Avadhuta

Verse 1

अथ ह सांकृतिः भगवन्तम् अवधूतं दत्तात्रेयं परिसमेत्य पप्रच्छ—भगवन्, कोऽवधूतस्य? का स्थितिः? किं लक्ष्म? किं संसरणम्? इति। तं होवाच भगवो दत्तात्रेयः परमकारुणिकः॥१॥

అప్పుడు సాంకృతి భగవంతుడైన అవధూత దత్తాత్రేయుని సమీపించి ప్రశ్నించాడు—“భగవన్, అవధూతుడు ఎవరు? అతని స్థితి ఏమిటి? అతని లక్షణం ఏమిటి? అతని సంచారం/ఆచారం ఏ విధంగా ఉంటుంది?” అప్పుడు పరమకరుణామయుడైన భగవాన్ దత్తాత్రేయుడు సమాధానం చెప్పెను॥१॥

Verse 2

अक्षरत्वाद्वरेण्यत्वाद्धृतसंसारबन्धनात् । तत्त्वमस्यादिलक्ष्यत्वादवधूत इतीर्यते॥२॥

అక్షరబ్రహ్మ సాక్షాత్కారము వల్ల, పరమ వరణీయుడగుట వల్ల, సంసారబంధనాన్ని విసర్జించినందువల్ల, అలాగే ‘తత్త్వమసి’ వంటి మహావాక్యాల లక్ష్యమగుట వల్ల—అతడు ‘అవధూతుడు’ అని చెప్పబడును॥२॥

Verse 3

यो विलङ्घ्याश्रमान्वर्णानात्मन्येव स्थितः सदा । अतिवर्णाश्रमी योगी अवधूतः स कथ्यते॥३॥

యెవడు వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను అధిగమించి, నిత్యము కేవలం ఆత్మలోనే స్థితుడై ఉంటాడో—అటువంటి వర్ణాశ్రమాతీత యోగి ‘అవధూతుడు’ అని చెప్పబడును॥३॥

Verse 4

तस्य प्रियं शिरः कृत्वा मोदो दक्षिणपक्षकः । प्रमोद उत्तरः पक्ष आनन्दो गोष्पदायते॥४॥

అతనికి ‘ప్రియ’ శిరస్సుగా, ‘మోద’ దక్షిణపక్షంగా, ‘ప్రమోద’ ఉత్తర/వామపక్షంగా; ‘ఆనంద’ము గోఖురముద్రవలె అతి స్వల్పమై కనిపించును॥४॥

Verse 5

गोपालसदृशां शीर्षे नापि मध्ये न चाप्यधः । ब्रह्मपुच्छं प्रतिष्ठेति पुच्छाकारेण कारयेत्॥५॥

పై భాగమున గాక, మధ్యమున గాక, క్రింద గాక—‘బ్రహ్మపుచ్ఛమే ప్రతిష్ఠ’ అని ధ్యానించవలెను; ఆ భావనను పుచ్ఛాకారముగా విన్యసించవలెను॥५॥

Verse 6

एवं चतुष्पथं कृत्वा ते यान्ति परमां गतिम् । न कर्मणा न प्रजया धनेन त्यागेनैके अमृतत्वमानशुः ॥६॥

ఈ విధంగా చతుర్విధ మార్గాన్ని ఆశ్రయించి వారు పరమగతిని పొందుతారు. కర్మకాండతో కాదు, సంతానంతో కాదు, ధనంతో కాదు—త్యాగంతోనే కొందరు అమృతత్వాన్ని పొందారు॥६॥

Verse 7

स्वैरं स्वैरविहरणं तत्संसरणम् । सांबरा वा दिगंबरा वा । न तेषां धर्माधर्मौ न मेध्यामेधौ । सदा सांग्रहण्येष्ट्यश्वमेधान्तयागं यजते । स महामखो महायोगः ॥७॥

వారి విహారం స్వైరమైనది; వారి సంచారం స్వయంభూత విహరణమే. వారు వస్త్రధారులైనా దిగంబరులైనా. వారికి ధర్మాధర్మాలు లేవు, శుద్ధాశుద్ధాలు లేవు. అతడు సదా అంతిమ ఆహుతి వరకు యజ్ఞం యజిస్తాడు; అతడే మహామఖుడు, మహాయోగి॥७॥

Verse 8

कृत्स्नमेतच्चित्रं कर्म । स्वैरं न विगायेत् तन्महाव्रतम् । न स मूढवल्लिप्यते ॥८॥

ఈ సమస్త కర్మ ఒక విచిత్ర ప్రదర్శన మాత్రమే. దానిని స్వేచ్ఛగా పాడి ప్రచారం చేయకూడదు—అదే మహావ్రతం. అతడు మూఢుడిలా లిప్తుడవడు కాదు॥८॥

Verse 9

यथा रविः सर्वरसान् प्रभुङ्क्ते हुताशनश्चापि हि सर्वभक्षः । तथैव योगी विषयान् प्रभुङ्क्ते न लिप्यते पुण्यपापैश्च शुद्धः ॥९॥

సూర్యుడు అన్ని రసాలను గ్రహించినట్లుగా, అగ్ని సర్వభక్షకుడైనట్లుగా, అలాగే యోగి విషయాలను అనుభవిస్తాడు; శుద్ధుడై పుణ్యపాపాలతో లిప్తుడవడు కాదు॥९॥

Verse 10

आपूर्यमाणम् अचलप्रतिष्ठं समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् । तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥१०॥

నీళ్లు సముద్రంలో ప్రవేశించినట్లుగా—అది నిండుతున్నా తన ఆధారంలో అచలంగా ఉన్నట్లుగా—అలాగే అన్ని కోరికలు ఎవరిలో ప్రవేశిస్తాయో, అతడే శాంతిని పొందుతాడు; కోరికలకోసం కోరికపడేవాడు కాదు॥१०॥

Verse 11

न निरोधो न चोत्पत्तिर्न बद्धो न च साधकः । न मुमुक्षुर्न वै मुक्त इत्येषा परमार्थता॥११॥

నిరోధమూ లేదు, ఉత్పత్తీ లేదు; బద్ధుడూ లేదు, సాధకుడూ లేదు. ముముక్షుడూ లేదు, నిజంగా ముక్తుడూ లేదు—ఇదే పరమార్థసత్యం.

Verse 12

ऐहिकामुष्मिकव्रातसिद्धै मुक्तेश्च सिद्धये । बहुकृत्यं पुरा स्यान्मे तत्सर्वमधुना कृतम्॥१२॥

ఇహలోక-పరలోక సిద్ధుల సమూహాన్ని, అలాగే ముక్తిసిద్ధిని పొందుటకు పూర్వం నాకు అనేక కర్తవ్యాలు ఉండేవి; అవన్నీ ఇప్పుడు పూర్తయ్యాయి.

Verse 13

तदेव कृतकृत्यत्वं प्रतियोगिपुरःसरम् । अनुसन्दधदेवायमेवं तृप्यति नित्यशः॥१३॥

ప్రతియోగి (విపరీత భావనలు) ముందుండగా ఉన్నదే కృతకృత్యత్వం; ఇలా అనుసంధానిస్తూ ఈ వాడు నిత్యము తృప్తిగా ఉంటాడు.

Verse 14

दुःखिनोऽज्ञाः संसरन्तु कामं पुत्राद्यपेक्षया । परमानन्दपूर्णोऽहं संसरामि किमिच्छया॥१४॥

దుఃఖితులైన అజ్ఞులు కుమారాది ఆశ్రయంతో ఇష్టమొచ్చినట్లు సంసారంలో తిరగనివ్వండి. నేను పరమానందపూర్ణుడను—ఏ కోరికతో నేను సంసరించాలి?

Verse 15

अनुतिष्ठन्तु कर्माणि परलोकयियासवः । सर्वलोकात्मकः कस्मादनुतिष्ठामि किं कथम्॥१५॥

పరలోకానికి వెళ్లదలచినవారు కర్మలను ఆచరించనివ్వండి. నేను సర్వలోకాత్మకుడను—అయితే నేను ఎందుకు కర్మ చేయాలి, ఏ ప్రయోజనానికి, ఎలా?

Verse 16

व्याचक्षतां ते शास्त्राणि वेदानध्यापयन्तु वा । येऽत्राधिकारिणो मे तु नाधिकारोऽक्रियत्वतः ॥१६॥

ఇక్కడ అధికారం ఉన్నవారు శాస్త్రాలను వ్యాఖ్యానించుగాక, లేదా వేదాలను బోధించుగాక. కానీ నాకు అక్రియత్వం, కర్తృత్వాభావం వలన అటువంటి అధికారం లేదు॥१६॥

Verse 17

निद्राभिक्षे स्नानशौचे नेच्छामि न करोमि च । द्रष्टारश्चेत्कल्पयन्तु किं मे स्यादन्यकल्पनात् । गुञ्जापुञ्जादि दह्येत नान्यारोपितवह्निना । नान्यारोपितसंसारधर्मा नैवमहं भजे ॥१७॥

నిద్రా, భిక్ష; స్నానం, శౌచం—నేను కోరను, చేయను కూడా. చూసేవారు ఏదైనా కల్పించినా, ఇతరుల కల్పనతో నాకు ఏమి? ఆరొపిత (కల్పిత) అగ్నితో గుంజా గింజల కుప్ప కాలదు; అలాగే ఇతరులు ఆరొపించిన సంసారధర్మాలను నేను స్వీకరించను॥१७॥

Verse 18

शृण्वन्त्वज्ञाततत्त्वास्ते जानन्कस्माञ्छृणोम्यहम् । मन्यन्तां संशयापन्ना न मन्येऽहमसंशयः ॥१८॥

తత్త్వం తెలియనివారు వినుగాక; తెలిసిన నేను ఎందుకు వినాలి? సందేహంలో పడినవారు ఆలోచించుగాక; నేను సందేహరహితుడను—ఆలోచించను॥१८॥

Verse 19

विपर्यस्तो निदिध्यासे किं ध्यानमविपर्यये । देहात्मत्वविपर्यासं न कदाचिद्भजाम्यहम् ॥१९॥

విపర్యయంలో ఉన్నవాడే నిదిధ్యాసన చేస్తాడు; అవిపర్యయంలో ధ్యానం ఏమిటి? దేహాన్నే ఆత్మగా భావించే విపర్యయాన్ని నేను ఎప్పుడూ ఆశ్రయించను॥१९॥

Verse 20

अहं मनुष्य इत्यादिव्यवहारो विनाप्यमुम् । विपर्यासं चिराभ्यस्तवासनातोऽवकल्पते ॥२०॥

ఈ విపర్యయం లేకున్నా ‘నేను మనిషిని’ వంటి వ్యవహారం సాగుతుంది; ఎందుకంటే విపర్యయం దీర్ఘకాలంగా అలవాటైన వాసనల వల్లనే ఏర్పడుతుంది॥२०॥

Verse 21

आरब्धकर्मणि क्षीणे व्यवहारो निवर्तते । कर्मक्षये त्वसौ नैव शाम्येद्ध्यानसहस्रतः ॥२१॥

ఆరబ్ధ (ప్రారబ్ధ) కర్మ క్షీణించినప్పుడు వ్యవహారం నివర్తిస్తుంది. కానీ అది వేల ధ్యానాలతో మాత్రమే శమించదు; కర్మక్షయంతోనే దానికి అంతం కలుగుతుంది.

Verse 22

विरलत्वं व्यवहृतेरिष्टं चेद्ध्यानमस्तु ते । बाधिकर्मव्यवहृतिं पश्यन्ध्यायाम्यहं कुतः ॥२२॥

వ్యవహారం తగ్గిపోవడం నీకు ఇష్టమైతే నీకు ధ్యానం ఉండనీ. కానీ నేను—కర్మవ్యవహారాన్ని బాధితమైనదిగా (అసత్యంగా) చూస్తూ—ఎలా ధ్యానించగలను?

Verse 23

विक्षेपो नास्ति यस्मान्मे न समाधिस्ततो मम । विक्षेपो वा समाधिर्वा मनसः स्याद्विकारिणः । नित्यानुभवरूपस्य को मेऽत्रानुभवः पृथक् ॥२३॥

నాకు విక్షేపం లేదు కాబట్టి నాకు సమాధి కూడా లేదు. విక్షేపమో సమాధియో వికారమయ్యే మనస్సుకే చెందుతాయి. నేను నిత్యానుభవస్వరూపుడను; ఇక్కడ నాకు వేరే ‘అనుభవం’ ఏముంటుంది?

Verse 24

कृतं कृत्यं प्रापणीयं प्राप्तमित्येव नित्यशः । व्यवहारो लौकिको वा शास्त्रीयो वान्यथापि वा । ममाकर्तुरलेपस्य यथारब्धं प्रवर्तताम् ॥२४-२५॥

‘చేయవలసినది చేయబడింది; పొందవలసినది పొందబడింది’—ఇదే నిత్యం. నేను అకర్తను, అలిప్తను; లోకికమైనా శాస్త్రీయమైనా ఇతరమైనా వ్యవహారం ఆరబ్ధానుసారం సాగనివ్వు.

Verse 25

कृतं कृत्यं प्रापणीयं प्राप्तमित्येव नित्यशः । व्यवहारो लौकिको वा शास्त्रीयो वान्यथापि वा । ममाकर्तुरलेपस्य यथारब्धं प्रवर्तताम् ॥२४-२५॥

‘చేయవలసినది చేయబడింది; పొందవలసినది పొందబడింది’—ఇదే నిత్యం. నేను అకర్తను, అలిప్తను; లోకికమైనా శాస్త్రీయమైనా ఇతరమైనా వ్యవహారం ఆరబ్ధానుసారం సాగనివ్వు.

Verse 26

अथवा कृतकृत्येऽपि लोकानुग्रहकाम्यया । शास्त्रीयेणैव मार्गेण वर्तेऽहं मम का क्षतिः ॥२६॥

లేదా, కృతకృత్యుడనై ఉన్నప్పటికీ లోకానుగ్రహకామనతో నేను శాస్త్రీయ మార్గాన్నే అనుసరిస్తాను; నాకు ఏ నష్టం? ॥২৬॥

Verse 27

देवार्चनस्नानशौचभिक्षादौ वर्ततां वपुः । तारं जपतु वाक् तद्वत् पठत्वाम्नायमस्तकम् ॥२७॥

దేహం దేవార్చన, స్నానం, శౌచం, భిక్షాదుల్లో నిమగ్నమై ఉండనీ. వాక్కు తారకమంత్రం జపించనీ; అలాగే వేదాంతశిరస్సు (సారోపదేశం) పఠించనీ. ॥২৭॥

Verse 28

विष्णुं ध्यायतु धीः यद्वा ब्रह्मानन्दे विलीयताम् । साक्ष्यहं किंचिदप्यत्र न कुर्वे नापि कारये ॥२८॥

బుద్ధి విష్ణువును ధ్యానించనీ, లేదా బ్రహ్మానందంలో లయమై పోనీ. నేను సాక్షిని; ఇక్కడ నేను ఏదీ చేయను, చేయించను కూడా. ॥২৮॥

Verse 29

कृतकृत्यतया तृप्तः प्राप्तप्राप्यतया पुनः । तृप्यन्नेवं स्वमनसा मन्यतेऽसौ निरन्तरम् ॥२९॥

చేయవలసినది చేసిన స్థితితో తృప్తుడై, మళ్లీ పొందవలసినది పొందిన స్థితితోనూ తృప్తుడై—ఇలా సంతృప్తుడై తన మనసుతో నిరంతరం అలా భావిస్తాడు. ॥২৯॥

Verse 30

धन्योऽहं धन्योऽहं नित्यं स्वात्मानमञ्जसा वेद्मि । धन्योऽहं धन्योऽहं ब्रह्मानन्दो विभाति मे स्पष्टम् ॥३०॥

ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను—నేను నా స్వాత్మస్వరూపాన్ని నిత్యం ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకొంటాను. ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను—బ్రహ్మానందం నాకు స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తుంది. ॥৩০॥

Verse 31

धन्योऽहं धन्योऽहं दुःखं सांसारिकं न वीक्षेऽद्य । धन्योऽहं धन्योऽहं स्वस्याज्ञानं पलायितं क्वापि ॥३१॥

ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను; నేడు నేను సాంసారిక దుఃఖాన్ని చూడను. ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను; నా స్వీయ అజ్ఞానం ఎక్కడో దూరంగా పారిపోయింది॥३१॥

Verse 32

धन्योऽहं धन्योऽहं कर्तव्यं मे न विद्यते किंचित् । धन्योऽहं धन्योऽहं प्राप्तव्यं सर्वमत्र सम्पन्नम् ॥३२॥

ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను; నాకు ఏ కర్తవ్యమూ లేదు. ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను; పొందవలసినదంతా ఇక్కడే సంపూర్ణమైంది॥३२॥

Verse 33

धन्योऽहं धन्योऽहं तृप्तेर्मे कोपमा भवेल्लोके । धन्योऽहं धन्योऽहं धन्यो धन्यः पुनः पुनर्धन्यः ॥३३॥

ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను; నా తృప్తికి లోకంలో ఏ ఉపమానం ఉంటుంది? ధన్యుడను నేను, ధన్యుడను నేను—ధన్యుడు, ధన్యుడు, మళ్లీ మళ్లీ ధన్యుడు॥३३॥

Verse 34

अहो पुण्यमहो पुण्यं फलितं फलितं दृढम् । अस्य पुण्यस्य सम्पत्तेरहो वयमहो वयम् ॥३४॥

అహో పుణ్యం! అహో పుణ్యం! ఇది దృఢంగా ఫలించింది, ఫలించింది. ఈ పుణ్యసంపద ప్రాప్తితో—అహో మేము! అహో మేము!॥३४॥

Verse 35

अहो ज्ञानमहो ज्ञानमहो सुखमहो सुखम् । अहो शास्त्रमहो शास्त्रमहो गुरुरहो गुरुः ॥३५॥

అహో జ్ఞానం! అహో జ్ఞానం! అహో సుఖం! అహో సుఖం! అహో శాస్త్రం! అహో శాస్త్రం! అహో గురువు! అహో గురువు!॥३५॥

Verse 36

इति य इदमधीते सोऽपि कृतकृत्यो भवति। सुरापानात्पूतो भवति। स्वर्णस्तेयात्पूतो भवति। ब्रह्महत्यात्पूतो भवति। कृत्याकृत्यात्पूतो भवति। एवं विदित्वा स्वेच्छाचारपरो भूयाद् ॐ सत्यमित्युपनिषत्॥३६॥

ఇట్లు ఈ ఉపదేశాన్ని అధ్యయనం చేసే వాడు కృతకృత్యుడవుతాడు. అతడు సురాపాన దోషం నుండి శుద్ధుడవుతాడు; స్వర్ణచౌర్య పాపం నుండి శుద్ధుడవుతాడు; బ్రాహ్మణహత్య పాపం నుండి శుద్ధుడవుతాడు; కృత్య (అభిచార) మరియు అకరణీయ కర్మాల వల్ల కలిగిన పాపాల నుండీ శుద్ధుడవుతాడు. ఇలా తెలిసి స్వేచ్ఛాచారంలో పరాయణుడగుగాక. ఓం—సత్యం; ఇదే ఉపనిషత్॥३६॥