పితాలు—సముద్రంలోని తరంగాలు, బుడగల వలె. ఆనందస్వరూపుడైన బ్రహ్మవిదునికి విషయభోగాభిలాష తగదు; ఆత్మామృతాన్ని చూసి అనాత్మవిషాన్ని త్యజిస్తాడు. దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే సాక్షి దేహనాశంలోనూ నశించడు, ఘటాన్ని ప్రకాశింపజేసే సూర్యునిలాగా. బంధమోక్షాలు, శాస్త్రగురు ఇవన్నీ మాయావ్యవహారంలో; నేను మాయాతీత అద్వయుడను.

Verse 2.16

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् । प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि ॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत...

ప్రపంచం జ్ఞానంతో నివృత్తమైనా అది నాకు సత్యంలా దర్శనమిస్తుంది; తాడు-సర్పభ్రమంలాగా పరమార్థంగా బ్రహ్మసత్త మాత్రమే, జగత్తు దానిపై ఆధారపడిన భాసమాత్రం. అద్వయ బ్రహ్మరూపంగా నేను సర్వత్ర వ్యాప్తుడను; బ్రహ్మ నుండి కీటకము వరకు ప్రాణులు నాలో తరంగాలవలె కల్పితాలు. ఆనందస్వభావమైన నాకు విషయాలపై స్పృహ తగదు; ఆత్మదర్శనంతో అనాత్మాభిమానం విడిచిపోతుంది. దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే సాక్షి దేహనాశంలో నశించడు, ఘటాన్ని ప్రకాశింపజేసే సూర్యునిలాగా. బంధమోక్షాలు, శాస్త్రగురు మొదలైనవి మాయావికాసాలు; నేను మాయాతీత అద్వయుడను.

Verse 2.17

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् । प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि ॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत...

జ్ఞానంతో ప్రపంచం నివృత్తమైనా దాని ప్రతీతి సత్యంలా ఉంటుంది; తాడు-సర్పంలాగా పరమార్థంగా బ్రహ్మసత్త మాత్రమే సత్యం, జగత్తు దాని ఆధారరూపంగా కనిపిస్తుంది. అద్వయ బ్రహ్మరూపంగా నేను సర్వాధారుడను; బ్రహ్మ నుండి కీటకము వరకు ప్రాణులు నాలో తరంగాలవలె కల్పితాలు. బ్రహ్మానందంలో నిమగ్నుడికి విషయకామన ఉండదు; ఆత్మజ్ఞానంతో అనాత్మగ్రహణం విడిచిపోతుంది. దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే సాక్షి దేహనాశంలోనూ నశించడు, ఘటాన్ని ప్రకాశింపజేసే సూర్యునిలాగా. బంధమోక్షాలు, శాస్త్రగురు మాయాపరిధిలో; నేను మాయాతీత అద్వయుడను.

Verse 2.18

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् । प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि ॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत...

ప్రపంచం నివృత్తమైనా అది సత్యంలా భాసిస్తుంది; తాడు-సర్పభ్రమంలాగా పరమార్థంగా బ్రహ్మసత్త మాత్రమే సత్యం, జగత్తు దాని ఆధారంపై నిలిచిన భాసమాత్రం. అద్వయ బ్రహ్మరూపంగా నేను త్రిలోకవ్యాపిని; బ్రహ్మ నుండి కీటకము వరకు ప్రాణులు నాలో తరంగ-బుడగలవలె కల్పితాలు. బ్రహ్మానందంలో నిమగ్నుడికి విషయాశ ఉండదు; ఆత్మదర్శనంతో అనాత్మాభిమానం పరిత్యజించబడుతుంది. దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే సాక్షి దేహనాశంలో నశించడు, ఘటాన్ని ప్రకాశింపజేసే సూర్యునిలాగా. బంధమోక్షాలు, శాస్త్రం, గురువు—ఇవి అన్నీ మాయామాత్రం; నేను మాయాతీత అద్వయుడను.

Verse 2.19

निवृत्तोऽपि प्रपञ्चो मे सत्यवद्भाति सर्वदा । सर्पादौ रज्जुसत्तेव ब्रह्मसत्तैव केवलम् ॥ प्रपञ्चाधाररूपेण वर्ततेऽतो जगन्न हि ॥ यथेक्षुरससंव्याप्ता शर्करा वर्तते तथा । अद्वयब्रह्मरूपेण व्याप्तोऽहं वै जगत...

జ్ఞానంలో ప్రపంచం నివృత్తమైనా అది నాకు ఎల్లప్పుడూ సత్యంలా కనిపిస్తుంది; తాడులో సర్పభ్రమలాగా—నిజమైన సత్తా కేవలం బ్రహ్మసత్తే. అదే ప్రపంచాధారరూపంగా నిలిచి ఉంది; అందువల్ల జగత్తు స్వతంత్ర సత్యం కాదు. చెరకు రసంతో వ్యాపించిన చక్కెరలాగా, నేను అద్వయ బ్రహ్మరూపంగా త్రిలోకమంతా వ్యాపించి ఉన్నాను. బ్రహ్మ నుండి కీటకము వరకు జీవులు నాలోనే కల్పితాలు—సముద్రంలోని తరంగంలా, బుడగ మొదలైన వికారాలతో. తరంగంలో ఉన్న నీటిని సముద్రం కోరనట్లే, ఆనందస్వరూపుడనైన నాలో విషయసుఖాల కోరిక కలగకూడదు. సంపన్నునికి దారిద్ర్యాశ లేనట్లే, బ్రహ్మానందంలో లీనుడైన నాకు విషయాశ పుట్టదు. విషమూ అమృతమూ చూసిన జ్ఞాని విషాన్ని విడిచినట్లే, ఆత్మను తెలిసి నేను అనాత్మను విడిచెదను. ఘటాన్ని ప్రకాశింపజేసే సూర్యుడు ఘటనాశంతో నశించడు; దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే సాక్షి దేహనాశంతో నశించడు. నాకు బంధమూ లేదు, ముక్తీ లేదు; శాస్త్రమూ లేదు, గురువూ లేదు—ఇవి మాయావికాసమాత్రం; నేను మాయాతీతుడను, అద్వయుడను.

Verse 2.20

प्राणाश्चलन्तु तद्धर्मैः कामैर्वा हन्यतां मनः । आनन्दबुद्धिपूर्णस्य मम दुःखं कथं भवेत् ॥ आत्मानमञ्जसा वेद्मि क्वाप्यज्ञानं पलायितम् । कर्तृत्वमद्य मे नष्टं कर्तव्यं वापि न क्वचित् ॥

ప్రాణాలు తమ స్వధర్మం ప్రకారం కదలనీ, లేదా కోరికలతో మనస్సు దెబ్బతిననీ—ఆనందం, చైతన్యంతో నిండిన నాకు దుఃఖం ఎలా కలుగుతుంది? నేను ఆత్మను నేరుగా తెలుసుకున్నాను; అజ్ఞానం ఎక్కడికో పారిపోయింది. ఈ రోజు నా కర్తృత్వభావం నశించింది; ఇక ఎక్కడా చేయవలసిన కర్తవ్యం లేదు.

Verse 2.21

प्राणाश्चलन्तु तद्धर्मैः कामैर्वा हन्यतां मनः । आनन्दबुद्धिपूर्णस्य मम दुःखं कथं भवेत् ॥ आत्मानमञ्जसा वेद्मि क्वाप्यज्ञानं पलायितम् । कर्तृत्वमद्य मे नष्टं कर्तव्यं वापि न क्वचित् ॥

ప్రాణాలు తమ స్వధర్మం ప్రకారం కదలనీ, లేదా కోరికలతో మనస్సు దెబ్బతిననీ—ఆనందం, చైతన్యంతో నిండిన నాకు దుఃఖం ఎలా కలుగుతుంది? నేను ఆత్మను నేరుగా తెలుసుకున్నాను; అజ్ఞానం ఎక్కడికో పారిపోయింది. ఈ రోజు నా కర్తృత్వభావం నశించింది; ఇక ఎక్కడా చేయవలసిన కర్తవ్యం లేదు.

Verse 2.22

ब्राह्मण्यं कुलगोत्रे च नामसौन्दर्यजातयः । स्थूलदेहगता एते स्थूलाद्भिन्नस्य मे नहि ॥ क्षुत्पिपासान्ध्यबाधिर्यकामक्रोधादयोऽखिलाः । लिङ्गदेहगता एते ह्यलिङ्गस्य न सन्ति हि ॥ जडत्वप्रियमोदत्वधर्माः कारणदे...

బ్రాహ్మణత్వం, కులగోత్రాలు, పేరు, సౌందర్యం, జాతి—ఇవి స్థూలదేహానికి చెందిన ధర్మాలు; స్థూలదేహానికి భిన్నుడనైన నాకు ఇవి లేవు. ఆకలి-దాహం, అంధత్వం-బధిరత్వం, అలాగే కామ-క్రోధాదులు—ఇవి సూక్ష్మదేహ ధర్మాలు; సూక్ష్మదేహరహితునికి ఇవి ఉండవు. జడత్వం, ప్రియత్వం (ఆసక్తి), ప్రమోదత్వం (భోగానందం)—ఇవి కారణదేహ ధర్మాలు; నిత్యమైన, నిర్వికార స్వరూపుడనైన నాకు ఇవి లేవు.

Verse 2.23

ब्राह्मण्यं कुलगोत्रे च नामसौन्दर्यजातयः । स्थूलदेहगता एते स्थूलाद्भिन्नस्य मे नहि ॥ क्षुत्पिपासान्ध्यबाधिर्यकामक्रोधादयोऽखिलाः । लिङ्गदेहगता एते ह्यलिङ्गस्य न सन्ति हि ॥ जडत्वप्रियमोदत्वधर्माः कारणदे...

బ్రాహ్మణత్వం, కులగోత్రాలు, పేరు, సౌందర్యం, జాతి—ఇవి స్థూలదేహానికి చెందిన ధర్మాలు; స్థూలదేహానికి భిన్నుడనైన నాకు ఇవి లేవు. ఆకలి-దాహం, అంధత్వం-బధిరత్వం, అలాగే కామ-క్రోధాదులు—ఇవి సూక్ష్మదేహ ధర్మాలు; సూక్ష్మదేహరహితునికి ఇవి ఉండవు. జడత్వం, ప్రియత్వం (ఆసక్తి), ప్రమోదత్వం (భోగానందం)—ఇవి కారణదేహ ధర్మాలు; నిత్యమైన, నిర్వికార స్వరూపుడనైన నాకు ఇవి లేవు.

Verse 2.24

ब्राह्मण्यं कुलगोत्रे च नामसौन्दर्यजातयः । स्थूलदेहगता एते स्थूलाद्भिन्नस्य मे नहि ॥ क्षुत्पिपासान्ध्यबाधिर्यकामक्रोधादयोऽखिलाः । लिङ्गदेहगता एते ह्यलिङ्गस्य न सन्ति हि ॥ जडत्वप्रियमोदत्वधर्माः कारणदे...

బ్రాహ్మణత్వం, కుల-గోత్రం, పేరు, సౌందర్యం, జాతి—ఇవి స్థూలదేహ ధర్మాలు; స్థూలదేహానికి భిన్నమైన నేను ఆత్మకు ఇవి లేవు. ఆకలి-దాహం, అంధత్వం-బధిరత్వం మరియు కామ-క్రోధాదులు—ఇవి సూక్ష్మ (లింగ) దేహ ధర్మాలు; నిర్లింగ ఆత్మలో ఇవి ఉండవు. జడత్వం, ప్రియత్వం, భోగానందత్వం—ఇవి కారణదేహ గుణాలు; నేను నిత్యుడు, నిర్వికార స్వరూపుడను, కాబట్టి ఇవి నా వి కావు.

Verse 2.25

उलूकस्य यथा भानुरन्धकारः प्रतीयते । स्वप्रकाशे परानन्दे तमो मूढस्य जायते ॥

గుడ్లగూబకు సూర్యుడే చీకటిగా అనిపించినట్లే, స్వప్రకాశ పరమానంద స్వరూపమైన బ్రహ్మలో మూర్ఖునికి అజ్ఞానరూపమైన తమస్సు కలుగుతుంది.

Verse 2.26

चक्षुर्दृष्टिनिरोधेऽभ्रैः सूर्यो नास्तीति मन्यते । तथाऽज्ञानावृतो देही ब्रह्म नास्तीति मन्यते ॥

మేఘాల వల్ల చూపు ఆవరించబడితే ‘సూర్యుడు లేడు’ అని అనుకునేలా, అజ్ఞానంతో కప్పబడిన దేహి ‘బ్రహ్మ లేదు’ అని అనుకుంటాడు.

Verse 2.27

यथामृतं विषाद्भिन्नं विषदोषैर्न लिप्यते । न स्पृशामि जडाद्भिन्नो जडदोषान्प्रकाशतः ॥

విషానికి భిన్నమైన అమృతం విషదోషాలతో లిప్తం కాకపోవునట్లే, జడమైన దేహ-మనస్సుకు భిన్నమైన ప్రకాశస్వరూపుడైన నేను జడదోషాలను స్పర్శించను.

Verse 2.28

स्वल्पापि दीपकणिका बहुलं नाशयेत्तमः । स्वल्पोऽपि बोधो निबिडे बहुलं नाशयेत्तमः ॥ कालत्रये यथा सर्पो रज्जौ नास्ति तथा मयि । अहङ्कारादिदेहान्तं जगन्नास्त्यहमद्वयः ॥ चिद्रूपत्वान्न मे जाड्यं सत्यत्वान्नान...

దీపపు చిన్న చినుకు కూడా విస్తారమైన చీకటిని తొలగించినట్లే, స్వల్పమైన బోధ కూడా ఘనమైన, విపులమైన తమస్సును నశింపజేస్తుంది. మూడు కాలాలలోనూ తాడులో పాము లేనట్లే, నాలో అహంకారము మొదలుకొని దేహాంతమువరకు జగత్తు లేదు; నేను అద్వయుడను. చిద్రూపుడనైనందున నాకు జడత్వం లేదు; సత్యస్వరూపుడనైనందున నాకు అసత్యం లేదు; ఆనందస్వరూపుడనైనందున నాకు దుఃఖం లేదు—అజ్ఞానంతో అది సత్యంలా కనిపిస్తుంది.

Verse 2.29

स्वल्पापि दीपकणिका बहुलं नाशयेत्तमः । स्वल्पोऽपि बोधो निबिडे बहुलं नाशयेत्तमः ॥ कालत्रये यथा सर्पो रज्जौ नास्ति तथा मयि । अहङ्कारादिदेहान्तं जगन्नास्त्यहमद्वयः ॥ चिद्रूपत्वान्न मे जाड्यं सत्यत्वान्नान...

దీపంలోని స్వల్పమైన చినుకు కూడా విస్తారమైన చీకటిని తొలగిస్తుంది; అలాగే ఘనమైన అజ్ఞాన-తమస్సులోనూ కొద్దిపాటి బోధ ఎంతో చీకటిని నశింపజేస్తుంది. త్రికాలములలోనూ తాడులో పాము లేనట్లే, నాలో అహంకారము నుండి దేహాంతము వరకు జగత్తు లేదు; నేను అద్వయుడను. నేను చిద్రూపుడను గనుక జడత్వం లేదు; నేను సత్యస్వరూపుడను గనుక అసత్యం నాది కాదు; నేను ఆనందస్వరూపుడను గనుక దుఃఖం లేదు—అజ్ఞానవశాత్ అది సత్యంలా కనిపిస్తుంది।

Verse 2.30

स्वल्पापि दीपकणिका बहुलं नाशयेत्तमः । स्वल्पोऽपि बोधो निबिडे बहुलं नाशयेत्तमः ॥ कालत्रये यथा सर्पो रज्जौ नास्ति तथा मयि । अहङ्कारादिदेहान्तं जगन्नास्त्यहमद्वयः ॥ चिद्रूपत्वान्न मे जाड्यं सत्यत्वान्नान...

దీపంలోని స్వల్ప చినుకు కూడా విస్తారమైన చీకటిని తొలగిస్తుంది; అలాగే ఘనమైన అజ్ఞాన-తమస్సులోనూ కొద్దిపాటి బోధ ఎంతో చీకటిని నశింపజేస్తుంది. త్రికాలములలోనూ తాడులో పాము లేనట్లే, నాలో అహంకారము నుండి దేహాంతము వరకు జగత్తు లేదు; నేను అద్వయుడను. నేను చిద్రూపుడను గనుక జడత్వం లేదు; నేను సత్యస్వరూపుడను గనుక అసత్యం నాది కాదు; నేను ఆనందస్వరూపుడను గనుక దుఃఖం లేదు—అజ్ఞానవశాత్ అది సత్యంలా కనిపిస్తుంది।

Verse 2.31

आत्मप्रबोधोपनिषदं मुहूर्तमुपासित्वा न स पुनरावर्तते न स पुनरावर्तत इत्युपनिषत् ॥

ఆత్మప్రబోధోపనిషత్తును ఒక ముహూర్తం ఉపాసించి/ధ్యానించి వాడు మరల తిరిగి రాడు; మరల తిరిగి రాడు—ఇదే ఉపనిషత్తు ఉపసంహారం।