Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 68

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । तां देवीं मानवाः सर्वे संवीक्ष्य नृपसत्तम । प्राप्नुवंति परां सिद्धिं द्विविधां धर्मकारिणः

Transliteration

pulastya uvāca | tāṃ devīṃ mānavāḥ sarve saṃvīkṣya nṛpasattama | prāpnuvaṃti parāṃ siddhiṃ dvividhāṃ dharmakāriṇaḥ

Translation

పులస్త్యుడు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! ఆ దేవిని దర్శించిన ధర్మాచారులు అందరూ ద్వివిధ పరమ సిద్ధిని పొందుదురు.

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Perfect, 3rd person singular

• ताम्: her/that (goddess)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: Karma (Apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular

• मानवाः: people/humans
• मानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; agreeing with मानवाः

• संवीक्ष्य: having beheld
• संवीक्ष्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-वि-√ईक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त — gerund ‘having seen/beheld’

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Masculine, Vocative, Singular; (नृपाणां सत्तमः)

• प्राप्नुवन्ति: attain
• प्राप्नुवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन — Present Indicative, 3rd person plural

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular; agreeing with सिद्धिम्

• सिद्धिम्: attainment/perfection
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular

• द्विविधाम्: twofold
• द्विविधाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + विध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Feminine, Accusative, Singular; agreeing with सिद्धिम्; (द्वौ विधौ यस्याः)

• धर्मकारिणः: doers of dharma/righteous people
• धर्मकारिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Masculine, Nominative, Plural; (धर्मं करोति इति)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-Śrī Mātā-darśana

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa-sattama (king; traditionally Bhīṣma in Pulastya–Bhīṣma frames)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Supreme Goddess (Śrī Mātā) enthroned or standing upon Arbuda mountain, devotees and pilgrims with folded hands receiving her glance; an aura suggesting immediate bestowal of siddhi.

Characters & Entities

• Pulastya
• Devī
• Yayāti (implied addressee: nṛpasattama)
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana bears its highest fruit when paired with dharmic living, yielding both worldly and transcendent fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda Devī-sthāna where her darśana is said to grant parā-siddhi.

What ritualistic prescription is mentioned?

Beholding (saṃvīkṣya/darśana) of the Goddess, with emphasis on being a practitioner of dharma.