Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67
Devanagari script
क्व गतासि विशालाक्षि विजनेऽस्मिन्विहाय माम् । नाहं गृहं गमिष्यामि मम दुःखाय निर्दयः
Transliteration
kva gatāsi viśālākṣi vijane'sminvihāya mām | nāhaṃ gṛhaṃ gamiṣyāmi mama duḥkhāya nirdayaḥ
Translation
ఓ విశాలనేత్రి! ఈ నిర్జన స్థలంలో నన్ను వదిలి నీవు ఎక్కడికి వెళ్లావు? నేను ఇంటికి వెళ్లను; నిర్దయమైన విధి నాకు దుఃఖమే మిగిల్చింది.
Word by Word
क्वwhere?
क्व:
Kriyāviśeṣaṇa (Interrogative: place)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय (interrogative adverb)
गताgone
गता:
Kriyā (Predicate complement)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त-क्त (Past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘gone’ (addressed to female)
असिare
असि:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
विशालाक्षिO wide-eyed one
विशालाक्षि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविशाल + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘विशाले अक्षिणी यस्याः सा’
विजनेin a lonely place
विजने:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootविजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location qualifier)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विहायhaving left
विहाय:
Kriyāviśeṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootवि-हा (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), ‘having abandoned/left’
माम्me
माम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, द्वितीया (2nd/कर्म)
नnot
न:
Nipāta (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formएकवचन, प्रथमा (1st/कर्ता)
गृहम्home
गृहम्:
Karma/Goal (Destination)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
गमिष्यामिI will go
गमिष्यामि:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट् (Simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्
ममfor me / of me
मम:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (Genitive singular)
दुःखायfor (my) sorrow
दुःखाय:
Sampradāna/Prayojana (Purpose/result: for sorrow)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन (Dative singular)
निर्दयःcruel/merciless
निर्दयः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootनिर्दय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (predicate adjective of ‘aham’)
Speaker
Narrator (addressing his beloved; direct speech within the narrative)
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The bereaved calls out to his beloved in an empty forest, arms extended, face turned upward, tears streaming; the emptiness answers with silence.
FAQs
Lamentation reveals the mind’s dependence; the dharmic cure is inner refuge rather than outer clinging.
Not identified in this single verse; it is part of a continuing tīrthamāhātmya storyline.
None.