Adhyaya 22

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ श्रीमातां देववंदिताम् । सर्वकामप्रदां नृणामिहलोके परत्र च

పులస్త్యుడు పలికెను—హే నృపశ్రేష్ఠా! తరువాత దేవతలచే వందింపబడే శ్రీమాత వద్దకు వెళ్లవలెను; ఆమె మనుష్యులకు ఇహలోకంలోను పరలోకంలోను సమస్త కోరికలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 2

या च सर्वमयी शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तस्मिन्पर्वते साक्षात्स्वयं वासमरोचयत्

సర్వమయమైన శక్తి, ఆమెచే ఈ సమస్త జగత్తు వ్యాపించబడింది—ఆ దేవి సాక్షాత్తుగా ఆ పర్వతాన్నే తన నివాసంగా స్వయంగా ఎంచుకుంది।

Verse 3

पुरा देवयुगे राजा कलिंगोनाम दानवः । जरामरणहीनोसौ देवानां च भयंकरः

పూర్వ దేవయుగంలో కలింగుడు అనే దానవరాజు ఉండెను. అతడు జరా మరణములేనివాడై దేవతలకైనా భయంకరుడయ్యెను.

Verse 4

तेन सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । बलप्रभावतः स्वर्गो जितस्तेन सुराधिपः । ब्रह्मलोकमनुप्राप्तो देवैः सर्वैः समन्वितः

అతడు చరాచరములతో కూడిన సమస్త త్రిలోకమును వ్యాపింపజేసెను. తన బలప్రభావముచేత స్వర్గమును జయించి సురాధిపుడైన ఇంద్రుని వశపరచెను; ఆపై ఇంద్రుడు సమస్త దేవులతో కలిసి బ్రహ్మలోకమునకు చేరెను.

Verse 5

तेन दैत्येन सर्वेऽपि त्रासिताः सुरमानवाः । कलिंगोनाम दैत्यः स स्वयमिन्द्रो बभूव ह

ఆ దైత్యునిచేత దేవమానవులందరూ భీతులయ్యిరి. కలింగుడు అనే ఆ దైత్యుడు నిజముగా తానే ఇంద్రుడనై కూర్చుండెను.

Verse 6

वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाः सुरर्षयः । तेन सर्वे कृता दैत्या यथायोग्यं नराधिप

వసువులు, మరుతులు, సాధ్యులు, విశ్వేదేవులు, సురర్షులు—వారందరినీ అతడు దైత్యసేవలో నియోగించెను, యథాయోగ్యముగా, ఓ నరాధిపా.

Verse 7

यज्ञभागान्स्वयं सर्वे बुभुजुस्ते च दानवाः । तपोऽर्थे च ततो देवा गताः सर्वेऽर्बुदाचलम्

యజ్ఞభాగములన్నిటిని ఆ దానవులే స్వయంగా భుజించిరి. అందుచేత దేవతలు తపస్సునే ఆశ్రయముగా చేసుకొని అందరూ అర్బుదాచలమునకు వెళ్లిరి.

Verse 8

अद्यापि देवताखातं त्रैलोक्ये ख्यातिमागतम् । तत्र व्रतपराः सर्वे पत्रमूलफलाशिनः

ఇప్పటికీ ఆ స్థలం దేవతల స్థలమని ఖ్యాతి పొందింది; త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ అందరూ వ్రతపరులై ఆకులు, మూలాలు, ఫలాలనే ఆహారంగా జీవించేవారు.

Verse 9

अव्यक्ताः परमत्रासाद्ध्यायंतस्ते च संस्थिताः । पंचाग्निसाधकाः केचित्तत्र व्रतपरायणाः

అత్యంత భయభక్తుల వల్ల వారు అవ్యక్తులై, లోకవ్యవహారానికి దూరంగా ధ్యానంలో లీనమై అక్కడ నిలిచారు. వారిలో కొందరు వ్రతపరులై పంచాగ్ని సాధన చేసే తపస్వులు.

Verse 10

एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे । अन्ये मासोपवासाश्च चान्द्रायणपरायणाः

కొంతమంది రోజుకు ఒక్కసారే భుజించేవారు; మరికొందరు నిరాహారులుగా ఉండేవారు; ఇంకొందరు వాయుభక్షులుగా జీవించేవారు. మరికొందరు నెలరోజుల ఉపవాసాలు చేసి చాంద్రాయణ వ్రతంలో నిష్ఠగా ఉండేవారు.

Verse 11

कृच्छ्रसांतपने निष्ठा महापाराकिणः परे । अंबुभक्षा वायुभक्षाः फेनपाश्चोष्मपाः परे

కొంతమంది కృచ్ఛ్ర, సాంతపన తపస్సుల్లో నిష్ఠగా ఉండగా, మరికొందరు మహాపారాక తపస్సు చేసేవారు. కొందరు నీటినే ఆహారంగా, కొందరు వాయువునే, కొందరు నురుగునే, మరికొందరు ఉష్ణతనే మాత్రమే ఆధారంగా చేసుకున్నారు.

Verse 12

जपहोमपराश्चान्ये ध्यानासक्तास्तथा परे । बलिनैवद्यदानैश्च गंधधूपैर्नराधिप

కొంతమంది జపహోమాలలో నిమగ్నులై ఉండగా, మరికొందరు ధ్యానంలో ఆసక్తులై ఉన్నారు. ఓ నరాధిపా! వారు బలి, నైవేద్య, దానాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, ధూపాలతో శ్రద్ధగా ఆరాధించేవారు.

Verse 13

पूजयंतः परां शक्तिं देवीं स्वकार्यहेतवे । एवं तेषां व्रतस्थानां तपसा भावितात्मनाम् । विमुक्तिरभवद्राजन्सर्वेषां कर्मबन्धनात्

తమ ధర్మోచిత కార్యసిద్ధి కొరకు పరాశక్తి దేవిని పూజిస్తూ, వ్రతస్థులై తపస్సుతో శుద్ధమైన ఆత్మగల వారు, ఓ రాజా, సమస్త కర్మబంధనముల నుండి విముక్తి పొందిరి।

Verse 14

ततः पूर्णे सहस्रांते वर्षाणां नृपसत्तम । देवी प्रत्यक्षतां प्राप्ता कन्यकारूपधारिणी

అనంతరం, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, వెయ్యి సంవత్సరాలు పూర్తికాగానే దేవి కన్యారూపం ధరించి ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 15

पूर्वं जाता महाराज धूममूर्तिर्भयावहा । ततो ज्वाला ततः कन्या शुक्लवासोऽनुलेपना । दृष्ट्वा तां तुष्टुवुर्देवाः कृतांजलिपुटास्ततः

మొదట, ఓ మహారాజా, ఆమె భయంకరమైన ధూమమూర్తిగా ప్రత్యక్షమైంది; తరువాత జ్వాలారూపంగా; ఆపై శ్వేతవస్త్రధారిణిగా, అనులేపనంతో అలంకృతమైన కన్యారూపంగా. ఆమెను చూసి దేవతలు అంజలి ఘటించి స్తుతించారు।

Verse 16

नमोऽस्तु सर्वगे देवि नमस्ते सर्वपूजिते । कामगेऽचिन्त्ये नमस्ते त्रिदशाश्रये

హే సర్వవ్యాపినీ దేవీ, నీకు నమస్కారం; హే సర్వపూజితా, నీకు నమస్కారం। హే కామదాయినీ, హే అచింత్యా—నీకు నమస్కారం; హే త్రిదశాశ్రయా, నీకు నమస్కారం।

Verse 17

नमस्ते परमादेवि ब्रह्मयोने नमोनमः । अर्धमात्रेक्षरे चैव तस्यार्धार्धे नमोनमः

హే పరమాదేవీ, నీకు నమస్కారం; హే బ్రహ్మయోని, నీకు పునఃపునః నమస్కారం। హే అర్ధమాత్రాయుక్త అక్షరస్వరూపిణీ, అలాగే అందులోని సూక్ష్మమైన ‘అర్ధానికి కూడా అర్ధ’కు పునఃపునః నమస్కారం।

Verse 18

नमस्ते पद्मपत्राक्षि विश्वमातर्नमोनमः । नमस्ते वरदे देवि रजःसत्त्वतमोमयि

హే పద్మపత్రాక్షీ! నీకు నమస్కారం. హే విశ్వమాతా! మళ్లీ మళ్లీ నమో నమః. హే వరదాయిని దేవీ! రజః-సత్త్వ-తమోమయీ, నీకు ప్రణామం.

Verse 19

स्वस्वरूपस्थिते देवि त्वं च संसारलक्षणम् । त्वं बुद्धिस्त्वं धृतिः क्षांतिस्त्वं स्वाहा त्वं स्वधा क्षमा

హే దేవీ! నీ స్వస్వరూపంలో నిలిచి ఉండి కూడా నీవే సంసార లక్షణమై ఉన్నావు. నీవే బుద్ధి, నీవే ధృతి, నీవే క్షాంతి; నీవే స్వాహా, నీవే స్వధా, నీవే క్షమ.

Verse 20

त्वं वृद्धिस्त्वं गतिः कर्त्री शची लक्ष्मीश्च पार्वती । सावित्री त्वं च गायत्री अजेया पापनाशिनी

నీవే వృద్ధి, నీవే గతి; నీవే కర్త్రీ, నీవే విధాత్రి. నీవే శచీ, లక్ష్మీ, పార్వతీ. నీవే సావిత్రీ, గాయత్రీ—అజేయా, పాపనాశిని.

Verse 21

यच्चान्यदत्र देवेशि त्रैलोक्येऽस्तीतिसंज्ञितम् । तद्रूपं तावकं देवि पर्वतेषु च संस्थितम्

హే దేవేశీ! త్రిలోకాల్లో ఇక్కడ ‘అస్తి’ అని—అంటే ‘ఉన్నది’ అని—పిలువబడే ఏదైనా, హే దేవీ, దాని రూపం నిజంగా నీదే; అది పర్వతాలలో కూడా స్థితమై ఉంది.

Verse 22

वह्निना च यथा काष्ठं तंतुना च यथा पटः । तथा त्वया जगद्व्याप्तं गुप्ता त्वं सर्वतः स्थिता

కట్టెలో అగ్ని వ్యాపించినట్లుగా, వస్త్రంలో తంతువు వ్యాపించినట్లుగా, అలాగే ఈ జగత్తు నీతో వ్యాప్తమై ఉంది. అజ్ఞులకు గుప్తంగా ఉన్నా నీవు సర్వత్ర స్థితమై ఉన్నావు.

Verse 23

पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता जगन्माता तानुवाच सुरोत्तमान् । वरो मे याच्यतां शीघ्रमभीष्टः सुरसत्तमाः

పులస్త్యుడు పలికెను—ఇట్లు స్తుతింపబడిన జగన్మాత దేవోత్తములను ఉద్దేశించి చెప్పెను—హే సురసత్తములారా, మీకు అభీష్టమైన వరమును శీఘ్రముగా నన్ను అడుగుడి।

Verse 24

किमत्र गुप्तभावेन तिष्ठथ श्वभ्रमध्यगाः । मद्भक्तानां भयं नास्ति त्रैलोक्येपि चराचरे

మీరు ఇక్కడ గుప్తభావంతో, గోతిలోనే ఎందుకు నిలిచియున్నారు? నా భక్తులకు త్రిలోకమందు కూడా—చరాచరమందు—ఏ భయమూ లేదు।

Verse 25

देवा ऊचुः । कलिंगेन वयं देवि निरस्ताः संगरे मुहुः । तेन व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

దేవులు పలికిరి—హే దేవీ, కలింగుడు యుద్ధంలో మమ్మల్ని మళ్లీ మళ్లీ ఓడించి వెనక్కు నెట్టివేశాడు. అతనిచేత ఈ సమస్త త్రిలోకం—చరాచరముతో సహా—వ్యాప్తమైంది।

Verse 26

यज्ञभागो हृतोऽस्माकं दैत्यानां स प्रकल्पितः । तेन स्वर्गः समाक्रान्तः सुराः सर्वे निराकृताः

మా యజ్ఞభాగము హరింపబడి దైత్యులకు కేటాయింపబడింది. దానివల్ల స్వర్గము ఆక్రమింపబడింది, సమస్త దేవతలు వెలివేయబడ్డారు।

Verse 27

हत्वा दैत्यान्यथा भूयः शक्रः स्वपदमाप्नुयात् । तथा कुरु महाभागे वर एषोऽस्मदीप्सितः

దైత్యులను సంహరించి శక్రుడు (ఇంద్రుడు) మళ్లీ తన పదవిని పొందునట్లు చేయుము, హే మహాభాగే. ఇదే మేము కోరిన వరము।

Verse 28

देव्युवाच । यथा यूयं मया सृष्टास्तथैवायं महासुरः । विशेषो नास्ति मे कश्चिदुभयोः सुरसत्तमाः

దేవి పలికెను—మీరు నా చేత సృష్టింపబడినట్లే ఈ మహాసురుడును సృష్టింపబడెను. ఓ దేవశ్రేష్ఠులారా, మీ ఇద్దరిలో నాకు ఏ పక్షపాతమూ లేదు.

Verse 29

तस्मात्तान्वारयिष्यामि शक्राद्यांस्त्रिदिवात्पुनः । एवमुक्त्वा वरारोहा प्रेषयामास पार्थिव

కాబట్టి ఇంద్రుడు మొదలైన వారిని మళ్లీ స్వర్గం నుండి వెనక్కు త్రిప్పుదును. ఇలా చెప్పి, ఓ రాజా, వరారోహా దేవి ఒక దూతను పంపెను.

Verse 30

दूतं कलिंगदैत्याय त्यज त्वं त्रिदिवं द्रुतम् । स गत्वा बाष्कलिं दैत्यं सामपूर्वं वचोऽब्रवीत्

దేవి కలింగ దానవునికి దూతను పంపెను—“నీవు వెంటనే త్రిదివాన్ని విడిచిపెట్టు.” అతడు వెళ్లి బాష్కలి దైత్యునితో ముందుగా సామపూర్వకంగా మాటలాడెను.

Verse 31

दूत उवाच । या सा सर्वगता देवी शक्तिरूपा शुचि स्मिता । श्रीमाता जगतां माता देवैराराधिता परा । तेषां तुष्टा च देवी त्वामिदं वचनमब्रवीत्

దూత చెప్పెను—ఆ సర్వవ్యాపినీ దేవి, శక్తిస్వరూపిణి, పవిత్రమై మృదుస్మితముతో ఉన్నది; శ్రీమాత, జగన్మాత, దేవులచే ఆరాధింపబడే పరాశక్తి—వారు సంతోషించి నీకు ఈ వాక్యమును పలికెను.

Verse 32

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं शक्रो यातु त्रिविष्टपम् । मद्वाक्याद्दानवश्रेष्ठ देवत्वं न भवेत्तव

“నీవు త్వరగా నీ స్వస్థానమునకు వెళ్ళు; శక్రుడు (ఇంద్రుడు) త్రివిష్టపమునకు పోవుగాక. ఓ దానవశ్రేష్ఠా, నా ఆజ్ఞవలన నీకు దేవత్వము కలుగదు.”

Verse 33

अहं लोकेश्वरो मत्वा सगर्वमिदमब्रवीत्

“నేనే లోకాల అధిపతిని” అని భావించి, గర్వంతో ఉబ్బి అతడు ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । स दूतवचनं श्रुत्वा दानवो मदगर्वितः

పులస్త్యుడు పలికెను—దూత వచనము విని, మద-గర్వముతో మత్తుడైన దానవుడు (ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను)।

Verse 35

न भवद्भ्यस्वहं स्वर्गं प्रयच्छामि कथंचन । दूतोऽवध्यो भवेद्राज्ञामपि वैरे सुदारुणे । एतस्मात्कारणाद्दूत न त्वां प्राणैर्वियोजये

నేను మీకు స్వర్గాన్ని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇవ్వను. అత్యంత ఘోరమైన వైరం ఉన్నా రాజులకు దూత వధ్యుడు కాడు. అందుకే, ఓ దూతా, నేను నీ ప్రాణాలు తీసను.

Verse 36

श्रीमातां यदि मे दूत दर्शयिष्यसि चेत्ततः । अभीष्टान्संप्रदास्यामि सत्यमेव ब्रवीम्यहम्

ఓ దూతా, నీవు నాకు శ్రీమాతను దర్శింపజేస్తే, నేను నీకు అభీష్ట వరములు ప్రసాదిస్తాను—ఇది నేను సత్యంగా చెబుతున్నాను.

Verse 37

अहं त्वया समं तत्र यास्ये यत्र स्थिता च सा । निग्रहं च करिष्यामि वाक्यं मे सत्यकारणम्

నేను నీతో కలిసి ఆమె ఉన్న చోటుకు వెళ్తాను; ఆమెను నేను నియంత్రిస్తాను—నా మాట సత్యాధారితం.

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा मदोन्मत्तो दूतेन च स दानवः । अर्बुदं प्रययौ तूर्णं रोषेण महता वृतः

పులస్త్యుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి, గర్వమదముతో మత్తుడైన ఆ దానవుడు దూతతో కూడి, మహా కోపావృతుడై, వేగంగా అర్బుద పర్వతమునకు బయలుదేరెను।

Verse 39

दृष्ट्वा बाष्कलिमायांतं देवाः शक्रपुरोगमाः । वार्यमाणास्तदा देव्या पलायनपरायणाः

బాష్కలి సమీపించుచున్నదని చూచి, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) అగ్రగామిగా ఉన్న దేవతలు—దేవి ఆపినప్పటికీ—పలాయనమునకే ఆసక్తులై పారిపోవుటకు సిద్ధపడిరి।

Verse 40

भयेन महताविष्टा दिशो भेजुः समंततः । अथासौ बाष्कलिः प्राप्तः सैन्येन महता वृतः

మహా భయముచే ఆవరించబడి వారు అన్ని దిశలకూ చెదిరిపోయిరి. అప్పుడు బాష్కలి మహా సైన్యముతో చుట్టుముట్టబడి అక్కడికి చేరెను।

Verse 41

श्रीमाता तिष्ठते यत्र पर्वतेर्बुदसंज्ञके । दूतं च प्रेषयामास तमुवाच नराधिपः

అర్బుదనామక పర్వతమున శ్రీమాతా నివసించుచున్న చోట, ఆ నరాధిపుడు ఒక దూతను పంపి, అతనితో ఈ విధముగా పలికెను।

Verse 42

बाष्कलिरुवाच । गच्छ दूतवर ब्रूहि श्रीमातां चारुहासिनीम् । भार्या मे भव सुश्रोणि अहं ते वशगः सदा

బాష్కలి పలికెను—హే ఉత్తమ దూతా, వెళ్లి చారుహాసినీ శ్రీమాతాకు చెప్పుము—‘హే సుశ్రోణీ, నీవు నా భార్యవగుము; నేను సదా నీ వశుడనై ఉంటాను।’

Verse 43

भविष्यति हि मे राज्यं सर्वं वशगतं तव । अन्यथा धर्षयिष्यामि सर्वैः सार्द्धं सुरोत्तमैः

నిశ్చయంగా నా సమస్త రాజ్యం నీ వశమవుతుంది. లేకపోతే సర్వోత్తమ దేవులతో కూడి నిన్ను ధర్షించి జయించెదను.

Verse 44

किमिंद्रेणाल्पवीर्येण किमन्यैश्च वरानने । सहस्राक्षो न मे तुल्यो न मे तुल्याः सुरासुराः

హే వరాననే! అల్పవీర్యుడైన ఇంద్రుడితో గాని ఇతరులతో గాని నాకు ఏమి పని? సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడుకూడా నాకు సముడు కాదు; దేవాసురులెవ్వరూ నా సమానులు కారు.

Verse 45

पुलस्त्य उवाच । एतच्छ्रुत्वा ततो गत्वा स दूतः संन्यवेदयत् । तस्य सर्वं यथावाक्यं तेनोक्तं च महीपते

పులస్త్యుడు పలికెను—ఇది విని దూత అక్కడి నుండి వెళ్లి, చెప్పినట్లే సమస్తాన్ని నివేదించాడు; ఓ మహీపతే! రాజు పలికిన మాటలన్నిటినీ పూర్తిగా తెలియజేశాడు.

Verse 46

ततः श्रुत्वा स्मितं कृत्वा चिंतयामास भामिनी । जरा मरणहीनोयं दैत्येन्द्रः शंभुना कृतः

అది విని ఆ భామిని చిరునవ్వు నవ్వి ఆలోచించింది—ఈ దైత్యేంద్రుడు శంభువిచే జరా మరణరహితుడిగా చేయబడ్డాడు.

Verse 47

कथमस्य मया कार्यो निग्रहो देवताकृते । पुनश्चिंतयते यावत्सा देवी दानवं प्रति । तावत्तत्रागतः शीघ्रं स कामेन परिप्लुतः

దేవతల హితార్థం నేను ఇతనిని ఎలా నియంత్రించి దమనము చేయగలను?—అని దేవి దానవుని గురించి ఆలోచిస్తుండగా, కామావేశంతో మునిగిన వాడు వేగంగా అక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 48

अथ दृष्टिनिपातेन सा देवी दानवाधिपम् । व्यलोकयत्ततस्तस्या निश्चयः संबभूव ह

అప్పుడు దేవి కేవలం దృష్టిపాతమాత్రంతో దానవాధిపతిని పరిశీలించింది; ఆ క్షణమే ఆమె హృదయంలో దృఢ సంకల్పం జన్మించింది।

Verse 49

ततो जहास सा देवीशनकैर्वृपसत्तम । मुखात्तस्यास्ततः सैन्यं निष्क्रांतमतिभीषणम्

తర్వాత, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఆ దేవి మెల్లగా నవ్వింది; ఆమె ముఖం నుండి అత్యంత భయంకరమైన సైన్యం బయలుదేరింది।

Verse 50

हस्तिनो हयवर्याश्च पादाताश्च पृथग्विधाः । रथसाहस्रमारूढा योधाश्चापि सहस्रशः

అక్కడ ఏనుగులు, శ్రేష్ఠమైన గుర్రాలు, నానావిధ పాదాతులు ఉన్నారు; అలాగే వెయ్యి రథాలపై ఎక్కిన యోధులు కూడా వేల సంఖ్యలో ఉన్నారు।

Verse 51

तैः सैन्यं दानवेशस्य सर्वं शस्त्रैर्निपातितम् । पश्यतस्तस्य दैत्यस्य निश्चलस्यासुरस्य च

వారి శస్త్రప్రహారాలతో దానవేశుని సమస్త సైన్యం నేలకొరిగింది; ఆ నిశ్చల దైత్యుడు, ఆ అసురుడు, చూస్తూ నిలిచిపోయాడు।

Verse 52

हते सैन्य बले तस्मिन्निंद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । तामूचुर्वचनं देवि दानवं हन्तुमर्हसि । नास्मिञ्जीवति नो राज्यं स्वर्गे देवि भविष्यति

ఆ సైన్యబలం హతమైనప్పుడు, ఇంద్రుడు మొదలైన స్వర్గవాసులు ఆమెతో ఇలా అన్నారు— “ఓ దేవి, దానవుని సంహరించవలసినది. అతడు జీవించి ఉన్నంతకాలం, ఓ దేవి, స్వర్గంలో మా రాజ్యం ఉండదు।”

Verse 53

पुलस्त्य उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तेषां ज्ञात्वा तं मृत्युवर्जितम् । पर्वतस्य महाशृंगं दत्त्वा तस्योपरि स्वयम्

పులస్త్యుడు పలికెను—వారి మాటలు విని, అతడు మృత్యువర్జితుడని తెలిసికొని, దేవి పర్వతమున మహాశిఖరమును దానమిచ్చి, తానే దాని మీద ఆసీనమైంది।

Verse 54

निविष्टा सा जगन्माता श्रीमाता कामरूपिणी । हिताय जगतां राजन्नद्यापि वरपर्वते । तत्रैव वसते साक्षान्नृणां कामप्रदायिनी

ఆ జగన్మాత—శ్రీమాత, ఇష్టరూపిణి—లోకాల హితార్థం అక్కడ ఆసీనమైంది. ఓ రాజా, నేటికీ ఆమె వరపర్వతమున సాక్షాత్తుగా నివసించి, మనుష్యులకు యథోచిత కామనలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 55

एतस्मिन्नेव काले तु सर्वे देवाः सवासवाः । तुष्टुवुस्तां महाशक्तिं भयहन्त्रीं प्रहर्षिताः

అదే సమయంలో, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) సహా సమస్త దేవతలు హర్షంతో భయహంత్రిణి అయిన ఆ మహాశక్తిని స్తుతించారు।

Verse 56

प्रसन्नाऽभूत्ततो देवी तेषां तत्र नराधिप । स्वंस्वं स्थानं सुराः सर्वे परियांतु गतव्यथाः । गत्वा स्थानं स्वकं सर्वे परिपांतु गतव्यथाः

అప్పుడు, ఓ నరాధిపా, దేవి అక్కడ వారిపై ప్రసన్నమై పలికింది—“సర్వ దేవతలు తమ తమ స్థానాలకు వెళ్లండి, వ్యథలేని వారై ఉండండి; తమ తమ ధామాలకు వెళ్లి మీ మీ లోకాలను రక్షించండి, మీ దుఃఖం తొలగుగాక।”

Verse 57

वरं वरय देवेन्द्र ब्रूहि यत्ते मनोगतम् । तत्सर्वं संप्रदास्यामि तुष्टाहं भक्तितस्तव

“ఓ దేవేంద్రా, వరం కోరుకో; నీ మనసులో ఉన్నది చెప్పు. నీ భక్తితో నేను తృప్తురాలిని—అది అంతా నీకు ప్రసాదిస్తాను.”

Verse 58

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टासि मे देवि शाश्वते भक्तिवत्सले । अत्रैव स्थीयतां तावत्स्वर्गे यावदहं विभुः

ఇంద్రుడు పలికెను—హే దేవీ, నీవు నాపై ప్రసన్నురాలైతే, శాశ్వతీ భక్తవత్సలే, నేను స్వర్గాధిపతిగా ఉన్నంతకాలం ఇక్కడే నివసించుము।

Verse 59

प्रशास्मि राज्यं देवेशि शाश्वते भक्तवत्सले । अजरश्चामरश्चैव यतो दैत्यः सुरेश्वरि

హే దేవేశీ, శాశ్వతీ భక్తవత్సలే! నీ ప్రసాదముచేతనే నేను రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాను; హే సురేశ్వరీ, నీ ప్రభావంతో ‘అజర’ ‘అమర’ అనే దైత్యులు శక్తిహీనులయ్యారు।

Verse 60

हरेण निर्मितः पूर्वं येन तिष्ठति निश्चलः । प्रसादात्तव लोकाश्च त्रयः संतु निरामयाः

హరిచే పూర్వం నిర్మింపబడి అచలంగా నిలిచినవాడు—హే దేవీ, నీ ప్రసాదంతో మూడు లోకాలు నిరామయములై ఉండుగాక।

Verse 61

अत्र त्वां पूजयिष्यामो वयं सर्वे समेत्य च । चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां दृष्ट्वा त्वां यांतु सद्गतिम्

ఇక్కడ మేమందరం కలిసి నిన్ను పూజించెదము; చైత్ర శుక్ల చతుర్దశిన నిన్ను దర్శించినవారు సద్గతిని పొందుగాక।

Verse 62

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सर्वदेवैः समन्वितः । हृष्टस्त्रिविष्टपं प्राप्तो देव्यास्तस्याः प्रभावतः

పులస్త్యుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు సమస్త దేవతలతో కూడి, ఆ దేవీ ప్రభావముచేత హర్షితుడై త్రివిష్టపం (స్వర్గం) చేరెను।

Verse 63

सापि तत्र स्थिता देवी देवानां हितकाम्यया

దేవుల హితాన్ని కోరుతూ ఆ దేవీ అక్కడే నిలిచి ఉండెను।

Verse 64

यस्तां पश्यति चैत्रस्य चतुर्द्दश्यां सिते नृप । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्ज्जितम्

హే నృపా, చైత్ర మాస శుక్ల చతుర్దశిన ఆమె దర్శనం చేసేవాడు జరామరణరహితమైన పరమపదాన్ని పొందును.

Verse 65

किं व्रतैर्नियमैर्वापि दानैर्दत्ते नराधिप । सर्वे तद्दर्शनस्यापि कलां नार्हंति षोडशीम्

హే నరాధిపా, వ్రతాలు, నియమాలు లేదా దానధర్మం ఎందుకు? అవన్నీ ఆ దర్శన పుణ్యంలోని పదహారవ భాగానికీ సరిపోవు.

Verse 66

तत्रैव पादुके दिव्ये तया न्यस्ते नराधिप । यस्ते पश्यति भूयोऽसौ संसारं न हि पश्यति । सर्वान्कामानवाप्नोति इह लोके परत्र च

హే నరాధిపా, అక్కడే దేవి ఉంచిన దివ్య పాదుకలు ఉన్నాయి. వాటిని మళ్లీ దర్శించేవాడు ఇక సంసారాన్ని చూడడు; ఇహలోకములోను పరలోకములోను సమస్త కోరికలను పొందును.

Verse 67

ययातिरुवाच । कस्मिन्काले द्विजश्रेष्ठ देव्या मुक्तेऽत्र पादुके । कस्माच्च कारणाद्ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

యయాతి అన్నాడు—హే ద్విజశ్రేష్ఠా, దేవి ఈ పాదుకలను ఇక్కడ ఏ కాలంలో విడిచింది? ఏ కారణంతో? నాకు సమస్తాన్ని విస్తారంగా చెప్పుము.

Verse 68

पुलस्त्य उवाच । तां देवीं मानवाः सर्वे संवीक्ष्य नृपसत्तम । प्राप्नुवंति परां सिद्धिं द्विविधां धर्मकारिणः

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! ఆ దేవిని దర్శించిన ధర్మాచారులు అందరూ ద్వివిధ పరమ సిద్ధిని పొందుదురు.

Verse 69

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञदानादिकाः क्रियाः । प्रणष्टा भूतले राजंस्तीर्थयात्राव्रतोद्भवाः

అదే సమయంలో, ఓ రాజా, భూమిపై యజ్ఞదానాది క్రియలు నశించిపోయెను; తీర్థయాత్రలూ వ్రతాలూ జనింపజేసే ధర్మానుష్ఠానములు కూడ లుప్తమయ్యెను.

Verse 70

शून्यास्ते नरकाः सर्वे संबभूवुर्यमस्य ये । यज्ञभागविहीनाश्च देवाः कष्टमुपागताः

యమునికి చెందిన నరకములన్నీ శూన్యమయ్యెను; యజ్ఞభాగం లేని దేవతలు కష్టస్థితికి చేరిరి.

Verse 71

अथ सर्वे नृपश्रेष्ठ देवास्तत्र समागताः । ऊचुर्गत्वाऽर्बुदं तत्र श्रीमातां परमे श्वरीम्

అప్పుడు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, దేవతలందరూ అక్కడ సమాగమమయ్యిరి. అర్బుదానికి వెళ్లి అక్కడ శ్రీమాత పరమేశ్వరిని సంబోధించిరి.

Verse 72

देवा ऊचुः । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि । मर्त्यलोके वयं तेन कर्मणातीव पीडिताः

దేవతలు పలికిరి—హే సురేశ్వరీ! అగ్నిష్టోమాది సమస్త క్రియలు నశించిపోయెను. ఆ కర్మాభావముచేత మేము మర్త్యలోకంలో అత్యంత పీడితులమయ్యాము.

Verse 73

दृष्ट्वा त्वां देवि पाप्मानः सिद्धिं यांति सपूर्वजाः । तस्माद्यथा वयं पुष्टिं व्रजामस्ते प्रसादतः

హే దేవీ, నిన్ను దర్శించడమే చేత పాపులు కూడా పితృపురుషులతో సహా సిద్ధిని పొందుతారు. కనుక నీ ప్రసాదంతో మేము కూడా పుష్టి, సమృద్ధిని పొందుదుము.

Verse 74

न निष्क्रामति दैत्यश्च बाष्कलिस्त्वं तथा कुरु

దైత్యుడు బాష్కలి బయటకు రాడు; కాబట్టి నీవు అలాగే చేసి అతడిని నియంత్రించు.

Verse 75

पुलस्त्य उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा संचिंत्य सुचिरं तदा । मुक्त्वा स्वे पादुके तत्र कृत्वा चाश्मसमुद्भवे । देवानुवाच राजेंद्र सर्वानर्त्तिमुपागतान्

పులస్త్యుడు అన్నాడు—వారి మాటలు విని ఆమె అప్పుడెంతో సేపు ఆలోచించింది. తరువాత తన పాదుకలను అక్కడే విడిచి, శిలాజ పీఠంపై వాటిని స్థాపించి, హే రాజేంద్రా, కష్టంలో ఉన్న సమస్త దేవతలను ఉద్దేశించి పలికింది.

Verse 76

श्रीदेव्युवाच । युष्मद्वाक्येन त्यक्तो हि मयाऽयं पर्वतोत्तमः । विन्यस्ते पादुके तस्य रक्षार्थं बाष्कलेः सुराः

శ్రీదేవి పలికింది—మీ మాట ప్రకారం నేను ఈ ఉత్తమ పర్వతాన్ని విడిచాను. హే దేవతలారా, బాష్కలిని అడ్డుకోవడానికి రక్షార్థం అక్కడ నా పాదుకలను స్థాపించాను.

Verse 77

मत्पादुकाभराक्रांतो न स दैत्यः सुरोत्तमाः । स्थानात्प्रचलितुं शक्तः स्तंभितः स्याद्यथा मया

హే దేవోత్తములారా, నా పాదుకల భారంతో నలిగిన ఆ దైత్యుడు తన స్థానంనుంచి కదలలేడు. నేను ఎలా స్థంభింపజేశానో అలా అతడు అచలంగా ఉంటాడు.

Verse 78

एतच्छास्त्रं मया कृत्स्नं पादुकार्थं विनिर्मितम् । अध्यात्मकं हितार्थाय प्राणिनां पृथिवीतले

ఈ సమస్త శాస్త్రాన్ని నేను పాదుకల ప్రయోజనం మరియు రక్షణతత్త్వార్థంగా నిర్మించితిని. ఇది అధ్యాత్మస్వరూపమై భూమిపై ఉన్న ప్రాణుల హితార్థముగా ఉంది.

Verse 79

शास्त्रमार्गेण चानेन भक्त्या यः पादुके मम । पूजयिष्यति सिद्धिः स्यात्तस्य मद्दर्शनोद्भवा

శాస్త్రమార్గానుసారంగా భక్తితో నా పాదుకలను ఎవడు పూజించునో, అతనికి సిద్ధి నా దివ్యదర్శనప్రసాదమునుండి నిశ్చయంగా కలుగును.

Verse 80

चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यामहमत्रार्बुदे सदा । अहोरात्रे वसिष्यामि सुगुप्ता गिरिगह्वरे

చైత్ర శుక్ల చతుర్దశిన నేను ఎల్లప్పుడూ ఇక్కడ అర్బుదమున ఉండెదను; పర్వత గుహాగహ్వరములో సుగుప్తుడనై అహోరాత్ర నివసించెదను.

Verse 81

पर्वतोऽयं ममाभीष्टो न च त्यक्तुं मनो दधे । तथापि संपरित्यक्तो युष्माकं हितकाम्यया

ఈ పర్వతము నాకు అత్యంత ప్రియము; దీనిని విడిచిపెట్టుటకు నా మనస్సు ఒప్పలేదు. అయినా మీ హితకాంక్షతో నేను దీనిని సంపూర్ణంగా పరిత్యజించితిని.

Verse 82

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी समंताद्देवकिंनरैः । स्तूयमाना ययौ स्वर्गं मुक्त्वा ते पादुके शुभे

పులస్త్యుడు చెప్పెను—ఇట్లు పలికి ఆ దేవి, చుట్టూరా దేవకిన్నరులచే స్తుతింపబడుచు, ఆ శుభ పాదుకలను విడిచి స్వర్గమునకు వెళ్లెను.

Verse 83

अद्यापि सिद्धिमायांति योगिनो ध्यानतत्पराः । तन्निष्ठास्तद्गतप्राणा यथा देव्याः प्रदर्शनात्

ఇప్పటికీ ధ్యాననిష్ఠులైన యోగులు—దేవిలో స్థిరనిష్ఠ కలిగి, ప్రాణమంతా ఆమెయందే లీనమై—దేవి సాక్షాత్ దర్శనంవలె సిద్ధిని పొందుతారు।

Verse 84

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्व परिपृच्छसि । श्रीमातासंभवं पुण्यं पादुकाभ्यां च भूमिप

ఓ భూమిపా! నన్ను నీవు అడిగిన—శ్రీమాత నుండి జనించిన పుణ్యమును, అలాగే ఆ పవిత్ర పాదుకాద్వయమును గూర్చి—ఇదంతా నీకు నేను వివరించాను।

Verse 85

यस्त्वेतत्पठते भक्त्या श्लाघते वाऽथ यो नरः । सर्वपापैर्महाराज मुच्यते ज्ञानतत्परः

ఓ మహారాజా! ఎవడు దీనిని భక్తితో పఠిస్తాడో—లేదా దీన్ని స్తుతిస్తాడో—అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై సత్యజ్ఞానంలో తత్పరుడవుతాడు।