Adhyaya 29

Verse 1

। सूत उवाच । एवं सर्वेषु तीर्थेषु संस्थितेषु द्विजोत्तमाः । तत्क्षेत्रं ख्यातिमापन्नं समस्ते धरणीतले

సూతుడు పలికెను—ఈ విధంగా అన్ని తీర్థాలు స్థాపితమైనప్పుడు, ఓ ద్విజోత్తములారా, ఆ క్షేత్రం సమస్త భూమండలమంతటా ఖ్యాతిని పొందింది।

Verse 2

समस्तेभ्यस्ततोऽदूरान्मुनयः शंसितव्रताः । संश्रयंति ततो भूपास्तपोऽर्थं जरयाऽन्विताः

ఆ (తీర్థాల)కు దూరం కాని చోట ప్రశంసిత వ్రతధారులైన మునులు నివసిస్తారు; అలాగే వృద్ధాప్యంతో కూడిన రాజులు కూడా తపస్సు నిమిత్తం అక్కడ ఆశ్రయిస్తారు।

Verse 3

तथा ते लिंगिनो दान्ताः सिद्धिकामाः समंततः । समाश्रयंति तत्क्षेत्रं सवर्तीर्थसमा श्रयम्

అలాగే లింగధారులైన దాంత తపస్వులు సిద్ధి కోరికతో అన్ని దిక్కుల నుండీ వచ్చి, సమస్త తీర్థాలకు సమానమైన ఆశ్రయస్థానమైన ఆ క్షేత్రాన్ని ఆశ్రయిస్తారు.

Verse 4

तत्र सिद्धेश्वरंनाम लिंगमस्ति द्विजोत्तमाः । सर्वसिद्धिप्रदं नृणां स्वयं सिद्धिप्रदायकम्

అక్కడ, ఓ ద్విజోత్తములారా, ‘సిద్ధేశ్వర’ అనే లింగం ఉంది; అది మనుష్యులకు సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తుంది, స్వయంగా సిద్ధిదాతగా నిలుస్తుంది.

Verse 5

निर्विद्य भूतले शर्वः सर्वव्यापी सदा शिवः । हाटकेश्वरसंज्ञेऽस्मिन्क्षेत्रे देवः स्वयं स्थितः

సర్వవ్యాపి సదాశివుడైన శర్వుడు భూతలంపై విరక్తి పొందినట్లుగా, ‘హాటకేశ్వర’ అనే ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో దేవుడు స్వయంగా నివసిస్తున్నాడు.

Verse 6

लिंगरूपेण भगवान्प्रादुर्भूतः स्वयं हरः । स्मरणाद्दर्शनाच्चैव सर्वसिद्धिप्रदः सदा

భగవాన్ హరుడు స్వయంగా లింగరూపంలో ప్రాదుర్భవించాడు; ఆయనను స్మరించడంవల్ల, దర్శించడంవల్ల మాత్రమే సదా సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 7

सिद्धेनाराधितो यस्मात्तस्मात्सिद्धेश्वरः स्मृतः । तस्यैव वरदानाद्धि अत्रैवावस्थितो हरः

ఒక సిద్ధుడు ఆయనను ఆరాధించినందున ఆయన ‘సిద్ధేశ్వర’గా స్మరించబడతాడు; ఆ భక్తుని వరప్రదానంవల్ల హరుడు ఇక్కడే స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 8

यस्तं पश्यति सद्भक्त्या शुचिः स्पृशति वा नरः । वांछितं लभते सद्यो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

యెవడు సద్భక్తితో ఆయనను దర్శించునో, లేదా శుచిగా ఉండి ఆయనను స్పర్శించునో, వాడు కోరిన ఫలాన్ని తక్షణమే పొందును—అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా సరే।

Verse 9

तत्र सिद्धिं गताः पूर्वं शतशः पुरुषा भुवि । दर्शनात्स्पर्शनाच्चान्ये प्रणामादपरे नराः

అక్కడ పూర్వకాలంలో భూమిపై వందల మంది పురుషులు సిద్ధిని పొందారు—కొంతమంది దర్శనము, స్పర్శము ద్వారానే; మరికొందరు కేవలం ప్రణామమాత్రంతో।

Verse 10

दक्षिणामूर्तिमासाद्य मन्त्रं तस्य षडक्षरम् । यो जपेच्छ्रद्धयोपेतस्तस्यायुः संप्रवर्धते

దక్షిణామూర్తిని ఆశ్రయించి, శ్రద్ధతో ఆయన షడక్షర మంత్రాన్ని జపించువాడి ఆయుష్షు విశేషంగా వృద్ధి చెందును।

Verse 11

यावत्संख्यं जपेन्मत्रं तावत्संख्यान्यहानि सः । आयुषः परतो मर्त्यो जीवते नात्र संशयः

ఎన్ని సంఖ్యలతో మంత్రాన్ని జపించునో, అంతే సంఖ్యలో దినాలు అతనికి పెరుగును; మానవుడు నియత ఆయుష్షును మించి జీవించును—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 12

ऋषय ऊचुः अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वया परिकीर्तितम् । आयुषोऽप्यधिकं मर्त्यो जीवते यदि मानवः

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా! నీవు ప్రకటించినది అత్యంత ఆశ్చర్యకరం; మనిషి మర్త్యుడై ఉండి కూడా ఆయుష్షును మించి జీవించగలడా!

Verse 13

सूत उवाच अत्र वः कीर्तयिष्यामि स्वयमेव मया श्रुतम् । वदतस्तत्समुद्दिश्य यद्वत्सस्य महात्मनः

సూతుడు పలికెను—ఇక్కడ నేను స్వయంగా విన్నదాన్నే మీకు కీర్తిస్తాను; యద్వత్సుని పుత్రుడైన ఆ మహాత్ముని ఉద్దేశించి చెప్పబడినదాన్ని యథాతథంగా వివరిస్తాను।

Verse 14

पुरा मे वसमानस्य पुरतोऽत्र पितुर्गृहे । आयातः स मुनिस्तत्र वत्सो नाम महाद्युतिः

ఒకప్పుడు నేను ఇక్కడ నా తండ్రి ఇంటిలో నివసించుచుండగా, నా ముందే అక్కడ మహాద్యుతిమంతుడైన ‘వత్స’ అనే ముని వచ్చెను।

Verse 15

वहमानो युवावस्थां द्वादशार्कस मद्युतिः । अंगैः सर्वैस्तु रूपाढ्यः कामदेव इवापरः

ఆయన యౌవన కాంతిని ధరించి, పన్నెండు సూర్యులవలె ప్రకాశించెను; సర్వాంగాలలో సౌందర్యసంపన్నుడై, మరొక కామదేవునివలె కనిపించెను।

Verse 16

मत्पित्रा स तदा दृष्टस्ततो भक्त्याऽभिवादितः । अर्घ्यं दत्त्वा ततः प्रोक्तो विश्रांतो विनयेन च

నా తండ్రి ఆయనను చూసి భక్తితో నమస్కరించెను. అర్ఘ్యమర్పించి, వినయంతో విశ్రాంతి తీసుకొనమని ప్రార్థించెను।

Verse 17

स्वागतं तव विप्रेंद्र कुतस्त्वमिह चागतः । आदेशो दीयतां मह्यं किं करोमि यथोचितम्

‘స్వాగతం, ఓ విప్రేంద్రా! మీరు ఎక్కడి నుండి ఇక్కడికి వచ్చారు? నాకు ఆజ్ఞ ఇవ్వండి—యథోచితంగా నేను ఏమి చేయాలి?’

Verse 18

वत्स उवाच । तवाश्रमपदे सूत चातुर्मास्यसमुद्भवम् । कर्तुमिच्छाम्यनुष्ठानं शुश्रूषां चेत्करोषि मे

వత్సుడు అన్నాడు—ఓ సూతా! నీ ఆశ్రమ-స్థానంలో నేను చాతుర్మాస్యానికి సంబంధించిన వ్రతానుష్ఠానాన్ని చేయదలచుకున్నాను. నీవు నాకు శుశ్రూష చేస్తే, ఇక్కడే దీనిని ప్రారంభిద్దాం.

Verse 19

लोमहर्षण उवाच । एवं विप्र करिष्यामि तवादेशमसंशयम् । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्त्वं मे गृहमागतः

లోమహర్షణుడు అన్నాడు—ఓ విప్రా! అలాగే జరుగుతుంది; నీ ఆజ్ఞను నేను సందేహం లేకుండా నెరవేర్చుతాను. నీవు నా గృహానికి వచ్చినందుకు నేను ధన్యుడను, అనుగ్రహితుడను.

Verse 20

एवमुक्ताथ मामाह स पिता द्विजसत्तमाः । त्वया वत्सस्य कर्तव्या शुश्रूषा नित्यमेव हि

ఇలా చెప్పిన తరువాత నా తండ్రి, ద్విజశ్రేష్ఠుడు, నాతో అన్నాడు—నీవు వత్సునికి నిత్యం శుశ్రూష చేయవలసిందే.

Verse 21

ततोऽहं विनयोपेतस्तस्य कृत्यानि कृत्स्नशः । करोमि स च मे रात्रौ चित्राः कीर्तयते कथाः

అప్పుడు నేను వినయంతో అతని పనులన్నిటిని సంపూర్ణంగా చేసేవాడిని; అతడు రాత్రివేళ నాకు విచిత్రమైన, అద్భుత కథలను వర్ణించేవాడు.

Verse 22

राजर्षीणां पुराणानां देवदानवरक्षसाम् । द्वीपानां पर्वतानां च स्वयं दृष्ट्वा सहस्रशः

అతడు రాజర్షులు, పురాణ-ఇతిహాసాలు, దేవ-దానవ-రాక్షసులు, అలాగే ద్వీపాలు, పర్వతాలు గురించి చెప్పేవాడు—అవి అతడు స్వయంగా వేలసార్లు దర్శించినవే.

Verse 23

एकदा तु मया पृष्टः कथांते प्राप्य कौतुकम् । विस्मयाविष्टचित्तेन स द्विजो द्विजसत्तमाः

ఒకసారి కథాంతంలో కౌతూహలం కలగగా, విస్మయంతో నిండిన మనస్సుతో నేను ఆ బ్రాహ్మణుణ్ణి ప్రశ్నించాను—ఆయన ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు.

Verse 24

भगवन्सुकुमारं ते शरीरं प्रथमं वयः । द्वीपानां च करोषि त्वं कथा श्चित्राः पृथक्पृथक्

హే భగవన్! మీ శరీరం కోమలంగా, మొదటి యౌవన పుష్పంలా ఉంది; అయినా మీరు ద్వీపాల అనేక విచిత్ర కథలను ఒక్కొక్కటిగా వివరిస్తున్నారు.

Verse 25

कथं सर्वं धरापृष्ठं ससमुद्रं निरीक्षितम् । स्वल्पेन वयसा तात विस्तरतो वद

తాతా! ఇంత స్వల్ప వయసులో మీరు సముద్రాలతో కూడిన సమస్త భూమిప్రదేశాన్ని ఎలా దర్శించారు? దయచేసి విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 26

त्वया ये कीर्तिता द्वीपाः समुद्राः पर्वतास्तथा । मनसापि न शक्यास्ते गन्तुं मर्त्यैः कथंचन

మీరు కీర్తించిన ద్వీపాలు, సముద్రాలు, పర్వతాలు—వాటికి మానవులు ఏ విధంగానూ, మనసుతో కూడ, చేరలేరు.

Verse 27

अत्र कौतूहलं जातमश्रद्धेयं वचस्तथा । श्रुत्वा श्रद्धेयवाक्यस्य तस्मात्सत्यं प्रकीर्तय

ఇక్కడ గొప్ప కౌతూహలం కలిగింది, మీ వచనమూ నమ్మశక్యంగా అనిపించడం లేదు; కాబట్టి విశ్వసనీయ వాక్యమున్న మీరు దయచేసి సత్యాన్ని స్పష్టంగా ప్రకటించండి.

Verse 28

तपसः किं प्रभावोऽयं किं वा मंत्रपराक्रमः । येन पृथ्वीतलं कृत्स्नं त्वया दृष्टं मुनीश्वर

హే మునీశ్వరా! ఇది తపస్సు ప్రభావమా, లేక మంత్ర పరాక్రమమా—దీనివల్ల నీవు సమస్త భూతలాన్ని దర్శించావు?

Verse 29

किं वा देवप्रसादस्तु तवौषधिकृतोऽथवा । तच्च पुण्यतमं तात त्वं मे ब्रूहि सविस्तरम्

లేదా ఇది దేవప్రసాదమా, లేక ఏదైనా పవిత్ర ఔషధి ప్రభావమా? తాతా! ఆ అత్యంత పుణ్యకారణాన్ని నాకు విస్తారంగా చెప్పు.

Verse 30

अथ मां स मुनिः प्राह विहस्य मुनिसत्तमाः । सत्यमेतत्त्वया ज्ञातं मम मंत्रपराक्रमम्

అప్పుడు ఆ ముని చిరునవ్వుతో నాతో పలికెను, హే మునిశ్రేష్ఠులారా—‘నీవు సత్యమే గ్రహించావు; ఇది నా మంత్ర పరాక్రమమే.’

Verse 31

सदाहमष्टसंयुक्तं सहस्रं शिवसन्निधौ । जपामि शिवमंत्रस्य षडक्षरमितस्य च

నేను ఎల్లప్పుడూ శివసన్నిధిలో ఎనిమిదితో కూడిన వెయ్యి జపం చేస్తాను; అలాగే శివమంత్రంలోని షడక్షర ప్రమాణాన్నీ జపిస్తాను.

Verse 32

त्रिकालं तेन मे जातं सुस्थिरं यौवनं मुने । अतीतानागतं ज्ञानं जीवितं च सुखोदयम्

ఆ సాధనవల్ల, హే మునీ, నా యౌవనం మూడు కాలాలలో స్థిరమైంది; గత-భవిష్య జ్ఞానం, అలాగే సుఖోదయమైన జీవితం కూడా కలిగింది.

Verse 33

मम वर्षसहस्राणि बहूनि प्रयुतानि च । संजातानि महाभाग दृश्यते प्रथमं वयः

హే మహాభాగ! నాకు అనేక సహస్ర సంవత్సరాలు, మరెన్నో ప్రయుతాల కాలమూ గడిచిపోయింది; అయినా నా వయస్సు ఇప్పటికీ తొలి యౌవనంలానే కనిపిస్తోంది।

Verse 34

अत्र ते कीर्तयिष्यामि विस्तरेण महामते । यथा सिद्धिर्मया प्राप्ता प्रसादाच्छंकरस्य च

హే మహామతీ! ఇక్కడ నేను నీకు విస్తారంగా వివరిస్తాను—శంకరుని ప్రసాదం వల్ల నాకు సిద్ధి ఎలా లభించిందో।

Verse 35

अहं हि ब्राह्मणो नाम्ना वत्सः ख्यातो महीतले । नानाशास्त्रकृताभ्यासः पुराऽसं वेदपारगः

నేను నిజంగా బ్రాహ్మణుడను; భూమిపై ‘వత్స’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడను. పూర్వం అనేక శాస్త్రాలను అభ్యసించి, వేదపారంగతుడనై ఉన్నాను।

Verse 36

एतस्मिन्नेव काले तु मेनका च वराप्सराः । वसंतसमये प्राप्ता मर्त्यलोके यदृच्छया

అదే సమయంలో, వసంత ఋతువులో, శ్రేష్ఠ అప్సర మేనక యదృచ్ఛగా మర్త్యలోకానికి వచ్చింది।

Verse 37

सा गता भ्रममाणाथ काम्यकंनाम तद्वनम् । मत्तकोकिलनादाढ्यं मनोज्ञद्रुमसं कुलम्

ఆమె అటూ ఇటూ తిరుగుతూ ‘కామ్యక’ అనే ఆ వనానికి వెళ్లింది; అది మత్త కోకిలల కూయింపులతో నిండినది, మనోహర వృక్షసమూహాలతో ఘనమైనది।

Verse 38

यत्रास्ते मुनिशार्दूलो देवरात इति स्मृतः । व्रतस्वाध्यायसंपन्नस्तपसा ध्वस्तकिल्विषः

అక్కడ దేవరాతుడని ప్రసిద్ధుడైన మునిశార్దూలుడు నివసించెను—వ్రతస్వాధ్యాయసంపన్నుడు, తపస్సుతో పాపాలు దగ్ధమైనవాడు।

Verse 39

उपविष्टो नदीतीरे देवतार्च्चापरा यणः । श्रद्धया परया युक्त एकाकी निर्जने वने

అతడు నదీ తీరమున కూర్చుండి దేవతార్చనలో పరాయణుడై యుండెను; పరమ శ్రద్ధతో యుక్తుడై, నిర్జన వనములో ఏకాకిగా ఉన్నాడు।

Verse 40

अथ सा पश्यतस्तस्य विवस्त्रा प्राविशज्जलम् । दिव्यरूपसमोपेता घर्मार्ता वरवर्णिनी

అప్పుడు అతడు చూస్తుండగానే ఆమె—వస్త్రరహితగా—జలములో ప్రవేశించెను; దివ్యరూపసంపన్న, ఎండవేడితో బాధపడుచు, అతి సుందరి।

Verse 41

अथ तस्य मुनींद्रस्य रेतश्चस्कन्द तत्क्षणात् । दृष्ट्वा तां चारुसर्वांगीं जलमध्यं समाश्रिताम्

అప్పుడు ఆ మునీంద్రుని వీర్యము తక్షణమే స్ఖలించెను; జలమధ్యమున ఆశ్రయించిన, సర్వాంగసుందరిని చూచి।

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता सारंगी सुपिपा सिता । जलमिश्रं तया रेतः पीतं सर्वमशेषतः

ఇంతలో అత్యంత దాహార్తమైన ఒక జింక వచ్చెను; జలముతో మిశ్రమమైన ఆ వీర్యమును ఆమె సమస్తమును, శేషము లేకుండా, త్రాగెను।

Verse 43

अथ साऽपि दधे गर्भं मानुषं वै प्रभावतः । अमोघरेतसो मासे सुषुवे दशमे ततः

అప్పుడు ఆమె కూడా ఆ ప్రభావశక్తివల్ల మానవ గర్భాన్ని ధరించింది. అమోఘ వీర్యబలంతో పదవ నెలలో ఆమె ప్రసవించింది.

Verse 44

जनयामास दीप्तांगी कन्यां पद्मदलेक्षणाम् । तस्मिन्नेव जले पुण्ये देवराताश्रमं प्रति

అదే పుణ్యజలంలో ఆమె దీప్తాంగి, పద్మదళనేత్రి అయిన కన్యను జన్మనిచ్చింది; దేవరాతాశ్రమంతో అనుబంధంగా ఆమె ప్రత్యక్షమైంది.

Verse 45

अथ तां स मुनिर्ज्ञात्वा स्वज्ञानेन स्ववीर्यजाम् । कृपया परयाविष्टो जग्राह च पुपोष च

అప్పుడు ముని తన జ్ఞానదృష్టితో ఆమె తన స్వవీర్యజ అని గ్రహించాడు. పరమ కరుణతో నిండిపోయి ఆమెను స్వీకరించి పోషించాడు.

Verse 46

स्नेहेन महता युक्तः कृतकौतुकमंगलः । रक्षमाणो वने चैनां श्वापदेभ्यः प्रयत्नतः

మహా స్నేహంతో కూడి, ఆమెకు మంగళరక్షా కర్మలు నిర్వహించి, అరణ్యంలో క్రూరమృగాల నుండి శ్రమతో ఆమెను కాపాడుతూ ఉండేవాడు.

Verse 47

आजहार सुमृष्टानि तत्कृते सुफलानि सः । स्वयं गत्वा सुदूरं च कानने श्वापदाकुले

ఆమె కోసమే అతడు బాగా ఎంచుకున్న శ్రేష్ఠ ఫలాలను తెచ్చేవాడు; క్రూరమృగాలతో నిండిన అరణ్యంలో చాలా దూరం తానే వెళ్లి.

Verse 48

तत्रस्था ववृधे सा च नाम्ना ख्याता मृगावती । शुक्लपक्षे यथा व्योम्नि कलेव शशलक्ष्मणः

అక్కడే నివసిస్తూ ఆమె పెరిగి ‘మృగావతీ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి చెందింది—శుక్లపక్షంలో ఆకాశంలో చంద్రకళ పెరుగునట్లు।

Verse 49

अथ सा भ्रममाणेन मया दृष्टा मृगेक्षणा । ततोऽहं कामबाणेन तत्क्षणात्ताडितो हृदि

తర్వాత నేను సంచరిస్తుండగా ఆ మృగనయనిని చూశాను; వెంటనే కామదేవుని బాణం నా హృదయాన్ని తాకి గాయపరిచింది।

Verse 50

विज्ञाय च कुमारीं तां सवर्णां चारुहासिनीम् । आदरेण गृहं गत्वा स मुनिर्याचितस्ततः

ఆమె సమాన వర్ణస్థితి గల, మధురహాస్యమయి కన్య అని తెలిసి, అతడు గౌరవంతో (ముని) గృహానికి వెళ్లి, ఆ మునిని ప్రార్థించాడు।

Verse 51

प्रयच्छैनां मम ब्रह्मन्पत्न्यर्थं निज कन्यकाम् । यथात्मा पोषयिष्यामि भोजनाच्छादनादिभिः

“హే బ్రహ్మన్ మునివర్యా! మీ స్వకన్యను నాకు భార్యార్థంగా ప్రసాదించండి. భోజనము, వస్త్రము మొదలైన అవసరాలన్నిటితో నేను ఆమెను నన్ను పోషించుకున్నట్లే పోషిస్తాను.”

Verse 52

ततस्तेन प्रदत्ता मे तत्क्षणादेव सुन्दरी । विधिना शास्त्रदृष्टेन नक्षत्रे भग दैवते

అప్పుడు వెంటనే అతడు ఆ సుందరిని నాకు ఇచ్చెను—శాస్త్రసమ్మత విధానముతో, భగదైవతాధీన నక్షత్రంలో।

Verse 53

ततः कतिपयाहस्य मयोढा सा सुविस्मिता । सखीजनसमायुक्ता फलार्थं निर्गता वने

అనంతరం కొన్ని దినముల తరువాత, నాతో వివాహితయైన ఆమె ఇంకా ఆశ్చర్యభరితగా సఖీజనులతో కలిసి ఫలసేకరణార్థం వనమునకు బయలుదేరింది।

Verse 54

अथ वीरुधसंछन्ने वने तस्मि न्सुसंस्थिते । तया न्यस्तं पदं मूर्ध्नि तृणाच्छन्नस्य भोगिनः

అప్పుడు లతాగుల్మాలతో కప్పబడిన ఆ వనంలో లోపలికి చేరిన ఆమె, గడ్డిలో దాగి ఉన్న సర్పుని శిరస్సుపై తన పాదాన్ని ఉంచింది।

Verse 55

सा दष्टा सहसा तेन पतिता वसुधातले । विषार्दिता गतप्राणा तत्क्षणादेव भामिनी

ఆ సర్పుడు అకస్మాత్తుగా ఆమెను కరిచాడు; ఆమె నేలపై పడిపోయింది. విషవేదనతో బాధపడిన ఆ కాంతిమతి స్త్రీ ఆ క్షణమే ప్రాణాలు విడిచింది।

Verse 56

अथ सख्यः समागत्य तस्या दुःखेन दुःखिताः । शशंसुस्ता यथावृत्तं रुदन्त्यो मम सूतज

అప్పుడు ఆమె సఖీలు చేరి, ఆమె దుఃఖంతో దుఃఖితులై, ఏడుస్తూ—ఓ సూతపుత్రా—జరిగినదంతా నాకు యథాతథంగా వివరించారు।

Verse 57

ततोऽहं सत्वरं गत्वा दृष्ट्वा तां पतितां भुवि । विलापान्कृतवान्दीनो रुदितं करुणस्वरम्

అనంతరం నేను వేగంగా అక్కడికి వెళ్లి, ఆమె నేలపై పడివున్నదాన్ని చూసి దుఃఖార్తుడనై, కరుణస్వరంతో విలపిస్తూ ఏడ్చాను।

Verse 58

इयं मे सुविशालाक्षी मनःप्राणसमा प्रिया । मृता भूमौ यया हीनो नाहं जीवितुमुत्सहे

విశాల నేత్రాలు కలిగిన, నా మనస్సు మరియు ప్రాణాలతో సమానమైన నా ప్రియురాలు నేలమీద మరణించి పడి ఉంది; ఆమె లేనిదే నేను జీవించలేను.

Verse 59

सोऽहमद्य गमिष्यामि परलोकं सहानया । प्रियारहितहर्म्यस्य जीवितस्य च किं फलम्

కాబట్టి ఈ రోజు నేను కూడా ఆమెతో పాటు పరలోకానికి వెళ్తాను. ప్రియురాలు లేని భవనానికి మరియు జీవితానికి ప్రయోజనం ఏమిటి?

Verse 60

पुत्रपौत्रवधूभिश्च भृत्यवर्गयुतस्य च । पत्नीहीनानि नो रेजुर्गृहाणि गृहमेधिनाम्

కుమారులు, మనుమలు, కోడళ్ళు మరియు సేవకుల సమూహంతో నిండి ఉన్నప్పటికీ, భార్య లేని గృహస్థుల ఇళ్లు ప్రకాశించవు.

Verse 61

यदीयं कर्णनेत्रांता तन्वंगी मधुरस्वरा । न जीवति पृथुश्रोणी मरिष्येऽ हमसंशयम्

చెవుల వరకు వ్యాపించిన కళ్ళు, సున్నితమైన శరీరం, మధురమైన స్వరం మరియు విశాలమైన తుంటి కలిగిన ఈమె జీవించకపోతే, నేను నిస్సందేహంగా మరణిస్తాను.

Verse 62

एवं विलपमानस्य मम सूत कुलोद्वह । आगताः सुहृदः सर्वे रुरुदुस्तेऽपि दुःखिताः

ఓ కులశ్రేష్ఠుడైన సూతా! నేను ఈ విధంగా విలపిస్తుండగా, నా మిత్రులందరూ వచ్చారు; వారు కూడా దుఃఖితులై ఏడ్చారు.

Verse 63

रुदित्वा सुचिरं तत्र तैः समं महतीं चिताम् । कृत्वा तां संनिधायाथ प्रदत्तो हव्यवाहनः

అక్కడ చాలాసేపు వారితో కలిసి విలపించి నేను ఒక మహా చితిని సిద్ధం చేసాను. ఆమెను దానిపై ఉంచి, హవ్యవాహకమైన అగ్ని తరువాత ప్రజ్వలింపబడింది.

Verse 64

तत आदाय मां कृच्छ्रान्निन्युश्च स्वगृहं प्रति । रुदन्तं प्रस्खलन्तं च मुह्यमानं पदेपदे

తర్వాత వారు ఎంతో కష్టపడి నన్ను తీసుకొని తమ ఇంటి వైపు నడిపించారు. నేను ఏడుస్తూ, తడబడుతూ, ప్రతి అడుగులో మూర్ఛించేవాడిలా అయ్యాను.

Verse 65

ततो निशावशेषेऽहमुत्थाय त्वरयाऽन्वितः । कांतादुःखपरीतात्मा गतोऽरण्यं तदेव हि

తర్వాత రాత్రి కొద్దిగా మిగిలి ఉండగానే నేను తొందరగా లేచాను. ప్రియురాలి దుఃఖంతో నిండిన హృదయంతో నేను మళ్లీ అదే అరణ్యానికి వెళ్లాను.

Verse 66

कामेनोन्मत्ततां प्राप्तो भ्रममाण इतस्ततः । विलपन्नेव दुःखार्तो वने जनविवर्जिते

కామవేదనతో ఉన్మత్తుడనై నేను ఇటూ అటూ తిరుగుతూ ఉన్నాను. జనరహితమైన వనంలో దుఃఖంతో ఆర్తుడై నేను విలపించుతూనే ఉన్నాను.

Verse 67

क्व गतासि विशालाक्षि विजनेऽस्मिन्विहाय माम् । नाहं गृहं गमिष्यामि मम दुःखाय निर्दयः

ఓ విశాలనేత్రి! ఈ నిర్జన స్థలంలో నన్ను వదిలి నీవు ఎక్కడికి వెళ్లావు? నేను ఇంటికి వెళ్లను; నిర్దయమైన విధి నాకు దుఃఖమే మిగిల్చింది.

Verse 68

एषोऽरुणकरस्पर्शात्स्वाभां त्यजति चंद्रमाः । निशाक्षये निरुत्साहो यथाहं विधिना कृतः

ఉషాకిరణస్పర్శమాత్రమున చంద్రుడు తన స్వప్రభను విడిచిపెడతాడు; అలాగే రాత్రి క్షయమున నేను నిరుత్సాహుడనైపోతాను—ఇలా విధి నన్ను చేసెను।

Verse 69

अयं तनुः समायाति सविता रक्तमंडलः । निगदिष्यति मे वार्तां नूनं कच्चित्त्वदुद्भवाम्

ఇప్పుడు రక్తమండలధారిగా, సౌమ్యాకారుడై సవిత సమీపమునకు వస్తున్నాడు. నిశ్చయంగా అతడు నాకు ఏదో వార్త చెప్పును—బహుశా నీ విషయమై ఏదైనా కలిగినదేమో।

Verse 70

गगनं व्यापयन्सूर्यः संतापयति मां भृशम् । बाह्ये चाभ्यंतरे कामः कथं वक्ष्यामि जीवितम्

ఆకాశమంతా వ్యాపించిన సూర్యుడు నన్ను అత్యంతంగా దహింపజేస్తున్నాడు. కామము బాహ్యముగా అంతర్ముగా నన్ను పీడిస్తోంది—నేను జీవించుటను ఎలా చెప్పగలను?

Verse 71

करींदः स्वयमभ्येति तत्कुचाभौ समुद्वहन् । कुम्भौ गत्वा तु पृच्छामि यदि शंसति तां प्रियाम्

ఒక గజేంద్రుడు తానే ముందుకు వస్తున్నాడు; అతని కపోలకుంభములు ఆమె కుచసమానముగా కనిపిస్తున్నవి. ఆ కుంభముల దగ్గరకు వెళ్లి నేను అడుగుతాను—అతడు నా ప్రియను సూచించగలడా?

Verse 72

एवं प्रलपमानस्य मम मोहो महानभूत् । भास्करांशुप्रतप्तस्य मदनाकुलितस्य च

ఇలా ప్రలపించుచుండగా నా మోహము మహత్తుగా పెరిగెను; భాస్కరకిరణములచే దహింపబడి, మదనునిచే వ్యాకులుడనైయున్నాను।

Verse 73

यंयं पश्यामि तत्राहं भ्रममाणो महावने । वृक्षं वा प्राणिनो वापि तंतं पृच्छामि मोहतः

ఆ మహావనంలో తిరుగుతూ నేను ఎవరిని ఎక్కడ చూసినా—చెట్టు అయినా ప్రాణి అయినా—మోహవశంగా వారివారిని అడుగుతూ ఉండేవాడిని।

Verse 74

त्वद्दंतमुसलप्रख्यं यस्या ऊरुयुगं गज । तां बालां वद चेद्दृष्टा दयां कृत्वा ममोपरि

ఓ గజమా! నీ దంతాల ముసలిలాంటి బలంతో సమానమైన తొడల జంట కలిగిన ఆ యువతిని నీవు చూసి ఉంటే, నాపై దయచేసి ఆమె సంగతి చెప్పు।

Verse 75

त्वया जंबूक चेद्दृष्टा बिंबाफलनिभाधरा । दयिता मम तद्ब्रूहि श्रेयस्ते भविता महत्

ఓ జంబూకమా! బింబఫలంలాంటి పెదవులు గల నా ప్రియను నీవు చూసి ఉంటే చెప్పు; నీకు మహా శ్రేయస్సు కలుగుతుంది।

Verse 76

अथवा बिल्व शंस त्वं यदि बिल्वोपमस्तनी । भ्रममाणा वने दृष्टा मम प्राणसमा प्रिया

లేదా ఓ బిల్వవృక్షమా! బిల్వఫలంలాంటి స్తనాలు గల, అడవిలో తిరుగుతున్న నా ప్రాణసమ ప్రియను నీవు చూసి ఉంటే నాకు చెప్పు।

Verse 77

त्वत्पुष्पसदृशांगी सा मम भार्या मनस्विनी । स त्वं चंपक जानीषे यदि त्वं शंस मे द्रुतम्

ఓ చంపకవృక్షమా! ఆమె అవయవాలు నీ పుష్పాల వంటివి; ఆమె నా ధైర్యవంతమైన భార్య. నీవు ఆమెను తెలిసి ఉంటే, వెంటనే నాకు చెప్పు।

Verse 78

मधूक तव पुष्पेण दयितायाः समौ शुभौ । कपोलौ पांडुरच्छायौ दृष्ट्वा त्वां स्मृतिमागतौ

హే మధూక వృక్షమా! నీ పుష్పాన్ని చూచి నా ప్రియురాలి రెండు శుభ కపోలాలు—పాండుర ఛాయతో మనోహరమైనవి—స్మృతికి వచ్చాయి; నిన్ను దర్శించగానే ఆ జ్ఞాపకం మళ్లీ మేల్కొంది।

Verse 79

कदलीस्तंभ सुव्यक्तं प्रियायाश्च सुकोमलौ । ऊरू त्वत्तोऽपि तन्वंग्याः सत्येनात्मानमालभे

హే కదళీ స్తంభమా! ఆ సన్నని అంగాల ప్రియురాలి అతి సుకుమారమైన ఊరులు నీకన్నా కూడా మరింత మృదువని స్పష్టంగా అనిపిస్తోంది; ఈ సత్యంతో నేను శపథంగా నన్ను తాకి ప్రమాణం చేస్తాను।

Verse 80

भोभो मृग न मे भार्या त्वया दृष्टाऽत्र कानने । त्वत्समे लोचने स्पष्टे कज्जलेन समावृते

ఓ ఓ మృగమా! ఈ అడవిలో నీవు నా భార్యను చూడలేదా? ఆమె కళ్ళు నీ కళ్ళలాగే స్పష్టంగా ప్రకాశిస్తాయి, కాని కాజలంతో ఆవరించబడి ఉంటాయి।

Verse 82

कांतायाः पुरतो नित्यं विधत्तेंऽगं कलापकृत् । विहंगयोनि जातोऽपि वृद्ध्यर्थं पुष्पधन्वनः

తన కాంత ముందర నిత్యం నెమలి పింఛాన్ని విప్పి దేహాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది; పక్షి యోనిలో పుట్టినదైనా, పుష్పధన్వుడు (కామదేవుడు) వృద్ధి కోసం అలా చేస్తుంది।

Verse 83

योऽयं संदृश्यते हंसो हंसीमनुस्मरत्यसौ । गतिस्तादृङ्न चाप्यस्य मत्प्रियायाश्च यादृशी

ఇక్కడ కనిపిస్తున్న ఈ హంస తన హంసిని స్మరిస్తోంది; కానీ దీని నడక నా ప్రియురాలి నడకలాంటిది కాదు।

Verse 84

एक एव सुधन्योऽयं चक्रवाको विहंगमः । मुहूर्तमपि योऽभीष्टां न त्यजेच्चक्रवाकिकाम्

ఈ ఒంటరి చక్రవాక పక్షి నిజంగా ధన్యుడు; క్షణమాత్రమైనా తన ఇష్టమైన చక్రవాకిని విడువడు.

Verse 85

य एष श्रूयते रावो विभ्रमं जनयन्मम । किंवा पिकसमुत्थो ऽयं किं वा मे दयितोद्भवः

ఇప్పుడు వినిపిస్తున్న ఈ కేక నా మనసులో గందరగోళం కలిగిస్తోంది—ఇది కోయిల నుంచి వచ్చిందా, లేక నా ప్రియతమ నుంచే పుట్టిందా?

Verse 86

मां दृष्ट्वाऽयं मृगो याति तं मृगी याति पृष्ठतः । धावमाना ममाप्येवमनुयाति पुरा प्रिया

నన్ను చూసి ఈ జింక పరుగెత్తిపోతుంది, దాని వెనుక జింకపిల్ల వెళ్తుంది; అలాగే నా ప్రియ కూడా ఒకప్పుడు పరుగెత్తుతూ నన్ను అనుసరించేది.

Verse 87

वारणोऽयं प्रियां कांतामनुरागानुयायिनीम् । स्पर्शयत्यग्रहस्तेन मम संस्मारयन्प्रियाम

ఈ ఏనుగు అనురాగంతో అనుసరించే తన ప్రియ కాంతను తొండం చివరతో తాకుతుంది—అది నాకు నా ప్రియను జ్ఞాపకం చేస్తుంది.

Verse 88

हा प्रिये मृगशावाक्षि तप्तकांचनसंनिभे । कथं मां न विजानासि भ्रमंतमिह कानने

హా ప్రియే! జింకపిల్ల కళ్లతో ఉన్నదానా, తప్త స్వర్ణంలా కాంతిమంతినీ—నేను ఈ అడవిలో తిరుగుతున్నాను, అయినా నన్ను ఎలా గుర్తించవు?

Verse 89

क्व सा भक्तिः क्व सा प्रीतिः क्व सा तुष्टिः क्व सा दया । निगदन्तं सुदीनं मां संभाषयसि नो यतः

ఆ భక్తి ఎక్కడ, ఆ ప్రీతి ఎక్కడ, ఆ తృప్తి ఎక్కడ, ఆ దయ ఎక్కడ—నేను అత్యంత దీనంగా విలపిస్తున్నా, నాతో నీవెందుకు మాటలాడవు?

Verse 90

एवं प्रलपमानस्य मम प्राप्ताः सुहृज्जनाः । अन्वेषंतः पदं तत्र वनेषु विषमेषु च

నేను ఇలా విలపిస్తుండగా నా శుభచింతక మిత్రులు అక్కడికి వచ్చారు; వారు అడవుల్లోను కఠినమైన మార్గాల్లోను ఆ జాడను వెదుకుతూ వచ్చారు.

Verse 91

ततस्तैः कोपरक्ताक्षैः प्रोक्तोऽहं सूतनंदन । भर्त्सद्भिः परुषैर्वाक्यैर्धिक्त्वां काममयाधुना

అప్పుడు కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో వారు—ఓ సూతనందనా—నన్ను కఠినమైన దూషణ వాక్యాలతో అన్నారు: “ధిక్కారం! నీవు ఇప్పుడు కామమయుడవు.”

Verse 92

त्वं किं शोचसि मूढात्मन्नशोच्यं जीवितं नृणाम् । यतस्त्वामपि शोचंतं शोचयिष्यंति चापरे

ఓ మూఢాత్మా, నీవెందుకు శోకిస్తున్నావు? మనుష్యుల జీవితం శోకించదగినది కాదు; నీవు శోకిస్తున్నప్పటికీ, ఒకనాడు ఇతరులు నీకోసం కూడా శోకిస్తారు.

Verse 93

यूयं वयं तथा चान्ये संजाताः प्राणिनो भुवि । सर्व एव मरिष्यामस्तत्र का परिदेवना

మీరు, మేము, అలాగే భూమిపై జన్మించిన ఇతర ప్రాణులందరం—మనం అందరం తప్పక మరణిస్తాం; అప్పుడు విలాపానికి ఏమి స్థానం?

Verse 94

अदर्शनात्प्रिया प्राप्ता पुनश्चादर्शनं गता । न सा तव न तस्यास्त्वं वृथा किमनुशोचसि

అదర్శనమువల్లనే నీవు ప్రియను ‘పొందితివి’; మరల ఆమె అదర్శనమై పోయెను. ఆమె నీది కాదు, నీవు ఆమెవాడవు కాదు—వృథా ఎందుకు శోకించుచున్నావు?

Verse 95

नायमत्यंतसंवासः कस्यचित्केनचित्सह । अपि स्वेन शरीरेण किमुतान्यैर्वृथा जनैः

ఎవరికీ ఎవరివద్ద శాశ్వత సహవాసము లేదు. స్వశరీరముతో కూడ స్థిరసహచర్యము లేదు—అయితే ఇతర వ్యర్థ జనులతో ఏమి చెప్పాలి?

Verse 96

मृतं वा यदि वा नष्टं योतीतमनुशोचति । स दुःखेन लभेद्दुःखं द्वावनर्थो प्रपद्यते

మృతమైనదానిని, నశించినదానిని, గడిచిపోయినదానిని ఎవడు శోకించుచుండునో, వాడు దుఃఖముచేతనే దుఃఖమును పొందును; ద్విగుణ అనర్థమున పడును.

Verse 97

एवं संबोधयित्वा मां गृहीत्वा ते मुहुर्जनैः । निन्यु र्गृहं ततः सर्वे वनात्तस्मात्सुदारुणात्

ఇట్లు నన్ను బోధించి సాంత్వనపరచి, వారు జనులు ముహుర్ముహుర్ నన్ను పట్టుకొని, ఆ అత్యంత భయంకరమైన అడవినుండి అందరూ నన్ను ఇంటికి తీసికొనిపోయిరి.

Verse 98

ततो मम गृहस्थस्य स्मरमाणस्य तां प्रियाम् । उत्पन्नः सुमहान्कोपः सर्पान्प्रति महामते

అనంతరం నేను—గృహస్థుడు—ఆ ప్రియను స్మరించుచుండగా, ఓ మహామతీ, సర్పముల పట్ల నాలో అత్యంత మహా కోపము ఉద్భవించెను.

Verse 99

ततः कोपपरीतेन प्रतिज्ञातं मया स्फुटम् । सर्पानुद्दिश्य यत्सर्वं तन्निबोधय दारुणम्

అప్పుడు కోపావేశంతో నేను స్పష్టంగా ప్రతిజ్ఞ చేసితిని. సర్పులను లక్ష్యంగా చేసుకొని నేను చేసిన ఆ దారుణ సంకల్పమంతటిని వినుము।

Verse 100

अद्यप्रभृति चेन्नाहं सर्पं दृष्टिवशं गतम् । निहन्मि दण्डघातेन तत्पापं स्याद्ध्रुवं मम

ఈ రోజు నుండి నా దృష్టికి వచ్చిన ఏ సర్పాన్నైనా నేను దండఘాతంతో సంహరించకపోతే, ఆ పాపం నిశ్చయంగా నాదే అవుతుంది।

Verse 101

यच्च निक्षेपहर्तॄणां यच्च विश्वासघातिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

నిక్షేపాన్ని దోచేవారికీ, విశ్వాసఘాతకులకీ ఉన్న పాపం నాపై పడుగాక—నా దృష్టికి వచ్చిన సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 102

यत्पापं साधुनिंदायां मातापितृवधे च यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

సాధువులను నిందించుటలో ఉన్న పాపమూ, తల్లిదండ్రులను వధించుటలో ఉన్న పాపమూ నాపై పడుగాక—నా దృష్టికి వచ్చిన సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 103

परदाररतानां च यत्पापं जीवघातिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

పరస్త్రీరతులకూ, జీవహంతకులకూ ఉన్న పాపం నాపై పడుగాక—నా దృష్టికి వచ్చిన సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 104

उक्तौ चाभिरतानां च यत्पापं गरदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

అసత్యవాక్యాలలో రమించే వారికీ, విషమిచ్చే వారికీ ఉన్న పాపము—నా దృష్టివశమై వచ్చిన సర్పాన్ని నేను వధించకపోతే, అది నాపై పడుగాక.

Verse 105

कृतघ्नानां च यत्पापं परवित्तापहारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

కృతఘ్నులకూ, పరధనాన్ని అపహరించువారికీ ఉన్న పాపము—నా దృష్టివశమై వచ్చిన సర్పాన్ని నేను వధించకపోతే, అది నాపై పడుగాక.

Verse 106

यत्पापं शस्त्रकर्तृणां तथा वह्निप्रदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

శస్త్రాలు తయారుచేసేవారికీ, హానికై అగ్ని పెట్టేవారికీ ఉన్న పాపము—నా దృష్టివశమై వచ్చిన సర్పాన్ని నేను వధించకపోతే, అది నాపై పడుగాక.

Verse 107

व्रतभंगेन यत्पापं व्रतिनां निंदयापि यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

వ్రతభంగం వల్ల కలిగే పాపమూ, వ్రతధారులను నిందించుట వల్ల కలిగే పాపమూ—నా దృష్టివశమై వచ్చిన సర్పాన్ని నేను వధించకపోతే, అవి నాపై పడుగాక.

Verse 108

यत्पापं भ्रूणहत्यायां मृष्टमांसाशिनां च यत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

భ్రూణహత్యకు చెందిన పాపమూ, నిషిద్ధ/అశుద్ధ మాంసం భుజించువారికి చెందిన పాపమూ—నా దృష్టివశమై వచ్చిన సర్పాన్ని నేను వధించకపోతే, అవి నాపై పడుగాక.

Verse 109

वृक्षच्छेद प्रसक्तानां यत्पापं शल्यकारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

చెట్లు నరికడంలో ఆసక్తులైనవారి, శూలంలా గాయపరచే హింసకుల పాపం ఏదైతే ఉందో, నేను దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని సంహరించకపోతే అది నాదగును.

Verse 110

पाखंडिनां च यत्पापं नास्तिकानां च यद्भवेत् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

పాఖండుల పాపమూ, నాస్తికులకున్న ఏ పాపమైతే ఉందో, దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే అది నాదగును.

Verse 111

मांसमद्यप्रसक्तानां यत्पापं विटभोजिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

మాంసమద్యాలలో ఆసక్తులైనవారి, నీచ/అపవిత్ర భోజనంలో ప్రవృత్తులైనవారి పాపం ఏదైతే ఉందో, దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే అది నాదగును.

Verse 112

मृषावादप्रसक्तानां पररंध्रावलोकिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

అబద్ధాలలో ఆసక్తులైనవారి, ఇతరుల దోషాలు/రహస్యాలు తొంగిచూసేవారి పాపం ఏదైతే ఉందో, దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే అది నాదగును.

Verse 113

यत्पापं साक्ष्यकर्तृणां धान्यसंग्रहकारिणाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పేవారి, ధాన్యాన్ని నిల్వచేసి దాచుకునేవారి పాపం ఏదైతే ఉందో, దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే అది నాదగును.

Verse 114

आखेटकरतानां च यत्पापं पाशदायिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

వేటాడువారికీ, పాశబంధాలు వేసువారికీ కలిగే పాపం నాపై పడుగాక—నా దృష్టివశమై వచ్చిన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 115

नित्यं प्रेषणकर्तॄणां यत्पापं मधुजीविनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

ఎల్లప్పుడూ ఇతరులను పనులకు పంపించేవారికీ, తేనెపై జీవించేవారికీ కలిగే పాపం నాపై పడుగాక—నా దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 116

अदृष्टदेववक्त्राणां यत्पापं मत्स्यजीविनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

దేవతల ముఖదర్శనం పొందని వారికీ, చేపల వేటతో జీవించేవారికీ కలిగే పాపం నాపై పడుగాక—నా దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 117

विवादे पृच्छमानानां पक्षपातेन जल्पताम् । भयाद्वा यदि वा लोभाद्द्वेषाद्वा कामतोऽपि वा

వివాదంలో అడిగబడినప్పటికీ పక్షపాతంగా పలికేవారు—భయముచేతనో, లోభముచేతనో, ద్వేషముచేతనో, కోరికచేతనో కూడా।

Verse 118

यत्पापं तु भवेत्तेषां निर्दयानां दुरात्मनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

ఆ నిర్దయ దురాత్ములకే ఏ పాపం కలుగుతుందో, అది నాపై పడుగాక—నా దృష్టివశమైన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 119

कन्याविक्रयकर्तृणां यत्पापं पापसंगिनाम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

కన్యను అమ్మువారికీ, పాపసంగతిలో ఉండువారికీ కల పాపం ఏదైతే ఉందో, అది నాపై పడుగాక—నా దృష్టివశమై వచ్చిన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 120

विद्याविक्रयकर्तॄणां यत्पापं समुदाहृतम् । तन्मे स्याद्यदि नो हन्मि सर्पं दृष्टिवशं गतम्

విద్యను అమ్మువారికి చెప్పబడిన పాపం ఏదైతే ఉందో, అది నాపై పడుగాక—నా దృష్టివశమై వచ్చిన ఈ సర్పాన్ని నేను సంహరించకపోతే।

Verse 121

एवं मया प्रतिज्ञाय कोपाविष्टेन सूतज । गृहीतो लगुडः स्थूलो वधार्थं पवनाशिनाम्

ఓ సూతపుత్రా! ఈ విధంగా నేను ప్రతిజ్ఞ చేసి, కోపావేశంతో పావనాశినులైన (వాయుభక్షక) సర్పులను సంహరించుటకై ఒక బరువైన లగుడాన్ని (గదను) పట్టుకున్నాను।

Verse 122

ततःप्रभृत्यहं भूमौ भ्रमामि लगुडायुधः । ब्राह्मीं वृत्तिं परित्यज्य मार्गमाणो भुजंग मान्

ఆ సమయం నుండి నేను భూమిపై లగుడాయుధంతో సంచరిస్తూ, బ్రాహ్మణోచిత వృత్తిని విడిచి, భుజంగములను (సర్పాలను) వెదుకుతూ తిరిగాను।

Verse 123

मया कोपपरीतेन बहवः पन्नगा हताः । विषोल्बणा महाकायास्तथान्ये मध्यमाधमाः

కోపంతో కమ్మబడిన నేను అనేక పన్నగాలను సంహరించాను—కొన్ని మహాకాయాలు, ఘోర విషంతో ఉగ్రమైనవి; మరికొన్ని మధ్యమ, అధమమైనవీ.

Verse 124

एकदाहं वनं प्राप्तो गहनं लगु डायुधः । शयानं तत्र चापश्यं जलसर्पं वयोऽधिकम्

ఒకప్పుడు నేను చేతిలో కర్ర పట్టుకుని దట్టమైన అడవికి వెళ్ళాను. అక్కడ విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న ఒక ముసలి నీటి పామును చూశాను.

Verse 125

ततोऽहं दंडमुद्यम्य कालदंडोपमं रुषा । हन्मि तं यावदेवाहं स मां प्रोवाच पन्नगः

అప్పుడు నేను కోపంతో యమదండం వంటి నా కర్రను ఎత్తాను. నేను దానిని కొట్టబోతుండగా, ఆ పాము నాతో ఇలా పలికింది.

Verse 126

नापराध्यामि ते किंचिदहं ब्राह्मणसत्तम । संरंभात्तत्किमर्थं मां जिघांससि वयोऽधिकम्

ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! నేను నీకు ఏ అపరాధమూ చేయలేదు. ఆకస్మిక కోపంతో, వృద్ధుడనైన నన్ను ఎందుకు చంపాలనుకుంటున్నావు?

Verse 127

ततो मया स संप्रोक्तः कोपात्सलि लपन्नगः । महामन्युपरीतेन स्मृत्वा भार्यां मृगावतीम् । मम भार्या प्रिया पूर्वं सर्पेणासीद्विनाशिता

అప్పుడు తీవ్రమైన కోపంతో, నా భార్య మృగావతిని తలచుకుంటూ నేను ఆ నీటి పాముతో ఇలా అన్నాను—నా ప్రియమైన భార్యను పూర్వం ఒక పాము చంపివేసింది.

Verse 128

ततोऽहं तेन वैरेण सूदयामि महो रगान् । अद्य त्वामपि नेष्यामि वैवस्वतगृहं प्रति । हत्वा दंडप्रहारेण तस्मादिष्टतमं स्मर

ఆ పగ కారణంగానే నేను పెద్ద పాములను సంహరిస్తున్నాను. ఈ రోజు నిన్ను కూడా యమపురికి పంపిస్తాను. నా కర్ర దెబ్బతో చనిపోయే ముందు నీ ఇష్టదైవాన్ని స్మరించుకో.

Verse 129

ततः स मां पुनः प्राह भयेन महतावृतः । शृणु तावद्वचोऽस्माकं ततः कुरु यथोचितम्

అప్పుడు అతడు మహాభయంతో కమ్ముకొని నన్ను మళ్లీ అన్నాడు— “ముందుగా మా మాట విను; ఆపై యథోచితంగా చేయి।”

Verse 130

अन्ये ते पन्नगा विप्र ये दशंतीह मानवान् । वयं सलिलसंभूता निर्विषाः सर्परूपिणः

“హే విప్రా! ఇక్కడ మనుష్యులను కాటేసే ఇతర పన్నగులు ఉన్నారు; కానీ మేము జలజన్ములు—సర్పరూపులైనా నిర్విషులం।”

Verse 131

एवं प्रजल्पमानोऽपि स दंडेन मया हतः । सूत तत्सूदनार्थाय निर्विकल्पेन चेतसा

అలా పలుకుతున్నప్పటికీ నేను దండంతో అతనిని కొట్టాను—హే సూతా! అతనిని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, నా మనస్సు సందేహరహితంగా స్థిరమైంది।

Verse 132

अथासौ लगुडस्पर्शात्तत्क्षणादेव पन्नगः । द्वादशार्क प्रतीकाशो बभूव पुरुषो महान्

అనంతరం గదా స్పర్శమాత్రంతోనే ఆ పన్నగుడు క్షణములోనే పన్నెండు సూర్యులవలె ప్రకాశించే మహాపురుషుడయ్యాడు।

Verse 133

तदाश्चर्यं समालोक्य ततोऽहं विस्मयान्वितः । उक्तवांस्तं प्रणम्योच्चैः क्षम्यतामिति सादरम्

ఆ ఆశ్చర్యాన్ని చూసి నేను విస్మయంతో నిండిపోయాను; అతనికి నమస్కరించి గౌరవంతో గట్టిగా అన్నాను— “క్షమించండి।”

Verse 134

को भवान्किमिदं रूपं कृतं सर्पमयं विभो । किं वा ते ब्रह्मशापोऽयं किं वा क्रीडा सदेदृशी

హే విభో! మీరు ఎవరు? ఈ సర్పమయ రూపాన్ని ఎందుకు ధరించారు? ఇది బ్రాహ్మణశాపమా, లేక మీ అద్భుత లీలయేనా?

Verse 135

ततः प्रोवाच मां हृष्टः स नरः प्रश्रयान्वितः । शृणुष्वावहितो भूत्वा वृत्तांतं स्वं वदामि ते

అప్పుడు ఆ మనిషి ఆనందంతో, వినయంతో నన్ను ఇలా పలికాడు—“ఏకాగ్రంగా విను; నా వృత్తాంతాన్ని పూర్తిగా నీకు చెబుతాను.”

Verse 136

अहमासं पुरा विप्र चमत्कारपुरोत्तमे । युवा परमतेजस्वी धनवान्सुसमृद्धिभाक्

హే విప్రా! పూర్వం నేను చమత్కారపురమనే ఉత్తమ నగరంలో ఒక యువకుడిని—అత్యంత తేజస్సుతో, ధనవంతుడిగా, సమృద్ధితో నిండినవాడిని.

Verse 138

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्र यात्रा व्यजायत । तत्र वादित्रघोषेण नादितं भुवनत्रयम्

కొంతకాలానంతరం అక్కడ యాత్రా-మహోత్సవం ఏర్పడింది; వాద్యాల ఘోషతో త్రిలోకమంతా నాదించిందనిపించింది.

Verse 139

अथ तत्र समायाता मुनयः संशितव्रताः । देवस्य दर्शनार्थाय शतशोऽथ सहस्रशः

అప్పుడు అక్కడ దృఢవ్రతులైన మునులు—వందలుగా, వేలుగా—దేవుని దర్శనం కోసం సమాగమమయ్యారు.

Verse 140

शैवाः पाशुपताश्चैव तथा कापालिकाश्च ये । महाव्रतधराश्चान्ये शिवभक्तिपरायणाः

శైవులు, పాశుపతులు, కాపాలికులు—మరియు ఇతర మహావ్రతధారులు—అందరూ శివభక్తికి పరాయణులై అక్కడికి వచ్చారు।

Verse 141

एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथापरे । अब्भक्षाः फल भक्षाश्च शीर्णपर्णाशिनस्तथा

కొంతమంది ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేసేవారు, మరికొందరు నిరాహారులు; కొందరు వాయుభక్షకులు; కొందరు జలాహారులు, కొందరు ఫలాహారులు; మరికొందరు ఎండిన ఆకులనే భుజించేవారు।

Verse 142

तेऽभिवन्द्य यथान्यायं देवदेवं महेश्वरम् । उपाविष्टाः पुरस्तस्य कथाश्चक्रुः पृथग्विधाः

వారు విధివిధానంగా దేవదేవుడైన మహేశ్వరునికి నమస్కరించి, ఆయన ఎదుట కూర్చొని నానావిధ పవిత్ర కథా-చర్చలు చేశారు।

Verse 143

राजर्षीणां पुराणानां देवेन्द्राणां च हर्षिताः । दयाधर्मसमोपेतास्तथान्येऽपि च भूरिशः

వారు హర్షంతో రాజర్షులు, పురాణప్రసంగాలు, దేవేంద్రుల విషయాలు పలికారు; దయా-ధర్మసంపన్నులైన అనేక ఇతరులూ అక్కడ ఉన్నారు।

Verse 146

एवं महोत्सवे तत्र वर्तमाने महोदये । आगतो बहुभिः सार्धमहं यौवनगर्वितः

ఆ మహోత్సవం సాగుతున్న, మహాశుభోదయ సమయములో, నేనూ అనేకులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాను—యౌవన గర్వంతో ఉబ్బితబ్బిబై।

Verse 147

शिवदर्शनविद्वेषी तमसा संवृताशयः । यात्रोत्सव विनाशाय प्रेरितोऽन्यैः सुदुर्जनैः

శివదర్శనాన్ని ద్వేషిస్తూ, తమస్సుతో కప్పబడిన హృదయంతో నేను, ఇతర దుర్జనుల ప్రేరణచేత యాత్రోత్సవాన్ని నాశనం చేయుటకు ప్రవర్తించితిని।

Verse 148

जलसर्पं समादाय सुदीर्घं भीषणाकृतिम् । लेलिहानं मुहुर्जिह्वां जरया परया वृतम्

అత్యంత దీర్ఘమై భయంకరాకారముగల జలసర్పాన్ని ఎత్తుకొని—దాని నాలుక ముహూర్తముహూర్తం లేలిహానమై కదలుచుండగా, దేహం ఘోర జరతో కప్పబడగా—అతడు దానిని ముందుకు చూపెను।

Verse 149

ततश्च क्षिप्तवांस्तत्र महाजनसमागमे । तं दृष्ट्वा विद्रुताः सर्वे जना मृत्युभयार्दिताः

అనంతరం మహాజనసమాగమములో అతడు దానిని అక్కడే విసిరెను. దానిని చూచి మృత్యుభయంతో ఆర్తులైన జనులందరు పారిపోయిరి।

Verse 150

तत्रासीत्तापसो नाम्ना सुप्रभः शंसितव्रतः । समाधिस्थः सुशिष्याढ्यस्तपसा दग्धकिल्बिषः

అక్కడ సుప్రభ అనే తపస్వి ఉండెను; వ్రతములలో ప్రసిద్ధుడు—సమాధిస్థుడు, సుశిష్యసంపన్నుడు, తపస్సుచేత పాపాలు దగ్ధమైనవాడు।

Verse 151

निष्कंपां सुदृढामृज्वीं नातिस्तब्धां न कुंचिताम् । ग्रीवां दधत्स्थिरां यत्नाद्गात्रयष्टिं च सर्वतः

అతడు యత్నపూర్వకంగా తన గ్రీవను స్థిరంగా దరించెను—అకంప, అత్యంత దృఢ, ఋజువు, అతిగా కఠినముకాదు వంగినదికాదు—మరియు సమస్తంగా గాత్రయష్టిని స్థిరపరచెను।

Verse 152

संपश्यन्नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् । तालुमध्यगतेनैव जिह्वाग्रेणाचलेन च

అతడు తన నాసికాగ్రాన్ని మాత్రమే తిలకిస్తూ దిశలవైపు చూడలేదు. తాలువు మధ్యభాగంలో ఉంచిన జిహ్వాగ్రాన్ని కదలకుండా నిలిపి ధ్యానస్థితిలో నిలిచెను.

Verse 155

पश्यन्पद्मासनस्थं च वैदनाथं महेश्वरम् । यमक्षरं वदंत्येव सर्वगं सर्ववेदिनम्

అతడు పద్మాసనస్థుడైన మహేశ్వర వైద్యనాథుని దర్శించాడు—ఆయననే ‘అక్షరం’ అని పిలుస్తారు; ఆయన సర్వవ్యాపి, సర్వజ్ఞుడు.

Verse 156

अनिंद्यं चाप्यभेद्यं च जरामरणवर्जितम् । पुलकांचितसर्वांगो योगनिद्रावशंगतः

అతడు నిందారహితుడు, భేదింపలేనివాడు, జరామరణరహితుడు. అతని సర్వాంగమూ రోమాంచితమై, యోగనిద్రావశంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 158

अंगुष्ठतर्जनीयोगं कृत्वा हृदयसंगतम् । एवं तत्रोपविष्टस्य स सर्पस्तस्य विग्रहम्

అతడు అంగుష్ఠ-తర్జనీ యోగం చేసి దానిని హృదయసన్నిధిలో నిలిపెను. అలా అక్కడ కూర్చున్న అతని శరీరరూపానికి ఆ సర్పము సమీపించెను.

Verse 159

वेष्टयामास भोगेन निश्चलस्य महात्मनः । एतस्मिन्नंतरे शिष्यस्तस्यासीत्सुतपोऽन्वितः

ఆ సర్పము నిశ్చలమైన మహాత్ముని తన భోగముతో చుట్టివేసెను. ఇదే సమయంలో అతని శిష్యుడు, సుతపస్సుతో యుక్తుడై, అక్కడే ఉన్నాడు.

Verse 160

श्रीवर्धनैतिख्यातो नानाशास्त्रकृतश्रमः । स दृष्ट्वा सर्पभोगेन समंताद्वेष्टितं गुरुम्

శ్రీవర్ధనుడని ప్రసిద్ధుడు, నానాశాస్త్రాలలో శ్రమించినవాడు, తన గురువును సర్పభోగము చుట్టూరా బిగిగా చుట్టుకున్నట్లు చూచెను।

Verse 161

नातिदूरस्थितं मां च ज्ञात्वा तत्कर्मकारिणम् । उवाच परुषं वाक्यं कोपसंरक्तलोचनः

నేను దూరంగా లేనని, ఆ కార్యాన్ని చేసినవాడిని నేనేనని గ్రహించి, కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో అతడు కఠిన వాక్యములు పలికెను।

Verse 162

स्फुरताधरयुग्मेन बाष्पगद्गदया गिरा । मया चेत्सुतपस्तप्तं गुरुशुश्रूषया सदा

పెదవులు కంపుతూ, కన్నీళ్లతో గొంతు బిగుసుకున్న స్వరంతో అతడు పలికెను—“నేను ఎల్లప్పుడూ గురుశుశ్రూషతో ఉత్తమ తపస్సు చేసినవాడనైతే…”

Verse 163

निर्विकल्पेन चित्तेन यदि ध्यातो महेश्वरः । तेन सत्येन दुष्टोऽयं पापात्मा ब्राह्मणाधमः । ईदृक्कायो भवत्वाशु गुरुर्मे येन धर्षितः

“నిర్వికల్ప చిత్తంతో నేను మహేశ్వరుని ధ్యానించినవాడనైతే, ఆ సత్యబలంతో—నా గురువును అవమానించిన ఈ దుష్ట పాపాత్ముడు, బ్రాహ్మణాధముడు—క్షణములోనే నా వంటి దేహమును పొందుగాక.”

Verse 164

अथाहं सर्पतां प्राप्तस्तत्क्षणादेव दारुणाम् । पश्यतां सर्वलोकानां वदतां साधुसाध्विति

అప్పుడు క్షణమాత్రంలోనే నేను భయంకరమైన సర్పస్థితిని పొందితిని; అందరూ చూస్తుండగా ‘సాధు! సాధు!’ అని పలుకుచూ మెచ్చుకొనిరి।

Verse 165

अथ गत्वा समाधेः स पर्यंतं संयतो मुनिः । ददर्श निज गात्रस्थं द्विजिह्वं दारुणाकृतिम्

అప్పుడు నియమశీల ముని సమాధి అంతానికి చేరి, తన స్వదేహంపై భయంకరమైన ద్విజిహ్వ (రెండు నాలుకల) దారుణాకృతిని దర్శించాడు।

Verse 166

अथ सर्पाकृतिं मां च दुःखेन महतान्वितम् । तटस्थं भयसंत्रस्तं तथा सर्वजनं तदा

తర్వాత ఆయన నన్ను సర్పాకారంలో, మహా దుఃఖంతో కుంగిపోయి, ఒడ్డున పక్కకు నిలబడి భయంతో వణుకుతూ ఉన్నట్లు చూశాడు; అప్పటికి ప్రజలందరూ కూడా భీతిగ్రస్తులయ్యారు।

Verse 168

न मे प्रियं कृतं शिष्य त्वयैतत्कर्म कुर्वता । शपता ब्राह्मणं दीनंनैष धर्मस्तपस्विनाम्

శిష్యా, ఈ కార్యం చేసి నీవు నాకు ప్రీతికరమైనది చేయలేదు; దీన బ్రాహ్మణుని శపించడం తపస్వుల ధర్మం కాదు।

Verse 169

समो मानेऽपमाने च समलोष्टाश्मकांचनः । तपस्वी सिद्धिमायाति सुहृच्छत्रुसमाकृतिः

మానాపమానాలలో సమంగా ఉండి, మట్టిగడ్డ, రాయి, బంగారం అన్నిటినీ సమదృష్టితో చూసి, మిత్రశత్రువులను ఒకేలా భావించే తపస్వి సిద్ధిని పొందుతాడు।

Verse 170

तस्मादजानता वत्स शप्तोऽयं ब्राह्मणस्त्वया । बाल्यभावात्प्रसादोऽस्य भूयोयुक्तो ममाज्ञया

కాబట్టి వత్సా, తెలియక నీవు ఈ బ్రాహ్మణుని శపించావు; నీ బాల్యభావం కారణంగా, నా ఆజ్ఞ ప్రకారం ఇప్పుడు అతనికి మరింత గొప్ప ప్రసాదం (అనుగ్రహం) కలిగించాలి, దోషం నివృత్తి కావడానికి।

Verse 171

अथ श्रीवर्धनः प्राह प्रणिपत्य निजं गुरुम् । अमर्षवशमापन्नः कृतांजलिपुटः स्थितः

అప్పుడు శ్రీవర్ధనుడు తన గురువుకు ప్రణామం చేసి, కోపావేశంలో ఉన్నప్పటికీ, అంజలి ముద్రతో నిలబడి పలికెను।

Verse 172

अज्ञानाद्यदिवा ज्ञानान्मया यद्व्याहृतं वचः । तत्तथैव न संदेहस्तस्मान्मौनं गुरो कुरु

అజ్ఞానంతో గానీ జ్ఞానంతో గానీ నేను పలికిన మాటలు అచ్చంగా అలాగే సత్యం—ఇందులో సందేహం లేదు. కనుక, ఓ గురుదేవా, మౌనం వహించండి।

Verse 173

न मृषा वचनं प्रोक्तं स्वैरेणापि गुरो मया । किं पुनर्यत्तवार्थाय तस्मान्मौनं समाचर

ఓ గురుదేవా, నిర్లక్ష్యంగానైనా నేను అసత్య వాక్యం పలకలేదు; మరి మీ కార్యార్థం విషయంలో ఎలా అసత్యం పలుకుతాను? కనుక మౌనం ఆచరించండి।

Verse 174

पश्चादुदयते सूर्यः शोषं याति महार्णवः । अपि मेरुश्च शीर्येत न मे स्यादन्यथा वचः

సూర్యుడు పశ్చిమంలో ఉదయించినా, మహాసముద్రం ఎండిపోయినా, మేరుపర్వతం కూడా కూలిపోయినా—నా మాట మాత్రం ఇతరథా కాదే।

Verse 175

तमुवाच गुरुः शिष्यं स पुनः श्लक्ष्णया गिरा । जानाम्यहं न ते वाणी कथंचिज्जायतेऽन्यथा

అప్పుడు గురువు శిష్యునితో మళ్లీ మృదువైన వాక్యాలతో పలికెను—“నీ వాణి ఏ విధంగానూ ఇతరథా కాదని నాకు తెలుసు।”

Verse 176

सदा शिष्यो वयःस्थोपि शासनीयः प्रयत्नतः । किं पुनर्बाल एव त्वं तेन त्वां वच्मि भूरिशः

శిష్యుడు వయసులో వృద్ధుడైనా సదా యత్నపూర్వకంగా శాసించబడవలెను; మరి నీవు ఇంకా బాలుడవు—అందుకే నేను నిన్ను పదేపదే ఉపదేశిస్తున్నాను।

Verse 177

धर्मं न व्ययते कोऽपि मुनीनां पूर्वसंचितम् । तपोधर्मविहीनानां गतिस्तेषां न विद्यते

పూర్వ మునులు సంచితమైన ధర్మాన్ని ఎవ్వరూ క్షీణింపజేయలేరు; కానీ తపస్సు, ధర్మం లేనివారికి శుభగతి లేదు।

Verse 178

तस्मात्क्षमां पुरस्कृत्य वर्तितव्यं तपस्विभिः

కాబట్టి తపస్వులు క్షమను ముందుంచి ప్రవర్తించవలెను।

Verse 179

न पापं प्रति पापः स्याद्बुद्धिरेषा सनातनी । आत्मनैव हतः पापो यः पापं तु समाचरेत्

పాపానికి ప్రతిగా పాపం చేయకూడదు—ఇది సనాతన బుద్ధి; పాపం చేసేవాడు తన చేతనే నశిస్తాడు।

Verse 180

दग्धः स दहते भूयो हतमेवनिहंति च । सम्यग्ज्ञानपरित्यक्तो यः पापे पापमाचरेत्

దగ్ధమైనది మళ్లీ దహింపజేస్తుంది, హతమైనది మళ్లీ హతం చేస్తుంది; సమ్యగ్జ్ఞానాన్ని విడిచి పాపానికి ప్రతిగా పాపం చేసేవాడు వినాశాన్నే పెంచుతాడు।

Verse 181

उपकारिषु यः साधुः साधुत्वे तस्य को गुणः । अपकारिषु यः साधुः कीर्त्यते जनैः

ఉపకారం చేసినవారిపట్ల మాత్రమే సజ్జనుడైతే, ఆ సజ్జనత్వంలో ప్రత్యేక గుణమేముంది? అపకారం చేసినవారిపట్ల కూడా సజ్జనుడై ఉండేవాడే ప్రజలచే ప్రశంసింపబడతాడు।

Verse 182

एवमुक्त्वा स तं शिष्यं ततो मामिदमब्रवीत् । दयया परया युक्तः सुव्रतः शंसितव्रतः

శిష్యునితో ఇలా చెప్పి, తరువాత నాతో ఈ మాటలు పలికాడు। పరమ కరుణతో యుక్తుడైన, వ్రతాచరణలో ప్రసిద్ధుడైన సువ్రతుడు ఇలా అన్నాడు।

Verse 183

नान्यथा वचनं भावि मम शिष्यस्य पन्नग । कञ्चित्कालं प्रतीक्षस्व तस्मात्सर्पवपुःस्थितः

హే పన్నగ! నా శిష్యుని వాక్యం ఇతరథా కాదే; అది తప్పక నెరవేరుతుంది। కాబట్టి కొంతకాలం వేచి ఉండు—సర్పదేహంలోనే స్థితుడవై ఉండు।

Verse 184

सर्प उवाच । कस्मिन्काले मुनिश्रेष्ठ शापो मेऽस्तमुपैष्यति । प्रसादं कुरु दीनस्य शापस्याज्ञानिनस्तथा

సర్పుడు అన్నాడు—హే మునిశ్రేష్ఠా! నా శాపం ఏ సమయంలో అంతమవుతుంది? నేను దీనుడను; శాప స్వరూపం తెలియని వాడను—నాపై కృప చూపండి।

Verse 185

सुव्रत उवाच । मुहूर्तमपि गीतादि यः करोति शिवालये । न तस्य शक्यते कर्तुं संख्या धर्मस्य भद्रक

సువ్రతుడు అన్నాడు—హే భద్రక! శివాలయంలో ఒక ముహూర్తమైనా గానం మొదలైన భక్తిక్రియలు చేసే వాడికి లభించే ధర్మఫలాన్ని లెక్కించలేం।

Verse 186

मुहूर्तमपि यो विघ्नं करोति च महोत्सवे । तस्य पापस्य नो संख्या कर्तुं शक्या हि केनचित्

మహోత్సవంలో ఎవడు ఒక ముహూర్తమాత్రమైనా విఘ్నం కలిగిస్తాడో, అతని పాపపరిమాణాన్ని ఎవ్వరూ లెక్కించలేరు।

Verse 188

शैवं षडक्षरं मंत्रं योजपेच्छ्रद्धयान्वितः । अपि ब्रह्मवधा त्पापं जातं तस्य प्रणश्यति

శ్రద్ధతో శైవ షడక్షర మంత్రాన్ని జపించేవాడికి బ్రహ్మహత్య వల్ల కలిగిన పాపముకూడా నశిస్తుంది।

Verse 189

दशभिर्दिनजं पापं विंशत्या वत्सरोद्भवम् । षडक्षरस्य जाप्येन पापं क्षालयते नरः

పది జపాలతో ఒక దినపు పాపం, ఇరవై జపాలతో ఒక సంవత్సరపు పాపం తొలగుతుంది; షడక్షర జపంతో మనిషి పాపాన్ని కడుగుతాడు।

Verse 190

तस्मात्त्वं जलमध्यस्थस्तं मंत्रं जप सादरम् । येन पापं क्षयं याति कृतमप्यन्यजन्मनि

కాబట్టి నీవు జలమధ్యంలో నిలిచి ఆ మంత్రాన్ని భక్తితో జపించు; దానివల్ల ఇతర జన్మలో చేసిన పాపమూ క్షయమవుతుంది।

Verse 191

यदा त्वां जलमध्यस्थं वत्सोनाम द्विजो रुषा । ताडयिष्यति दण्डेन तदा मोक्षमवाप्स्यसि

నీవు జలమధ్యంలో ఉన్నప్పుడు, వత్సోనామక ద్విజుడు కోపంతో దండంతో నిన్ను కొడతాడు—అప్పుడు నీవు మోక్షాన్ని పొందుతావు।

Verse 192

तस्माद्गच्छ द्रुतं सर्प स्थानादस्माज्जलाशये । किञ्चिदिष्टं मया प्रोक्तो विरराम स सन्मुनिः

కాబట్టి, ఓ సర్పమా, ఈ స్థలమునుండి త్వరగా జలాశయమునకు వెళ్ళుము. నేను హితకరమూ ఇష్టమూ అయిన మాటలు చెప్పి, ఆ సన్ముని మౌనమయ్యెను.

Verse 193

ततोऽहं दुःखसंयुक्तः संप्राप्तोऽत्र जलाशये । षडक्षरं जपन्मन्त्रं नित्यमेव व्यवस्थितः

అప్పుడు నేను దుఃఖంతో కూడి ఈ పవిత్ర జలాశయమునకు వచ్చి, ప్రతిదినము స్థిరనిశ్చయంతో షడక్షర మంత్రాన్ని నిరంతరం జపించుచుండితిని.

Verse 194

त्वत्प्रसादादहं मुक्तः सर्पत्वाद्ब्राह्मणोत्तम । किं करोमि प्रियं तेऽद्य तस्माच्छीघ्रतरं वद

హే బ్రాహ్మణోత్తమా! నీ ప్రసాదముచేత నేను సర్పత్వమునుండి విముక్తుడనయ్యాను. ఈ రోజు నీకు ప్రియమైన ఏ సేవ చేయుదును? కనుక త్వరగా చెప్పుము.

Verse 195

वत्सोनाम न सन्देहः स त्वं यः कीर्तितो मम । सुव्रतेन विमानं मे पश्यैतदुपसर्पति

నీ పేరు ‘వత్స’—సందేహమే లేదు; నేను కీర్తించినవాడవు నీవే. నీ శుభవ్రతబలముచేత చూడు, నా విమానం ఇక్కడికి సమీపముగా వచ్చుచున్నది.

Verse 196

ततः प्रोक्तो मया सम्यक्स सर्पो दिव्यरूपधृक् । भगवन्नुपदेशं मे किञ्चिद्देहि शुभाव हम्

అప్పుడు దివ్యరూపము ధరించిన ఆ సర్పముతో నేను సమ్యకంగా పలికితిని: ‘భగవన్! నాకు శుభప్రదమైన కొంత ఉపదేశము దయచేయుము.’

Verse 197

येन नो जायते दुःखं प्रियलोपसमुद्भवम् । न दारिद्यं न च व्याधिर्न च शत्रुपराभवः

దీనివల్ల ప్రియవియోగజన్య దుఃఖం కలగదు; దారిద్ర్యం లేదు, వ్యాధి లేదు, శత్రువుల చేత పరాజయం కూడా లేదు।

Verse 198

अथोवाच स मां भूयः सोत्सुकः पुरुषोत्तमः । प्रश्नभारः समाख्यातस्त्वया मम द्विजोत्तम

అప్పుడు ఆ పురుషోత్తముడు మరల ఆసక్తితో నాతో పలికెను— ‘ఓ ద్విజోత్తమా! నీవు నా ప్రశ్నభారమంతటిని వివరించితివి।’

Verse 199

न चैतच्छक्यते वक्तुं विमाने समुपस्थिते । विस्तरात्तु ततो वच्मि संक्षेपेण तव द्विज

ఇప్పుడు విమానం సమీపంలో ఉన్నందున విస్తారంగా చెప్పలేను; కనుక ఓ ద్విజా, నీకు సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను।

Verse 200

शैवः षडक्षरो मन्त्रो नृणामशुभहारकः । स त्वया शक्तितो विप्र जपनीयो दिवानिशम्

శైవ షడక్షర మంత్రం మనుష్యుల అశుభాన్ని హరిస్తుంది; ఓ విప్రా, నీ శక్తి మేరకు దివానిశలు జపించవలెను।

Verse 201

ततः प्राप्स्यत्यसंदिग्धं यद्यद्वांछसि चेतसा । स्वर्गं वा यदि वा मोक्षं विमुक्तः सर्वपातकैः

ఆ సాధన వలన నీవు నిస్సందేహంగా హృదయంలో కోరినదంతా పొందుతావు—స్వర్గమో మోక్షమో—సర్వపాపాల నుండి విముక్తుడవుతావు।

Verse 202

मया हि सुमहत्पापं सर्वदा समनुष्ठितम् । तत्रापि मंत्रमाहात्म्यात्प्राप्ता लोका महोदयाः

నేను ఎల్లప్పుడూ మహాపాపాన్ని ఆచరించితిని; అయినా మంత్ర మహాత్మ్యముచేత మహోదయమయిన ఉత్తమ లోకములను పొందితిని.

Verse 203

एको दानानि सर्वाणि यच्छति श्रद्धयान्वितः । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

ఒకడు శ్రద్ధతో సమస్త దానములు ఇస్తాడు; మరొకడు షడక్షర మంత్రం జపిస్తాడు—ఇద్దరికీ ఫలం సమమని చెప్పబడింది.

Verse 204

सर्वतीर्थाभिषेकं च कुरुतेऽन्यो नरो द्विज । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

హే ద్విజా! ఒకడు సమస్త తీర్థాలలో అభిషేకస్నానం చేస్తాడు; మరొకడు షడక్షర మంత్రం జపిస్తాడు—ఇద్దరికీ ఫలం సమమని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 205

चांद्रायणसहस्रं तु कुरुतेऽन्यो यथोचितम् । षडक्षरं जपेदन्यो मंत्रं ताभ्यां समं फलम्

మరొకడు విధివిధానముగా వెయ్యి చాంద్రాయణ వ్రతములు ఆచరిస్తాడు; ఇంకొకడు షడక్షర మంత్రం జపిస్తాడు—ఇద్దరికీ ఫలం సమమని స్మరించబడింది.

Verse 206

वर्षास्वाकाशशायी च हेमंते सलिलाशयः । पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे यावद्वर्षशतं नरः

మనిషి వర్షాకాలంలో ఆకాశం క్రింద శయనిస్తాడు, హేమంతంలో నీటిలో నివసిస్తాడు, గ్రీష్మంలో పంచాగ్ని సాధన చేస్తాడు—ఇలా సంపూర్ణ వంద సంవత్సరాలు.

Verse 207

अन्यः षडक्षरं मन्त्रं शुचिः श्रद्धासमन्वितः । जपेदहर्निशं मर्त्यः फलं ताभ्यां समं स्मृतम्

మరొకుడు—శుచిగా, శ్రద్ధతో కూడిన మానవుడు—షడక్షర మంత్రాన్ని పగలు రాత్రి జపిస్తే, దాని ఫలం వాటిద్దరికీ సమానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 208

पितृपक्षे सदा चैको गयायां श्राद्धमाचरेत् । अन्यः षडक्षरं मन्त्रं जपेत्ताभ्यां समं फलम्

పితృపక్షంలో ఒకడు ఎల్లప్పుడూ గయాలో శ్రాద్ధం ఆచరిస్తాడు; మరొకడు షడక్షర మంత్రం జపిస్తాడు—ఫలం రెండింటికీ సమానం।

Verse 209

गोसहस्रं ददात्येकः कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । षडक्षरं जपेन्मंत्रमन्यस्ताभ्यां समं फलम्

ఒకడు కార్తిక మాసంలో జ్యేష్ఠ-పుష్కరంలో వెయ్యి గోవులను దానం చేస్తాడు; మరొకడు షడక్షర మంత్రం జపిస్తాడు—ఫలం రెండింటికీ సమానం।