Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 159

Devanagari script

वेष्टयामास भोगेन निश्चलस्य महात्मनः । एतस्मिन्नंतरे शिष्यस्तस्यासीत्सुतपोऽन्वितः

Transliteration

veṣṭayāmāsa bhogena niścalasya mahātmanaḥ | etasminnaṃtare śiṣyastasyāsītsutapo'nvitaḥ

Translation

ఆ సర్పము నిశ్చలమైన మహాత్ముని తన భోగముతో చుట్టివేసెను. ఇదే సమయంలో అతని శిష్యుడు, సుతపస్సుతో యుక్తుడై, అక్కడే ఉన్నాడు.

Word by Word

• वेष्टयामास: wrapped/coiled around
• वेष्टयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वेष्ट् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूतः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — Perfect, 3rd person singular, parasmaipada

• भोगेन: with (its) coil/body
• भोगेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम् — Masculine, instrumental singular

• निश्चलस्य: of the motionless
• निश्चलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: निश्चल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचनम्; विशेषणम् (महात्मनः) — Masculine, genitive singular

• महात्मनः: of the great-souled one
• महात्मनः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचनम् — Masculine, genitive singular

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम् — Locative singular (in this)

• अन्तरे: in the interval/meanwhile
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचनम् — Neuter, locative singular

• शिष्यः: the disciple
• शिष्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम् — Masculine, nominative singular

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचनम् — Genitive singular

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूतः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् — Imperfect, 3rd person singular

• सुतपः: Sutapas
• सुतपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुतपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम् — Masculine, nominative singular (proper name)

• अन्वितः: endowed/associated (with)
• अन्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (अनु + √इ; कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; विशेषणम् (सुतपः) — Masculine, nominative singular

Speaker

Sūta (deduced: Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaidyanātha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A large serpent coils around a motionless ascetic in meditation; nearby, a young disciple with matted hair and ascetic garb watches with concern and reverence, the scene charged with awe and courage.

Characters & Entities

• Suprabha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The saint’s immovability under threat exemplifies mastery of fear; the disciple’s presence signals transmission of dharma through lineage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter is within a tīrtha-māhātmya framework; the site is not specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates a test-like event highlighting yogic steadiness.