Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

किं वा देवप्रसादस्तु तवौषधिकृतोऽथवा । तच्च पुण्यतमं तात त्वं मे ब्रूहि सविस्तरम्

Transliteration

kiṃ vā devaprasādastu tavauṣadhikṛto'thavā | tacca puṇyatamaṃ tāta tvaṃ me brūhi savistaram

Translation

లేదా ఇది దేవప్రసాదమా, లేక ఏదైనా పవిత్ర ఔషధి ప్రభావమా? తాతా! ఆ అత్యంత పుణ్యకారణాన్ని నాకు విస్తారంగా చెప్పు.

Word by Word

• किम्: what?
• किम्: Prashna (Interrogative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — interrogative

• वा: or
• वा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय — ‘or’

• देवप्रसादः: divine grace
• देवप्रसादः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां प्रसादः / देवस्य प्रसादः)

• तु: indeed, then
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय — विरोध/विशेषार्थक particle ‘but/indeed’

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive ‘of you/your’

• औषधिकृतः: produced by medicine/herbs
• औषधिकृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: औषधि (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; तृतीया-तत्पुरुषः (औषध्या कृतः) ‘made by medicine’

• अथवा: or else
• अथवा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: अथवा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय — ‘or else’

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘that’

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय — conjunction ‘and’

• पुण्यतमम्: most holy/most meritorious
• पुण्यतमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + तमप् (तद्धित/तमतम-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — superlative adjective ‘most meritorious’ (agreeing with तत्)

• तात: O dear sir
• तात: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — Vocative ‘dear father/sir’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन — Nominative ‘you’

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी, एकवचन — enclitic ‘to me/for me’ (dative)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन — ‘tell!’

• सविस्तरम्: in detail
• सविस्तरम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स (उपसर्ग/सम्) + विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative) — ‘in detail’

Speaker

An unnamed listener (likely a sage/interlocutor)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The questioner enumerates possible sources—divine grace, herbs, mantra—gesturing as if listing; the muni listens, smiling faintly, with ritual implements nearby (kamandalu, japa-mālā).

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse distinguishes higher causes of power—grace and dharmic practice—from merely material aids, urging disclosure of the truly puṇya source.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it functions as a transitional inquiry within the Tīrthamāhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it asks for the explanation of the source (tapas/mantra/grace).