Adhyaya 199

Verse 1

ऋषय ऊचुः । तिस्रःकोट्योर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । श्रूयते सूत कार्त्स्न्येन कीर्त्यमाना मुनीश्वरैः

ఋషులు పలికిరి—హే సూతా, ఈ భూతలమున తీర్థములు మూడు కోట్లు మరియు అర్ధకోటి ఉన్నవని శ్రుతి; మునీశ్వరులు వాటిని సంపూర్ణంగా కీర్తించుచున్నారు।

Verse 2

कथं लभ्येत सर्वेषां तीर्थानां स्नानजं फलम् । अल्पायुर्भिर्महाभाग कलिकाल उपस्थिते

హే మహాభాగ, కలికాలము వచ్చినప్పుడు జనులు అల్పాయుష్కులై యుండగా, సమస్త తీర్థస్నానఫలము ఎలా లభించును?

Verse 3

सूत उवाच । क्षेत्रत्रयमिहाख्यातं तथारण्यत्रयं महत् । पुरीत्रयं वनान्येव त्रीणि ग्रामास्तथात्रयः

సూతుడు పలికెను—ఇక్కడ మూడు క్షేత్రములు ప్రకటింపబడినవి; అలాగే మూడు మహారణ్యములు; మూడు పురములు, మూడు వనప్రదేశములు, మరియు అలాగే మూడు గ్రామములు।

Verse 4

तथा तीर्थत्रयं चान्यत्पर्वतत्रितयान्वितम् । महानदीत्रयं चैव सर्वपातकनाशनम्

అదేవిధంగా మరొక తీర్థత్రయం ఉంది, అది పర్వతత్రయంతో కూడి ఉంది; అలాగే మహానదుల త్రయం కూడా ఉంది—అది సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 5

मर्त्यलोकेस्थितं विप्राः सर्वतीर्थफलप्रदम् । सर्वेष्वेतेषु यः स्नाति स सर्वेषां फलं लभेत्

హే విప్రులారా, మర్త్యలోకంలో స్థితమైన ఇది సమస్త తీర్థఫలాలను ప్రసాదించేది. ఎవడు వీటన్నిటిలో స్నానం చేస్తాడో, అతడు అన్నిటి సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 6

चतुर्विंशतिसंख्यानामिदमाह प्रजापतिः । य एकस्मिंस्त्रिके स्नाति सर्व त्रिकफलं लभेत्

ఇరవై నాలుగు సంఖ్యగా ఉన్న ఈ సమూహం గురించి ప్రజాపతి ఇలా ప్రకటించాడు: వీటిలో ఏ ఒక్క త్రయంలో స్నానం చేసినవాడు, సమస్త త్రయాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 7

ऋषय ऊचुः त्रीणि क्षेत्राणि कानीह तथारण्यानि कानि च । पुर्यस्तिस्रो महाभाग काःख्याताश्च वनानि च

ఋషులు పలికిరి—ఇక్కడి మూడు క్షేత్రాలు ఏవి, అలాగే మూడు ఆరణ్యాలు ఏవి? హే మహాభాగ, ప్రసిద్ధమైన మూడు పురీలు ఏవి, మరియు ఖ్యాతమైన వనాలు ఏవి?

Verse 8

के ग्रामाः कानि तीर्थानि के नगाः सरितश्च काः । नामभिर्वद नः सूत सर्वाण्येतानि विस्तरात्

ఏ గ్రామాలు, ఏ తీర్థాలు, ఏ పర్వతాలు, మరియు ఏ నదులు? హే సూతా, ఇవన్నీ పేర్లతో మాకు విస్తారంగా చెప్పుము.

Verse 9

सूत उवाच कुरुक्षेत्रमिति ख्यातं प्रथमं क्षेत्रमुत्तमम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं द्वितीयं परिकीर्तितम्

సూతుడు పలికెను—‘కురుక్షేత్రము’ అని ప్రసిద్ధమైనది మొదటి, పరమోత్తమ క్షేత్రము. హాటకేశ్వరజమైన (హాటకేశ్వర సంబంధమైన) క్షేత్రము రెండవదిగా కీర్తించబడింది.

Verse 10

प्राभासिकं तृतीयं तु क्षेत्रं हि द्विजसत्तमाः । एतत्क्षेत्रत्रयं पुण्यं सर्वपातकनाशनम्

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మూడవ క్షేత్రము ప్రాభాసికము. ఈ క్షేత్రత్రయం పుణ్యమయమై సమస్త పాతకాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 11

यथोक्तविधिना दृष्ट्वा नरः पापात्प्रमुच्यते । यो यं काममभिध्यायन्क्षेत्रेष्वेतेषु भक्तितः

శాస్త్రోక్త విధానమున దర్శించినచో మనిషి పాపమునుండి విముక్తుడగును. మరియు ఈ క్షేత్రాలలో భక్తితో ఏ ఏ కోరికను ధ్యానించునో—

Verse 12

स्नानं करोति तस्येष्टं मनसो जायते फलम् । चतुर्विंशतिमानेषु स्नातो भवति स द्विजाः

—మరియు స్నానం చేయునప్పుడు, అతని మనస్సు కోరిన ఫలము కలుగును. హే ద్విజులారా! అతడు ఇరవై నాలుగింటిలో స్నానించినవాడిగా భావింపబడును.

Verse 13

एकं तु पुष्करारण्यं नैमिषारण्यमेव च । धर्मारण्यं तृतीयं तु तेषां संकीर्त्यते द्विजाः

హే ద్విజులారా! ఒకటి పుష్కరారణ్యము, మరొకటి నైమిషారణ్యమునే. మూడవది ధర్మారణ్యము—ఇవే అని కీర్తించబడును.

Verse 14

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ఈ మూడు తీర్థాలలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, వాడు చతుర్వింశతి-భాగ పుణ్యఫలానికి భాగస్వామి అవుతాడు।

Verse 15

वाराणसी पुरीत्येका द्वितीया द्वारकापुरी । अवन्त्याख्या तृतीया च विश्रुता भुवनत्रये

వారణాసీ పురి మొదటి పవిత్ర నగరం; రెండవది ద్వారకాపురి; మూడవది—త్రిభువనమంతటా ప్రసిద్ధమైన—అవంతీ (ఉజ్జయిని) అని పిలువబడుతుంది।

Verse 16

एतासु यो नरः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ఈ (మూడు) పవిత్ర పురీలలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, వాడు చతుర్వింశతి-భాగ పుణ్యానికి అర్హుడవుతాడు।

Verse 17

वृन्दावनं वनं चैकं द्वितीयं खांडवं वनम् । ख्यातं द्वैतवनं चान्यत्तृतीयं धरणीतले

వృందావనం ఒక (శ్రేష్ఠ) పవిత్ర వనం; రెండవది ఖాండవ వనం; మూడవది—భూమిపై కూడా ఖ్యాతిగాంచిన—ప్రసిద్ధ ద్వైతవనం।

Verse 18

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ఈ మూడు వనాలలో (సంబంధిత తీర్థాలలో) ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, వాడు చతుర్వింశతి-భాగ పుణ్యానికి భాగస్వామి అవుతాడు।

Verse 19

कल्पग्रामः स्मृतश्चैकः शालिग्रामो द्वितीयकः । नंदिग्रामस्तृतीयस्तु विश्रुतो द्विजसत्तमाः

కల్పగ్రామము మొదటిగా స్మరింపబడును, శాలిగ్రామము రెండవది; మూడవది, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ప్రసిద్ధ నందిగ్రామము.

Verse 20

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ఈ మూడు తీర్థాలలో ఎవడు స్నానము చేయునో, అతడు ఇరవై నాలుగు భాగాల పుణ్యఫలానికి పాత్రుడగును.

Verse 21

अग्नितीर्थं स्मृतं चैकं शुक्लतीर्थमथापरम् । तृतीयं पितृतीर्थं तु पितॄणामतिवल्लभम्

అగ్నితీర్థము ఒకటిగా స్మరింపబడును, మరొకటి శుక్లతీర్థము; మూడవది పితృతీర్థము, పితృదేవతలకు అత్యంత ప్రియమైనది.

Verse 22

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ఈ మూడు తీర్థాలలో ఎవడు స్నానము చేయునో, అతడు ఇరవై నాలుగు భాగాల పుణ్యఫలానికి పాత్రుడగును.

Verse 23

श्रीपर्वतः स्मृतश्चैको द्वितीयश्चार्बुदस्तथा । तृतीयो रैवताख्योऽत्र विख्यातः पर्वतोत्तमाः

శ్రీపర్వతము మొదటిగా స్మరింపబడును, రెండవది అర్బుదము (ఆబూ); ఇక్కడ మూడవది రైవతనామక ప్రసిద్ధ పర్వతము, ఓ పర్వతోత్తమా.

Verse 24

त्रिष्वेतेषु च यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ఈ మూడు తీర్థాలలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, అతడు ఇరవై నాలుగు భాగాల పుణ్యఫలానికి పాత్రుడగును।

Verse 25

गंगा नदी स्मृता पूर्वा नर्मदाख्या तथा परा । सरस्वती तृतीया तु नदी प्लक्षसमुद्भवा

మొదట గంగా నదిగా స్మరించబడింది; తరువాత నర్మదా అనే నది; మూడవది సరస్వతి నది, అది ప్లక్షమూలంగా ఉద్భవించిందని చెప్పబడుతుంది।

Verse 26

आसु सर्वासु यः स्नाति चतुर्विंशतिभाग्भवेत्

ఇవన్నింటిలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, అతడు ఇరవై నాలుగు భాగాల మేర పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 27

एतेष्वेव हि सर्वेषु यः स्नानं कुरुते नरः । सार्धकोटित्रयस्यात्र स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्

ఇవన్నింటిలోనూ ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, అతడు ఇక్కడ మూడున్నర కోట్ల పుణ్యానికి సమానమైన సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 28

यश्चैकस्मिन्नरः स्नाति स त्रिकस्य फलं लभेत्

ఇవాటిలో ఒక్కటిలో మాత్రమే ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, అతడు త్రయస్నాన ఫలంతో సమానమైన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 29

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । संक्षेपात्तीर्थजं पुण्यं लभ्यते यन्नरैर्भुवि

హే ద్విజోత్తములారా, మీరు అడిగినదంతా నేను వివరించాను. సంక్షేపంగా, భూమిపై మనుష్యులు తీర్థజన్య పుణ్యాన్ని ఈ విధంగా పొందుతారు.

Verse 30

सांप्रतं किं नु वो वच्मि यत्तद्वदत मा चिरम्

ఇప్పుడు నేను మీకు ఇంకేమి చెప్పాలి? మీరు చెప్పదలచినది/అడగదలచినది ఆలస్యం చేయకుండా చెప్పండి.

Verse 31

ऋषय ऊचुः हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यानि तीर्थानि सूतज । तानि प्रोक्तानि सर्वाणि त्वयाऽस्माकं सुविस्तरात्

ఋషులు అన్నారు: హే సూతపుత్రా, హాటకేశ్వర పుణ్యక్షేత్రంలో ఉన్న అన్ని తీర్థాలను నీవు మాకు విశదంగా వివరించావు.

Verse 32

तथा चायतनान्येव संख्यया रहितानि च । अपि वर्षशतेनात्र स्नानं कर्तुं न शक्यते

అలాగే ఇక్కడి ఆయతనాలు (దేవాలయాలు) కూడా లెక్కకు అందనివి. ఇక్కడ వంద సంవత్సరాల్లోనూ (అన్నిటిలో) స్నానం చేయడం సాధ్యం కాదు.

Verse 33

तेषु सर्वेषु मर्त्येन यथोक्तविधिना स्फुटम् । देवतायतनान्येव तथा द्रष्टुं महा मते

హే మహామతీ, వాటన్నిటిలో ఒక మానవుడు యథోక్త విధానంతో స్పష్టంగా ఆచరించడం, అలాగే దేవతల ఆయతనాలను దర్శించడం కూడా (అత్యంత కష్టం).

Verse 34

यस्मिन्स्नातो दिने चैव तस्य व्युष्टिः प्रकीर्तिता । अल्पायुषस्तदा मर्त्याः कृतेऽपि परिकीर्तिताः

ఏ దినమున స్నానము చేయబడునో, ఆ దినమునకే తగిన ‘వ్యుష్టి’ (గణిత ఆచారదినము) ప్రకటించబడింది. అయినా అప్పటికి మానవులు అల్పాయుష్కులని—యత్నించినా—కీర్తింపబడిరి.

Verse 35

त्रेतायां द्वापरे चापि किमु प्राप्ते कलौ युगे । एवमल्पायुषो ज्ञात्वा मानवान्सूतनंदन

త్రేతా, ద్వాపర యుగములలోనూ—ఇప్పుడు కలియుగము వచ్చి చేరినపుడు మరింతగా—మానవులు అల్పాయుష్కులని తెలిసికొని, ఓ సూతనందన, (సులభ మార్గాన్ని ఆలోచించవలెను)।

Verse 36

लभेरंश्च कथं सर्वतीर्थानां स्नानजं फलम् । देवदर्शनजं वापि विशेषान्निर्धनाश्च ये

అన్ని తీర్థాలలో స్నానముచేత కలిగే ఫలమును, దేవదర్శనముచేత కలిగే పుణ్యమును వారు ఎలా పొందగలరు—ప్రత్యేకించి ధనహీనులు, సాధనలేనివారు?

Verse 37

अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । येन तेषां भवेत्पुण्यं सर्वेषामेव हेलया

ఇక్కడ ఏదైనా ఉపాయం ఉందా—దైవమో మానవమో—దానివల్ల వారందరికీ సమస్త (తీర్థాల) పుణ్యము సులభంగా లభించునట్లు?

Verse 38

सूत उवाच । अस्मिन्नर्थे पुरा पृष्टो विश्वामित्रो महामुनिः । समुपेत्याश्रमं तस्य आनर्तेन महीभुजा

సూతుడు పలికెను—ఈ విషయమున పూర్వము మహాముని విశ్వామిత్రుడు ప్రశ్నింపబడెను; ఆనర్తదేశాధిపతి రాజు ఆయన ఆశ్రమమునకు వచ్చి సమీపించినప్పుడు।

Verse 39

राजोवाच । भगवन्नत्र तीर्थानि संख्यया रहितानि च । तेषु स्नानविधिः प्रोक्तः सर्वेष्वेव पृथक्पृथक्

రాజు పలికెను—హే భగవన్! ఇక్కడ తీర్థములు లెక్కలేనివి; వాటిలో స్నానవిధి కూడా ప్రతి తీర్థానికి వేరువేరుగా ఉపదేశించబడింది।

Verse 40

मासे वारे दिने चैव कुत्रचिन्मुनिसत्तमैः । दानानि च तथोक्तानि यथा स्नान विधिस्तथा

కొన్ని చోట్ల మునిశ్రేష్ఠులు మాసం, వారం, దినం ప్రకారముగా నియమాలను విధిస్తారు; దానములు కూడా అలాగే చెప్పబడ్డాయి—స్నానవిధి యథాతథంగా।

Verse 41

देवानां दर्शनं चापि पृथक्तेन प्रकीर्तितम् । न शक्यते फलं प्राप्तुं सर्वेषां केनचिन्मुने

దేవదర్శనం కూడా ప్రతి ఒక్కదానికి వేరువేరుగా కీర్తించబడింది; అందువల్ల, హే మునీ, ఎవరికీ అన్నిటి ఫలమును పొందడం సాధ్యం కాదు।

Verse 42

अपि वर्षशतेनापि किं पुनः स्तोकवासरैः । तस्माद्वद महाभाग सुखोपायं च देहिनाम्

నూరు సంవత్సరాలలోనూ ఇది సాధ్యం కాదు—అల్ప దినాలలో అయితే ఎలా? కనుక, హే మహాభాగ, దేహధారులకు సులభమైన ఉపాయాన్ని చెప్పుము।

Verse 43

एकस्मिन्नपि च स्नातस्तीर्थे प्राप्नोति मानवः । सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानजं सकलं फलम्

ఒకే తీర్థంలో స్నానమాత్రం చేసినా మనిషి అన్ని తీర్థాలలో స్నానముచేత కలిగే సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు।

Verse 45

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सुचिरं ध्यात्वा विश्वामित्रो महामुनिः । अब्रवीच्छृणु राजेंद्र सरहस्यं वदामि ते

సూతుడు పలికెను—అది విని మహాముని విశ్వామిత్రుడు చాలాసేపు ధ్యానించి, తరువాత ఇలా అన్నాడు: “హే రాజేంద్రా, వినుము; రహస్యంతో కూడిన ఈ ఉపదేశాన్ని నీకు చెప్పుదును.”

Verse 46

चत्वार्यत्र प्रकृष्टानि मुख्यतीर्थानि पार्थिव । येषु स्नाने कृते राजञ्छ्राद्धे च तदनंतरम् । सर्वेषामेव तीर्थानां स्नानजं लभ्यते फलम्

హే పార్థివా! ఇక్కడ నాలుగు అత్యుత్తమ ప్రధాన తీర్థాలు ఉన్నాయి. హే రాజా, వాటిలో స్నానం చేసి వెంటనే శ్రాద్ధం చేసినచో, సమస్త తీర్థస్నానఫలం లభించును.

Verse 47

सप्तविंशतिलिंगानि तथात्रैव स्थितानि च । सिद्धेश्वरप्रपूर्वाणि सर्वपापहराणि च

ఇక్కడే ఇరవైఏడు లింగాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి—సిద్ధేశ్వరమునుండి ప్రారంభమై—అవి అన్నీ సమస్త పాపాలను హరించేవి.

Verse 48

तेषु सर्वेषु दृष्टेषु भक्त्या पूतेन चेतसा । सर्वेषामेव देवानां भवेद्दर्शनजं फलम्

భక్తితో శుద్ధమైన మనస్సుతో వాటన్నిటినీ దర్శించినప్పుడు, సమస్త దేవతల దర్శనఫలం లభించును.

Verse 49

तथैकस्मिन्सुरे दृष्टे सर्वदेवसमुद्भवम् । फलं दर्शनजं भावि नराणां द्विजसत्तम

హే ద్విజసత్తమా! అలాగే ఇక్కడ సర్వదేవసముద్భవుడైన ఒక్క దేవుని దర్శించినా, మనుష్యులకు (సర్వదేవదర్శన) దర్శనజ ఫలం కలుగును.

Verse 50

राजोवाच । कानि चत्वारि तीर्थानि तत्र मुख्यानि सन्मुने । येषु स्नातो नरः सम्यक्सर्वेषां लभते फलम्

రాజు పలికెను—హే పవిత్ర మునివర్యా! అక్కడ ప్రధానమైన నాలుగు తీర్థాలు ఏవి? వాటిలో విధివిధానంగా స్నానం చేసినవాడు సమస్త తీర్థఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 51

विश्वामित्र उवाच । अत्रास्ति कूपिका पुण्या यस्यां संश्रयते गया । कृष्णपक्षे चतुर्दश्याममावास्यादिने तथा

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—ఇక్కడ పుణ్యమైన కూపిక (బావి) ఉంది; అందులో గయా స్వయంగా నివసిస్తుందని శ్రుతి. ముఖ్యంగా కృష్ణపక్ష చతుర్దశి, అలాగే అమావాస్య దినమున.

Verse 52

विशेषेण महाभाग कन्यासंस्थे दिवाकरे । निर्विण्णा भूमिलोकानां कृतैः श्राद्धैरनेकधा

హే మహాభాగా! ప్రత్యేకంగా సూర్యుడు కన్యారాశిలో ఉన్నప్పుడు, భూలోక జనులు అనేక విధాలుగా చేసిన శ్రాద్ధాల వల్ల గయా తృప్తి చెందుతుంది.

Verse 53

यस्तस्यां कुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

అక్కడ శ్రద్ధతో కూడి విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేసే వాడు,

Verse 54

तस्मिन्नहनि राजेंद्र स संतारयते पितॄन् । तथा तीर्थं द्वितीयं तु शंखतीर्थमिति स्मृतम्

హే రాజేంద్రా! ఆ దినముననే అతడు తన పితృదేవతలను ఉద్ధరిస్తాడు. అలాగే రెండవ తీర్థం ‘శంఖతీర్థం’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 55

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पश्येच्छंखेश्वरं ततः । सर्वेषां फलमाप्नोति माघस्य प्रथमेऽहनि

అక్కడ స్నానం చేసి అనంతరం శంఖేశ్వరుని దర్శించిన నరుడు, మాఘమాసపు మొదటి దినమున సమస్త తీర్థఫలమును పొందును.

Verse 56

तथा मन्नामकं तीर्थे तृतीयं मुख्यतां गतम् । अत्र स्नात्वा तु यः पश्येन्मया संस्थापितं हरम्

అదేవిధంగా నా పేరుతో ప్రసిద్ధమైన మూడవ తీర్థం కూడా ప్రధానతను పొందింది. ఇక్కడ స్నానం చేసి నేను స్థాపించిన హరుడు (శివుడు)ను దర్శించువాడు…

Verse 57

विश्वामित्रेश्वरं नाम सर्वेषां स फलं लभेत् । नभस्यस्य सिताष्टम्यां सर्वेषां लभते फलम्

ఆ శివుని పేరు విశ్వామిత్రేశ్వరుడు; ఆయన దర్శన-పూజలతో సమస్త (తీర్థ/కర్మ) ఫలము లభించును. నభస్య (భాద్రపద) మాస శుక్ల అష్టమిన సమస్త పుణ్యఫలము పొందును.

Verse 58

शक्रतीर्थमिति ख्यातं चतुर्थं बालमण्डनम् । तत्र स्नात्वा च पंचाहं शक्रेश्वरमवेक्ष्य च । आश्विनस्य सितेऽष्टम्यां सर्वेषां लभते फलम्

నాల్గవది ‘బాలమండనం’ అనే తీర్థం ‘శక్రతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి. అక్కడ ఐదు దినములు స్నానం చేసి, శక్రేశ్వరుని దర్శించి, ఆశ్విన మాస శుక్ల అష్టమిన సమస్త పుణ్యఫలమును పొందును.

Verse 59

राजोवाच । विधानं वद मे विप्र गयाकूप्याः समुद्भवम् । विस्तरेण महाभाग श्रद्धा मे महती स्थिता

రాజు పలికెను—హే విప్రా! గయాకూపీ యొక్క విధానమును మరియు ఉద్భవమును నాకు చెప్పుము. హే మహాభాగా! విస్తారంగా వివరించుము; నా శ్రద్ధ మహత్తుగా స్థిరమై ఉంది.

Verse 60

विश्वामित्र उवाच । अमावास्यादिने प्राप्ते तत्र कन्यागते रवौ । यः श्राद्धं कुरुते भक्त्या स पितॄंस्तारयेन्निजान्

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—అమావాస్య దినమున, సూర్యుడు కన్యారాశిలో ఉన్నప్పుడు, అక్కడ భక్తితో శ్రాద్ధం చేయువాడు తన పితృదేవతలను తారింపజేయును।

Verse 61

भर्तृयज्ञविधानेन शुद्धैः स्थानोद्भवैर्द्विजैः । भर्तृयज्ञविधिं त्यक्त्वा योऽन्येन विधिना नरः

భర్తృయజ్ఞ విధానమునుబట్టి, ఆ స్థలములో జన్మించిన శుద్ధ ద్విజులతో (శ్రాద్ధం) చేయించవలెను; కాని భర్తృయజ్ఞ విధిని విడిచి మరొక విధానముతో చేయు మనిషి…

Verse 62

श्राद्धं करोति मूढात्मा विहीनं स्थानजैर्द्विजैः । स्थानजैरपि वाऽशुद्धैस्तस्य तद्व्यर्थतां व्रजेत्

మూఢుడు స్థానిక ద్విజులు లేకుండా శ్రాద్ధం చేస్తాడు; లేదా స్థానిక ద్విజులు ఉన్నా వారు అశుద్ధులైతే, అతని ఆ కర్మ వ్యర్థమగును।

Verse 63

वृष्टिः स्यादूषरे यद्वत्सत्यमेतन्मयोदितम् । अंधस्याग्रे यथा नृत्यं प्रगीतं बधिरस्य च । तथा च व्यर्थतां याति अन्यस्थानोद्भवैर्द्विजैः

ఎండుబారిన నేలపై వర్షంలాగ—ఇది నేను పలికిన సత్యము; అంధుని ముందర నాట్యం, బధిరునికి గానం యెట్లనో, అట్లే ఇతరస్థలజ ద్విజులతో చేసిన (శ్రాద్ధం) వ్యర్థమగును।

Verse 64

ब्राह्मणैः कारयेच्छ्राद्धं मूर्खैरपि द्विजोत्तमाः । चतुर्वेदा अपि त्याज्या अन्यस्थानसमुद्भवाः

హే ద్విజోత్తమా! అజ్ఞాన బ్రాహ్మణులతోనైనా శ్రాద్ధం చేయించవలెను; కాని ఇతరస్థలమున జన్మించినవారు, చతుర్వేదులు అయినా, వర్జ్యులు।

Verse 65

दवे कर्मणि पित्र्ये वा सोमपाने विशेषतः । देशांतरगतो यस्तु श्राद्धं च कुरुते नरः । वैश्वानरपुरस्तेन कार्यं नान्यद्विजस्य च

దానకర్మలో, పితృకర్మలో, ముఖ్యంగా సోమపాన విధిలో—దేశాంతరానికి వెళ్లి శ్రాద్ధం చేసే మనిషి ముందుగా వైశ్వానరుడు (అగ్ని) సన్నిధిలో విధిని చేయాలి; మరియు ఇతర (అనుచిత) బ్రాహ్మణుని నియమించకూడదు.

Verse 66

संनिवेश्य दर्भबटूञ्छ्राद्धं कुर्याद्द्विजोत्तमाः । दक्षिणा भोजनं देयं स्थानिकानां चिरादपि

దర్భగడ్డి బటుకులను (ప్రతినిధులను) కూర్చోబెట్టి ఉత్తమ ద్విజుడు శ్రాద్ధం చేయాలి. దక్షిణా మరియు భోజనం ఇవ్వాలి—స్థానికులకు కూడా—తీర్థధర్మ భావంతో కర్మ సంపూర్ణమగుటకు.

Verse 67

पंचगव्यस्य संपूर्णो यथा कुम्भः प्रदुष्यति । बिंदुनैकेन मद्यस्य पतितेन नृपोत्तम

హే నృపోత్తమా! పంచగవ్యంతో నిండిన కుండలో మద్యం ఒక్క బిందువు పడితే అది కలుషితమవుతుంది; అలాగే పవిత్ర కర్మ కూడా స్వల్పమైనా అపవిత్ర మిశ్రమంతో చెడిపోతుంది.

Verse 68

एकेनापि च बाह्येन बहूनामपि भूपते । मध्ये समुपविष्टेन तच्छ्राद्धं दोषमाप्नुयात्

హే భూపతే! అనేకులు ఉన్నా, ఒక్క బయటి—అనర్హ—వ్యక్తి మధ్యలో కూర్చుంటే ఆ శ్రాద్ధం దోషాన్ని పొందుతుంది, కలుషితమవుతుంది.

Verse 69

स्थानजोऽपि चतुर्वेदो यद्यपि स्यान्न शुद्धिभाक् । बहूनामपि शुद्धानां मध्ये श्राद्धं विनाशयेत्

స్థానిక బ్రాహ్మణుడు చతుర్వేదజ్ఞుడైనా, శుద్ధి లేనివాడైతే, అనేక శుద్ధుల మధ్య కూర్చున్నా ఆ శ్రాద్ధాన్ని నాశనం చేస్తాడు.

Verse 70

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शुद्धं ब्राह्मणमानयेत्

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో శుద్ధుడైన బ్రాహ్మణుని (కర్మార్థం) ఆహ్వానించాలి।

Verse 71

स्थानिकं मूर्खमप्येवमलाभे गुणिनामपि । हीनांगमधिकांगं वा दूषितं नो तथा परम्

గుణవంతులైన (యోగ్య) బ్రాహ్మణులు లభించకపోతే, స్థానికుడు—అజ్ఞానుడైనా—అంగీకరించవచ్చు; ఎందుకంటే దూషితుడు (అపవిత్రుడు), అవయవహీనుడైనా లేదా అధికావయవుడైనా, అతడు అంతకన్నా హానికరుడు.

Verse 72

कन्यादाने तथा श्राद्धे कुलीनो ब्राह्मणः सदा । आहर्तव्यः प्रयत्नेन य इच्छेच्छुभमात्मनः । सोऽपि शुद्धिसमायुक्तो यदि स्यान्नृपसत्तम

కన్యాదానం మరియు శ్రాద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ కులీన బ్రాహ్మణుని ప్రయత్నపూర్వకంగా ఆహ్వానించాలి—తనకు శుభం కోరుకునేవాడు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా—అతడు శుద్ధితో యుక్తుడై ఉంటే.

Verse 73

वृक्षाणां च यथाऽश्वत्थो देवतानां यथा हरिः । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथा चाष्टकुलोद्भवः

వృక్షాలలో అశ్వత్థం శ్రేష్ఠమైనట్లే, దేవతలలో హరి శ్రేష్ఠుడు; అలాగే శ్రేష్ఠ స్థానిక బ్రాహ్మణులలో అష్టకులోద్భవుడు (ఎనిమిది కులజుడు) ప్రథముడిగా భావించబడతాడు।

Verse 74

आयुधानां यथा वज्रं सरसां सागरो यथा । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथाष्टकुलसंभवः

ఆయుధాలలో వజ్రం శ్రేష్ఠమైనట్లే, జలాశయాలలో సాగరం శ్రేష్ఠం; అలాగే శ్రేష్ఠ స్థానిక బ్రాహ్మణులలో అష్టకులసంభవుడు (ఎనిమిది కులజుడు) అత్యుత్తముడు.

Verse 75

उच्चैःश्रवा यथाऽश्वानां गजानां शक्रवाहनः । श्रेष्ठस्थानजविप्राणां तथाष्टकुलसंभवः

గుఱ్ఱాలలో ఉచ్చైఃశ్రవా శ్రేష్ఠుడు, ఏనుగులలో శక్రవాహనమైన ఐరావతం శ్రేష్ఠమైనట్లే, ఆ పుణ్యస్థానంలో జన్మించిన స్థానజ బ్రాహ్మణులలో అష్టకులసంభవుడు అత్యుత్తముడు।

Verse 76

नदीनां च यथा गंगा सतीनां चाप्यरुंधती । तद्वत्स्थानजविप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकः स्मृतः

నదులలో గంగా శ్రేష్ఠమైనట్లే, సతీమణుల్లో అరుంధతి శ్రేష్ఠమైనట్లే, ఆ పుణ్యస్థానంలో జన్మించిన స్థానజ బ్రాహ్మణులలో అష్టకులికుడు శ్రేష్ఠుడని స్మరించబడుతున్నాడు।

Verse 77

ग्रहाणां भास्करो यद्वन्नक्षत्राणां निशाकरः । तद्वत्स्थानजविप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकः स्मृतः

గ్రహాలలో భాస్కరుడు (సూర్యుడు) ప్రధానుడు, నక్షత్రాలలో నిశాకరుడు (చంద్రుడు) ప్రధానుడైనట్లే, ఆ పుణ్యస్థానంలో జన్మించిన స్థానజ బ్రాహ్మణులలో అష్టకులికుడు శ్రేష్ఠుడని స్మృత।

Verse 78

पर्वतानां यथा मेरुर्द्विपदानां द्विजोत्तमः । स्थानजानां तु विप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकस्तथा

పర్వతాలలో మేరువు అత్యుత్తమం, ద్విపదుల్లో ద్విజోత్తముడు అత్యున్నతుడైనట్లే, ఆ స్థలంలో జన్మించిన విప్రులలో అష్టకులికుడు కూడా శ్రేష్ఠుడు।

Verse 79

पक्षिणां गरुडो यद्वत्सिंहोऽरण्यनिवासिनाम् । स्थानजानां तु विप्राणां श्रेष्ठोऽष्टकुलिकस्तथा

పక్షుల్లో గరుడుడు శ్రేష్ఠుడు, అరణ్యనివాసుల్లో సింహం శ్రేష్ఠమైనట్లే, ఆ స్థలంలో జన్మించిన స్థానజ విప్రులలో అష్టకులికుడు కూడా శ్రేష్ఠుడు।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन श्राद्धे यज्ञे च पार्थिव । कन्यादाने विशेषेण योज्यश्चाष्टकुलोद्भवः

ఓ రాజా, ఇది తెలిసికొని శ్రాద్ధకర్మలోను యజ్ఞకర్మలోను, ముఖ్యంగా కన్యాదాన సమయంలో, యత్నపూర్వకంగా అష్టకులోద్భవ బ్రాహ్మణునే నియోగించవలెను।

Verse 81

नृत्यंति पितरस्तस्य गर्जंति च पितामहाः । वेदिमूले समालोक्य प्राप्तमष्टकुलं नृप

ఓ నృపా, వేదిక మూలంలో అష్టకులోద్భవ బ్రాహ్మణుని आगమనాన్ని చూచి, అతని పితృదేవతలు నర్తిస్తారు; పితామహులు ఆనందంతో గర్జిస్తారు।

Verse 82

पुनर्वदंति संहृष्टाः किमस्माकं प्रदास्यति । दौहित्रश्चापसव्येन जलं दर्भतिलान्वितम्

వారు సంహృష్టులై మళ్లీ అంటారు—‘ఇతడు మాకు ఏమి సమర్పించును?’—దౌహిత్రుడు అపసవ్యంగా దర్భతిలాలతో కూడిన జలాన్ని అర్పించినప్పుడు।

Verse 83

राजोवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं श्रैष्ठ्यमष्टकुलोद्भवम् । सर्वेषां नागराणां च तत्किं वद महामते

రాజు పలికెను—హే మహామతీ, మీరు అష్టకులోద్భవుని శ్రేష్ఠత్వాన్ని చెప్పారు; అయితే సమస్త నాగర బ్రాహ్మణులలో అది ఎందుకు? నాకు చెప్పండి।

Verse 84

न ह्यत्र कारणं स्वल्पं भविष्यति द्विजोत्तम

హే ద్విజోత్తమా, దీనికి కారణం నిశ్చయంగా స్వల్పమైనది కాదగును।

Verse 85

विश्वामित्र उवाच । सत्यमेतन्महाराज यत्त्वया व्याहृतं वचः । अन्येऽपि नागराः संति वेदवेदांगपारगाः

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—మహారాజా, నీవు పలికిన వాక్యం నిశ్చయంగా సత్యమే. వేదములు, వేదాంగములలో పారంగతులైన ఇతర నాగర బ్రాహ్మణులును ఉన్నారు.

Verse 86

श्राद्धार्हा यज्ञयोग्याश्च कन्यायोग्या विशेषतः । परं ते स्थापिता राजन्स्वयमिंद्रेण तत्र च

వారు శ్రాద్ధానికి ఆహ్వానయోగ్యులు, యజ్ఞకర్మలకు అర్హులు, ముఖ్యంగా కన్యా-వివాహ సంబంధాలకు తగినవారు. రాజా, అక్కడ ఆ పరమస్థానంలో వారిని స్వయంగా ఇంద్రుడే స్థాపించాడు.

Verse 87

प्रधानत्वेन सर्वेषां नागरैश्चापि कृत्स्नशः । तेन ते गौरवं प्राप्ताः स्थानेत्रैव विशेषतः

సర్వ విషయాలలో నాగరులు ప్రధానత్వాన్ని పొందినవారు; అందువల్ల వారు గౌరవాన్ని పొందారు—ప్రత్యేకంగా ఈ స్థలంలోనే.

Verse 88

तस्माच्छ्रूाद्धं प्रकर्तव्यं विप्रै श्चाष्टकुलोद्भवैः । अप्राप्तौ चैव तेषां तु कार्यं नागरसंभवैः

కాబట్టి శ్రాద్ధం అష్టకులాలలో జన్మించిన బ్రాహ్మణులతో చేయించాలి; వారు లభించకపోతే నాగర వంశసంభవ బ్రాహ్మణులతో చేయించాలి.

Verse 89

नान्यस्थानसमुद्भूतैश्चतुर्वेदैरपि द्विजैः । भर्तृयज्ञेन मर्यादा कृता ह्येषा महा त्मना

ఇతర ప్రాంతాలలో జన్మించిన చతుర్వేదీ ద్విజులతో కూడ (ఈ కార్యం) చేయరాదు. ఈ మర్యాదను మహాత్ముడు భర్తృయజ్ఞుడు స్థాపించాడు.

Verse 90

मुक्त्वा तु नागरं विप्रं योऽन्येनात्र करिष्यति । श्राद्धं वा यदि वा यज्ञं व्यर्थं तस्य भविष्यति

ఇక్కడ నాగర బ్రాహ్మణుని విడిచి మరొకునిచేత శ్రాద్ధమో యజ్ఞమో చేయించినవానికి ఆ కర్మ ఫలరహితమవుతుంది.

Verse 91

राजोवाच । संत्यन्ये विविधा विप्रा वेदवेदांगपारगाः । मध्यदेशोद्भवाः शान्तास्तथान्ये तीर्थसंभवाः

రాజు పలికెను—“వేదములు, వేదాంగములలో పారంగతులైన అనేక విధాల బ్రాహ్మణులు ఉన్నారు; మధ్యదేశంలో జన్మించి శాంత స్వభావులైనవారు, అలాగే తీర్థస్థానాలలో పుట్టినవారూ ఉన్నారు.”

Verse 92

भर्तृयज्ञेन ये त्यक्ताः श्राद्धे यज्ञे विशेषतः । हीनांगाश्चाधिकांगाश्च द्विर्नग्नाः श्यावदंतकाः

రాజు మరల పలికెను—“భర్తృయజ్ఞుడు ముఖ్యంగా శ్రాద్ధం, యజ్ఞంలో త్యజించినవారు—హీనాంగులు గానీ అధికాంగులు గానీ, ద్విర్నగ్నులు, శ్యావదంతులు అని చెప్పబడుతున్నారు.”

Verse 93

कुनखाः कुष्ठसंयुक्ता मूर्खा अपि विगर्हिताः । श्राद्धार्हाः सूचितास्तेन एतं मे संशयं वद

“కొందరు కునఖులు, కుష్ఠబాధితులు, మూర్ఖులు, నిందితులూ ఉన్నారు; అయినా అతడు వారిని శ్రాద్ధార్హులని సూచించాడు. నా ఈ సందేహాన్ని చెప్పి నివృత్తి చేయండి.”

Verse 94

विश्वामित्र उवाच । कीर्तयिष्ये नरव्याघ्र कारणानि बहूनि च । चमत्कारस्य पत्न्याश्च दानेन पतिता यतः

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—“హే నరవ్యాఘ్రా! నేను అనేక కారణాలను వివరిస్తాను; ఎందుకంటే చమత్కారుని భార్య దానకారణంగా పతిత అయింది.”

Verse 95

स्त्रीणां प्रतिग्रहेणैव विप्रेषु प्रोषितेषु च । पृथक्त्वं च ततो जातं बाह्याभ्यन्तरसंज्ञकम्

స్త్రీల నుండి దానప్రతిగ్రహం చేయుటవలననే—ప్రత్యేకించి బ్రాహ్మణులు ప్రవాసంలో ఉన్నప్పుడు—అందునుండి ‘బాహ్య’ మరియు ‘ఆభ్యంతర’ అనే భేదము కలిగెను।

Verse 96

दुर्वाससा ततः शप्ता रुष्टेनेवाहिना यथा । विद्याधनाभिमानेन शापेन पतिताः सदा

అనంతరం దుర్వాస మహర్షి శాపముచేత—కోపించిన సర్పదంషంలా—వారు పతితులయ్యారు; విద్యా-ధనాభిమానమువల్ల ఆ శాపమే వారిని నిత్యం దిగజార్చెను।

Verse 97

कुशे राज्यगते राजन्राक्षसानां महाभयम् । प्रजयाऽवेदितं सर्वं तस्य राज्ञो महात्मनः

ఓ రాజా! కుశుడు రాజ్యభారం స్వీకరించినప్పుడు రాక్షసుల మహాభయం—ప్రజలచే—ఆ మహాత్మ రాజునకు సంపూర్ణంగా నివేదింపబడెను।

Verse 98

विभीषणस्य लंकायां दूतश्च प्रेषितस्तदा । सर्वं निवेदयामास प्रजानां भयसंभवम्

అప్పుడు లంకలోని విభీషణుని వద్దకు ఒక దూతను పంపిరి; అతడు ప్రజలలో కలిగిన భయసంభవాన్ని సమస్తంగా నివేదించెను।

Verse 99

अभिवन्द्य कुशादेशं रामस्य चरितं स्मरन् । पुर्यां विलोकयामास लङ्कायां रामशासनात्

కుశుని ఆజ్ఞకు నమస్కరించి, రామచరితాన్ని స్మరించుచు, రామశాసనానుసారంగా అతడు లంకానగరాన్ని పరిశీలించెను।

Verse 100

उपप्लवस्य कर्तारो नष्टाः सर्वे दिशो दश । गन्धर्वाणां च लोकं हि भयेन महता गताः

కలహాన్ని కలిగించినవారు దశదిక్కులలో అంతా అదృశ్యమయ్యారు; మహాభయంతో ప్రేరితులై గంధర్వలోకానికి వెళ్లిపోయారు.

Verse 101

स्थातुं तत्र न शक्तास्ते विभीषणभयेन च । पृथिव्यां समनुप्राप्ताः स्थानान्यपि बहूनि च

అక్కడ నిలవలేక, విభీషణభయంతో వారు భూమికి దిగివచ్చారు; ఇంకా అనేక స్థలాలకు కూడా చేరుకున్నారు.

Verse 102

भयेन महता तत्र कुशस्यैव तु शासने । ब्राह्मणानां च रूपाणि कृत्वा तत्र समागताः

అక్కడ కుశుని పాలనలోనే, మహాభయంతో, వారు బ్రాహ్మణరూపాలు ధరించి అక్కడ సమవేతులయ్యారు.

Verse 103

वाडवानां महिम्ना च मध्ये स्थातुं न तेऽशकन् । पतितानां च संस्थानं चमत्कारपुरं गताः

వాడవుల మహిమాబలంతో వారు అక్కడ మధ్యలో నిలువలేకపోయారు; అందుకే పతితుల నివాసమైన చమత్కారపురానికి వెళ్లారు.

Verse 104

मायाविशारदैस्तैश्च धनेन विद्यया ततः । अध जग्धं ततस्तैस्तु तेषां मध्ये स्थितं च तैः

తర్వాత మాయలో నిపుణులైన వారు ధనం, విద్య బలంతో మరింత అధఃపాతాన్ని కలిగించారు; వారి మధ్య నిలిపినదాన్నే వారు నాశనం చేశారు.

Verse 105

ततःप्रभृति ते सर्वे राक्षसत्वं प्रपेदिरे । क्रूराण्यपि च कर्माणि कुर्वंति च पदेपदे

అప్పటినుంచి వారు అందరూ రాక్షసత్వాన్ని పొందిరి; అడుగడుగునా క్రూరకర్మలును చేయుచుండిరి.

Verse 106

ततस्ते सर्वथा राजन्वर्जनीयाः प्रयत्नतः । श्राद्धे यज्ञे नरव्याघ्र नरके पातयंति च

కాబట్టి, ఓ రాజా, వారు అన్ని విధాలా యత్నపూర్వకంగా వర్జ్యులు. ఓ నరవాఘ్రా, శ్రాద్ధయజ్ఞాలలో వారు నరకపాతాన్ని కలిగించుదురు.

Verse 107

अन्यच्च दूषणं तेषां कीर्तयिष्ये तवाऽनघ । त्रिजाताः स्थापिता राजन्सर्पाणां गरनाशनात्

హే అనఘా, వారి మరొక దోషాన్ని నీకు చెప్పుదును. హే రాజా, సర్పవిషనాశన కారణంగా వారు ‘త్రిజాత’గా స్థాపింపబడిరి.

Verse 108

नगरत्वं ततो जातं चमत्कार पुरस्य तु । त्रिजातत्वं तु सर्वेषां जातं तत्र विशेषतः

అందువల్ల ఆ చమత్కారపురానికి ‘నగరత్వం’ కలిగెను; మరియు అక్కడ విశేషంగా వారందరికీ ‘త్రిజాతత్వం’ కూడా జన్మించెను.

Verse 109

एतेभ्यः कारणेभ्यश्च भर्तृयज्ञेन वर्जिताः । पुनश्च कारणं तेषां स्पर्शादपि न शुद्धिभाक्

ఈ కారణాలవల్ల వారు భర్తృ-యజ్ఞమునకు వర్జితులు; మరల ఇంకొక కారణముచేత, కేవల స్పర్శమాత్రమునకూడా వారు శుద్ధిని పొందరు.

Verse 110

कुम्भकोत्थं च संप्राप्तं महच्चण्डालसंभवम्

అప్పుడు మహా చండాల వంశంలో జన్మించిన కుంభకుని ఉద్భవము సంభవించింది।

Verse 111

राजोवाच । एतच्च कारणं विप्र कथयस्व प्रसादतः । स्थावरस्य चरस्यैव जगतो ज्ञानमस्ति ते

రాజు పలికెను—హే విప్రా, దయచేసి దీనికి కారణము చెప్పుము. స్థావర-జంగమములతో కూడిన సమస్త జగత్తు జ్ఞానం నీకున్నది।

Verse 112

विश्वामित्र उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तकथांतरम् । भर्तृयजेन ये त्यक्ताः सर्वेन्ये ब्राह्मणोत्तमाः

విశ్వామిత్రుడు పలికెను—ఇక్కడ నీకు పూర్వవృత్తాంతంలోని మరో కథను కీర్తిస్తాను. భర్తృయజ్ఞమునందు త్యజింపబడినవారు, మిగిలినవారు బ్రాహ్మణోత్తములు.

Verse 113

वर्धमाने पुरे पूर्वमासीदंत्यजजातिजः । चण्डालः कुंभकोनाम निर्दयः पापकर्मकृत्

పూర్వము వర్ధమాన నగరములో అంత్యజ జాతికి చెందిన కుంభక నామక చండాలుడు ఉండెను; అతడు నిర్దయుడై పాపకర్మలలో నిమగ్నుడై ఉండెను।

Verse 114

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्य पुत्रो बभूव ह । विरूपस्यापि रूपाढ्यः पूर्वकर्मप्रभावतः

కొంతకాలానంతరం అతనికి ఒక కుమారుడు జన్మించెను; తండ్రి విరూపుడైనను, పూర్వకర్మ ప్రభావముచేత ఆ కుమారుడు రూపవంతుడై ఉండెను।

Verse 115

पिंगाक्षस्य सुकृष्णस्य वयोमध्यस्य पार्थिव । दक्षः सर्वेषु कृत्येषु सर्वलक्षणलक्षितः

హే రాజా! అతనికి పింగల నేత్రాలు, మనోహర శ్యామవర్ణం, యౌవన మధ్యావస్థ; అన్ని కర్తవ్యాలలో దక్షుడు, సమస్త శుభలక్షణాలతో లక్షితుడు అయ్యెను।

Verse 116

स वृद्धिं द्रुतमभ्येति शुक्लपक्षे यथोडुराट् । तथाऽसौ शंस्यमानस्तु सर्वलोकैः सुरूपभाक् । दृष्ट्वा कुटुंबकं नित्यं वैराग्यं परमं गतः

శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు వేగంగా వృద్ధి చెందునట్లు, అతడును సర్వలోకములచే ప్రశంసింపబడి సురూపుడై త్వరగా ఎదిగెను; అయితే నిత్యమూ కుటుంబబంధం పునరావృతమగుట చూచి పరమ వైరాగ్యమును పొందెను।

Verse 117

ततो देशांतरं दुःखाद्भ्रममाण इतस्ततः । चमत्कारपुरं प्राप्तो द्विजरूपं समाश्रितः । स स्नाति सर्वकृत्येषु भिक्षान्नकृतभोजनः

అనంతరం దుఃఖంతో బాధపడుతూ అతడు ఇటు అటు దేశాంతరములలో తిరిగెను. చమత్కారపురమునకు చేరి ద్విజ (బ్రాహ్మణ) రూపమును ఆశ్రయించెను. అతడు సమస్త ధర్మకృత్యములలో స్నానము చేసి, భిక్షాన్నముతోనే భోజనము చేసెను।

Verse 118

एतस्मिन्नेव काले तु ब्राह्मणः शंसितव्रतः । छांदोग्यगोत्रविख्यातः सुभद्रोनाम पार्थिवः

అదే కాలమున ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; అతడు ప్రశంసిత వ్రతములతో ప్రసిద్ధుడు. ఛాందోగ్య గోత్రమునకు ఖ్యాతుడై, సుభద్రుడనే నామముతో మనుష్యులలో అధిపతివలె వెలిగెను।

Verse 119

नागरो वर्षयाजी च वेदवेदांगपारगः । तत्रासीत्तस्य सञ्जाता कन्यका द्विगुणै रदैः

అతడు నాగరదేశవాసి, వార్షిక యజ్ఞములు చేయువాడు, వేదవేదాంగములలో పారంగతుడు. అతనికి ఒక కన్య జన్మించెను; ఆమె ద్విగుణ దంతములతో విశిష్టురాలై యుండెను।

Verse 120

तथा त्रिभिःस्तनै रौद्रा पृष्ठ्यावर्तकसंयुता । दरिद्रोऽपि सुदुःस्थोऽपि कुलहीनोपि पार्थिव

అదేవిధంగా ఆమె రౌద్ర స్వభావముగలది, త్రిస్తనియై, వెనుక భాగమున ఆవర్త-లక్షణముతో కూడినది. ఓ రాజా, మనిషి దరిద్రుడైనా, అత్యంత దుఃఖితుడైనా, కులహీనుడైనా—

Verse 121

दीयमानामपि न तां प्रतिगृह्णाति कश्चन । यद्भक्षयति भर्तारं षण्मासाभ्यंतरे हि सा

వివాహార్థం ఇచ్చినా ఎవరూ ఆమెను స్వీకరించరు; ఎందుకంటే ఆమె ఆరు నెలల లోపలే భర్తను భక్షించేది।

Verse 122

यस्याः स्युर्द्विगुणा दंता एवं सामुद्रिका जगुः । त्रिस्तनी कन्यका या तु श्वशुरस्य कुलक्षयम् । संधत्ते नात्र सन्देहस्तस्मात्तां दूरतस्त्यजेत्

సాముద్రిక శాస్త్రవేత్తలు ఇలా చెబుతారు—ద్విగుణ దంతాలు (రెండు వరుసలు) కలిగినది, ముఖ్యంగా త్రిస్తనియైన కన్య, శ్వశురుని వంశనాశనాన్ని కలిగిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు. అందుచేత ఆమెను దూరం నుంచే విడిచిపెట్టాలి।

Verse 123

पृष्ठ्यावर्तो भवेद्यस्या असती सा भवेद्द्रुतम् । बहुपापसमाचारा तस्मात्तां परिवर्जयेत्

ఎవరి వెనుక భాగమున ఆవర్త-చిహ్నం ఉంటుందో, ఆమె త్వరగా అసతిగా మారి అనేక పాపకర్మలు చేస్తుంది; అందుచేత ఆమెను పరివర్జించాలి।

Verse 124

अथ तां वृद्धिमापन्नां दृष्ट्वा विप्रः सुभद्रकः । चिन्ताचक्रं समारूढो न शांतिमधिगच्छति

అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు సుభద్రకుడు ఆమె యౌవనప్రాప్తిని చూచి చింతా-చక్రంలో చిక్కుకొని శాంతిని పొందలేకపోయాడు।

Verse 125

किं करोमि क्व गच्छामि कथमस्याः पतिर्भवेत् । न कश्चित्प्रतिगृह्णाति प्रार्थितोऽपि मुहुर्मुहुः

నేను ఏమి చేయాలి, ఎక్కడికి వెళ్లాలి, ఈమెకు భర్త ఎలా లభిస్తాడు? మళ్లీ మళ్లీ ప్రార్థించినా ఎవరూ ఆమెను స్వీకరించరు।

Verse 126

दरिद्रो व्याधितो वाऽपि वृद्धोऽपि ब्राह्मणो हि सः । स्मृतौ यस्मादिदं प्रोक्तं कन्यार्थे प्राङ्महर्षिभिः

అతడు దరిద్రుడైనా, వ్యాధిగ్రస్తుడైనా, వృద్ధుడైనా—అతడు బ్రాహ్మణుడే; ఎందుకంటే కన్యార్థం సంబంధించిన ఈ నియమాన్ని ప్రాచీన మహర్షులు స్మృతిలో ప్రకటించారు।

Verse 127

अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा च रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

ఎనిమిదేళ్ల వయసులో ఆమె ‘గౌరీ’, తొమ్మిదేళ్లలో ‘రోహిణీ’; పదిేళ్లలో ‘కన్యా’. ఆపై వయసులో ఆమె రజస్వలా అని భావిస్తారు।

Verse 128

माता चैव पिता चैव ज्येष्ठो भ्राता तथैव च । त्रयस्ते नरकं यांति दृष्ट्वा कन्यां रजस्वलाम्

తల్లి, తండ్రి, పెద్ద అన్న—ఈ ముగ్గురు నరకానికి వెళ్తారు; వారి నిర్లక్ష్యంతో కన్య రజస్వలా స్థితిలో (అరక్షితగా) కనిపిస్తే।

Verse 129

एवं चिन्तयतस्तस्य सोंऽत्यजो द्विजरूपधृक् । भिक्षार्थं तद्गृहं प्राप्तो दृष्टस्तेन महात्मना

అతడు ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, ద్విజరూపం ధరించిన ఒక అంత్యజుడు భిక్షార్థంగా ఆ ఇంటికి వచ్చాడు; ఆ మహాత్ముడు అతడిని చూశాడు।

Verse 130

पृष्टश्च विस्मयात्तेन दृष्ट्वा रूपं तथाविधम् । कुतस्त्वमिह सम्प्राप्तः क्व यास्यसि च भिक्षुक

అటువంటి రూపాన్ని చూచి ఆశ్చర్యపడి అతడు ప్రశ్నించాడు— “హే భిక్షుకా! నీవు ఇక్కడికి ఎక్కడి నుండి వచ్చావు? ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?”

Verse 131

ईदृग्भव्यतरो भूत्वा कस्मान्माधुकरीं गतः । किं गोत्रं तव मे ब्रूहि कतमः प्रवरश्च ते

“ఇంత భవ్యమైన రూపంతో ఉండి కూడా నీవు మాధుకరీ (చిన్నచిన్న భిక్ష సేకరణ) ఎందుకు స్వీకరించావు? నీ గోత్రం చెప్పు; నీ ప్రవరము ఏది?”

Verse 132

सोऽब्रवीद्गौडदेशीयं स्थानं मे सुमहत्तरम् । नाम्ना भोजकटं ख्यातं नानाद्विजसमाश्रितम्

అతడు ఇలా అన్నాడు— “నా నివాసం గౌడదేశంలో, అత్యంత మహత్తరమైన స్థలంలో ఉంది; ‘భోజకట’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి, అనేక ద్విజులు (బ్రాహ్మణులు) నివసించే చోటు.”

Verse 133

तत्रासीन्माधवोनाम ब्राह्मणो वेदपारगः । वसिष्ठगोत्रविख्यात एकप्रवरसूचितः

“అక్కడ ‘మాధవ’ అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు, వేదపారంగతుడు; వసిష్ఠ గోత్రంగా ప్రసిద్ధి, ఏకప్రవరుడని గుర్తింపొందినవాడు.”

Verse 134

तस्याहं तनयो नाम्ना चंद्रप्रभ इति स्मृतः

“నేను ఆయన కుమారుడను; ‘చంద్రప్రభ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడను.”

Verse 135

ततोऽहमष्टमे वर्षे यदा व्रतधरः स्थितः । तदा पंचत्वमापन्नः पिता मे वेदपारगः

తర్వాత నేను ఎనిమిదవ ఏట వ్రతధారిగా స్థిరంగా ఉన్నప్పుడు, అప్పుడే వేదపారగుడైన నా తండ్రి పంచత్వాన్ని పొందాడు।

Verse 136

माता मे सह तेनैव प्रविष्टा हव्यवाहनम् । ततो वैराग्यमापन्नो निष्क्रांतोऽहं निजालयात्

నా తల్లి కూడా ఆయనతో కలిసి హవ్యవాహనమైన అగ్నిలో ప్రవేశించింది; ఆపై వైరాగ్యం కలిగి నేను నా ఇంటి నుండి బయలుదేరాను।

Verse 137

तीर्थानि भ्रममाणोऽत्र संप्राप्तस्तु पुरं तव । अधुना संप्रयास्यामि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

తీర్థాలను సంచరిస్తూ నేను మీ నగరానికి చేరాను; ఇప్పుడు నేను అత్యుత్తమమైన ప్రభాస క్షేత్రానికి బయలుదేరుతాను।

Verse 138

यत्र सोमेश्वरो देवस्त्यक्त्वा कैलासमागतः । न मया पठिता वेदा न च शास्त्रं नृपोत्तम । तीर्थयात्राप्रसंगेन तेन भिक्षां चराम्यहम्

కైలాసాన్ని విడిచి దేవుడు సోమేశ్వరుడు వచ్చిన స్థలం అది. ఓ నృపోత్తమా, నేను వేదాలు చదవలేదు, శాస్త్రాలూ కాదు; తీర్థయాత్ర సందర్భంతోనే నేను భిక్షాటన చేస్తూ జీవిస్తున్నాను।

Verse 139

विश्वामित्र उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास चेतसि । ब्राह्मणोऽयं सुदेशीयस्तथा भव्यतमाकृतिः । यदि गृह्णाति मे कन्यां तदस्मै प्रददाम्यहम्

విశ్వామిత్రుడు అన్నాడు—అతని మాటలు విని నేను మనసులో ఆలోచించాను: ‘ఈయన బ్రాహ్మణుడు, సుదేశీయుడు, అత్యంత మంగళాకృతిగలవాడు; ఇతడు నా కుమార్తెను స్వీకరిస్తే, నేను ఆమెను ఇతనికి ఇస్తాను।’

Verse 140

यावद्रजस्वला नैव जायते सा निरूपिता । कृत्स्नं दूषयति क्षिप्रं नैव वंशं ममाधमा

ఆమె రజస్వలా కాకపోయేంతవరకు ఆమె స్థితి అనిశ్చితమే; ఆ అధమురాలు నా సమస్త వంశాన్ని త్వరగా కలుషితం చేస్తుంది।

Verse 141

ततः प्रोवाच तं म्लेच्छं संमंत्र्य सह भार्यया । यदि गृह्णासि मे कन्यां तव यच्छाम्यहं द्विज

తర్వాత భార్యతో కలిసి ఆలోచించి అతడు ఆ మ్లేచ్ఛునితో ఇలా అన్నాడు— ‘ఓ ద్విజా, నీవు నా కుమార్తెను స్వీకరిస్తే, నేను ఆమెను నీకు ఇస్తాను।’

Verse 142

भरणं पोषणं द्वाभ्यां करिष्यामि सदैव हि

నేను మీ ఇద్దరికీ ఎల్లప్పుడూ భరణం, పోషణం చేస్తాను।

Verse 143

तच्छ्रुत्वा हर्षितः प्राह सोंऽत्यजो नृपसत्तमम् । तवादेशं करिष्यामि यच्छ मे कन्यकां नृप

ఇది విని ఆ అంత్యజుడు ఆనందించి రాజశ్రేష్ఠునితో అన్నాడు— ‘మీ ఆజ్ఞను నేను నెరవేర్చుతాను; ఓ నృపా, నాకు ఆ కన్యను ఇవ్వండి।’

Verse 144

तथेत्युक्त्वा गतस्तेन तस्मै दत्ता निजा सुता । गृह्योक्तेन विधानेन विवाहो विहितस्ततः

‘అలాగే’ అని చెప్పి అతడు అతనితో వెళ్లి తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చాడు; తరువాత గృహ్యసూత్రోక్త విధానానుసారం వివాహం విధిగా నిర్వహించబడింది।

Verse 145

ततो ददौ धनं धान्यं गृहं क्षेत्रं च गोधनम् । तस्मै तुष्टिसमायुक्तो मन्यमानः कृतार्थताम्

అప్పుడు అతడు తృప్తియుతుడై, కార్యం సిద్ధమైందని భావించి, అతనికి ధనం, ధాన్యం, ఇల్లు, పొలాలు మరియు గోధనాన్ని దానమిచ్చెను।

Verse 146

अथ सोऽपि च तां प्राप्य विलासानकरोद्बहून् । खाद्यैः पानैः सुवस्त्रैश्च गन्धमाल्यैर्विभूषणैः

ఆమెను పొందిన తరువాత అతడూ అనేక భోగవిలాసాలలో మునిగెను—రుచికరమైన భక్ష్యపానీయాలు, శ్రేష్ఠ వస్త్రాలు, సుగంధాలు, మాలలు, ఆభరణాలతో ఆమెను అలంకరించెను।

Verse 147

परं स व्रजति प्रायो येन मार्गेण केनचित् । सारमेयाः सशब्दाश्च पृष्ठतोऽनुव्रजंति वै

కానీ అతడు ఏదైనా మార్గమున తరచుగా వెళ్లినప్పుడు, కుక్కలు శబ్దం చేస్తూ నిజంగా అతని వెనుకనే అనుసరించేవి।

Verse 148

अन्येषामंत्यजात्यानां यद्वत्तस्य विशेषतः । वेदाभ्यासपरश्चैव यदि संजायते क्वचित् । रक्तं पतति वक्त्रेण तत्क्षणात्तस्य दुर्मतेः

ఇతర అంత్యజాతులవలెనే, అతని విషయంలో మరింతగా—అతడు ఎప్పుడైనా వేదాభ్యాసంలో నిమగ్నుడైతే, అతని దుర్బుద్ధి కారణంగా ఆ క్షణమే అతని నోటినుండి రక్తం పడెను।

Verse 149

एतस्मिन्नंतरे लोकः सर्व एव प्रशंकितः । अब्रवीच्च मिथोऽभ्येत्य चंडालोऽयमसंशयम्

ఇంతలో ప్రజలందరూ అనుమానపడిరి; పరస్పరం దగ్గరకు వచ్చి—“ఈడు నిస్సందేహంగా చండాలుడు” అని పలికిరి।

Verse 150

यदेते पृष्ठतो यांति भषमाणाः शुनीसुताः । सुभद्रोऽपि च तत्तेषां श्रुत्वा चिन्तापरोऽभवत्

“ఈ కుక్కలు మొరుగుతూ అతని వెనుక వెనుక సాగుతున్నాయి”—అని వారి మాట విని సుభద్రుడూ ఆందోళనతో నిండిపోయాడు।

Verse 151

मन्यमानश्च तत्सत्यं दुःखेन महतान्वितः । नूनमंत्यजजातीयो भविष्यति सुतापतिः

ఆ వార్త నిజమేనని భావించి అతడు మహాదుఃఖంతో కుంగిపోయి—“నిశ్చయంగా సుతా భర్త అంత్యజజాతివాడై ఉంటాడు” అని అనుకున్నాడు।

Verse 152

ज्ञायते चेष्टितैः सर्वैर्यथाऽयं जल्पते जनः

అతని అన్ని ప్రవర్తనల ద్వారానే తెలిసిపోతుంది—అని జనులు అంటారు—అతడు ఎలాంటి వాడో।

Verse 153

एवं रात्रिंदिवं तस्य चिन्तयानस्य भूपतेः । लोकापवादयुक्तस्य कियान्कालोऽभ्यवर्तत

ఇలా ప్రజాపవాద భారంతో నలిగిన ఆ రాజు పగలు రాత్రి చింతిస్తూ ఉండగా, ఎంత కాలం గడిచిపోయిందో।

Verse 154

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते आद्याद्या द्विजसत्तमाः । मध्यगेन समायुक्ता ब्रह्मस्थानं समागताः । तस्य शुद्धिकृते प्रोचुर्येन शंका प्रणश्यति

మరొక రోజు ఉత్తమ ద్విజులు పునఃపునః మధ్యగ పురోహితునితో కలిసి బ్రహ్మస్థానానికి వచ్చి చేరారు. అతని శుద్ధిక్రియను వివరించారు; దానివల్ల సందేహం నశిస్తుంది।

Verse 155

अथोचुस्तं द्विजश्रेष्ठा ब्रह्मस्थानस्य मध्यगम् । मध्यगस्य तु वक्त्रेण विवर्णवदनं स्थितम्

అప్పుడు బ్రహ్మస్థానమధ్యంలో నిలిచిన అతనిని శ్రేష్ఠ ద్విజులు సంభోదించారు; ఆ క్షణంలో ఋత్వికుని ముఖము వర్ణహీనమై, పాండురంగా కనిపించింది।

Verse 156

कुलं गोत्रं निजं ब्रूहि प्रवरांश्च विशेषतः । स्थानं देशं च विप्राणां येन शुद्धिः प्रदीयते

నీ కులం, గోత్రం చెప్పుము; ప్రత్యేకంగా ప్రవరములను కూడా వివరించుము; అలాగే బ్రాహ్మణుల స్థలం, దేశం చెప్పుము—అప్పుడు శుద్ధి విధి ప్రసాదించబడును।

Verse 157

अथासौ वेपमानस्तु प्रस्विन्नवदनस्तथा । अधोदृष्टिरुवाचेदं गद्गदं विहिताञ्जलिः

అప్పుడు అతడు వణుకుతూ, చెమటతో తడిసిన ముఖంతో, చూపు క్రిందికి దించి, అంజలి ఘటించి గద్గద స్వరంతో ఇలా పలికెను।

Verse 158

गर्भाष्टमे पिता मह्यं वर्षे मृत्युं गतस्ततः । ततः सा तं समादाय जननी मे पतिव्रता । मां त्यक्त्वा दुःखितं दीनं प्रविष्टा हव्यवाहनम्

నా ఎనిమిదవ ఏట నా తండ్రి మరణించాడు. ఆపై నా పతివ్రత తల్లి ఆయనను (అంత్యక్రియార్థం) తీసుకొని, నన్ను దుఃఖితుడిగా దీనుడిగా వదలి, హవ్యవాహన అగ్నిలో ప్రవేశించింది।

Verse 159

अहं वैराग्यमापन्नस्तीर्थयात्रां समाश्रितः । बालभावे पितुर्दुःखात्तापसैरपरैः सह

అప్పుడు నాకు వైరాగ్యం కలిగింది; బాల్యంనుండే తండ్రి శోకంతో, ఇతర తపస్వులతో కలిసి తీర్థయాత్రను ఆశ్రయించాను।

Verse 160

न मया पठितो वेदो न च शास्त्रं निरूपितम् । तीर्थयात्रापरोऽहं च समायातो भवत्पुरम्

నేను వేదం చదవలేదు, శాస్త్రాలను పరిశీలించలేదు; కేవలం తీర్థయాత్రలో నిమగ్నుడనై మీ నగరానికి వచ్చాను।

Verse 161

अभद्रेण सुभद्रेण श्वशुरेण दुरात्मना । एतज्जानाम्यहं विप्रा गोत्रं वासिष्ठमेव वा

హే విప్రులారా! దురాత్ముడైన నా మామ అభద్రుడు (సుభద్రుని కుమారుడు) చెప్పినదంతే నాకు తెలుసు—నా గోత్రం వాసిష్ఠమే।

Verse 162

अथैकप्रवरो देशो गौडो मधुपुरं पुरम् । ततस्ते ब्राह्मणाः प्रोचुर्यस्य नो ज्ञायते कुलम् । तस्य शुद्धिः प्रदातव्या धटद्वारेण केवला

అతడు మరల చెప్పాడు—“నా దేశం గౌడము, నగరం మధుపురము, నాకు ఒకే ప్రవరం.” అప్పుడు బ్రాహ్మణులు పలికారు—“వంశం తెలియనివానికి శుద్ధి కేవలం ‘ధట-ద్వార’ విధి ద్వారానే ఇవ్వవలెను.”

Verse 163

स त्वं धटं समारुह्य ब्राह्मण्यार्थं च केवलम् । शुद्धिं प्राप्य ततो भोगान्भुंक्ष्वात्रस्थोऽपि केवलम्

కాబట్టి బ్రాహ్మణత్వం పొందుటకై కేవలం ధటపై ఎక్కుము; శుద్ధి పొందిన తరువాత నియమానుసారంగా ఇక్కడే నీ భోగ్యాన్ని అనుభవించుము।

Verse 164

सोऽब्रवीत्साहसं कृत्वा सर्वानेव द्द्विजोत्तमान् । प्रतिगृह्णाम्यहं कामं तप्तमाषकमेव च

అప్పుడు అతడు ధైర్యం చేసి ఆ సమస్త ద్విజోత్తముల ఎదుట ఇలా అన్నాడు—“నేను స్వీకరిస్తాను; నా ఇష్టానుసారం తప్త మాషకము (వేడిన నాణెం) కూడా.”

Verse 165

प्रविशामि हुताशं वा भक्षयिष्याम्यहं विषम्

అవసరమైతే నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను, లేకపోతే విషమును కూడా సేవిస్తాను।

Verse 166

किं पुनर्धटदिव्यं च क्रियमाणे सुखावहम् । ब्राह्मणस्य कृते विप्राश्चित्ते नो मामके घृणा

అయితే శుభఫలదాయకమై సుఖప్రదమైన ‘ఘట-దివ్య’ పరీక్ష జరుగుతున్నప్పుడు ఎంత ఎక్కువ (పుణ్యానందం) కలుగుతుంది! ఓ విప్రులారా, ఇది బ్రాహ్మణుని హితార్థమే; కనుక నా పట్ల మీ హృదయాలలో ద్వేషం ఉండకూడదు।

Verse 167

अथ ते ब्राह्मणास्तस्य धटारोहणसंभवम् । शुद्धिं निर्दिश्य वारं च सूर्यस्य च ततः परम् । जग्मुः स्वंस्वं गृहं सर्वे सोऽपि विप्रोंऽत्यजो द्विजाः

అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు అతని ‘ఘటారోహణ’ కర్మవలన కలిగే శుద్ధిని సూచించి, సూర్యునికి సంబంధించిన తగిన వారము/వ్రతాచరణను కూడా నిర్దేశించారు. అనంతరం అందరూ తమ తమ గృహాలకు వెళ్లిపోయారు; ఆ ‘విప్రుడు’ కూడా—నిజానికి అంత్యజుడు—ఓ ద్విజులారా, (అక్కడే మిగిలిపోయాడు)।

Verse 168

ततः प्राह निजां भार्यां रहस्ये नृपसत्तम । ज्ञातोऽहं ब्राह्मणैः सर्वैरंत्यजातिसमुद्भवः । देशातरं गमिष्यामि त्वमागच्छ मया सह

అనంతరం అతడు రహస్యంగా తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు: ‘ఓ నృపశ్రేష్ఠా, సమస్త బ్రాహ్మణులు నన్ను అంత్యజ వంశజుడిగా గుర్తించారు. నేను ఇతర దేశానికి వెళ్తాను; నీవు నా వెంట రా.’

Verse 169

भार्योवाच । अहमग्निं प्रवेक्ष्यामि न यास्यामि त्वया सह । पापबुद्धे पतिष्यामि न चाहं नरकाग्निषु

భార్య చెప్పింది: ‘నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను; నీతో కలిసి రాను. ఓ పాపబుద్ధీ, నేను ఇక్కడే పడి (మరణించి) ఉంటాను; నరకాగ్నుల్లో నేను పడను.’

Verse 170

बुध्यमाना न सेविष्ये त्वामंत्यजसमुद्भवम् । पाप संदूषितं सर्वं त्वयैतत्स्थानमुत्तमम्

ఇప్పుడు నేను గ్రహించాను; అందువల్ల నేను నిన్ను సేవించను—హే అంత్యజవంశసంభవా. నీ వల్ల ఈ సమస్త ఉత్తమస్థలం పాపంతో కలుషితమైంది.

Verse 171

तथा मम पितुर्हर्म्यं संवत्सरप्रयाजिनः । तस्माद्द्रुततरं गच्छ यावन्नो वेत्ति कश्चन

మరియు నా తండ్రి గృహప్రాసాదానికీ రాకూడదు—ఆయన సంవత్సరదీర్ఘ యజ్ఞాలను ఆచరించిన దీక్షితుడు. కాబట్టి ఎవరికీ తెలియకముందే మరింత వేగంగా వెళ్లిపో.

Verse 172

नो चेत्पापसमाचार संप्राप्स्यसि महाऽपदम्

లేకపోతే, హే పాపాచారుడా, నీవు మహావిపత్తిని పొందుతావు.

Verse 173

ततो निशामुखे प्राप्ते कौपीनावरणान्वितः । नष्टोऽभीष्टां दिशं प्राप्य तदा जीवितजाद्भयात्

అనంతరం రాత్రి ప్రారంభమైనప్పుడు, కేవలం కౌపీనాన్ని ధరించి, అతడు గుప్తంగా జారిపోయి తనకు ఇష్టమైన దిశను చేరాడు—అప్పుడు ప్రాణభయంతో నడిపింపబడి.