Adhyaya 65

Verse 1

सूत उवाच । उषित्वा सप्तरात्राणि तीर्थेस्मिन्भ्रातृभिः सह । युधिष्ठिरो महातेजा गमनायोपचक्रमे

సూతుడు పలికెను—ఈ తీర్థంలో సోదరులతో కలిసి ఏడు రాత్రులు నివసించి, మహాతేజస్సుగల యుధిష్ఠిరుడు ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు।

Verse 2

प्रभाते विमले स्नात्वा देवीर्लिंगान्यथार्च्य च । कृत्वा प्रदक्षिणं क्षेत्रं देवीस्तोत्रं जजाप सः । प्रयाणकालेषु सदा जप्यं कृष्णेन कीर्तितम्

నిర్మలమైన ప్రభాతంలో స్నానం చేసి, దేవీమూర్తులను మరియు లింగాలను యథావిధిగా ఆరాధించి, క్షేత్రాన్ని ప్రదక్షిణ చేసి, దేవీ స్తోత్రాన్ని జపించాడు—ప్రయాణకాలంలో ఎల్లప్పుడూ జపించవలెనని కృష్ణుడు కీర్తించినది।

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । देवि पूज्ये महाशक्ते कृष्णस्य भगिनि प्रिये । नत्वा त्वां शरणं यामि मनोवाक्कायकर्मभिः

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే దేవి, పూజ్యురాలా, హే మహాశక్తీ, కృష్ణుని ప్రియ సోదరీ! నీకు నమస్కరించి మనస్సు, వాక్కు, కాయం, కర్మలతో నీ శరణు పొందుతున్నాను।

Verse 4

संकर्षणाभयदाने कृष्णच्छविसमप्रभे । एकानंशे महादेवि पुत्रवत्त्राहि मां शिव

హే సంకర్షణునికి అభయదానమిచ్చినదానా, హే కృష్ణచ్ఛవితో సమానమైన ప్రభ కలదానా, హే ఏకానంశా మహాదేవీ, హే శివే! నన్ను కుమారునివలె రక్షించుము।

Verse 5

त्वया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तरूपया । इति मत्वा त्वां गतोऽस्मि शरणं त्राहि मां शुभे

హే శుభే! అవ్యక్తరూపిణిగా నీవే ఈ సమస్త విశ్వాన్ని వ్యాపించి ఉన్నావు—ఇట్లు తెలిసి నేను నీ శరణు వచ్చితిని; నన్ను రక్షించుము।

Verse 6

कार्यारम्भेषु सर्वेषु सानुगेन मया तव । स्व आत्मा कल्पितो भद्रे ज्ञात्वैतदनुकंप्यताम

హే భద్రే! ప్రతి కార్యారంభంలో నేను నా అనుచరులతో కూడి నిన్నే నా స్వాత్మస్వరూపంగా భావించి ఆహ్వానించాను. ఇది తెలిసి నాపై కరుణ చూపుము.

Verse 7

सूत उवाच । इति ब्रुवाणं राजानं शिरोबद्धाजलिं तदा । वायुपुत्रः प्रहस्यैव सासूयमिदमब्रवीत्

సూతుడు పలికెను—రాజు ఇలా పలుకుతూ శిరస్సుపై అంజలి బద్ధంగా నిలిచినప్పుడు, వాయుపుత్రుడు నవ్వి, స్వల్ప వ్యంగ్యంతో ఇలా అన్నాడు.

Verse 8

ये त्वां राजन्वदंत्येवं सर्वज्ञोऽयं युधिष्ठिरः । वृथैव वचनं तेषां यतस्त्वं वेत्सि नाण्वपि

ఓ రాజా! ‘ఈ యుధిష్ఠిరుడు సర్వజ్ఞుడు’ అని నిన్ను గురించి చెప్పేవారి మాటలు వ్యర్థమే; ఎందుకంటే నీవు అణువంతైనా తెలియదు.

Verse 9

को हि प्रज्ञावतां मुख्यः सर्वशास्त्रविदांवरः । स्त्रीणां शरणमापद्येदृजुर्बुद्धिर्यथा भवान्

జ్ఞానులలో అగ్రగణ్యుడై, సమస్త శాస్త్రవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడై ఉన్నవాడు ఎవడు స్త్రీల శరణు పొందుతాడు—సరళబుద్ధి గలవాడని పేరున్న నీవు చేసినట్లుగా?

Verse 10

यतस्त्वमेव वेत्सीदं सर्वशास्त्रेषु कीर्त्यते । जडेयं प्रकृतिर्मूढा यया संमोह्यते जगत्

ఎందుకంటే సమస్త శాస్త్రాలలో ప్రకటించబడినదాన్ని నీవే తెలుసు—ఈ ప్రకృతి జడమైనది, మోహకరమైనది; ఆమె చేతనే సమస్త జగత్తు మోహితమవుతుంది.

Verse 11

सचेतनं च पुरुषं प्रकृतिं च विचेतनाम् । प्राहुर्बुधा नराध्यक्ष पुंसश्चप्रकृतिः प्रिया

బుధులు ఇలా చెబుతారు—పురుషుడు చైతన్యస్వరూపుడు, ప్రకృతి అచేతన. ఓ నరాధిపా, దేహధారులకు ప్రకృతి ప్రియమని కూడా వారు అంటారు.

Verse 12

तत्स्वयं पुरुषो भूत्वा युधिष्ठिर वृथामते । प्रकृतिं नौषि नत्वा तां हासो मेऽतीव जायते

కాబట్టి, ఓ యుధిష్ఠిరా, నీవే పురుషుడై ఉండి కూడా—ఓ వ్యర్థమతివాడా—ప్రకృతికి నమస్కరించి ఆమెనే ఆశ్రయిస్తావు; ఇది నాకు అత్యంత నవ్వు తెప్పిస్తుంది.

Verse 13

आरोहयेच्छिरो नैव क्वचिद्धित्वा उपानहौ । यथा स मूढो भवति देवीभक्तिरतस्तथा

ఎలాగైతే తగిన మర్యాదను విడిచి చెప్పులను తలపై ఎవరూ పెట్టరు, అలాగే కేవలం ప్రకృతి-రూప దేవిపై మాత్రమే నిలిచిన భక్తి కూడా మూర్ఖత్వమవుతుంది.

Verse 14

यदि ते बन्दिवत्पार्थ तिष्ठेद्वाण्यनिवारिता । तत्किमर्थं महादेवं न स्तौषि त्रिपुरान्तकम्

ఓ పార్థా, నీ వాక్కు బందివలె నిరోధం లేక సిద్ధంగా ఉంటే, మరి త్రిపురాంతక మహాదేవుని ఎందుకు స్తుతించవు?

Verse 15

अलक्ष्यमिति वा मत्वा महेशानं महामते । ततः किमर्थ दाशार्हं न स्तौषि पुरुषोत्तमम्

లేదా, ఓ మహామతివాడా, మహేశానుడు అగోచరుడని భావిస్తే, దాశార్హుడైన పురుషోత్తముని ఎందుకు స్తుతించవు?

Verse 16

यस्य प्रसादादस्माभिः प्राप्ता द्रुपदनंदिनी । इन्द्रप्रस्थे तथा राज्यं राजसूयस्त्वया कृतः

య whose కృపవలన మేము ద్రుపదనందిని (ద్రౌపది) పొందాము; అలాగే ఇంద్రప్రస్థంలో నీవు రాజ్యాన్ని పొందావు, రాజసూయ యాగమును కూడా నీవే నిర్వహించావు।

Verse 17

विजयेन धनुर्लब्धं जरासन्धो मया हतः । प्रत्याहर्तुं तथेच्छामः कौरवेभ्यः स्वकां श्रियम्

విజయంతో ధనుస్సు లభించింది; జరాసంధుడిని నేను సంహరించాను. కాబట్టి కౌరవుల నుండి మా స్వకీయమైన న్యాయసంపదను తిరిగి పొందాలని కోరుతున్నాము।

Verse 18

यस्य प्रसादात्तं मुक्त्वा कृष्णं हा स्तौषि यज्जयी । अथ स्वयं कौरवाणामुत्पन्नं कुलसत्तमे

య whose కృపవలన నీవు జయశీలుడవు, ఆయనను విడిచి హాయ్! కృష్ణుని స్తుతిస్తున్నావు. అప్పుడు, ఓ కులశ్రేష్ఠా, కౌరవుల నుండి పుట్టిన ఈ ఆపద నిజంగా సంభవించింది।

Verse 19

जानन्नात्मानमल्पत्वाद्बुद्धेर्न स्तौषि यादवम् । तत्किमर्थं महावीर्यं न स्तौष्यर्जुनमुत्तमम्

నీ బుద్ధి పరిమితమని తెలిసికొని యాదవుడు (కృష్ణుడు)ను స్తుతించవు; అయితే ఏ కారణంతో మహావీర్యశాలి, పరమోత్తముడైన అర్జునుని కూడా స్తుతించవు?

Verse 20

येन विद्धं पुरा लक्ष्यं येन कर्णादयो जिताः । येन तत्खांडवं दग्धं यज्ञे येन नृपा जिताः

ఎవరు పూర్వం లక్ష్యాన్ని ఛేదించాడో; ఎవరు కర్ణాది వారిని జయించాడో; ఎవరు ఆ ఖాండవ వనాన్ని దహించాడో; యాగంలో ఎవరు రాజులను జయించాడో—

Verse 21

श्रूयते येन विक्रम्य महेशानोऽपि निर्जितः । स्वर्लोकसंस्थितस्यास्य शरणं याहि स्तौषि च

ఆయన మహావిక్రమంతో మహేశానుడు (శివుడు) కూడ జయింపబడినట్లు వినబడుచున్నది. కనుక స్వర్గలోకంలో నివసించు ఆ ప్రభువుని శరణు పొంది, భక్తితో స్తుతించుము.

Verse 22

अथवा तेन शक्रेण राज्यं मे नार्पितं कुतः । इति मत्वा वृथैव त्वं न स्तौषि भ्रातरं मम

లేదా శక్రుడు (ఇంద్రుడు) నాకు రాజ్యాన్ని అర్పించలేదని నీవు భావిస్తున్నావా? అలా అనుకొని నీవు వ్యర్థంగా నా అన్నను స్తుతించుట మానుచున్నావు.

Verse 23

ततो मां वा कथं वीरं न स्तौषि त्वं युधिष्ठिर । येन त्वं रक्षितः पूर्वं लाक्षागेहाग्निमध्यतः

అయితే ఓ వీర యుధిష్ఠిరా, నన్ను కూడ నీవెందుకు స్తుతించవు? లాక్షాగృహాగ్నిమధ్యమునుండి నిన్ను పూర్వం రక్షించిన వాడిని నేనే కదా.

Verse 24

वृक्षेणाहत्य मद्रेशो नदीं शुष्कां प्रसारितः । राजराजस्तथा येन जरासंधो निपातितः

వృక్షప్రహారంతో మద్రేశుడు పడగొట్టబడెను; ఎండిపోయిన నదియు ప్రవహింపజేయబడెను; అలాగే రాజరాజుడైన జరాసంధుడును ఆయనచేతనే నిపాతితుడయ్యెను.

Verse 25

पूर्वा दिङ्निर्जिता येन येन पूर्वं बको हतः । हिडम्बश्च महावीरः किर्मीरश्चाधुना वने

యేన పూర్వదిక్కు జయింపబడెను; యేన పూర్వం బకుడు హతుడయ్యెను; అరణ్యమున మహావీరుడైన హిడంబుడును, ఇప్పుడు కీర్మీరుడును కూడ (హతముచేసెను).

Verse 26

कालेकाले च रक्षामि त्वामेवाहं सदानुगः । न तां पश्यामि रक्षंतीं नत्वा यां स्तौषि भारत

ఓ భారతా! నేను కాలకాలమున నిన్ను రక్షించుచున్నాను, నిత్యము నీ పక్కనే అనుగామిగా ఉన్నాను. అయినా నీవు నమస్కరించి స్తుతించు ఆమె నిన్ను రక్షించుచున్నదని నేను చూడుటలేదు.

Verse 27

अथ क्षुधाबलं ज्ञात्वा मामौदरिकसत्तमम् । क्रूरं साहसिकं चैव न स्तौषि क्षमिणां वरः

లేదా నా క్షుధాజన్య బలమును తెలిసికొని—నన్ను, భోజనాసక్తులలో శ్రేష్ఠుడని—క్రూరుడను, సాహసికుడను అనుకొనినప్పటికీ, ఓ క్షమాశీలులలో వరా, నీవు నన్ను స్తుతించవు.

Verse 28

ततः सुसंयतो भूत्वा प्रणवं समुदीरयन् । कथं न यासि मार्गे त्वं वृथालापो हि दोषभाक्

కాబట్టి సుసంయముడై, ప్రణవం ‘ఓం’ను ఉచ్చరించుచూ, నీవు సన్మార్గమున ఎందుకు సాగవు? వ్యర్థవాక్యమే దోషభాజనమగును.

Verse 29

प्रेताः पिशाचा रक्षांसि वृथालापरतं नरम् । आविशंति तदाविष्टो वक्ताबद्धं पुनः पुनः

ప్రేతలు, పిశాచులు, రాక్షసులు వ్యర్థమాటలలో మునిగిన మనుష్యునిలో ప్రవేశించుదురు; వారిచే ఆవిష్టుడై అతడు మళ్లీ మళ్లీ అశ్రద్ధగా, నియంత్రణలేక పలుకును.

Verse 30

वृथालापी यदश्नाति यत्करोति शुभं क्वचित् । प्रेतादितृप्तये सर्वमिति शास्त्रविनिश्चयः

వ్యర్థవాక్యుడైనవాడు ఏది తినునో, ఎప్పుడైనా ఏ శుభకర్మ చేయునో—శాస్త్రనిశ్చయము ప్రకారం అది అంతా ప్రేతాదుల తృప్తికే చెందును.

Verse 31

नायं तस्यास्ति वै लोकः कुत एव परो भवेत् । तस्माद्विजानता यत्नात्त्याज्यमेव वृथा वचः

అటువంటి వానికి ఈ లోకసుఖమూ లేదు; మరి పరలోకం ఎట్లా కలుగును? కనుక తెలిసినవాడు యత్నపూర్వకంగా వ్యర్థ వాక్యాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టాలి।

Verse 32

एवं संस्मारितोऽपि त्वं यदि भूयः प्रवर्तसे । भूताविष्टश्चिकित्स्यो नो विविधैरौषधैर्भवान्

ఇలా హెచ్చరించినప్పటికీ నీవు మళ్లీ అలాగే ప్రవర్తిస్తే, మేము నిన్ను భూతావిష్టుడిగా భావించి వివిధ ఔషధాలతో చికిత్స చేస్తాము।

Verse 33

सूत उवाच । इति प्रवर्णितां श्रुत्वा भीमसेनेन भारतीम् । पटीमिव प्रविततां विहस्याह युधिष्ठिरः

సూతుడు అన్నాడు—భీమసేనుడు ఇలా విస్తరించి చెప్పిన వాక్యాన్ని, వస్త్రమువలె పరచబడినదిగా విని యుధిష్ఠిరుడు చిరునవ్వుతో పలికెను।

Verse 34

नूनं त्वमल्पविज्ञानो वेदाधीतास्त्वया वृथा । मातरं सर्वभूतानामंबिकां यन्न मन्यसे

నిశ్చయంగా నీ జ్ఞానం స్వల్పం; నీ వేదాధ్యయనమూ వృథా—ఎందుకంటే నీవు సర్వభూతమాత అయిన అంబికను తల్లిగా అంగీకరించవు।

Verse 35

स्त्रीपक्ष इति मत्वा तामवजानासि भोः कथम् । स्त्री सती न प्रणम्या किं त्वया कुन्ती वृकोदर

‘ఆమె స్త్రీల పక్షం’ అని భావించి నీవు ఆమెను ఎలా అవమానిస్తావు? ఓ వృకోదరా! సతీస్త్రీకి నీవు నమస్కరించవా—అయితే కుంతీ సంగతి ఏమిటి?

Verse 36

यदि न स्यान्महामाया ब्रह्मविष्णुशिवार्चिता । तव देहोद्भवः पार्थ कथं स्यात्तत्त्वतो वद

బ్రహ్మా, విష్ణు, శివులు ఆరాధించే మహామాయ లేకపోతే, ఓ పార్థా, నీ దేహోద్భవం ఎలా సాధ్యమవుతుంది? తత్త్వంగా సత్యం చెప్పు।

Verse 37

ईश्वरः परमात्मा तां त्यक्तुं शक्तः कथं न हि । पुनर्भेजे यतो देवीं तेन मन्ये महोर्जिताम्

ఈశ్వరుడు, పరమాత్మ, ఆమెను విడిచిపెట్టలేనివాడెట్లా అవుతాడు? అయినా ఆయన మళ్లీ దేవినే ఆశ్రయించినందున, ఆమెను నేను పరమ మహాశక్తిమంతురాలిగా భావిస్తున్నాను।

Verse 38

वासुदेवोऽपि नित्यं तां स्तौति शक्तिं परात्पराम् । अहं यदि चिकित्स्यः स्यां चिकित्स्यः सोऽपि किं भवान्

వాసుదేవుడు కూడా నిత్యం ఆ పరాత్పర శక్తిని స్తుతిస్తాడు. నేను ‘చికిత్స్యుడు’ అయితే, ఆయన కూడా ‘చికిత్స్యుడు’ అవుతాడు; మరి నీవెట్లా?

Verse 39

नैवं भूयः प्रवक्तव्यं मौर्ख्यात्प्रति महेश्वरीम् । भूमौ निपत्य शरणं याहि चेत्सुखमिच्छसि

మహేశ్వరీపై మూర్ఖత్వంతో ఇక మళ్లీ అలా మాట్లాడకూ. శ్రేయస్సు కోరితే, నేలపై పడి నమస్కరించి ఆమె శరణు పొందు।

Verse 40

भीम उवाच । सर्वोपायैर्बोधयंति चाटा हस्तगतं नरम् । इदमेवौषधं तत्र तैः सार्धं जल्पनं न हि

భీముడు అన్నాడు—చాటువాళ్లు తమ చేతిలో పడిన మనిషిని అన్ని ఉపాయాలతో ‘బోధిస్తారు’. అటువంటి చోట ఇదే ఔషధం—వారితో మాటలాడకపోవడం।

Verse 41

मुण्डे मुण्डे मतिर्भिन्ना सत्यमेतन्नृप स्फुटम् । स्वाभीष्टं कुरुते सर्वः कुर्मोऽभीष्टं वयं तथा

ఓ రాజా, ఇది స్పష్టమైన సత్యం—ప్రతి తలకూ భిన్నమైన మతి ఉంటుంది. ప్రతి వాడూ తనకు ఇష్టమైనదే చేస్తాడు; మేము కూడా మా ఇష్టానుసారమే చేస్తాము.

Verse 42

नागायुतसमप्राणो वायुपुत्रो वृकोदरः । न स्त्रियं शरणं गच्छेद्वाङ्मात्रेण कथंचन

పది వేల ఏనుగుల బలంతో సమానమైన ప్రాణబలం గల వాయుపుత్రుడు వృకోదరుడు, ఏ స్త్రీ శరణం ఎప్పటికీ పొందకూడదు—మాటమాత్రంతో కూడ కాదు.

Verse 43

इत्युक्त्वा वचनं भीमो ह्यनुवव्राज तं नृपम् । राजापि सानुगो यातो न साध्विति मुहुर्ब्रुवन्

ఈ మాటలు చెప్పి భీముడు ఆ రాజును అనుసరించాడు. రాజు కూడా అనుచరులతో కలిసి సాగుతూ, మళ్లీ మళ్లీ “ఇది సముచితం కాదు” అని అన్నాడు.

Verse 44

ततः क्षणेन विकलस्त्वितश्चेतश्च प्रस्खलत् । उवाच वचनं भीमः सुसंभ्रांतो नृपं प्रति

అప్పుడు క్షణంలోనే అతడు వ్యాకులుడై, మనస్సు తడబడసాగింది. ఎంతో కలవరపడిన భీముడు రాజును ఉద్దేశించి పలికాడు.

Verse 45

धर्मराज महाबुद्धे पश्य मां नृपसत्तम । चक्षुर्भ्यां नैव पश्यामि वैकल्यं किमिदं मम

హే ధర్మరాజా, హే మహాబుద్ధి నృపశ్రేష్ఠా, నన్ను చూడండి! నా కళ్లతో నేను ఏమాత్రం చూడలేకపోతున్నాను—ఇది నాకు వచ్చిన ఏ వికలత?

Verse 46

राजोवाच । भीमभीम ध्रुवं देवी कुपिता ते महेश्वरी । तेन नष्टे चक्षुषी ते महासाहसवल्लभ

రాజు పలికెను—హే భీమా, నిశ్చయంగా మహేశ్వరీ దేవి నీపై కోపించింది; అందువల్ల, హే మహాసాహసప్రియుడా, నీ రెండు కన్నులు నశించాయి।

Verse 47

तत्सांप्रतमभिप्रैहि शरणं परमेश्वरीम् । पुनः प्रसन्ना ते दद्यात्कदाचिन्नयने पुनः

కాబట్టి నీవు వెంటనే పరమేశ్వరీ శరణు పొందు; ఆమె మళ్లీ ప్రసన్నురాలైతే, ఏదో ఒక రోజు నీకు కన్నులను తిరిగి ప్రసాదించవచ్చు।

Verse 48

भीम उवाच । अहमप्यंग जानामि समो देव्या न कश्चन । प्रभावप्रत्ययार्थं हि सदा निन्दामि तां पुनः

భీముడు అన్నాడు—హే మిత్రమా, దేవికి సమానుడు ఎవరూ లేరని నేనూ తెలుసు; కానీ ఆమె ప్రభావాన్ని పరీక్షించి నిరూపించుటకే నేను మళ్లీ మళ్లీ ఆమెను నిందిస్తాను।

Verse 49

तस्मात्प्रभावं दृष्ट्वैवं निपत्य वसुधातले । मनोवाग्बुद्धिभिर्नत्वा शरणं स्तौमि मातरम्

కాబట్టి ఆమె మహాప్రభావాన్ని చూచి నేనె భూమిపై పడి, మనస్సు-వాక్కు-బుద్ధులతో నమస్కరించి, ఆ మాతను శరణు పొంది స్తుతిస్తాను।

Verse 50

सूत उवाच । इत्युक्त्वा भ्रातरं ज्येष्ठं साष्टांगं प्रणिपत्य च । गत्वैव देव्याः शरणं भीमस्तुष्टाव मातरम्

సూతుడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి భీముడు తన జ్యేష్ఠ భ్రాతకు సాష్టాంగ నమస్కారం చేసి, వెంటనే దేవి శరణు చేరి మాతను స్తుతించాడు।

Verse 51

भीम उवाच । सर्वभूतांबिके देवि ब्रह्मांडशतपूरके । बालिशं बालकं स्वीयं त्राहित्राहि नमोऽस्तु ते

భీముడు పలికెను—హే దేవి, సమస్త భూతముల అంబికా, శత బ్రహ్మాండములను నింపువాడవు! నీ స్వకీయమైన ఈ మూర్ఖ బాలుని రక్షించు, రక్షించు; నీకు నమస్కారం।

Verse 52

त्वं ब्राह्मी ब्रह्मणः शक्तिर्वैष्णवी त्वं च शांभवी । त्रिमूर्तिः शक्तिरूपा त्वं रक्षरक्ष नमोऽस्तु ते

నీవు బ్రాహ్మీ—బ్రహ్ముని శక్తివి; నీవు వైష్ణవీ, శాంభవీ కూడా. నీవే త్రిమూర్తుల శక్తిరూపిణి—రక్షించు, రక్షించు; నీకు నమస్కారం।

Verse 53

त्वमैन्द्री च त्वमाग्नेयी त्वं याम्या त्वं च नैरृती । त्वं वारुणी त्वं वायव्या त्वं कौबेरी नमोऽस्तु ते

నీవు ఐంద్రీ, నీవు ఆగ్నేయీ; నీవు యామ్యా, నైరృతీ కూడా. నీవు వారుణీ, నీవు వాయవ్యా, నీవు కౌబేరీ—నీకు నమస్కారం।

Verse 54

ऐशानि देवि वाराहि नारसिंहि जयप्रदे । कौमारि कुलकल्याणि कृपेश्वरि नमोऽस्तु ते

హే దేవి ఐశానీ, వారాహీ, నారసింహీ—జయప్రదాయిని! హే కౌమారీ, కులకల్యాణకారిణి, కృపాధీశ్వరి—నీకు నమస్కారం।

Verse 55

त्वं सूर्ये त्वं तथा सोमे त्वं भौमे त्वं बुधे गुरौ । त्वं शुक्रे त्वं स्थिता राहौ त्वं केतुषु नमोऽस्तु ते

నీవు సూర్యునిలో, అలాగే సోమునిలో; నీవు భౌమునిలో, బుధునిలో, గురునిలో. నీవు శుక్రునిలో; నీవు రాహువులో స్థితమై, కేతు శక్తులలోనూ ఉన్నావు—నీకు నమస్కారం।

Verse 56

वससि ध्रुवचक्रे त्वं मुनिचक्रे च ते स्थितिः । भचक्रेषु खचक्रेषु भूचक्रे च नमोऽस्तु ते

హే దేవీ! నీవు ధ్రువచక్రంలో నివసించుచున్నావు; మునిచక్రంలోనూ నీ స్థితి ఉంది. నక్షత్రచక్రాలలో, ఆకాశమండలాలలో, భూచక్రంలోనూ నీకు నమస్కారం.

Verse 57

सप्तद्वीपेषु त्वं देवि समुद्रेषु च सप्तसु । सप्तस्वपि च पातालेष्ववसंस्थे नमोऽस्तु ते

హే దేవీ! నీవు ఏడు ద్వీపాలలోను, ఏడు సముద్రాలలోను వ్యాపించి ఉన్నావు. ఏడు పాతాళాలలోనూ నీవే నివసించుచున్నావు—నీకు నమస్కారం.

Verse 58

त्वं देवि चावतारेषु विष्णोः साहाय्यकारिणी । विष्णुनाभ्यर्थ्यसे तस्मात्त्राहि मातर्नमोऽस्तु ते

హే దేవీ! విష్ణువు అవతారాలలో నీవు సహాయకారిణిగా ఉంటావు. అందుచేత విష్ణువే నిన్ను ప్రార్థించును; కాబట్టి హే మాతా, నన్ను రక్షించు—నీకు నమస్కారం.

Verse 59

चतुर्भुजे चतुर्वक्त्रे फलदे चत्वरप्रिये । चराचरस्तुते देवि चरणौ प्रणमामि ते

హే చతుర్భుజా, చతుర్వక్త్రా, ఫలప్రదా, చత్వరప్రియా దేవీ! చరాచరములచే స్తుతింపబడే నీ పాదములకు నేను ప్రణామం చేస్తున్నాను.

Verse 60

महाघोरे कालरात्रि घंटालि विकटोज्वले । सततं सप्तमीपूज्ये नेत्रदे शरणं भव

హే మహాఘోరా కాలరాత్రీ, గంటామాలాధారిణీ, వికటోజ్వలా! సదా సప్తమీనాడు పూజింపబడే నేత్రదాయినీ—నాకు శరణమవు.

Verse 61

मेरुवासिनि पिंगाक्षि नेत्रत्राणैककारिणि । हुंहुंकारध्वस्तदैत्ये शरण्ये शरणं भव

హే మేరువాసిని, హే పింగాక్షి, నేత్రరక్షణమే ఏకకార్యముగా గలదానా! ‘హుం హుం’ నాదముతో దైత్యులను ధ్వంసం చేసిన శరణ్యే—నీవే నాకు శరణమవు।

Verse 62

महानादे महावीर्ये महा मोहविनाशिनि । महाबन्धापहे देवि देहि नेत्रत्रयं मम

హే మహానాదినీ, హే మహావీర్యవతీ, హే మహామోహవినాశినీ! హే దేవి, మహాబంధాలను తొలగించువదానా—నాకు నేత్రత్రయం (త్రివిధ దృష్టి) ప్రసాదించు।

Verse 63

सर्वमंगलमंगल्या यदि त्वं सत्यतोंबिके । ततो मे मंगलं देहि नेत्रदानान्नमोस्तु ते

హే అంబికా, నీవు సర్వమంగళాలలోనూ మంగళస్వరూపిణి; నీవు నిజముగా తల్లివైతే, నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించు. నేత్రదానమునకు నీకు నమస్కారం।

Verse 64

यदि सर्वकृपालुभ्यः सत्यतस्त्वं कृपावती । ततः कृपां कुरु मयि देहि नेत्रे नमोऽस्तु ते

నీవు నిజముగా సమస్త దయనీయులపై కరుణ చూపే కృపావతివైతే, నాపై కృప చేయుము—నాకు నేత్రాలను ప్రసాదించుము. నీకు నమస్కారం।

Verse 65

पापोयमिति यद्देवि प्रकुप्यसि वृथैव तत् । त्वं मां मोहयसि त्वेवं न ते तत्किं नमोऽस्तु ते

హే దేవి, ‘ఇతడు పాపి’ అని భావించి నీవు కోపపడితే ఆ కోపం వ్యర్థమే; అలా చేస్తే నీవు నన్ను మోహంలో ముంచుతావు—అది నీ స్వభావం కాదు. నీకు నమస్కారం।

Verse 66

स्वयमुत्पाद्य यो रेणुं वेष्टितस्तेन कुप्यति । तथा कुप्यसि मे मातरनाथस्यास्य दर्शय

తానే ధూళిని లేపి, ఆ ధూళితో కప్పబడి కోపపడినవాడిలా, హే మాతా, నీవు నాపై కోపిస్తున్నావు. కనుక నా నాథుని ఈ దర్శనాన్ని నాకు చూపుము।

Verse 67

इति स्तुता पांडवेन देवी कृष्णच्छविच्छविः । रामा रामाभिवदना प्रत्यक्षा समजायत

పాండవుడు ఇలా స్తుతించగా, కృష్ణవర్ణమై ప్రకాశించే దేవి, లక్ష్మీలా రమణీయురాలై, రమ్యముఖశోభతో ప్రత్యక్షంగా అవతరించింది।

Verse 68

विद्युत्कोटिसमाभास मुकुटेनातिशोभिता । सूर्यबिंबप्रभाभ्यां च कुण्डलाभ्यां विभूषिता

కోటికోట్ల మెరుపుల కాంతివలె ప్రకాశించే మకుటంతో ఆమె అత్యంత శోభిల్లింది; సూర్యబింబప్రభతో మెరసే జత కుండలాలతో అలంకృతురాలైంది।

Verse 69

प्रवाहेनेव हारेण सुरनद्या विराजिता । कल्पद्रुमप्रसूनैश्च पूर्णावतंसमंडिता

ఆమె దేవనదిలా విరాజిల్లింది, ప్రవాహంలాంటి హారాన్ని ధరించినట్లుగా; కల్పవృక్ష పుష్పాలతో నిండిన ఆవతంసాలతో (కర్ణపుష్పాభరణాలతో) సుసజ్జితురాలైంది।

Verse 70

दन्तेन्दुकांतिविध्वस्तभक्तमोहमहाभया । खड्गचर्मशूलपात्रचतुर्भुजविराजिता

ఆమె దంతాల చంద్రకాంతి వలన భక్తుల మోహజనిత మహాభయం తొలగిపోయింది. ఆమె ఖడ్గం, చర్మం, శూలం, పాత్రం ధరించిన చతుర్భుజగా శోభిల్లింది।

Verse 71

वाससा तडिदाभेन मेघलेखेव वेष्टिता । मालया सुममालिन्या भ्राजिता सालिमालया

ఆమె విద్యుత్తులా ప్రకాశించే వస్త్రాలతో ఆవరించబడింది; మేఘరేఖలా చుట్టబడినట్లుగా కనిపించింది. సుమనోమాలలతో అలంకృతమై, కుసుమమాలల కాంతితో ఆమె దివ్యంగా విరాజిల్లింది.

Verse 72

सतां शरणदाभ्यां च पद्भ्यां नूपुरराजिता । जयेति पुष्पवर्षैश्च शक्राद्यैरभिपूजिता

సత్పురుషులకు శరణం ప్రసాదించే ఆమె పాదాలు మెరిసే నూపురాలతో అలంకృతమయ్యాయి. ‘జయ’ అని నినదిస్తూ ఇంద్రాది దేవతలు పుష్పవర్షం కురిపించి ఆమెను పూజించారు.

Verse 73

गणैर्देवीभिराकीर्णा शतपद्मैर्महामलैः । तां तादृशीं व्योम्नि दृष्ट्वा मातरं व्योमवाहिनीम्

దేవీగణాలతో నిండిపోయి, మహా నిర్మలమైన శతపద్మాలతో పరివేష్టితమై—ఆకాశంలో సంచరించే ఆ తల్లిని అలా వ్యోమంలో చూచి,

Verse 74

भूमौ निपत्य राजेंद्रो नमोनम इति स्थितः । भीमोपि मातरं दृष्ट्वा यथा बालोऽभिधावति

రాజేంద్రుడు భూమిపై పడి ‘నమో నమః’ అని పలుకుతూ నిలిచిపోయాడు. భీముడు కూడా తల్లిని చూచి, చిన్నవాడు పరుగెత్తినట్లే ఆమె వైపు పరుగెత్తాడు.

Verse 76

प्रणिपत्य नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं मुहुर्जगौ । प्रसीद देवि पद्माक्षि पुनर्मातः प्रसीद मे

ప్రణమించి అతడు మళ్లీ మళ్లీ పలికాడు—‘నమస్కారం నీకు, నమస్కారం నీకు!’ ‘ప్రసన్నమవు, ఓ పద్మాక్షి దేవీ; మరల, ఓ మాతా, నాపై ప్రసన్నమవు.’

Verse 77

पुनः प्रसीद पापस्य क्षमाथीले प्रसीद मे

హే పాపిపై మళ్లీ ప్రసన్నుడవు; హే క్షమానిధీ, నాపై కరుణ చూపు.

Verse 78

एवं स्तुता भगवती स्वयमुत्थाय पार्थिवम् । भीमं चोत्संगमारोप्य कृपयेदं वचोऽब्रवीत्

ఇలా స్తుతింపబడిన భగవతి స్వయంగా లేచి రాజును లేపి, భీముణ్ని తన ఒడిలో కూర్చోబెట్టి కరుణతో ఈ మాటలు పలికింది.

Verse 79

तथा सम्मुखमाधावज्जय मातरिति ब्रुवन् । दर्शनेनैव देव्याश्च शुभनेत्रत्रयस्तदा

అప్పుడు ‘జయ మాతా!’ అని పలుకుతూ ఆమె ఎదుటికి నేరుగా పరుగెత్తాడు; దేవి దర్శనమాత్రంతోనే ఆ క్షణంలో అతని శుభ తృతీయ నేత్రం ప్రकटించింది.

Verse 80

नाहं कोपं यत्र तत्र दर्शयामि वृकोदर । त्वं तु प्रमाणपुरुषस्त्वत्तः क्रोधमदर्शयम्

హే వృకోదర (భీమా), నేను ఎక్కడపడితే అక్కడ అలా కోపం చూపను. కానీ నీవు ప్రమాణపురుషుడవు; అందుకే నీ ద్వారా ఈ క్రోధాన్ని ఉదాహరణగా వెల్లడించాను.

Verse 81

नैतत्प्रियं च कृष्णस्य भ्रातुर्मे क्रोधमाचरम् । भवन्तो वासुदेवस्य यत्र प्राणा बहिश्चराः

నా సోదరుడు శ్రీకృష్ణునికి ఈ కోపప్రదర్శన ఇష్టం కాదు. అయినా నేను క్రోధాన్ని ధరించాను; ఎందుకంటే మీరు అందరూ వాసుదేవుని ప్రాణాలవలె—ఆయన జీవ విస్తారాలై బయట సంచరిస్తున్నారు.

Verse 83

त्वं च निन्दसि मां नित्यं तच्च जाने वृकोदर । मत्प्रभावपरिज्ञानहेतवे कीदृशस्त्विति

నీవు నన్ను నిత్యం నిందిస్తావు—అదీ నాకు తెలుసు, ఓ వృకోదరా. నా ప్రభావాన్ని గ్రహింపజేయుటకే ఇది—‘ఈమె ఎలాంటి సత్త్వం?’

Verse 84

तदेवं नैव भूयस्ते प्रकर्तव्यं कथंचन । अक्षिक्षेपो हि पूज्यानामावहत्यधिकं रुजम्

కాబట్టి ఇకపై ఏ విధంగానూ ఇది మళ్లీ చేయకుము. పూజ్యులపై అవమానం మహా బాధను, అనర్థాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 85

तदिदानीं सर्वमेवं क्षन्तव्यं च परस्परम् । यच्च ब्रवीमि त्वां वीर तन्निशामय भारत

కాబట్టి ఇప్పుడు ఇవన్నీ పరస్పరం క్షమించుకొనవలెను. ఓ వీరా, ఓ భారతా—నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా వినుము.

Verse 86

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिराविर्भवेद्धरिः । तदातदावतीर्याहं विष्णोरस्य सहायिनी

ధర్మానికి హాని కలిగినప్పుడల్లా హరి అవతరిస్తాడు. అచ్చం ఆ సమయాననే నేనూ అవతరిస్తాను—ఆ విష్ణువుకు సహాయిని, సహచరిణిగా.

Verse 87

इदानीं च हरिर्जातो वसुदेवसुतो भुवि । अहं च गोपनन्दस्य एकानंशाभिधा सुता

ఇప్పుడు హరి భూమిపై వసుదేవుని కుమారుడిగా జన్మించాడు. నేనూ గోపనందుని కుమార్తెగా ‘ఏకానంశా’ అనే నామంతో జన్మించాను.

Verse 88

तद्यथा भगवान्कृष्णो मम भ्राताभिपूजितः । भवन्तोऽपि तथा मह्यं भ्रातरः पांडवा सदा

నా సోదరుడు భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు ఎలా పూజింపబడి గౌరవింపబడుతున్నాడో, అలాగే హే పాండవులారా, మీరు కూడా నాకెప్పుడూ సోదరులై ఉండండి—నా గౌరవం, రక్షణకు పాత్రులై।

Verse 89

ये भीमभगिनीत्येवं मां स्तोष्यंति नरोत्तमाः । आबाधा नाशयिष्यामि तेषां हर्षसमन्विता

‘భీముని సోదరి’ అని ఈ విధంగా నన్ను స్తుతించే నరశ్రేష్ఠుల బాధలు, విఘ్నాలు అన్నిటినీ నేను ఆనందంతో నాశనం చేస్తాను।

Verse 90

त्वं च भ्रातुर्जयं वीर प्रदास्यसि महारणे । भुजयोस्ते वसिष्यामि धार्तराष्ट्रनिपातने

మరియు హే వీరా, మహాయుద్ధంలో నీవు నీ సోదరులకు విజయాన్ని ప్రసాదిస్తావు. ధృతరాష్ట్రపుత్రుల పతన సమయంలో నేను నీ భుజాలపై నిలిచి—నీ బలాన్ని వృద్ధి చేస్తాను।

Verse 91

कृत्वा राज्यं च वर्षाणि षट्त्रिंशत्तदनन्तरम् । महाप्रस्थानधर्मेण पृथिवीं परिचरिष्यथ

ముప్పై ఆరు సంవత్సరాలు రాజ్యాన్ని పాలించిన తరువాత, మహాప్రస్థాన ధర్మం ప్రకారం మీరు భూమిపై సంచరిస్తారు—తీర్థయాత్ర, వైరాగ్యాలతో కూడి।

Verse 92

अस्मिन्नेव ततो देशे लोहोनाम महासुरः । भवतां न्यस्तशस्त्राणां वधार्थं प्रक्रमिष्यति

అప్పుడు ఇదే ప్రాంతంలో ‘లోహ’ అనే మహాసురుడు, మీరు ఆయుధాలు పక్కన పెట్టిన వేళ, మిమ్మల్ని సంహరించుటకు ముందుకు బయలుదేరుతాడు।

Verse 93

ततस्तं सर्वभूतानामवध्यं भवतां कृते । अन्धं कृत्वा पातयिष्ये ततो यूयं प्रयास्यथ

అప్పుడు మీ హితార్థం, సమస్త భూతాలకు అవధ్యుడైన అతనిని నేను అంధత్వంతో కొట్టి కింద పడవేసెదను; అనంతరం మీరు ముందుకు ప్రయాణించెదరు.

Verse 94

निस्तीर्य च हिमं सर्वं निमग्नाः बालुकार्णवे । स्वर्गं यास्यति राजैकः सशरीरो गमिष्यति

సర్వ హిమావృత మార్గాన్ని దాటి, తరువాత ఇసుక సముద్రంలో మునిగి, రాజు ఒక్కడే స్వర్గానికి వెళ్తాడు—తన శరీరంతోనే గమించును.

Verse 95

अन्धो यत्र कृतो लोहो लोहाणाभिधया पुरम् । भविष्यति च तत्रैव स्थास्येऽहं कलया सदा

లోహుడిని ఎక్కడ అంధుడిగా చేసారో, అక్కడ ‘లోహాణా’ అనే నగరం ఏర్పడును; అక్కడనే నేను నా కళ (అంశశక్తి)తో నిత్యం నిలిచియుందును.

Verse 96

ततः कलियुगे प्राप्ते केलो नाम भविष्यति । मम भक्तस्तस्य नाम्ना भाव्या केलेश्वरीत्यहम्

తర్వాత కలియుగం వచ్చినప్పుడు ‘కేలో’ అనే నా భక్తుడు ఉంటాడు; అతని పేరునే ఆధారంగా నేను ‘కేలేశ్వరీ’గా ప్రసిద్ధి చెందుదును.

Verse 97

वैलाकश्चापरो भक्तो भविष्यति ममोत्तमः । तस्याराधनतः ख्यातिं प्रयास्यामि कलौ युगे

మరియు ‘వైలాక’ అనే మరో భక్తుడు ఉంటాడు, నా భక్తులలో శ్రేష్ఠుడు; అతని ఆరాధన వల్ల నేను కలియుగంలో ఖ్యాతిని పొందుదును.

Verse 98

लोहाणासंस्थितां चैव येर्चयिष्यंति मां जनाः । श्रद्धया सितसप्तम्यां तैश्च सर्वत्र पूजिता

శ్రద్ధతో శుక్ల సప్తమి నాడు లోహాణాలో నివసించే నన్ను ఎవరు ఆరాధిస్తారో, వారి చేత నేను సర్వత్ర పూజింపబడుదును।

Verse 99

अंधानां च प्रदास्यामि भावीनि नयनान्यहम् । तस्मिन्दिने तर्पिताहं भक्तिभावेन पांडव

నేను అంధులకు కూడా భవిష్యత్తులో నేత్రాలను ప్రసాదిస్తాను. ఓ పాండవా, ఆ రోజున భక్తిభావంతో నేను తృప్తి పొందుతాను.

Verse 100

पादांगुष्ठेन च भवांस्तत्र कुंडं विधास्यति । सर्वतीर्थस्नान तुल्यं तत्र स्नानं च तद्दिने

నీవు నీ పాదాంగుష్ఠంతో అక్కడ ఒక కుండాన్ని నిర్మిస్తావు. ఆ రోజున అక్కడ స్నానం చేయడం సర్వతీర్థస్నానంతో సమానం.

Verse 101

मत्स्यानां नेत्रनेत्रस्थतेजस्तन्मात्रमुत्तमम् । उद्धृत्य योजयिष्यामि प्रत्यक्षं तद्भविष्यति

చేపల కన్నుల్లో నివసించే పరమ సూక్ష్మ తేజోతత్త్వాన్ని వెలికి తీసి నేను స్థాపిస్తాను; అప్పుడు అది ప్రత్యక్షంగా ప్రదర్శితమవుతుంది.

Verse 102

एवं मम महास्थानं कलौ ख्यातं भविष्यति

ఇలా కలియుగంలో నా ఈ మహాపవిత్ర స్థానము ఖ్యాతి పొందును.

Verse 103

लोहाणाख्यं महाबाहो नाम केलेश्वरीति च । दुर्गमाख्यं ततो हत्वा अस्मिन्क्षेत्रे च भारत

హే మహాబాహో భారతా! ఈ పుణ్యక్షేత్రములో ‘కేలేశ్వరీ’గా ప్రసిద్ధమైన లోహాణా మరియు ‘దుర్గమ’నామ శత్రువును సంహరించి…

Verse 104

दुर्गा नाम भविष्यामि महीसागरपूर्वतः । धर्मारण्ये वसिष्यामि भवतां त्राणकारणात्

మహీసాగరానికి తూర్పున నేను ‘దుర్గా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుదును; మీ రక్షణార్థమే ధర్మారణ్యంలో నివసించుదును।

Verse 105

धर्मारण्ये स्थितां चैव येऽर्चयिष्यंति मानवाः । आश्विने मासि चैत्रे वा नवम्यां शुक्लपक्षके ऽ

ధర్మారణ్యంలో స్థితమైన నన్ను యే మనుష్యులు ఆరాధించుదురో—ఆశ్విన మాసములో గాని చైత్రములో గాని—శుక్లపక్ష నవమినాడు…

Verse 106

स्नात्वा महीसागरे च तेषां दास्यामि वांछितम् । विधिना येऽर्चयिष्यंति मां च श्रद्धास मन्विताः

మహీసాగరములో స్నానము చేసి నేను వారికి వాంఛితమును ప్రసాదించుదును—విధివిధానముగా, శ్రద్ధతో నన్ను ఆరాధించువారికి।

Verse 107

पुत्रपौत्रान्प्रदास्यामि स्वर्गं मोक्षं न संशयः । प्रवेशे च कलेः काले भवतां वंशसंभवः । वत्सराजः पांडवानां तोषयिष्यति यत्नतः

నేను పుత్రపౌత్రులను ప్రసాదించుదును; స్వర్గమును మోక్షమును కూడ—సంశయము లేదు. కలియుగ ప్రవేశకాలమున మీ వంశములో జన్మించిన వత్సరాజు రాజు యత్నపూర్వకంగా పాండవులను తృప్తిపరచును (సత్కరించును)।

Verse 108

यस्य नाम्ना ततः ख्याता भविष्यामि कलौ युगे । वत्सेश्वरीति वत्सस्य राज्ञः सर्वार्थदायिनी

ఆ తరువాత కలియుగంలో నేను అతని నామంతోనే ‘వత్సేశ్వరీ’గా ప్రసిద్ధి పొందుదును—వత్సరాజునకు సమస్తాభీష్టాలను ప్రసాదించెదను।

Verse 109

मत्प्रसादात्स राजा वै भवनोत्तापकारिणीम् । अट्टालयांनाम तदा राक्षसीं निहनिष्यति

నా ప్రసాదముచేత ఆ రాజు అప్పుడు గృహాలకు దహనపీడ కలిగించు ‘అట్టాలయా’ నామ రాక్షసిని సంహరించును।

Verse 110

तस्याश्चापि वधस्थानमट्टालजमिति स्थितम् । भविष्यति पुरं तत्र मां च संस्थापयिष्यति

ఆమె వధస్థానం ‘అట్టాలజం’ అని స్థిరపడును; అక్కడ ఒక పురం ఏర్పడును, మరియు అతడు అక్కడ నన్ను ప్రతిష్ఠించును।

Verse 111

अट्टालयाजग्रामे मामर्चयिष्यंति ये जनाः । वत्सेश्वरीं सिताष्टम्यामाश्विने तैः सदार्चिता

‘అట్టాలయాజ’ గ్రామంలో ఆశ్విన మాస శుక్ల అష్టమీనాడు వత్సేశ్వరీ దేవిగా నన్ను ఆరాధించువారు—వారిచేత నేను నిత్యం పూజితురాలనై యుందును।

Verse 112

वत्सेश्वरीं च ये देवीं पूजयिष्यंति मानवाः । तेषां सर्वफलावाप्तिर्भविष्यति न संशयः

వత్సేశ్వరీ దేవిని పూజించు మనుష్యులకు సమస్త ఫలప్రాప్తి కలుగును—సంశయము లేదు।

Verse 113

इत्थमट्टालये वासो लोहाणे च भविष्यति । धर्मारण्ये महाक्षेत्रे महीसागरसंनिधौ

ఇట్లుగా నా నివాసము అట్టాలయములోను, లోహాణములోను కలుగును—ధర్మారణ్యమనే మహాక్షేత్రములో, మహాసముద్ర సన్నిధిలో।

Verse 114

मम लोकहितार्थाय लोहस्य च निशम्यताम् । अधीकृतो मया लोहो बह्वीस्तप्तां तपः समाः

లోకహితార్థముగా లోహుని విషయమును కూడా వినుడి. అనేక సంవత్సరాలు తపస్సు చేసిన తరువాత నేను లోహుని నియమించితిని।

Verse 115

वृत्रासुर इवाजेयो लोकानुत्सादयिष्यति । तं च विश्वपतिर्धीमानवतीर्य बुधो हरिः

వృత్రాసురునివలె అజేయుడై లోకములను పీడించి వినాశము చేయును; కాని విశ్వపతి, బుద్ధిమంతుడైన హరి అవతరించి అతనిని దమనము చేయును।

Verse 116

यत्र हंता तत्र ग्रामं लोहाटीति भविष्यति । गयोनाम महादैत्यो भवतां विघ्नकृत्तदा

యెక్కడ ఆ శత్రువును సంహరించువాడు ఉండునో, ఆ గ్రామము ‘లోహాటీ’ అని ప్రసిద్ధి పొందును. అప్పుడు ‘గయ’ అనే మహాదైత్యుడు మీకు విఘ్నకర్తగా నిలుచును.

Verse 117

प्रस्थाने लोहवद्भावी करिष्ये तं नपुंसकम् । गयत्राडेति मां तत्र पूजयिष्यंति मानवाः

ప్రస్థాన సమయమున లోహునివలె రూపము ధరించి నేను అతనిని నపుంసకునిగా చేయుదును; మరియు అక్కడ మనుష్యులు ‘గయత్రాడ’ అనే నామముతో నన్ను పూజింతురు.

Verse 118

ग्रामं चापि गयत्राडं तत्र ख्यातं भविष्यति । गयत्राडे गयत्राडां येऽर्चयिष्यंति मानवाः

ఆ గ్రామమూ అక్కడ ‘గయత్రాడ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి పొందును. గయత్రాడలో గయత్రాడా దేవిని ఆరాధించే మనుష్యులు…

Verse 119

माघाष्टम्यां न शिष्यंति तस्य सर्वेऽप्युपद्रवाः । ये च मां कोपयिष्यंति पांडवाराधितां सदा

మాఘాష్టమి నాడు అతని అన్ని ఉపద్రవాలు, బాధలు మిగలవు. అయితే నన్ను—పాండవులు నిత్యం ఆరాధించే నన్ను—కోపపెట్టువారు,

Verse 120

तेषां पुंस्त्वं हरिष्यामि महारौद्राधितिष्ठति । परिवारश्च मे चात्र षण्ढः सर्वो भविष्यति

వారి పురుషత్వాన్ని నేను హరించెదను, ఎందుకంటే నేను మహారౌద్ర స్వరూపంలో అధిష్ఠితుడను. ఇక్కడ నా సమస్త పరివారమూ షణ్ఢసదృశమగును.

Verse 121

तस्मिन्कलियुगे घोरे रौद्रे रुद्रेऽतिनिर्घृणे । एवं तृतीयं तन्मह्यं स्थानमत्र भविष्यति

ఆ ఘోర కలియుగంలో—రౌద్రమైన, రుద్రమైన, అత్యంత నిర్దయమైన కాలంలో—ఇలా ఇక్కడ నా మూడవ మహత్తర పవిత్ర స్థానం అవతరిస్తుంది.

Verse 122

भवत्सु च स्वर्गतेषु गयोऽपि सुमहत्तपः । तप्त्वा प्राप्य पुनः पुंस्त्वं लोकान्संपीडयिष्यति

మీరు స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత, గయ కూడా అత్యంత మహత్తర తపస్సు చేసి మళ్లీ పురుషత్వాన్ని పొందును; ఆపై లోకాలను పీడించును.

Verse 123

गयातीर्थं गतं तं च गयाध्वंसनकाम्यया । बुध एव जगत्स्वामी तत्र तं सूदयिष्यति

అతడు గయాతీర్థానికి వెళ్లి గయా (శత్రువు) నాశనాన్ని కోరినప్పుడు, జగత్స్వామి అయిన బుధుడు స్వయంగా అక్కడ అతనిని సంహరిస్తాడు।

Verse 124

इत्थं श्रीमान्पीतवासा अवतीर्य बुधः प्रभुः । बहूनि कृत्वा कर्माणि स्वस्थानं प्रतिपत्स्यते

ఇలా పీతాంబరధారి శ్రీమంతుడైన ప్రభువు బుధుడు అవతరించి, అనేక కార్యాలు నిర్వహించి, తన స్వస్థానానికి తిరిగి చేరుకుంటాడు।

Verse 125

इति संक्षेपतः प्रोक्तं भविष्यं पांडवा मया । भवतां चित्तनिर्वृत्यै श्रूयतां भूय एव च

ఓ పాండవులారా, రాబోయే విషయాన్ని నేను సంక్షేపంగా చెప్పాను. మీ హృదయ శాంతి, తృప్తి కోసం మరల మరింతగా వినండి।

Verse 126

इदं तीर्थवरं मह्यं संसेव्यं सर्वदा प्रियम् । कृतं यदत्रागमनं तेन प्रीतिः परा मम

ఈ ఉత్తమ తీర్థం నాకు అత్యంత ప్రియమైనది; ఇది ఎల్లప్పుడూ సేవించదగినది. మీరు ఇక్కడికి వచ్చినందున నాకు పరమ ఆనందం కలిగింది।

Verse 127

भीमस्य चापि पौत्रेण दृढं संतोषिताऽस्मि च । देव्यः सर्वाश्च मद्रूपं नैतज्ज्ञेयम तोऽन्यथा

భీముని మనవడూ నన్ను దృఢంగా సంతృప్తిపరిచాడు. సమస్త దేవతామాతలు నా స్వరూపమే—ఇదే తెలుసుకోవాలి, వేరేలా కాదు।

Verse 128

व्रजध्वं चापि तीर्थानि यानि वो न कृतानि च । आबाधास्वस्मि सर्वासु स्मरणीया स्वसेव च

మీరు ఇంకా దర్శించని తీర్థాలకూ వెళ్లండి. ప్రతి ఆపదలో నేను సన్నిహితంగా ఉన్నాను—నన్ను స్మరించండి, స్వధర్మసేవలో నిత్యం నిబద్ధులై ఉండండి.

Verse 129

आपृच्छे चापि वः सर्वान्यूयं कृष्णसमा मम

ఇప్పుడు నేను మీ అందరికీ వీడ్కోలు చెబుతున్నాను; నాకు మీరు అందరూ శ్రీకృష్ణునితో సమానులు.

Verse 130

सूत उवाच । इति देव्या वचः श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । पुनःपुनः प्रणम्यैनां नापश्यन्दीपवद्गताम्

సూతుడు అన్నాడు: దేవి వాక్యాలు విని వారి కళ్ళు ఆశ్చర్యంతో విప్పారాయి. మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించినా ఆమె కనిపించలేదు—దీపశిఖలా అదృశ్యమై వెళ్లిపోయింది.

Verse 131

ततस्ते बर्बरीकं च संस्थाप्यात्रैव निष्ठितम् । आगच्छ योगे चोक्त्वेदं चक्रुस्तीर्थानि मुख्यशः

అప్పుడు వారు బర్బరీకుణ్ణి అక్కడే ప్రతిష్ఠించి అదే స్థలంలో నిలిచారు. నిర్ణీత సమయంలో తిరిగి రావాలని చెప్పి, వారు క్రమంగా ప్రధాన తీర్థాలను స్థాపించారు.